فهرست مطالب

پژوهش های اقتصاد مقاومتی - سال سوم شماره 1 (پیاپی 5، بهار و تابستان 1397)

نشریه پژوهش های اقتصاد مقاومتی
سال سوم شماره 1 (پیاپی 5، بهار و تابستان 1397)

  • تاریخ انتشار: 1400/07/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید حسین حسینی *، محمدتقی محبی صفحات 9-32

    یکی از پایه های تحقق الگوی اقتصاد مقاومتی و حل مشکلات اقتصادی کشور، تحقق مشارکت مردمی در اقتصاد و شکل گیری اقتصاد مردم محور است. گام نخست جهت تحقق و شکل گیری مشارکت مردمی در اقتصاد تبیین مدل و ابعاد نظری آن است. در مقاله پیش رو کوشیده شده است با بررسی اندیشه های حضرت امام خمینی - که توانستند بزرگ ترین حماسه های مشارکت مردمی را در عرصه های گوناگون اجرا و پیاده سازی کنند- به کمک روش «نظریه پردازی داده بنیاد» ، برخی از ابعاد مدل پیش گفته، بررسی و تبیین شود. بعد از احصا و بررسی بیانات وی، مدلی برای مشارکت مردم در اقتصاد به دست آمد که به ترتیب از سه گام «بیداری و خودباوری ملی»، «همت، عزم و اراده ملی» و «قیام و مشارکت ملی» تشکیل شده است. بیداری و خودباوری، نخستین و مهم ترین جزء این مدل شمرده می شود.
     

    کلیدواژگان: بیداری، اقتصاد مقاومتی، خودباوری، مشارکت مردمی در اقتصاد، اقتصاد مردم محور، امام خمینی
  • حمیدرضا مقصودی * صفحات 33-52

    در اقتصاد دانش بنیان با تزریق دانش سطح بالا (اعم از دانش فنی و بازاری) در بخش های گوناگون اقتصادی، عملکرد نهادها، اجزا و روابط تسهیل و ساختار اقتصادی مقاوم تر می شود. در صنایع دانش بنیان به عنوان یکی از تبلورهای اقتصاد دانش بنیان، با تزریق نوآوری و دانش های فنی و بازاری پیشرفته در فرآیند تولید، می توان سرعت دست یابی به محصول و کیفیت آن را افزایش داد یا محصولی جدید را برای رفع نیاز طراحی کرد. این صنایع با افزایش شتابان در رشد اقتصادی، توان اقتصاد را دوچندان کرده و سطح اقتدار اقتصادی کشور ها را افزایش می دهد. در نوشتار پیش رو با بررسی دو رویکرد کلی رایج و رقیب در صنایع دانش بنیان و تحلیل مزیت ها و عیب های این دو رویکرد به شرح رویکرد سومی از صنعت دانش بنیان پرداخته شده است که امنیت اقتصادی بیشتری را برای کشورها در پی دارد. رویکردی که طراحی آن مبتنی بر نظریه اقتصاد مقاومتی صورت گرفته است. صنعت دانش بنیان مقاومتی، صنعتی با کاربری آسان، حجم کوچک و قابلیت همه گیر شدن است و با تبدیل شدن این گونه صنعتی سازی به فرهنگ عمومی به صورتی پایدار و متوازن به رشد اقتصادی کشورها کمک می کند. این صنعت به راحتی مورد تهدید قرار نمی گیرد و در صورت تهدید نیز به راحتی به آن آسیب وارد نمی شود.
     

