فهرست مطالب

نامه انسان شناسی - پیاپی 37 (پاییز و زمستان 1402)

نشریه نامه انسان شناسی
پیاپی 37 (پاییز و زمستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1403/02/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • فاطمه بیات، زهرا فرضی زاده* صفحات 13-35
    یکی از عوامل موثر بر پیدایش فقر و محرومیت روستاییان در برخی مناطق کشور، نبود امکانات مناسب برای اشتغال آنها است. سازمان های متعددی توجهی ویژه به روستاییان داشته اند و در جهت رفع مشکلات آنها طرح های متعددی را اجرا کرده اند. کمیته امداد امام خمینی (ره) به عنوان یک سازمان حمایتی، یکی از آنهاست که اقداماتی در این زمینه انجام می دهد. هدف پژوهش حاضر ارزیابی طرح های اشتغال زایی کمیته امداد امام خمینی (ره) و بررسی ضعف ها و قوت های آن است. در این تحقیق با 20 نفر از مددجویانی که طی سال های 1395-1398 از کمیته امداد امام خمینی (ره) وام اشتغال زایی دریافت کرده اند و دو نفر از مسئولان کمیته امداد مصاحبه های نیمه سازمان یافته برگزار شد. طرح اشتغال زایی کمیته امداد امام خمینی (ره) برای اکثر افراد مورد مطالعه در پژوهش رضایت بخش بوده است. این طرح به بهبود درآمد مددجویان نسبت به قبل از دریافت وام اشتغال زایی، ایجاد اشتغال، کاهش مهاجرت فصلی از روستا به شهر، و... منجر شده است. کم بودن بهره وام و بیمه کردن دام نیز از مزایای دیگر آن است. روستاییان ضعف هایی نیز برای این طرح بیان کردند، از جمله عدم کفایت وام، طولانی بودن فرایند دریافت وام، دشوار بودن شرایط دریافت وام، زمان بندی نامناسب بازپرداخت اقساط وام، نبود راه حل در زمان ضرر و زیان روستاییان و... که ضرورت دارد مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: اشتغال زایی، کمیته امداد امام خمینی (ره)، توان افزایی، ضعف ها، قوت ها
  • شراره جلالی فراهانی، سهیلا علیرضانژاد* صفحات 37-67
    پرسش اصلی مقاله این است که با توجه به وابستگی کودکان خردسال به والدین، نقش والدین در مصرف فرهنگی کودکان چیست؟ با توجه به اینکه در مورد مصرف فرهنگی کودکان زیر هفت سال، والدین تصمیم گیرنده هستند، شناخت چگونگی نقش‫آفرینی والدین ضروری است. روش مورد استفاده در این پژوهش مردم‫نگاری است. برای گردآوری اطلاعات از تکنیک مصاحبه مردم نگارانه و مشاهده استفاده شده است. مشارکت کنندگان شامل 30 والد (20 مادر و 10 پدر) 33 تا 48 ساله و فرزندان 5/3 تا 5/6 ساله آن ها هستند که طی چهار ترم در کلاس نمایش خلاق آموزشگاه توانش و کلاس موسیقی آموزشگاه طریقت شرکت کردند. یافته ها بیانگر تفکیک نقش والدین درباره مصرف فرهنگی کودکان در خانواده است؛ بر این اساس پدرها در مورد مصرف فرهنگی کودکان نقش تامین کننده منابع مالی را بر عهده دارند و مادرها با توجه به امکانات اقتصادی خانواده که شامل درآمد پدر و درآمد خودشان است، نقش برنامه ریز و مجری مصرف فرهنگی کودکان را ایفا می کنند. در مورد مصرف فرهنگی کودکان، نقش مادر به واسطه وقتی که صرف فرزند/ فرزندان می کند، بسیار محوری و تعیین‫کننده است. مصرف فرهنگی کودکان شامل فعالیت های خانگی و آموزش شبه رسمی است. فعالیت های خانگی زیر نظر مستقیم مادر برنامه ریزی و اجرا می شود و در قالب کتاب خوانی، تماشای کارتون های هدفمند و بازی های خانگی محقق می گردد و آموزش شبه رسمی به واسطه برنامه ریزی مادر، در کلاس های مختلف آموزشی در خارج از منزل انجام می شود. نکته قابل توجه آن است که کالاهای فرهنگی که توسط این کودکان مصرف می شود، مورد استفاده والدین آنها قرار نمی گیرد.
    کلیدواژگان: کودک، والدین، مصرف فرهنگی، سرمایه اقتصادی
  • علیرضا خانی، علیرضا محسنی تبریزی* صفحات 69-93

