فهرست مطالب

جریان شناسی دینی معرفتی در عرصه بین الملل - پیاپی 6 (پاییز و زمستان 1400)

مجله جریان شناسی دینی معرفتی در عرصه بین الملل
پیاپی 6 (پاییز و زمستان 1400)

  • تاریخ انتشار: 1401/09/21
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید علیرضا عالمی صفحات 9-31

    در تاریخ معاصر افغانستان، جریان های متنوعی در حوزه اجتماع و سیاست شکل گرفته است. اگر مذهب به عنوان شاخص در نظر گرفته شود، جریان های موجود را می توان به سنتی، سکولار و اسلام گرا تقسیم بندی کرد. طیف سنتی و محافظه کار، مذهب را در جایگاه سنتی خود می بیند و نسبت به عملکرد سیاسی آن کنشی ندارد که طرفداران نظام شاهی از آن جمله اند. طیف سکولار برآن است که مذهب را به عرصه فردی سوق دهد. گروه های وابسته به غرب و هواداران سیستم کمونیستی از این جمله اند. اسلام گرایان خواهان حضور اسلام در اجتماع و سیاست افغانستان اند؛ اما چگونگی کیفیت و هدف گذاری متفاوتی دارند. مجاهدین، طالبان و داعش در این جریان جای می گیرند. در حال حاضر طالبان و مجاهدین دو طیف عمده ی این جریان هستند. مجاهدین که عمدتا به اسلام گرایان رقیب طالبان گفته می شود به برخی از شاخص های مردم سالاری باورمندند؛ در حالیکه طالبان در این مسیر به دنبال احیای ساختار خلافت اند و مردم سالاری را آسیب جدی در حوزه اسلام گرایی قلمداد می کنند.

    کلیدواژگان: محافظه کاران، سکولارها، اسلام گرایان، طالبان، مجاهدین
  • محسن محمدی صفحات 33-64

    یکی از مسایل کشور پاکستان، بنیادگرایی است. در این مورد تحلیل های مختلفی ارایه شده است که برخی از آنها دولت محور است و برخی دیگر بر مباحث ایدیولوژیک تکیه دارد. لازمه ارایه تحلیل کامل از بنیادگرایی در پاکستان، توجه توامان به مسایل ژیوپلتیک و ژیوکالچر است. حمله شوروی به افغانستان یکی از مهم ترین مسایل ژیوپلتیک پاکستان بود که این کشور را به این جنگ وارد کرد تا بنیادگرایی راهی برای ورود به پاکستان پیدا کند. تاثیرگذاری این عامل ژیوپلتیک بر بنیادگرایی پاکستان، متاثر از یک عامل ژیوکالچر بود. قومیت مهم ترین عامل ژیوکالچر در پاکستان بود که سبب پیوستگی فرهنگی بین بنیادگرایان در افغانستان و پاکستان شد.

    کلیدواژگان: ژئوپلتیک، ژئوکالچر، قومیت، افغانستان، بنیادگرایی
  • محمدصادق احمدی، سید سیف ‎الله هاشمی کرویی صفحات 65-88

    تبشیر در راس آموزه های مسیحیت قرار دارد و آنها در رسیدن به اهداف خویش، به فضای حقیقی بسنده نکرده و به شکل گسترده‎ای به فضای مجازی ورود کرده اند؛ فضایی که مجموعه فراوانی از ارتباطات درونی انسان ها بدون در نظر گرفتن جغرافیای فیزیکی و به دلیل دارا بودن دانش زیاد، نفوذ عمیقی در جامعه دارد. در این فضا از قوانین مرسوم مانند زمان، مکان و مسافت خبری نیست؛ در نتیجه سهل الوصول است و در آن با صراحت بیشتری می شود انتقاد کرد و پیام خود را به کاربران بی‎شمار و ناشناخته انتقال داد. برای به راه انداختن جنگ نرم در جامعه هدف، از پیشرفت و تکنیک های روز استفاده می شود و فضای مجازی و اینترنت مهم‎ترین ابزار برای ایجاد تردید و عملیات روانی در ذهن ها و دل هاست. مبلغین مسیحی در این جنگ نرم قصد دارند که قالب های ماهوی باورها و اعتقادات و ارزش های دینی جامعه منظور را تغییر داده تا مدل های رفتاری جدید به‎گونه ای شکل بگیرد که به جای رفتارهای حمایتی از ساختارهای درست سیاسی و دینی، رفتارهای چالشی جایگزین شده و به سمت ساختارشکنی پیش رود. ما در این پژوهش درصددیم که ماهیت، قلمرو، دیدگاه ها و آسیب های تبشیر در فضای مجازی را به شکل علمی و دقیق معرفی کنیم. با شناخت دقیق تبشیر در فضای مجازی می توان در مواجهه با تبلیغات ویرانگر مبلغان مسیحی به مقابله بهتری پرداخت تا به چالش های بزرگی مانند دین‎گریزی و تهاجم فرهنگی - اجتماعی دچار نشویم.