    کلیدواژگان: اقتصاد دانش بنیان، صنایع دانش بنیان بزرگ، صنایع دانش بنیان کوچک، صنایع دانش بنیان مقاومتی، امنیت اقتصادی
  • ساجد صمدی قربانی *، رضیه خالقپور صفحات 53-74

    با تعیین شعار «حمایت از کالای ایرانی» به عنوان شعار محوری در سال 1397، رهبر معظم انقلاب ضمن پافشاری دوباره بر اساسی ترین راهبرد اقتصادی انقلاب اسلامی یعنی «حمایت ایمانی از تولید ملی»، رویارویی اقتصادی با دشمن را وارد فاز جدیدی کردند. حمایت مورد نظر معظم له از بعدهای گوناگونی مانند: حمایت دولتی از کالای ایرانی، تولید کالای با کیفیت و رقابت پذیر به وسیله تولیدکننده ایرانی و تعصب مصرف کننده روی کالای ایرانی تشکیل می شود که پرداختن به هر کدام از این بعدها به طور مجزا نیازمند مطالعه ای مستقل است. در مقاله پیش رو با بهره مندی از روش اسنادی – کتابخانه ای به عنوان یکی از روش های معتبر در مطالعه های علوم انسانی، ضمن تمرکز بر مفهوم «مصرف متعصبانه» به عنوان یکی از بعدهای حمایت از کالای ایرانی و واژگان کلیدی مربوط به گفتمان اقتصادی انقلاب اسلامی که به وسیله رهبر معظم انقلاب مطرح شده است، در سه گفتار اصلی به چیستی، چرایی و چگونگی این نوع خاص از رفتار مصرفی می پردازیم. براساس نتیجه های به دست آمده در تحقیق پیش رو مهم ترین الزامات تعصب در مصرف کالای ایرانی عبارت هستند از: کنار گذاشتن الگوهای هزینه - فایده مادی در انتخاب ها، کوشش برای شناختن و شناساندن محصولات با کیفیت ایرانی، انجام اقدام های نمادین در حمایت از کالای ایرانی، تبدیل مصرف کالای خارجی به یک ضد ارزش و برحذر داشتن دیگران از مصرف کالای خارجی که می توانند به عنوان راهبردهای اساسی انقلاب اسلامی در رویارویی با تهاجم تمام عیار اقتصادی دشمن شمرده شوند تا وی را از دست یابی به یکی از مهم ترین اهدافش یعنی پدیدساختن بیکاری فراگیر ناکام بگذارد.
     

    کلیدواژگان: مصرف، تعصب، مصرف متعصبانه، تعصب مشتری، ارزیابی درک شده، حمایت از کالای ایرانی
  • عبدالعظیم قربانی *، محمد عندلیب، علی رضا تاجه بند صفحات 75-102

    اقتصاد مقاومتی به عنوان الگویی که متضمن قوام و استحکام ساخت درونی اقتصاد کشور و تقویت دیگر بخش ها به صورت غیرمستقیم شمرده می شود، مستلزم تحقق در تمام حوزه های اساسی به ویژه مصرف است. مصرف از جمله مهم ترین عواملی است که در جریان تحریم و دیگر حربه های اقتصادی که در ضدیت با نظام جمهوری اسلامی طراحی شده مورد هجمه های گوناگون قرار گرفته است و علت این امر هم نقش محوری این حوزه در اثرگذاری بر معیشت مردم و جداکردن مردم از بدنه نظام از راه متاثر ساختن بخش مصرف است؛ بنابراین لازم می باشد مولفه های الگوی مصرفی که سرانجام به قوام اقتصادی کشور کمک کرده و اقتصاد را در برابر تکانه های داخلی و خارجی بیمه کند استخراج و احصا شوند. در مقاله پیش رو به روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای، مولفه های اصلی اقتصاد مقاومتی براساس بیانات رهبر معظم انقلاب و مبتنی بر راهبردهای حاکم بر اقتصاد مقاومتی در حوزه مصرف انطباق داده شده و مولفه های کلی الگوی مصرف در چارچوب اقتصاد مقاومتی استخراج می شود. در حقیقت در این مطالعه، مولفه های راهبردی الگوی مصرف، از ضرب این مفهوم مصرف در مولفه های راهبردی اقتصاد مقاومتی استخراج شده اند.
     