    پژوهش حاضر کاوشی در تحلیل جامعه شناختی نگرش های کلیشه ای و پیش داوری در میان اقوام ایرانی است. روش مطالعه، کیفی و تحلیل مضامین بر اساس نظریه مبنایی است که با 11 نفر از قوم های کرد، لر، ترک و فارس با روش مصاحبه عمیق تا رسیدن به اشباع نظری از طریق پرسشنامه نیمه ساختارمند مصاحبه شده است. تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس کدگذاری باز و تحلیل مضمون انجام و بر اساس رویکرد استراوس و کوربین، مفاهیم در سه گروه شرایط زمینه ای، مداخله ای و میانجی در شکل گیری نگرش های کلیشه ای و میانجی درباره اقوام ایرانی دسته بندی شد و یک مدل پارادایمی برای تحلیل جامعه شناختی نگرش های کلیشه ای و پیش داوری در میان اقوام ایرانی استخراج شد. علل پیدایش تصورات قالبی و پیشداوری در میان اقوام عمدتا تحت تاثیر احساس نیاز به اقتدار، ایجاد یا حفظ قدرت در برابر هژمونی دولت ها، رقابت میان گروه های قومی برای کسب قدرت و منزلت، ستیز میان منافع درون قومی در برابر منافع اقوام دیگر، حفظ تعلق به فرهنگ و قومیت و کسب هویت اجتماعی از طریق ازدواج درون گروهی است. در میان اقوام اقلیت، مقابله با هژمونی فرهنگی و زبانی قوم مسلط در پایتخت و در میان قوم فارس حفظ برتری و رسمیت زبان فارسی به عنوان شرایط علی تصورات قالبی و پیشداوری بیشترین نقش را دارد. نظام های اجتماعی، اعم از نظام آموزشی رسمی و غیررسمی، رسانه ای، سیاسی و مذهبی، تصورات قالبی و پیش داوری را در ایران تولید و بازتولید می کنند.

    کلیدواژگان: نگرش های کلیشه ای و پیش داوری، فارس، ترک، کرد، لر
  • حیات اله سرلک*، عطا حسن پور صفحات 95-123

    از اوایل حکومت اتابکان لر، ایل بختیاری که در بخشی از قلمرو حکومتی لر بزرگ سکنی داشته، همواره به صورت کوچ نشینی زندگی می کردند و با احداث جاده و پل در مسیرهای کوهستانی و صعب العبور، ایل راه هایی می ساختند تا قلمرو سردسیری آنها را به قلمرو گرمسیری متصل کند. ایل راه چهارلنگ، از بزرگترین این راه هاست. صعب العبورترین مسیر این ایل راه از سرکول واقع در میانکوه الیگودرز شروع و پس از عبور از پل کول واقع بر رودخانه بزرگ بختیاری، به کوه سالند ختم می شود. بررسی های میدانی نویسندگان نشان داد آثاری از یک جاده قدیمی در حد فاصل سرکول تا پل کول وجود دارد که در تمام نواحی صعب العبور این مسیر با تراشیدن سنگ، به ساخت یک جاده سنگ فرش با سنگ و ملات ساروج و چندین دهانه پل اقدام کرده اند. در آغاز این جاده از سمت الیگودرز، یک سنگ نبشته بر تخته سنگ بزرگی نقش بسته که نویسندگان برای اولین بار با دقت به بازخوانی آن پرداختند. این سنگ نبشته حکایت از آن دارد که ساخت این جاده توسط یوسف خان بختیاری یکی از حاکمان محلی ایل بختیاری در سال 1091 هجری قمری به اتمام رسیده است. در آغاز این جاده در سرکول نیز آثاری از یک قلعه تاریخی بزرگ و حصار و باروهای آن وجود دارد که به قلعه خلیل خان معروف است. در این نوشتار به معرفی این سنگ نبشته و ابنیه های ساخته شده در این مسیر و ارتباط آن با سلسله حاکمان بختیاری عهد صفوی پرداخته می شود.

    کلیدواژگان: سنگ نبشته، سرکول، ایل راه بختیاری، یوسف خان، دوره صفویه
  • مریم شریف* صفحات 125-146
    هدف از این پژوهش مطالعه هویت مسافر زن به مثابه سوژه تاریخی و هنری است. پیکره پژوهش، شامل سه نمونه از نخستین نثرهای زن نوشت فارسی است که عبارت اند از سفرنامه های حج عالیه خانم شیرازی، وقارالدوله و شاهزاده خانمی بی نام. به منظور تحلیل سازوکار هویت یابی زن ایرانی در جایگاه نویسنده، متون فوق با روش نقد ادراکی حاصل از رویکرد ادبی و فمینیستی بررسی شده اند. هویت، در رویکرد جامعه شناختی، حاصل دیالکتیک درونی - بیرونی ا ست. به همین دلیل از یک سو واقعیت درونی شخص نویسنده و از سوی دیگر واقعیت بیرونی منعکس در نوشته او بررسی می شوند تا روشن شود چگونه در این سفرنامه ها خویشتن (زن قاجاری ساکن اندرونی) دیگری (نویسنده این خطوط با انگیزه و استراتژی دقیق برای نوشتن) را کشف می کند یا می سازد. از یک سو تصویری که مسافر از خود به عنوان یک زن و یک نویسنده ارائه می کند بررسی می شود تا روشن شود ایشان چرا تصمیم به نوشتن سفرنامه گرفته اند و توانایی خود را در امر نویسندگی چطور ارزیابی می کنند. از سوی دیگر عمل نوشتن با مطالعه سه مولفه انگیزه، تاثیر شرایط محیطی و نیز تعامل با مخاطب فرضی تحلیل می شود. نتیجه آنکه در گذار از سنت به تجدد، همگام با ورود زنان به حوزه فرهنگ منثور و مکتوب، شاهد حضور زنان در عرصه نویسندگی و ظهور نویسنده زن هستیم.
    کلیدواژگان: پیشامشروطه، حج، سفرنامه، نویسنده زن، هویت یابی
  • فاطمه طاهری* صفحات 147-178

