فهرست مطالب
نشریه کلام اسلامی
پیاپی 118 (تابستان 1400)
- ویژه نامه مهدویت
- تاریخ انتشار: 1400/05/05
- تعداد عناوین: 7
-
-
صفحات 9-10
مرکز تخصصی علم کلام از مراکز وابسته به شورای عالی و مرکز مدیریت حوزه های علمیه است که تحت اشراف حضرت آیت الله العظمی سبحانی تبریزی (دام ظله) اداره می شود. شعبه اصلی و مرکزی آن در قم و در موسسه آموش عالی امام صادق% است و در شهرهای دیگر نیز شعبه هایی دارد. در شعبه مرکزی در سطح 2، 3 و 4 از بین طلاب داوطب تحصیل در علم کلام دانش جو پذیرفته می شود.کلام تطبیقی بین المذاهب، وهابیت و کلام جدید و چند گرایش دیگر، رشته های زیر مجموعه آن است. این مرکز که از سال 1370 ش آغاز به کار کرده است تا کنون صدها دانش جو و دانش پژوه در علم کلام را تربیت کرده و به جامعه علمی تحویل داده است که بسیاری از آنان در مراکز آموزشی و پژوهشی حوزوی و دانشگاهی به تدریس، تالیف و تحقیق در مباحث کلامی اشتغال دارند.نظام تعلیم در مرکز بر پایه آموزش و پژوهش استوار است که متناسب با سطوح تحصیلی، اولویت آموزش و پژوهش نسبت به یکدیگر متفاوت است. بر این اساس، در سطح چهار، پژوهش وجه غالب را دارد. البته، این سیاست گذاری نظام تعلیمی است، ولی سبک و روش ویژه اساتید در این خصوص تاثیرگذار است. از باب نمونه، یکی از مواد درسی سطح چهار، روش شناسی علم کلام است که این جانب عهده دار تدریس آن بوده ام. در این درس که اصل بر پژوهش بوده است، هر یک از دانش پژوهان موظف به نوشتن تحقیقی در زمینه روش شناسی یکی از متکلمان امامیه بوده اند، و تا کنون مقالات بسیاری در این باره نگارش یافته که شماری از آنها در فصلنامه علمی - پژوهشی کلام اسلامی چاپ و منتشر شده است و انشاءالله مجموع آنها در چند جلد کتاب چاپ و منتشر خواهد شد. کتاب «روش شناسی علم کلام» که در سال قبل از سوی کتاب سال حوزه مورد تقدیر قرار گرفت، نیز محصول همین روش است، یعنی مباحث توسط این جانب تدوین گردید و در دوره های مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفت، تا اینکه با این سبک و سیاق نگارش یافت.ماده درسی دیگری که در سطوح سه گانه در مرکز کلام تدریس می شود، مهدویت است. کتاب «مهدویت از دیدگاه اسلام و ادیان» محصول چندین دوره تدریس این ماده درسی به روش آموزشی - پژوهشی در سطح 3 می باشد. در سطح چهار که مباحث تخصصی تر انجام می شود مسایل ویژه ای از مهدویت با اولویت روش پژوهش، با راهنمایی اساتید و توسط دانش پژوهان بررسی و تحقیق می شود. یکی از این مسایل، بررسی ادله وجود امام عصر. است که در دوره اخیر این جانب عهده دار تدریس آن بودم. مقالات این شماره فصلنامه علمی - پژوهشی کلام اسلامی محصول این تحقیقات است.ادله وجود امام عصر. به دو دسته عقلی و نقلی تقسیم می شود. دلیل عقلی وجود امام عصر، بر «ضرورت وجود امام معصوم در هر زمان، و اینکه حق در هر مساله ای از امت اسلامی بیرن نیست» استوار است. از آن جا که چنین مصداقی از امام در هیچ یک از مذاهب اسلامی، غیر از مذهب امامیه وجود ندارد، مصداق آن، همان امام دوازدهم شیعه امامیه است، زیرا در غیر این صورت، حق در باب امامت، در امت اسلامی نخواهد بود، که نادرستی آن مبرهن و اجماعی است.[1]دلایل نقلی وجود امام عصر. نیز دو دسته اند: دلایل نقلی عام و خاص. ادله نقلی عام، ادله ای هستند که به امام عصر. اختصاص ندارد، بلکه مربوط به همه امامان اهل بیت(می باشند، مانند حدیث ثقلین، حدیث «من مات و لم یعرف امام زمانه»، حدیث امان و حدیث دوازده خلیفه.[2] و ادله نقلی خاص، ادله ای هستند که به وجود امام عصر. اختصاص دارند، شماری از این ادله به صورت مختصر در کتاب «مهدویت از دیدگاه اسلام و ادیان» تبیین شده است.