فهرست مطالب

کلام اسلامی - پیاپی 122 (تابستان 1401)

نشریه کلام اسلامی
پیاپی 122 (تابستان 1401)

  • تاریخ انتشار: 1402/02/02
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حمیدرضا شاکرین* صفحات 9-29
    از مسایل حایز اهمیت در کیهان شناسی مدرن که مورد توجه دانشمندان، فیلسوفان و عالمان دینی است چرایی و چگونگی پدیدآیی جهان ما است. شماری از فیزیکدانان کوشیده اند تا پیدایش جهان را از هیچ و بهطور تصادفی، یعنی بدون وابستگی به آفرینشگری الهی توضیح دهند. لارنس کراوس کوشیده است تا این راه را براساس کیهانشناسی کوانتومی بپیماید و با تبیین تصادفی قوانین طبیعت بر اساس نگره چندجهانی پروژه یاد شده را تکمیل و خداباوری را غیرعلمی و گرفتار تیغ اوکام معرفی کند. مقاله پیش رو بر آن است تا دیدگاه یاد شده را به روش کتابخانه ای - توصیفی معرفی کرده، سپس به روش عقلی - تحلیلی مورد سنجش قرار دهد. ماحصل تحقیق این است که بیان یاد شده از نارسایی های علمی و منطقی گستردهای رنجور بوده و گرفتار خودابتلایی به «تیغ اوکام» است.
    کلیدواژگان: گیتی از هیچ، لارنس کراوس، کیهان شناسی کوانتومی
  • انسیه همتی*، قاسم پورحسن، محمد صافحیان صفحات 31-54
    ایرادهای هیوم بر براهین خداشناسی را می توان آغاز منظر انتقادی پسینی برشمرد که در آن یک متفکر می کوشد تا با جایگزینی دلایل تجربی و طبیعی و همسان سازی علت ها، ادله و براهین عقلی و فلسفی را ناکارآمد نشان دهد. نقدهای هیوم سبب بسط و شکوفایی فکر فیلسوفان در دفاع از ادله خداباوری گردیده و می توان مدعی شد که اشکال های او یک غنیمت مهم در تفکر فلسفی محسوب می شود. با این وصف او یک متفکر غیرمعمول است که علیه هر امر هنجاری و متداول دست به شورش فکری می زند. در این نوشتار می کوشیم تا سه اشکال اساسی او که می توان آنها را مهم ترین ایرادها و نقدهای هیوم بر خداشناسی و امکان وجود خدا برشمرد، بررسی نموده و رنجوری ها و خلط ها و اشتباه های وی را مورد توجه قرار دهیم. روش بحث ما نه رویکرد طبیعی و علمی بلکه برهانی و فلسفی است. کوشش خواهد شد تا ابتدا تعابیر و نقض های هیوم بررسی شده و سپس در ذیل همان مساله، نقدهای وارد بر اشکال های وی را طرح کنیم. هدف اصلی ما این است تا نشان دهیم که تمامی ایرادهای هیوم، نقضی و سلبی است و وی نتوانسته است برهانی ایجابی بر ردیه های خود طرح کند.
    کلیدواژگان: هیوم، خداشناسی، براهین وجودی، نظم کیهان شناختی، نقد پیشینی، نقد پسینی
  • رضا نظری*، علی ربانی گلپایگانی صفحات 55-70

    متکلمان امامیه برای اثبات ضرورت انتصاب در مساله امامت و منحصر بودن طریق تعیین امام در نصب و نص و نادرست بودن طریق انتخاب و بیعت، به سیره پیامبر اکرم$ در دوران نبوت استدلال کرده اند که هرگاه می خواست برای مدتی از مدینه بیرون رود فردی را به جای خود نصب می کرد و هرگز آن را به انتخاب افراد واگذار نکرده است. در این پژوهش با بهره‎گیری از روش نقل تاریخی، شواهد بسیار دیگری نیز درباره اصل انتصاب در سیره نبوی گردآوری شده و در پایان با تحلیل عقلی، ضرورت انتصاب در مساله طریق تعیین امام اثبات گردیده است.