    این مطالعه با هدف درک عمیق تر از ابعاد اجتماعی- فرهنگی شالی کاری و بررسی مناسبات و آیین های مربوط به آن در دو روستای فرح آباد و ارطه در مازندران انجام شده و تغییرات به وجود آمده در مراحل کشت برنج بر اثر ورود تکنولوژی و ابزارآلات جدید کشاورزی مورد بررسی قرار گرفته است. داده های پژوهش در چارچوب مردم نگاری و با کمک روش های مشاهده مشارکتی، عکس برداری و مصاحبه نیمه ساخت یافته گردآوری شده اند. سوال اصلی پژوهش این است که شالی کاری امروزه به چه صورت انجام می شود و تحولات رخ داده در کشت برنج و صنعتی شدن آن از منظر کشاورزان چه نقاط ضعف و قوتی دارد. نتایج نشان می دهد استفاده از ابزارآلات کشاورزی از نظر برخی کشاورزان مزایایی از جمله افزایش محصول، راحت تر شدن کشت و صرفه جویی در وقت و هزینه را دارد. همچنین در نتیجه صنعتی شدن روش های کشت و عدم حضور افراد در برخی مراحل شالی کاری، بخشی از آیین ها از جمله آوازخوانی هنگام نشا و وجین و شعرخوانی مردان در زمان وزن کردن برنج در دو روستای مورد مطالعه بسیار کمرنگ یا حذف شده اند. در حالی که بخش دیگری از فرهنگ شفاهی از جمله ضرب المثل های مرتبط با شالی کاری همچنان بین مردم و حتی نسل جوان رایج است.

    کلیدواژگان: برنج، فرهنگ شالی کاری، کشت برنج، نشا، هنر و موسیقی
  • نوازالله فرهادی* صفحات 179-198
    در سده های اخیر با رشد ذهنی و فکری و علمی بشر، ملت ها و دولت ها به اهمیت فرهنگ در استمرار حیات خود و نقش آن در توسعه پایدار کشورها بیش از گذشته پی برده و رقابت های فرهنگی را به اوج رسانده اند. از این رو، «مطالعات فرهنگی» در دهه شصت قرن بیستم، به عنوان یک مقوله بین رشته ای، با همت کسانی چون «هربرت ریچارد هوگارت» (2014-1918) استاد انسان شناسی و جامعه شناسی دانشگاه بیرمنگام، به برنامه های آموزشی این دانشگاه افزوده شد. در اندک زمانی پس از آن، به سایر نقاط راه یافت و در دانشگاه های معتبر جهان، از جمله دانشگاه های ایران به طور رسمی رواج پیدا کرد. با توجه به پیوند گسست ناپذیر ادبیات و فرهنگ، بررسی آثار ادبی در چهارچوب مطالعات فرهنگی می تواند نتایج ارزشمندی از فرهنگ عمومی جامعه و آثار مورد مطالعه در پی داشته باشد. از این رو، در جستار حاضر سروده های پروین اعتصامی بر پایه مطالعات فرهنگی بررسی و تحلیل می شود. به این منظور اشعار پروین طبق مولفه های مهم مطالعات فرهنگی در پنج بخش عمده مورد مداقه قرار می گیرد. این بررسی ها تصویر نسبتا جامعی از وضعیت کلی فرهنگ در روزگار شاعر و در مواردی داده های دقیقی از عوامل موثر بر اوضاع فرهنگی و اجتماعی، از جمله نقش بازدارنده یا تسهیل گرایانه نهادهای اجتماعی آن دوره در شکوفایی فرهنگی و توسعه کشور به دست می دهد.
    کلیدواژگان: انتقاد، اندرزگویی، قدرت، عرفان، مطالعات فرهنگی
  • عباس فقیه خراسانی*، محمدمهدی جوادیان زاده صفحات 199-227
    بهره گیری مدرن از رهیافت گذشتگان برای مواجهه با مخاطرات امروز را توسعه بازاندیشانه می خوانیم. این مقاله می کوشد تا با تبیین تاریخ اجتماعی - محیطی یزد با ابزار طراحی زندگی روزمره بر بستر عکس های سازه های تاریخی آبی برجامانده در این شهر، تمدنی را به تصویر کشد که بر مبنای بی آبی برقرار ماند و گسترش یافت. بر اساس سه عنصر مبنایی بازاندیشانه شفافیت، مشارکت عمومی و پذیرندگی، عصر قنات از آنچه که سه گانه اعصار «قنات و پایداری»، «پمپ آب و مخاطره» و «بازاندیشی برای دگرگونی بوم شناسانه» خوانده ایم، تبیین می شود. از مسیری بازاندیشانه، این پژوهش با تحلیل تاریخی- زیستی خاورمیانه، به بحث درباره نظریات اصلی اجتماعی- محیطی دوران قنات در این جغرافیا پیرامون ایده های تغییر اقلیم و خشکسالی، تهاجم عشایر و استبداد شرقی می پردازد. تصویری از تاریخ اجتماعی- محیطی ایرانی از آن پس می آید، جایی که با تمرکز بر تمدن یزد بر بستر قنات و دیگر سازه های تاریخی آبی، روابط مردم با یکدیگر و با طبیعت و ابعاد حکمرانی آب بررسی شده است. نتیجه این بازاندیشی در روایتی اجتماعی-محیطی از تاریخ یزد و واکاوی فروپاشی تمدن قنات مبنا بر اثر برآمدن دوران صنعت و گذار از پایداری تا عصر مخاطره، تمهیدات مدرن ما اینجا برای مواجهه با مخاطرات آبی و کوشش برای رسیدن به دوران دگرگونی بوم شناسانه است. این یک پژوهش بنیادین برای یافتن کارکرد یک سنت پویای به روز شده در یافتن راهکارهای جدید سازگار با طبیعت در حکمرانی آب است که ما را تا توسعه بازاندیشانه یک گام به پیش خواهد برد.
    کلیدواژگان: آب، قنات، تاریخ اجتماعی- محیطی، توسعه بازاندیشانه، یزد
  • حمیدرضا قربانی* صفحات 229-262