از مقالات شش گانه این شماره فصلنامه علمی - پژوهشی علم کلام، مقاله مربوط به حدیث «من مات»[3] از ادله نقلی عام، و سایر مقالات، ادله خاص می باشند. گزارش های مربوط به ولادت امام عصر. و دیدارهایی که با او در زمان امام حسن عسکری% انجام گرفته است، دیدارهایی که پس از امام عسکری% و در دوران نیابت خاصه واقع شده است، روایات مربوط به غیبت امام عصر.، روایات مربوط به معرفی امام پسین توسط امام پیشین، و روایات مربوط به نزول فرشتگان در شب قدر، عناوین و محورهای ادله خاص اند. اللهم عجل لولیک الفرج [1] . برای آگاهی بیش تر در باره این دلیل، ر.ک: مهدویت از دیدگاه اسلام و ادیان، ص 116 -123، و فصلنامه انتظار موعود، شماره 32.[2] . برای آگاهی از این ادله به کتاب «امامت اهل بیت از دیدگاه قرآن و روایات» از همین نویسنده رجوع شود.[3] . در شماره 38 فصلنامه انتظار موعود، مقاله ای با عنوان «تحلیل و بررسی مرگ جاهلی و معرفت امام زمان.، به قلم این جانب، چاپ شده است، اما مقاله کنونی مشتمل بر مطالب جدیدی است.
کلیدواژگان: اللهم عجل لولیک الفرج -
صفحات 11-35
حدیث نبوی «من مات» با الفاظ و عبارات مختلف در منابع روایی و کلامی فریقین نقل شده و دارای تواتر معنوی است. مضمون حدیث این است که اگر کسی بدون شناخت امام خود بمیرد، به مرگ جاهلی مرده است. تعبیر مرگ جاهلی حاکی از آن است که عدم شناخت امام به منزله عدم شناخت پیامبر است، و لازمه این مطلب آن است که تمام شیونی که پیامبر دارد برای امام نیز ثابت باشد؛ مگر شان و مقامی خاص مانند نبوت که دلیل معتبر بر اختصاص آن وجود دارد. بنابراین، حدیث مذکور بر این دلالت دارد که امام همانند پیامبر، معصوم و منصوب از طرف خدا است. مدلول دیگر حدیث، این است که در هر زمان امامی وجود دارد که باید او را شناخت. امامی با این ویژگی ها، پس از امام حسن عسکری(علیه السلام) جز بر حضرت مهدی(علیه السلام) که شیعیان به امامت او اعتقاد دارند، منطبق نیست. بنابراین، حدیث «من مات»، بر وجود و امامت حضرت ولی عصر(علیه السلام)دلالت می کند.
کلیدواژگان: حدیث من مات، امام زمان(علیه السلام) مرگ جاهلی، عصمت امام، معرفت امام -
صفحات 37-61
زندگانی امام زمان(علیه السلام) در زمان حیات امام عسکری با توجه به شرایط ویژه عصر امام عسکری و فشار و خفقان حاکم بر آن دوران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. اثبات ولادت امام عصر(علیه السلام)و وجود ایشان، با توجه به شبهات برخی از اهل سنت به ویژه وهابیان، ضروری است. به این منظور، می توان به روایات و گزارش های تاریخی مربوط به ولادت و دیدارهای حضرت ولی عصر(علیه السلام) در آن زمان، تمسک کرد. روایات معتبر بیان گر ولادت و ملاقات های امام زمان(علیه السلام) با شیعیان در زمان امام عسکری، متواتر است و جای تردید در این مساله باقی نمی گذارد. با بررسی این گزارش ها روشن می شود؛ امام زمان(علیه السلام) با تدابیر حکیمانه امام عسکری- از شر دشمنان و حکومت جور زمانه در امان ماندند و در عین حال، ولادت امام عصر و وجود ایشان برای شیعیان و هر کسی که در جستجوی حقیقت است، ثابت شد.
کلیدواژگان: امام عسکری، مام زمان(علیه السلام)، لادت امام زمان(علیه السلام)، یدارهای امام زمان(علیه السلام) -
صفحات 63-86
دوازدهمین امام و پیشوای امت اسلامی، حجه بن الحسن العسکری، مهدی موعود(علیه السلام) است. برای اثبات وجود آن حضرت دلایل بسیاری ذکر شده است که یکی از این ادله، استدلال به گزارش های دیدار با آن حضرت است. در نوشتار حاضر، نمونه هایی از گزارش های دیدار با آن حضرت در دوران عصر نایبان خاص و دوران پس از آن، ذکر شده است. سپس دلالت آنها بر وجود امام زمان(علیه السلام) تبیین گردیده و به اشکال تعارض بین توقیعی که دلالت بر کذب شخص مدعی مشاهده آن حضرت می کند و بین گزارش های دیدار با آن حضرت پاسخ داده شده است.