    کلیدواژگان: امامت، خلافت، انتصاب، سیره، مشورت، انتخاب
  • ناصر صحرانورد*، علی الله بداشتی صفحات 71-84
    عالمان اهل سنت برای اثبات اعتقاد خود در مورد افضلیت ابوبکر و عمر بر دیگر صحابه پیامبر اکرم$ به روایاتی استدلال کرده‎اند که یکی از آنها حدیث «ابوبکر و عمر سیدا کهول اهل الجنه» است. در نوشتار حاضر با مفروض گرفتن صحت سند، اثبات کرده‎ایم که این حدیث به دلیل تفرد نقل اهل سنت، ناسازگاری با روایات جوان بودن اهل بهشت، تعارض با روایت «الحسن و الحسین سیدا شباب اهل الجنه و تعارض با ادله افضلیت امیرالمومنین علی%، قابل پذیرش نیست.
    کلیدواژگان: سیدا کهول اهل الجنه، سیدا شباب اهل الجنه، افضلیت، جوان بودن اهل بهشت، ابوبکر
  • محمدصفر جبرئیلی* صفحات 85-111
    تجدید و احیای مدرسه قم معاصر، در آغاز سده چهاردهم هجری شمسی و شرایط پیش آمده در دهه بیستم این قرن، رشد و شکوفایی تفکر دینی در ایران وعراق به ویژه درحوزه علمیه قم را به دنبال داشت. عزیمت علامه طباطبایی در سال 1325شمسی به قم و تمحض در تدریس و تالیف آثار کلامی، فلسفی و معرفتی، حمایت همه جانبه مرجعیت معظم آیت الله بروجردی و حضور فضلای جوان دغدغه مند، سه عامل تاثیر گذار در این امر بود؛ به گونه ای که مدرسه قم توانست در مباحث کلامی، در کنار فقه و حتی بیش از آن، علاوه بر جهان تشیع، در جهان اهل سنت و جهان غرب نیز حضور فعال و کارآمدی داشته باشد. نقش آفرینی در توسعه و رهبری نهضت، مبارزه و پیروزی انقلاب اسلامی، و تامین پشتوانه های فکری نظام اسلامی، از مهم ترین خدمات و حسنات این مدرسه است. این نوشتار با کاوش دراقدامات و خدمات و حسنات صورت گرفته، نقش آنان را در تحول دانش کلام و رشد و ارتقای دین پژوهی در جامعه بررسی و تحلیل کرده است و از یادآوری برخی کاستی ها و آسیب ها نیز فروگذار نکرده است.
    کلیدواژگان: دانش کلام، تحول، مدرسه قم، متکلمان معاصر
  • رسول علیزمانی*، عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی صفحات 113-132
    امامت در معنای گسترده آن، یکی از امور ضروری زندگی اجتماعی انسان ها است، و مذاهب اسلامی بر ضرورت آن اجماع دارند، ولی در اوصاف و احکام آن میان آنان اختلافاتی وجود دارد. آگاهی از دیدگاه‎های فرق اسلامی و روشن ساختن نقاط اشتراک و تاکید بر آنها، گامی است در جهت تقریب مذاهب و اتحاد امت اسلامی در مواجهه با دشمنان تفرقه افکن. نوشته حاضر، با روش کتابخانه‏ای، حقیقت و احکام امامت از منظر دو فرقه اهل سنت؛ یعنی اهل حدیث و بکریه را مورد بررسی قرار داده است؛ احکامی مانند: تعریف امامت، صفات و شرایط امام، راه تعیین امام و وجوب اطاعت از امام. از مهم ترین اشکالات درباره دیدگاه اهل حدیث در مساله امامت، عدم توجه جامع به اوصاف بایسته ی امام و عدم جواز اطاعت از امام جایر است و از مناقشه‏های مهم بر دیدگاه بکریه، عدم وجود نص بر خلافت مصادیق مورد نظر آنان است.
    کلیدواژگان: حقیقت امامت، احکام امامت، اهل حدیث، بکریه، صفات و شرائط امام، راه تعیین امام، وجوب اطاعت از امام
|
  • Hamidreza Shakerin * Pages 9-29
    A noteworthy problem in modern cosmology, wich is noted by scientists, philosophers and religious scholars is the question of why and how did our universe come to being. Some physicians try to explain it from nothing by chance, withought need of Divine creation. Lawrence M. Krauss has tried to do this on the basis of quantom cosmology and completes the answer by explaining the laws of nature through chance and multiverse theory. Concequently he thinks that Divinly explanation of the world is somehow contradictory with simplicity principle. The present issue is to study the mentioned explanation with biblical-descriptive method and evaluate it by rational analythical one. The result is that it is affected by several scientific and logical deficiencies, as well as being objected by Ockham,s razor.
    Keywords: Lawrence M. Krauss, universe from nothing, quantom cosmology
  • Ensiyeh Hemmati *, Qasim Pourhasan, Mohammad Safehian Pages 31-54
    Hume's objections to theological proofs can be regarded as the beginning of a later critical perspective in which a thinker tries to show rational and philosophical proofs ineffective by replacing empirical and natural reasons and equating causes. Hume's criticisms have led to the expansion and flourishing of the philosophers' thoughts in defense of the evidence of theism, and it can be claimed that his forms are an important treasure in philosophical thinking. At the same time, he is an unusual thinker who starts an intellectual rebellion against every normative and common thing. In this article, we try to examine his three basic criticisms, which can be counted as Hume's most important objections and criticisms on theology and the possibility of God's existence, and pay attention to his defects, confusions, and mistakes. Our discussion method is not a natural and scientific approach, but an argumentative and philosophical one. An effort will be made to first examine Hume's interpretations and violations, and then, under the same issue, to present criticisms of his forms. Our main goal is to show that all of Hume's objections are contradictory and negative, and he has not been able to provide a positive argument for his refutations.
    Keywords: : Hume, Theology, existential proofs, cosmological order, a priori criticism, a posteriori criticism
  • Reza Nazari *, Ali Rabbani Golpayegani Pages 55-70