    فلات ایران از بزرگ ترین مناطق دارای بیشترین و متنوع ترین جایگاه های باستان شناختی سنگ نگاره در جنوب غرب آسیاست. سنگ نگاره ها آثاری هنری با کارکردهای گوناگون، و از موضوعات قابل توجه باستان شناسی و انسان شناسی هنر هستند. آن دو، بر اهمیت سنگ نگاره ها اعم از نقاشی شده و حکاکی شده برای بازشناسی و درک شیوه های سنتی زندگی، گیتی شناختی و ایدئولوژی و آیکونوگرافی گروه ها و جوامع از پیش از تاریخ تا زمان های اخیر تاکید دارند. این بیان تصویری به مثابه بازنمایشی از ویژگی های ترسیمی جوامع عموما نانویسا در بازه های زمانی و موقعیت های مکانی مختلف، از ابزارهای اصلی ارتباط بصری برای اطلاع رسانی بوده اند. مطالعات سنگ نگاره همواره با دو چالش اصلی: یکی کشف و درک شواهد مبنی بر هویت های فرهنگی بر پایه رویکردهای تحلیلی، و دیگری فهم پیوستگی و ناپیوستگی ویژگی ها به لحاظ زمانی و مکانی، مواجه بوده است. باستان شناسی اغلب از سبک و رویکردهای مبتنی بر آن برای شناسایی و تحلیل سنگ نگاره ها به مثابه ابزاری به منظور درک سازمان اجتماعی، مرز و قلمروگرایی، برهم کنش های انسانی-محیطی، و درک توالی های زمانی استفاده می کند. در این پژوهش مفهوم سبک، تحلیل سبکی و روش آن در چارچوب باستان شناسی هنر بررسی شده و کارکرد آن بر پایه مطالعه موردی سنگ نگاره ارائه شده است. یافته ها و نتایج بیانگر آن است که ایجاد سنگ نگاره در فلات ایران به مثابه سنت از اواخر پیش از تاریخ تا زمان های اخیر رواج داشته و علاوه بر بازنمایش ویژگی های اشتراکی سبکی بسیار، دارای خصوصیات سبکی منطقه ای و روندهای متفاوت تغییرات نیز بوده اند. بنابراین سنگ نگاره ها را می توان شبکه ای از قلمروهای فرهنگی-هنری لحاظ کرد که در فرایندی پیوسته از تغییر و انطباق پذیری با برخی ویژگی های مشترک سراسری قرار داشته، در حالی که ویژگی های مکانی و زمانی آن ها بر هویت های منطقه ای تاکید داشته اند.