    کلیدواژگان: اقتصاد مقاومتی، مصرف، درون زایی، مردم محوری، دانش بنیانی، عدالت بنیانی، رویکرد جهادی
  • اکبر ابدالی محمدی * صفحات 103-120

    اقتصاد مقاومتی راهبرد جدید ایران برای مقابله با جنگ اقتصادی دشمن و شتاب یافتن پیشرفت اقتصادی کشور طی سال های اخیر توجه نظریه پردازان تمام رشته های علمی به ویژه نظریه پردازان علوم انسانی را به خود جلب کرده است. از آن جا که تولید ملی رکن اصلی اقتصاد مقاومتی می باشد و یکی از مشکلات اساسی در راه رونق تولید ملی، کمبود تقاضاست؛ بنابراین یکی از رشته هایی که می تواند به تحقق اقتصاد مقاومتی کمک کند بازاریابی است. بازاریابی مردمی یکی از انواع بازاریابی است که شرکت ها با کمک مصرف کنندگان آن را به کار می گیرند. پژوهش پیش رو با روش تحلیلی با استفاده از ایده بازاریابی مردمی با ارایه یک مدل نشان می دهد که رویکرد مردمی بودن و جهادی بودن اقتصاد مقاومتی می تواند نوع خاصی از بازاریابی را که بازاریابی مردمی است برای تحقق اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید ملی تعریف کند. طبق این مدل، مدیریت بازاریابی در بازاریابی مردمی مبتنی بر اقتصاد مقاومتی به وسیله شرکت های تولیدی انجام نمی شود بلکه خود مردم با همان روحیه جهادی به تبلیغ، عرضه، فروش و مصرف کالاهای ایرانی می پردازند. 

    کلیدواژگان: بازاریابی، بازاریابی مردمی، اقتصاد مقاومتی، تولید ملی
  • احسان ولدان زرقانی * صفحات 121-146

    تحریم اقتصادی ابزاری برای دست یابی به اهداف سیاست خارجی می باشد و جمهوری اسلامی ایران از آغاز تاکنون مورد تحریم های گوناگون تجاری و مالی از سوی کشورهای غربی بوده است. طی سال های اخیر شاهد شدت یافتن تحریم های اعمال شده علیه کشور به ویژه در حوزه انرژی هستیم. کشورهای تحریم کننده ایران در جهت نشانه روی نقاط آسیب پذیر اقتصاد کشور، صنعت نفت و گاز را به عنوان مهم ترین منبع پدیدآمدن درآمد ملی هدف گرفته اند. با توجه به ساختار وابسته اقتصاد ایران به درآمد های نفتی پیامدهای ناشی از تحریم های این حوزه که خود شامل سه بخش تحریم صادرات نفت، تحریم در صنایع بالادستی صنعت نفت و گاز و تحریم در صنایع پایین دستی این صنعت است، تشدید می شود. تحریم های حوزه انرژی پیامدهایی هم چون کاهش شدید درآمدهای ارزی، کاهش سرمایه گذاری خارجی، کاهش ورود کالاها و تجهیزات مورد نیاز در پی دارد و در این جهت حوزه های اقتصاد کلان مانند رشد، تورم و بیکاری تحت الشعاع قرار می گیرد. در عین حال باید توجه داشت که مشکلات پدیدآمده از سوی تحریم های انرژی به استفاده نامناسب ما از منابع هیدروکربوری و چگونگی هزینه کرد منابع حاصل ازآن برمی گردد. در پژوهش پیش رو در ابتدا با استفاده از مباحث نظری چگونگی اثرگذاری تحریم های نفت و گاز بر متغیرهای کلان اقتصادی کشور را بررسی کرده ایم. با توجه به تحلیل کیفی صورت گرفته، کشور ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه و یک صادرکننده نفت خام تحت تاثیر شوک های درآمد ارزی حاصل از نفت قرار می گیرد. ما دریافتیم که شوک های ارزی حاصل از درآمدهای نفتی پاشنه آشیل اقتصاد ایران شمرده می شود.
     