    کلیدواژگان: فضای مجازی، مسیحیت، تبشیر، قلمرو، آسیب، چالش
  • مریم سادات نوابی قمصری صفحات 89-109

    پژوهش حاضر تحقیقی در عناصر ضددینی آخرالزمان و پساآخرالزمان در دو فیلم پرمخاطب «آخرالزمان» مردان ایکس و «جعبه پرنده» است. به این منظور سعی شده با تحلیل محتوای این دو فیلم و یافتن عناصر دینی و ضددینی آن، به اهداف پنهان روایات آخرالزمانی رسانه غرب در هدایت اذهان به ایدیولوژی مورد نظر تولیدکنندگان آن دست یافت. این دو فیلم با بهره گرفتن از عناصری دینی همچون ظهور دجال، جنگ ها و فتنه های آخرالزمانی و ظهور منجی موعود، مهم‎ترین تعلیم تمام ادیان الهی را که وعده ظهور منجی صالح در پایان جهان و گسترش صلح و عدالت و معرفت به‎وسیله اوست، به مبارزه طلبیده اند. خداستیزی، ارایه تصویری متفاوت از منجی، تقابل علم و دین، و رواج پوچی و ناامیدی در مورد جهان پس از ظهور، از مهم‎ترین اهداف این دو فیلم است.

    کلیدواژگان: آخرالزمان، پساآخرالزمان، مردان ایکس، جعبه پرنده
  • غلامرضا مهدوی صفحات 111-134

    تعامل ادیان به معنای ارتباطات علمی، فرهنگی، کلامی، فلسفی، فقهی، اجتماعی، هنری و سیاسی ادیان با همدیگر از طریق گفتگوهای حضوری و مجازی بین رهبران، روشنفکران، پژوهشگران، مبلغان و دین‎یاران، و تبادل کتاب‎ها، مقالات و نرم‎افزارها، دیربازی است که بیش از گذشته رونق پیدا کرده است. ظرفیت فضای مجازی برای تعامل و گفتگوهای ادیانی به‎منزله بستر و زمینه‎ای نو و برخوردار از توانمندی‎های بازنمود تعامل ادیانی در عصر کنونی مورد توجه نهادهای دینی، رهبران دینی، سیاستمداران (در جستجوی همزیستی مسالمت‎آمیز پیروان ادیان) و پژوهشگران دینی قرار گرفته است. در این مقاله سعی شده است با کاوش علمی در ماهیت تعاملات و گفتگوی ادیانی از منظر قرآن و سیره و اهمیت آن در جهان سکولار،  به شیوه‎ها و الگوهای تعاملات و گفتگوهای دینی اشاره شود. همچنین فرصت‎ها و تهدیدات تعاملات ادیانی در فضای مجازی بیان شده و پیشنهادها و راهکارهای توسعه این تحقیق ارایه گردیده است. این تحقیق از روش رجوع به متون دینی و نیز تحلیل گفته‎های دانشمندان علوم اجتماعی در حوزه دین و اهمیت یافتن آن در جوامع امروزی بهره برده است.

    کلیدواژگان: تعاملات ادیان، گفتگوهای دینی، انفجار اطلاعات، فضای مجازی، جهانی شدن
  • غلام حیدر اسماعیلی، جواد رقوی صفحات 135-157

    امروزه فضای مجازی مهم‎ترین ابزار و گسترده‎ترین بستر برای تبادل اندیشه ‎هاست و با استفاده از آن می توان در کمترین زمان رخدادها را رسانه‎ای کرد. از جهتی جنبش های آزادی‎بخش به‎ عنوان یک ایدیولوژی و فلسطین به‎عنوان نماد جنبش های آزادی‎بخش در عرصه بین‎الملل و به طور خاص در جهان اسلام مطرح است. پرسش این است که چه رابطه‎ای بین فلسطین، جنبش های آزادی‎بخش و فضای مجازی وجود دارد و این سه مولفه چه تاثیر و تاثراتی بر یکدیگر و از یکدیگر دارند یا می توانند داشته باشند؟ در این مقاله با اتکا بر اطلاعات موجود در فضای رسانه‎ای و ارتباطات جمعی و منابع کتابخانه‎ای، به روش تحلیلی، انواع و مصادیق مناسبات و تعاملات سازنده بین سه ضلع فلسطین، جنبش های آزادی‎بخش و فضای مجازی مورد بحث قرار گرفته است و این نتیجه به دست آمده است که علی‎رغم اینکه عمده ظرفیت های فضای مجازی در اختیار رقبای جنبش های آزادی‎بخش است، فضای مجازی تا حدود زیادی توانسته است، به انتقال آرمان ملت فلسطین و ارزش های آزادی‎خواهانه به جوامع و ملت های دیگر موفق شود؛ تا جایی که خالق پدیده های نوینی مانند امت واحده مجازی و آرایش جنگی مجازی گردد. همچنین محور مقاومت توانسته است در بستر فضای مجازی، مقاومت مردم فلسطین را به مثابه الگویی برای دیگر نهضت های آزادی‎خواه معرفی نماید.

    کلیدواژگان: فلسطین، جنبش های آزادی‎بخش، مقاومت، فضای مجازی