    کلیدواژگان: سبک و تحلیل سبکی، باستان شناسی هنر، سنگ نگاره، قلمرو فرهنگی، هویت منطقه ای
  • عبدالطیف کاروانی، عبدالودود سپاهی* صفحات 263-286
    مطالعات و پژوهش های مردم شناختی باید کلیه جوانب جامعه از قبیل فرهنگ، اقتصاد، سیاست، دین، آداب و رسوم، اقتصاد و معیشت و نیز نحوه درآمد و... آن را مورد بررسی قرار دهد. پژوهش حاضر در همین راستا و با هدف مطالعه مردم شناختی فرهنگی قوم بلوچ؛ تاملی فرهنگی- تاریخی بر برخی از سنت های قوم بلوچ انجام شده است. در مردم شناسی روش های مختلفی وجود دارد که یکی از این روش ها، روش مردم نگاری و مشاهده مشارکتی است. یکی از جدیدترین روش های مردم نگاری، خودمردم نگاری است. در پژوهش حاضر از روش خودمردم نگاری و نیز روش های اسنادی و کتابخانه ای برای فهم و مطالعه روایت های تاریخی از این سنت های فرهنگی و قومی استفاده شده است. در این پژوهش به بررسی و مطالعه سنت های فرهنگی همچون کول (قول)، کسم (سوگند)، بید یا بئر (انتقام)، پتر، زهم و کپن یا کارچ و کپن (شمشیر و کفن)، میار جلی، حشر و مدد و بجار پرداخته شده است. بر اساس یافته های پژوهش و وجود سنت های فرهنگی همچون بجار، حشر و مدد و... می توان گفت که جامعه بلوچستان از نظر تعاون و همیاری از ظرفیت های بالایی برخوردار بوده است. وجود سنت هایی همچون پتر، کارچ و کپن و کول حاکی از ظرفیت های جامعه بلوچستان در مدیریت و کنترل جرائم و مسائل حقوقی است و وجود این سنت ها در جامعه بلوچستان مانعی در برابر گسترش ناامنی و درگیری در جامعه بوده است.
    کلیدواژگان: جامعه بلوچستان، سنت های فرهنگی، خودمردم نگاری، روایت های تاریخی
  • روح الله نصرتی*، دورنا احمدی صفحات 287-313

    در چند دهه گذشته در ادبیات توسعه علاقه به صندوق های مالی خرد جهت تامین منابع مالی با هدف کاهش فقر و اشتغال به ویژه در کشورهای توسعه نیافته مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع در ایران دارای پیشینه قدیمی بوده و در طول سالیان دراز همیشه صندوق های قرض الحسنه وجود داشته و کارکرد اجتماعی و اقتصادی موثری به ویژه در تامین مایحتاج ضروری افراد جامعه ایفا داشته اند. در پژوهش حاضر تلاش شده است به این سوال پاسخ داده شود که کدام مولفه های اجتماعی باعث ماندگاری و کارآمدی صندوق های خانگی در جامعه شده است. پیش فرض نظری این بوده که سرمایه اجتماعی درون گروهی نقش بسیار مهمی در ایجاد و تداوم فعالیت این صندوق ها داشته است. در پژوهش حاضر با روش کیفی و به صورت موردی دو صندوق خانگی انتخاب شده و با 43 نفر از مردان و زنان عضو این صندوق ها به طور عمیق مصاحبه شده است. داده ها در چارچوب روش کیفی نظریه زمینه ای کدگذاری و تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد این صندوق ها برآمده از سرمایه اجتماعی درون گروهی هستند و با کارکردهای موثر، نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی درون گروهی در اجتماعات محلی ایفا می کنند. این صندوق ها عموما با محوریت زنان تشکیل شده است. مجموع شرایط علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردها و پیامدهای شکل گیری این صندوق ها در ارتباط با مقوله جنسیت قابل تبیین است و نقش متغیر جنسیت در این زمینه گویا است.