    کلیدواژگان: تحریم های نفت و گاز، رشد اقتصادی، تورم، اقتصاد مقاومتی
|
  • Sayyed Hossein Hosseini *, Mohammad Taghi Mohebbi Pages 9-32

    One of the bases to have the patterns of Eghtesad-e-Moghavemati realized and resolve the economic problems is to realize the popular participation in the economy and forming a popular economy. The first move toward forming a popular participation in an economy is the explanation of the model and its theoretical dimensions. This article, using the grounded theory method, intends to study and clarify several dimensions of the model by examining the thoughts of Imam Khomeini who successfully implemented the great epic of popular participation in different fields. After numbering and investigating his statements, we developed a model for popular participation in the economy which is consisted of three steps including “national awakening and self-confidence”, “national determination and will” and “national rise and participation”. Awakening and self-confidence is the first and most important element of the model.
     

    Keywords: National awakening, national self-confidence, Eghtesad-e-Moghavemati, popular participation in the economy, popular economy, Imam Khomeini
  • HamidReza Maghsoodi * Pages 33-52

    In a knowledge-based economy, by the injection of high-level knowledge in different economic sectors (including technical and market knowledge), the functioning of institutions, components and relations will be facilitated and the economic structure will be more consolidated. In the knowledge-based industries as one phenomenon of knowledge-based economy, with the injection of innovation and advanced technical and market knowledge in the production process, it is possible to speed up the product achievement and its quality or to design a new product to meet some needs. With an increasing boost in economic growth, these industries will double the economic capabilities and boost the level of authority of the countries. In this paper, by examination of the two common and competitive approaches in knowledge-based industries, and pros and cons of the two approaches, we attend to describe a third approach for the knowledge-based industries which brings more economic security for the countries; an approach whose design is based on the Eghtesad-e-Moghavemati theory. The knowledge-based Moghavemati industry is a small-scale, easy-to-use and capable-of-extension type of industry, and regarding the change of this kind of industrialization into the public culture in a sustainable and balanced manner, it contributes to the countries’ economic growth. This kind of industry could not be threatened easily, and in that case, it will not be damaged easily.
     

    Keywords: Knowledge-based economy, large-scale knowledge-based industries, small-scale knowledge-based industries, knowledge-based Moghavemati industries, economic security
  • Raziyeh Khaleqpor Pages 53-74

    By the appointment of the slogan “protecting Iranian products” as the axial slogan of the year 1397, the Supreme Leader brought the economic confrontation into a new phase by re-emphasizing on the most essential economic strategy of the Islamic Revolution that is “faithful protection from national production”. His Majesty’s protection consists of different dimensions such as “state-protection from Iranian products”, “producing high-quality and competitive products by Iranian manufacturers” and “fanaticism of the Iranian consumers on Iranian products”, so addressing each of them separately, requires an independent study. In this article, using the documentary-library method as one of the credible methods in the humanities, and by concentration on the concept of “fanatic consumption” as one dimension in protecting Iranian products and as a keyword of the economic discourse of the Islamic Revolution which was introduced by the Supreme Leader, we address this specific type of consumer behavior in the three main speeches of whatness, whyness, and howness. According to the results, the vital requirements of fanaticism in the consumption of Iranian products are “abandoning the materialistic cost-benefit models in our choices”, “making effort in recognizing and introducing the Iranian high-quality products”, “taking symbolic actions in the protection of Iranian products”, “introducing the consumption of foreign-made products as an anti-value”, and “warning others with respect to consuming foreign-made products”, in which all these factors can be recognized as the principal strategies of the Islamic Revolution to encounter the full-scale economic invasion in order to disappoint the enemies in achieving their one of their most important goals i.e. causing widespread unemployment.
     