کلیدواژگان: مام زمان(علیه السلام)، گزارش های دیدار، نایبان خاص، توقیع تکذیب مدعی مشاهده -
صفحات 87-105
دوازدهمین و آخرین جانشین پیامبر اکرم (صلی الله علیه) و پیشوای امت اسلامی، حضرت حجه بن الحسن العسکری، مهدی موعود(علیه السلام) است. عالمان شیعه برای اثبات وجود و امامت آن حضرت دلایل بسیاری اقامه کرده اند. یکی از این دلایل، استدلال به روایات مربوط به غیبت ایشان است. در نوشتار حاضر پس از اثبات تواتر احادیث غیبت امام زمان(علیه السلام) تعدادی از این روایات ذکر شده است. سپس با بهره گیری از روش نقلی و تحلیلی، اعتبار سند روایات و چگونگی دلالت آنها بر وجود امام زمان(علیه السلام) و امامت آن حضرت تبیین شده و سپس به شبهاتی که در این باره مطرح شده، پاسخ داده شده است.
کلیدواژگان: غیبت امام، حادیث غیبت امام زمان(علیه السلام)، وجود امام عصر، امامت امام عصر -
صفحات 107-122
در منابع معتبر حدیثی شیعه حدود چهل روایت بر این مطلب دلالت دارد که هر امامی، امام پس از خود را می شناسد، و مسیولیت و ودایع امامت را به او می سپارد. این روایات- که با توجه به مدلول آنها به دسته های گوناگون تقسیم می شوند- بر وجود امام عصر(علیه السلام) در زمان حیات امام حسن عسکری(علیه السلام) و زمان حاضر و آینده دلالت می کنند. در این پژوهش، با بهره گیری از روش نقلی و تحلیلی، اعتبار سند روایات و چگونگی دلالت آنها بر وجود امام زمان(علیه السلام) از زمان شهادت پدر بزرگوارشان تا زمان حاضر بررسی شده است.
کلیدواژگان: امام زمان(علیه السلام) امام قبلی، امام بعدی، ودایع امامت -
صفحات 123-142
ادله عقلی و نقلی متعددی بر وجود امام عصر، حضرت حجت بن الحسن(علیه السلام) اقامه شده است. از جمله این ادله، روایات مربوط به لیله القدر است. بر اساس آیات قرآن کریم، شب قدر در ماه رمضان است و آن، شبی است که فرشتگان از سوی خداوند به زمین می آیند تا سرنوشت امور عالم و بشر را ابلاغ نمایند. فرشتگان در حیات رسول الله(صلی الله علیه)، بر وی نازل شده و سرنوشت امور را به عرض ایشان می رساندند. از آن جا که لیله القدر تا قیامت باقی است، پس از رسول اکرم(صلی الله علیه نیز فرشتگان در باره سرنوشت امور، بر کسی که حجت خداوند در زمین است، نازل می شوند. این حجت الهی باید مانند پیامبر از مقام عصمت برخوردار باشد. بر اساس روایات بسیار، حجت های الهی، همان امامان دوازده گانه شیعه اند که اولین ایشان امیرالمومنین(علیه السلام) و آخرین آن ها، حضرت مهدی(علیه السلام) است. این مطلب، در روایات ایمه(علیهم السلام) در مورد لیله القدر بیان شده است. در این پژوهش، با بهره گیری از روش نقلی و تحلیلی، اعتبار سند روایات و چگونگی دلالت آنها بر وجود امام زمان(علیه السلام) بررسی شده است.
کلیدواژگان: ولی امر، لیله القدر، تقدیر امور، فرشتگان، مام مهدی(علیه السلام)
-
Pages 11-35
The prophetic hadith "Man Mat" has been narrated with different words and expressions in the narrative and theological sources of Fariqin and has spiritual frequency. The content of the hadith is that if someone dies without knowing his imam, he has died the death of ignorance. The interpretation of Jahili death indicates that not knowing the Imam means not knowing the Prophet, and the requirement of this matter is that all the things that the Prophet has are also fixed for the Imam; Except for a special position such as prophethood, which has a valid reason for assigning it. Therefore, the mentioned hadith indicates that the imam, like the prophet, is infallible and appointed by God. Another meaning of the hadith is that there is an Imam at any time who should be recognized. After Imam Hasan Askari (a.s.), there is no Imam with these characteristics except for Hazrat Mahdi (a.s.), whose Imamate is believed by the Shiites. Therefore, the hadith "Man Mat" indicates the existence and imamate of the Hazrat Mahdi (a.s.).