    کلیدواژگان: صندوق اعتباری خرد، صندوق قرض الحسنه، سرمایه اجتماعی
  • محیا یاریگرروش* صفحات 315-341
    عید نوروز یکی از بزرگترین و مهمترین مناسبت های ایرانیان از گذشته تاکنون بوده است. ایرانیان با نزدیک شدن به سال نو به تمیز کردن خانه و خرید لباس و وسایل جدید می پردازند. در آستانه ایام نوروز تقریبا همه افراد شور و شوق دارند و به انجام رسوم مربوط به نوروز می پردازند. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان سلامت روان افراد با شور و اشتیاق نوروزی و انجام رسوم مربوط به آن است. ابزار مورد استفاده، پرسشنامه سلامت عمومی و پرسشنامه محقق ساخته نگرش به نوروز است. جامعه آماری مردان و زنان بالای 18 سال هستند که موبایل و تلگرام داشتند، در این پلتفرم فعال بودند و نگارنده به آن ها دسترسی داشت. نمونه 188 نفر از مردان و زنانی هستند که به صورت در دسترس به پرسشنامه های تلگرامی پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. یافته ها نشان داد میان سلامت روان و نگرش به نوروز ارتباط منفی معنادار وجود دارد. میان مقیاس هیجانی پرسشنامه نگرش به نوروز با سلامت روان نیز ارتباط منفی معنادار وجود دارد. یعنی هر چقدر افراد سلامت روانی کمتری داشته باشند، شور و اشتیاق کمتری برای نوروز دارند. اما میان زیرمقیاس شناختی با سلامت روان ارتباط وجود نداشت. میان همه زیرمقیاس های سلامت روان با مقیاس هیجانی ارتباط منفی و معنادار وجود داشت، اما هیچ یک از زیرمقیاس های سلامت روان با زیرمقیاس شناختی ارتباط معنادار نداشتند. می توان نتیجه گرفت هر چقدر افراد از سلامت روان بالاتری برخوردار باشند، نگرش مثبت تر و شور و اشتیاق بیشتری برای نوروز دارند.
    کلیدواژگان: نوروز، سلامت، روانی، افسردگی، اضطراب
|
  • Fateme Bayat, Zahra Farzizadeh * Pages 13-35
    One of the factors affecting poverty and deprivation of villagers in some regions of the country is the lack of suitable facilities for their employment. Many organizations have paid special attention to the villagers and have implemented many plans to solve their problems. The Imam Khomeini Relief Foundation, as a support organization, is one of them that takes measures in this field. The purpose of the current research is to assess the job creation plans of the Imam Khomeini Relief Foundation and examine its strengthes and weaknesses. In this research, semi-structured interviews were held with 20 of the people who received job creation loans from the Foundation during 2015-2018 and two officials of the Foundation. This job creation plan has been satisfactory for most of the people we studied. This plan has led to an improvement in their income compared to before receiving employment loans, creation of employment, reduction of seasonal migration from village to city, etc. Low loan interest and livestock insurance are also its other advantages. The villagers also expressed some weaknesses for this plan, including insufficient loans, long process and difficult conditions for receiving loans, inappropriate timing for repayment the loan installments, lack of solution in the time of losses of villagers, etc., which are necessary to pay attention.
    Keywords: employment creation, Imam Khomeini Relief Foundation, empowerment, weaknesses, strengthes
  • Sharareh Sharareh Jalali Farahani, Soheila Alirezanejad * Pages 37-67
    The precise question of this article is: considering the dependence of young children on their parents, what is the role of parents in children's cultural consumption? Regarding to the decisive role of parents in cultural consumption of under seven year children, identifying this role is necessary. The method for answering to this question is ethnography. Ethnographical interviews and observation were used for data gathering. The participants were 25 parents (15 mothers and ten fathers) aged from 30 to 47 and their children aged from 3 to 6.5 years. These children had participated in the creative drama and music classes of Tavanesh School and Tariqat Music School for four semesters. Findings indicate difference between parents' roles in children's cultural consumption. Fathers provide financial resources for children's cultural consumption and considering to economic possibilities of family mothers are planners and implementers of children's cultural consumption. So the role of the mother is very central and decisive due to the time she spends with her child/children. Often, the cultural consumption of children includes home activities and semi-formal education. Home activities are planned and executed under the direct supervision of  mother and are realized in the form of reading books, watching cartoons, and home games. Semiformal education is carried out through mother's planning and takes place in different educational classes outside the home. The noticable point is that the parents do not consume the cultural commodities that their children do.
    Keywords: Child, Parents, consumption of culture, Economic Capital
  • AliReza Khani, AliReza Mohseni Tabrizi * Pages 69-93

    The current research is an exploration of the sociological analysis of stereotypical and prejudiced attitudes among Iranian ethnic groups. The study method is qualitative content analysis based on Grounded Theory. In-depth interviews through a semi-structured questionnaire held with eleven  people from Kurd, Lor, Turk and Fars tribes upto  theoretical saturation. Data analysis was done based on open coding and  content  analysis based on Strauss and Corbin's approach. The concepts  affecting  the formation of stereotypical and mediating attitudes about Iranian ethnic groups were categorized into three groups of contextual, interventional, and mediating, and a paradigm  model was extracted.  Emergence of stereotype and prejudice among ethnic groups are influenced by the following factors: feeling need  to  authority, creating or maintaining power against the hegemony of governments, competition between ethnic groups to gain power and dignity, conflict between intra-ethnic interests  against the interests of other ethnic groups, retention of belongings  to culture and ethnicity and gaining social identity through intra-group marriage. Among the minority ethnic groups, confronting the cultural and linguistic hegemony of the dominant ethnic group in the Capital, and among the Persian ethnic groups, maintaining the superiority and formality of the Persian language were identified as the causal conditions of stereotypical ideas and prejudices. Social systems, including formal and informal education, media, political and religious systems produce and reproduce stereotypes and prejudices in Iran.

    Keywords: stereotypic attitudes, prejudice, Fars, Turk, Kurd, Lor
  • Hayatollah Sarlak *, Ata Hassanpour Pages 95-123

    From the beginning of Atabakan e- Lor, the Bakhtiari tribe, have been always living in a nomadic way in the great Lor territory and have connected their summer settlements to their winter habitats  via building roads and bridges in mountainous far-fetched areas. The Chaharlang ilrah is one of the most longest of these roads that the most impassable route of which begins in Sarkul in Miankoh e-Aligoudarz  and ends to Salend mountain after crossing the Kul bridge on Bakhtiari river. The authors' field research revealed that there are traces of an old road with several bridge openings in all impassable parts of the distance between Sarkul and Kul bridge, constructed as a paved road via carving rocks and with materials such as stone and saroj. There is an inscription on a large stone at the Aligoudarz beginning of  the road which is carefully read and decoded for the first time by authors. This stone inscription stated that the construction of this road was completed by Yusef Khan Bakhtiari one of the local rulers of the Bakhtiari tribe, in the year 1680 AD.. There are also signs of a large historical fortress and its ramparts known as Khalil-Khan Castle at the Sarkul beginning of the road. The present article attempts to introduce the inscription and  structures along the route and their relation to the Bakhtiari rulers of Safavid era.