    Keywords: Consumption, fanaticism, fanatic consumption, cponsumer fanaticism, perceived evaluation, protection of Iranian products
  • Abdolazim Ghorbani *, Mohammad Andalib Pages 75-102

    Eghtesad-e-Moghavemati, as a pattern which ensures the solidity and strength of the internal structure of the economy, and an indirect reinforcement of other sectors, must be realized in all key economic segments especially in the consumption segment. Consumption, as one of the key factors in which is being used to oppose the Islamic Republic of Iran in the course of sanctions and other kinds of economic assaults, has been the target of different attacks. It is because that the consumption segment has a central role in influencing people’s livelihood, and the separating people from the state body. Therefore, the components of the consumption pattern should be extracted and numbered to contribute to the consolidation of the economy and its insurance against internal and external impacts. In this paper, using documentary and library methods of research, the basic components of Eghtesad-e-Moghavemati are adapted in the consumption segment, based on the Supreme Leader’s statements and regarding the ruling strategies of Eghtesad-e-Moghavemati, and the general pattern has been extracted in the framework of the Eghtesad-e-Moghavemati. In fact, the strategical components of consumption pattern in this study are obtained through multiplying the consumption concept into the strategical components of Eghtesad-e-Moghavemati
     

    Keywords: Eghtesad-e-Moghavemati, consumption, endogeneity, popularity, being knowledge-based, being justice-based, Jihadi approach
  • akbar abdali mohammadi * Pages 103-120

    In recent years, the attention of the theorists in all disciplines, especially in the humanities, has been brought to Eghtesad-e-Moghavemati as the new approach of Iran to confront the economic war triggered by its enemies, and to accelerate its economic development. As the national production is the main pillar of Eghtesad-e-Moghavemati, and since one of the key issues in the path of national economic boom is the demand shortage, therefore, one of the fields which can help Eghtesad-e-Moghavemati be realized is marketing. Popular marketing is a type of marketing in which the firms use it with the help of people. The current research uses an analytical method and the idea of popular marketing to illustrate that the popularity of the approach and Jihadi-being of Eghtesad-e-Moghavemati can introduce one specific type of marketing called popular marketing, in order to realize Eghtesad-e-Moghavemati and protect national production. According to the model and regarding Eghtesad-e-Moghavemati, the management of marketing in the popular marketing is not performed by the private companies but the people themselves with that Jihadi spirit would promote, supply, sell and consume the Iranian products.
     

    Keywords: Marketing, popular marketing, Eghtesad-e-Moghavemati, national production
  • Ehsan Valadan Zarghani * Pages 121-146

    Economic sanctioning is the means of achieving the foreign policy goals, and so far, the Islamic Republic of Iran has been the target of various trade and financial sanctions from Western countries. In recent years, we have witnessed the sanctions against Iran have been intensified especially in the field of energy. The imposers of the sanctions on Iran, aiming the economically vulnerable sectors, have targeted the oil and gas industries as the most important source of national revenue for the country. Regarding the dependency of Iran’s economic structure on the oil revenues, the consequences of sanctions in the oil sector, in which has three different types (ban on oil export, sanctions on upstream oil and gas industries, and downstream ones), will be exacerbated. The sanctions on energy sector have some consequences such as a sharp decline in foreign exchange revenues, reduction in foreign investment and a decrease in the importation of desired goods and equipment, and in this manner, it would make some impacts on the macroeconomic variables including economic growth, inflation and unemployment. Meanwhile, we have to notice that the problems caused by energy sanctions are rooted in our inappropriate use of the hydrocarbon sources and our spending the revenues from them. In this research, first, we make use of the theoretical studies to investigate how sanctions on oil and gas would have impacts on macroeconomic variables. Then, regarding the conducted qualitative analysis, we conclude that Iran as a developing country and as a crude oil exporter has been affected by the shocks of oil’s foreign exchange revenues. We found that the foreign exchange shocks resulting from oil revenues are the Achilles heel of Iran’s economy.
     

    Keywords: Oil, gas sanctions, economic growth, inflation, Eghtesad-e-Moghavemati