    In order to prove the "necessity of divine appointment in the matter of Imamate" - and the uniqueness of the method of appointing an Imam in installation, and the incorrectness of the "method of selection and allegiance" - the theologians of the Imamiyyah have argued to the practical course of the Holy Prophet (PBUH) during his prophethood. Because whenever that Imam wanted to leave Madinah for a while, he installed someone in his place, and he never left the appointment of the successor to the people's choice. In this research, using the method of historical narration, many other evidences have been gathered about the principle of appointment in the prophetic life, and with rational analysis, the necessity of appointment has been proven in the issue of "the method of determining the Imam".

    Keywords: Imamate, Divine Appointment, practical life of the Prophet (PBUH), consultation, people's choice
  • Naser Sahranavard *, Ali Allahbedashti Pages 71-84
    To prove their belief about the superiority of Abu Bakr and Omar over other companions of the Holy Prophet (PBUH), Sunni scholars have argued with traditions, one of which is the hadith of Abu Bakr and Omar Sayyida Kahul Ahl al-Jannah. In this article, assuming the authenticity of the hadith, it has been proven that the content of the said hadith is not acceptable for these reasons: 1. The uniqueness of Sunnis in narrating this hadith, 2. The incompatibility of this hadith with the traditions that consider the people of Paradise to be young. 3. Conflict with the narration of "Al-Hasan and Al-Hussein Sayyida Shabab Ahl al-Jannah", 4. Conflict with the evidence of the superiority of Amir al-Mu'minin Ali (peace be upon him).
    Keywords: Sayyida Kahol Ahl al-Jannah, Sayyida Shabab Ahl al-Jannah, Afzalit, people of paradise, Abu Bakr
  • Mohammad Safar Jabraili * Pages 85-111
    The renewal and revival of the contemporary Qom school at the beginning of the 14th century AH and the conditions that occurred in the 20th decade of this century, followed the growth and prosperity of religious thought in Iran and Iraq, especially in the field of Qom theology. The departure of Allameh Tabatabai in 1325 Shamsi to Qom and his dedication in teaching and writing theological, philosophical and epistemological works, the all-round support of the majesty of Ayatollah Borujerdi and the presence of concerned young people, were three influential factors in this matter; In such a way that the Qom school was able to have an active and efficient presence in the theological debates, along with jurisprudence and even more, in addition to the Shia world, in the Sunni world and the Western world. Playing a role in the development and leadership of the movement, the struggle and victory of the Islamic revolution, and providing the intellectual support of the Islamic system, is one of the most important services and merits of this school. This article has been done by exploring actions, services and good deeds, and has analyzed and analyzed their role in the development of theological knowledge and the growth and promotion of religious studies in the society, and has not stopped reminding of some shortcomings and harms.
    Keywords: : knowledge of theology, evolution, school of Qom, contemporary theologians
  • Rasool Alizamani *, Abdorrahim Soleimani Behbahani Pages 113-132
    Imamate, in its broad sense, is one of the essential matters of human social life, and Islamic schools of thought agree on its necessity, but there are differences among them regarding its attributes and rulings. Being aware of the views of the Islamic sects and clarifying the points of commonality and emphasizing them is a step towards the approximation of religions and the unity of the Islamic Ummah in the face of divisive enemies. The present article, with the library method, the truth and rulings of Imamate from the perspective of two Sunni sects; That is, he examined the Ahl al-Hadith and Bakriyya; Rulings such as: the definition of imamate, the characteristics and conditions of the imam, the way to determine the imam, and the obligation to obey the imam. One of the most important problems regarding the point of view of the Ahl al-Hadith on the issue of Imamate is the lack of comprehensive attention to the essential attributes of the Imam, as well as the issue of obeying a cruel Imam, and one of the important problems with the view of the Bakriyya sect is the absence of a text on the Imamate of those who, according to the Bakriyya, They are imams and successors of the Prophet.
    Keywords: the truth of Imamate, the rules of Imamate, Ahl al-Hadith, Bakriyyah, attributes, conditions of the Imam, the way to determine the Imam, the obligation to obey the Imam