    Keywords: stone inscription, Sarkul, Bakhtiari ilrah, Yusef- Khan, Safavid Era
  • Maryam Sharif * Pages 125-146
    The aim of this research is studying the identity of female traveler as a historical and artistical subject. The research corpus consists of three samples of the earliest Persian female prose including the travelogues of Hajieh Aliyeh Khanoom e- Shirazi, Vaqarodowleh, and an unnamed princess. In order to analyze the process and mechanism of Iranian women's identity formation in the position of the author, the above texts have been examined using the method of perceptual criticism derived from literary and feminist approaches. From the standpoint of the sociological approach, identity is the result of an internal-external dialectic, thus both inner reality of the author and outer reality reflected in her writing are examined to clarify how the self (a Qajar lady, resident of the seraglio) discovers or constructs the other (the motivated and astute author of this epistle). At first the traveler's self-image as a woman and author will be examined to clear her judgment about her will to write and her authorial abilities, then the act of composing will be analyzed based on three factors: the motivation, the influence of environmental conditions and the interaction with hypothetical audience. The result is: in the transition from tradition to modernity alongside the emergence of women into the realm of prosaic and amanuensic culture, we witness the outburst of women in the field of authorship and the birth of female author.
    Keywords: pre-constitutionalism, hajj, Travelogues, female author, identity formation
  • Fatemeh Taheri * Pages 147-178

    This study is conducted with the aim of a deeper understanding of the socio-cultural aspects of rice cultivation and examining the rituals related to it in the two villages of Farah-Abad and Arteh in Mazandaran, and changes in the stages of rice cultivation due to the introduction of new agricultural technology and tools have been undertaken. Research data have been collected in the framework of ethnography and with the help of participatory observation methods, photography, and semi-structured interviews. The main question is how rice cultivation is done today and what are the strengths and weaknesses of the developments in rice cultivation and its industrialization from the perspective of farmers. The results show that the use of agricultural tools has advantages in some farmers opinion such as increasing crops, making cultivation easier, and saving time and money. Also, as a result of the industrialization of cultivation methods and the absence of people in some stages of rice cultivation, some of the rituals, such as singing during planting and weeding, and singing poetry by men during the weighing of rice in the two studied villages, have been greatly reduced or eliminated. Meanwhile, another part of oral culture, including proverbs related to rice cultivation, is still remaining among people even the young generation.

    Keywords: Rice, culture of rice cultivation, planting of rice, art, music
  • Navazollah Farhadi * Pages 179-198
    In recent centuries as a consequence of human mental, intellectual and scientific growth, nations and governments have realized more than past the importance of culture in the continuity of their lives and its role in the sustainable development of countries and have brought cultural competitions to a peak. Therefore, Cultural Studies was added to the educational programs of Birmingham university as an interdisciplinary in the sixties of 20th century by some persons like Herbert Richard Hogarth (1918-2014) professor of anthropology and sociology. In a short time after that, it made its way to other places and became officially popular in prestigious universities of the world, including Iranian universities. Considering the inseparable link between literature and culture, the examination of literary works in the framework of cultural studies can lead to valuable results of the general culture of the society and the studied works. Therefore, in this research, the poems of Parvin Etesami are analyzed on the basis of cultural studies. For this purpose, Parvin's poems are analyzed in five major sections according to the important components of cultural studies. These studies provide a relatively comprehensive picture of the general state of culture in the poet's time and in some cases provide detailed data on factors affecting the cultural and social situation, including the role of the social institutions of that period in the cultural prosperity and development of the country.
    Keywords: criticism, admonition, power, Mysticism, Cultural Studies
  • Abbas Faghih Khorasani *, Mohamadmehdi Javadianzadeh Pages 199-227
    For us, the modern appliance of traditional approach to face to current risks is a Reflexive Development. This article tries to explain the socio-environmental history of Yazd by depicting life via pictures of historical hydraulic structures left in this city. Yazd is a civilization that has expanded based on waterlessness. Based on the three basic reflexive elements that is transparency, public participation, and openness, the age of Qanats is explained among what we call the three ages of Qanat and Sustainability, Water Pumps and Risks, and Reflection for an Ecological Transformation. Through the reflexive historical-environmental analysis of the Middle East, this research discusses the main socio-environmental theories of the Qanat era around the ideas of climate change and drought, nomadic invasion, and oriental despotism. Then we assess the Iranian socio-environmental history with focus on Yazd where we search the history of this city based on historical hydraulic structures, the relations of people with each other and nature, and the dimensions of traditional water governance. What we can learn from this reflexive narrative, the history of water and life in Yazd and the analysis of Qanat civilization collapse after the industrial age rising and transition to the era of risk, is our modern preparations to face water risks through an ecological way of transformation and reflexive route of development. This is a fundamental research to find the function of an updated dynamic tradition in finding new solutions adaptable with nature in water governance, which will take us one step forward to a reflexive development.
    Keywords: water, Qanat, socio-environmental history, Reflexive Development, Yazd
  • HamidReza Ghorbani * Pages 229-262