Keywords: Hadith Man Mat, Imam Zaman (as), Ignorant Death, Imam's infallibility, Imam's knowledge -
Pages 37-61
The life of Imam al-Zaman (a.s.) during the lifetime of Imam Askari is of special importance due to the special conditions of Imam Askari's era and the pressure and suffocation prevailing in that era. It is necessary to prove the birth of Imam Asr (AS) and his existence, considering the doubts of some Sunnis, especially Wahhabis. For this purpose, we can rely on the traditions and historical reports related to the birth and visits of Hazrat Wali Asr (AS) at that time. Authentic narrations describing the birth and meetings of Imam Zaman (a.s.) with the Shiites during the time of Imam Askari are frequent and leave no room for doubt in this matter. By reviewing these reports, it becomes clear; Imam al-Zaman (a.s.) - with the wise measures of Imam Askari - were spared from the evil of the enemies and the government of the age, and at the same time, the birth of the Imam of the age and his existence were proven for the Shiites and anyone who is searching for the truth.
Keywords: Imam Askari, Imam Zaman (as), birth of Imam Zaman (AS), visits of Imam Zaman (AS) -
Pages 63-86
The twelfth Imam and leader of the Islamic Ummah, Hajja bin Al-Hassan al-Askari, is the Promised Mahdi (peace be upon him). Many reasons have been mentioned to prove the existence of that Prophet, and one of these reasons is the argument to the reports of meeting with him. In the present article, examples of the reports of the meeting with that Prophet during the era of Nayban Khas and the period after that have been mentioned. Then, their implication on the existence of Imam al-Zaman (a.s.) is explained, and the forms of conflict between the evidence that indicates the lie of the person who claims to have seen him and the reports of meeting him have been answered
Keywords: Imam al-Zaman (peace be upon him), visitation reports, Nayban Khas, The hadith of denying the claim of meeting -
Pages 87-105
The twelfth and last successor of the Holy Prophet (PBUH) and the leader of the Islamic Ummah, Hazrat Hajja bin Al-Hasan Al-Askari, is the Promised Mahdi (peace be upon him). Shia scholars have provided many reasons to prove the existence and Imamate of that Prophet. One of these reasons is to argue with the narrations related to his absence. In this article, after proving the frequency of hadiths about the disappearance of Imam al-Zaman, peace be upon him, a number of these hadiths have been mentioned. Then, by using the method of narration and analysis, the validity of the document of narrations and how they indicate the existence of Imam Zaman (peace be upon him) and his Imamate are explained and then the doubts raised in this regard are answered.
Keywords: absence of the Imam, hadiths of the absence, existence of the Imam, Imamate of the Imam -
Pages 107-122
In the authentic Shia hadith sources, about forty narrations indicate that every imam knows the imam after him, and entrusts the responsibility and trust of the imam to him. These narrations - which are divided into different categories according to their meanings - indicate the existence of Imam Asr (AS) during the lifetime of Imam Hasan Askari (AS) and the present and future times. In this research, using the narrative and analytical method, the validity of the document of the traditions and how they indicate the existence of the Imams of the time (AS) from the time of the martyrdom of their honorable father to the present time have been investigated.
Keywords: Imam of the time (pbuh), Knowledge, previous imam, next imam, deposits of imamate -
Pages 123-142
There have been numerous intellectual and narrative arguments for the existence of the Imam of the Age, Hazrat Hojjat bin Al-Hassan (AS). Among these evidences are the hadiths related to Lailat al-Qadr. According to the verses of the Holy Quran, the night of Qadr is in the month of Ramadan, and it is the night when angels come to earth from God to announce the fate of the world and mankind. During the lifetime of the Messenger of God (PBUH), angels descended on him and conveyed the fate of affairs to him. Since Lailat al-Qadr remains until the Day of Judgment, after the Messenger of Allah (PBUH) the angels will descend on the one who is God's proof on earth about the fate of affairs. This divine proof must have the status of infallibility like the Prophet. According to many narrations, the divine proofs are the twelve Shia imams, the first of whom is Amir al-Mu'minin (a.s.) and the last one is Hazrat Mahdi (a.s.). This matter is stated in the hadiths of Imams (peace be upon them) about Lailat al-Qadr. In this research, using the narrative and analytical method, the validity of the hadith documents and how they indicate the existence of Imam al-Zaman (peace be upon her) has been investigated.
Keywords: Wali al-Amr, Lailat al-Qadr, destiny of affairs, Angels, Imam Mahdi (A.S.)
©2000-2026 magiran.com All Rights Reserved.