    Iran plateau is one of the largest regions with the most number and various archeological sites of rock art in southwestern Asia. Rock arts are works of art with a variety of applications. They are among the topics of importance in archaeology and anthropology of art. Both of them emphasis on painted and engraved rock arts as a means for recognizing and percepting traditional lifestyles, cosmology, ideology, and iconography of groups or communities from prehistoric times to recent times. This visual expression, as a representation of the drawing characteristics of the generally non-literate societies in different time periods and locations, was one of the main tools for communication and interchanging informations. The studies which have been carried out on rock art have always encountered two challenges: 1- the discovery and perception of cultural identity based evidences via analytical approaches, and 2- perception of continuity and discontinuity of characteristics from temporal and spatial perspective. Most often, archaeology uses style and its related approaches for identification and analysis of regional styles of rock art as a means for perception of social structure, border and territorialism, human-environmental interactions, and understanding of temporal sequences. In this research, the concept of style, stylistic analysis and its methodology have been studied within the framework of archaeology of art, and its function has been presented based on the case study of rock art. The results shows that rock art creation has been prevalent in Iranian plateau since the late of prehistoric until recent times as a tradition and in addition to representation of countless common stylistic characteristics, have maintained regional stylistic features and different changing processes. Thus, rock art can be considered as a network of cultural and artistic territories, while their temporal and spatial features have emphasized on regional identities.

    Keywords: style, stylistic analysis, archaeology of art, Rock Art, cultural territory, regional identity
  • Abdollatif Karevani, Abdolvadoud Sepahi * Pages 263-286
    Anthropological studies and researches should examine and study all aspects of society such as culture, economy, politics, religion, customs, economy and livelihood as well as the way of income etc. The present research is in this direction with the aim of studying the cultural anthropology of the Balouch Society. A cultural-historical reflection has been made on some traditions of  Balouch ethnic. There are different methods in anthropology ones of which are ethnography and participatory observation. One of the newest methods of ethnography is Autoethnography which has been used In this research and beside it the documentary and library methods have been used to understand and study the historical narratives of the traditions. This research has paid attention to cultural traditions such as Kawl (promise), Kasam (oath), Beid or Beir (revenge), Pattar, Zahm and Kapon or Karch and Kapon (sword and shroud), Mayarjalli, Hashar, Madad and Beggaar. Based on the findings and the existence of cultural traditions such as Beggaar, Hashar and Madad, etc., it can be said that Balouchistan society has had high capacities in terms of cooperation and collaboration. The existence of traditions such as Pattar, Karch, Kapon and Kawl indicates the capacities of Balouchistan society in managing and controlling crimes and legal issues and The existence of these traditions in the society of Balouchistan has been an obstacle against the spread of insecurity and conflict in the society.
    Keywords: Balouchistan society, cultural traditions, Autoethnography, historical narratives
  • Rouhollah Nosrati *, Durna Ahmadi Pages 287-313

    Interest in microfinance funds for providing financial resources with the aim of reducing poverty and employment, especially in underdeveloped countries, has been considered in the literature of development In the past few decades. Charitable loan funds have a long history in Iran and they have played over the years an effective social and economic function especially in providing the essential needs of people in society. In this research, an attempt has been made answer to this question: which social components have caused the durability and efficiency of household funds in the society? The theoretical premise is that the social capital within the group has played a very important role in the creation and continuation of the activity of these funds. We selected two household funds in qualitative way and conducted some in-depth interviews with 43 men and women members of these funds. The data has been coded and analyzed in the framework of the qualitative method of Grounded Theory. The results show that these funds are the result of intergroup social capital and play an important role in strengthening intergroup social capital in local communities by performing effective functions. These funds have been generally formed by women. The sum of the causal, contextual and intervening conditions, strategies and consequences of the formation of these funds can be analyzed in relation to the category of gender. The role of gender variable is illustrative in this contex.

    Keywords: micro credit fund, charitable loan funds, Social Capital
  • Mahya Yarigarravesh * Pages 315-341
    Nowruz Eid has been one of the highest and most important occasions for Iranians since the past. As the New Year approaches, Iranians clean their houses and buy new clothes and accessories. On the eve of Nowruz, almost all people are enthusiastic to perform rituals related to Nowruz. The aim of  current research is to examine the relationship between people's mental health and the enthusiasm of Nowruz and performing rituals related to it. The tools used are the general health questionnaire and the researcher-made questionnaire of attitude towards Nowruz. The statistical population consists of men and women over 18 years who have mobile phones, are active in telegram platform and are in the access of researcher. The sample consists of 188 men and women who responded to telegram questionnaires in an available manner. Pearson's correlation coefficient was used to analyze the data. The results showed that there is a significant negative relationship between mental health and attitude towards Nowruz. That is, the less mental health people have, the less enthusiasm they have for Nowruz. There is a significant negative relationship between the emotional scale of Nowruz attitude questionnaire and mental health, but there was no relationship between the cognitive subscale and mental health. There was a negative and significant relationship between all subscales of mental health with the emotional scale, but none of the subscales of mental health were significantly related to the cognitive subscale. It can be concluded that people with higher mental health have a more positive attitude towards and are more enthusiast to Nowruz.
    Keywords: Nowruz, health, mental, Depression, Anxiety