فهرست مطالب

گنجینه اسناد - پیاپی 132 (زمستان 1402)

فصلنامه گنجینه اسناد
پیاپی 132 (زمستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1403/03/05
  • تعداد عناوین: 6
|
  • صباح خسروی زاده*، صباح قنبری صفحات 6-25
    هدف

    مداقه درباره پیامدهای اشغال کرمانشاه به دست قوای اردوی اتحاد اسلامی حسین رئوف بیگ در جنگ جهانی اول و علل ناکامی آن.

    روش/ رویکرد پژوهش:

     پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اسناد و منابع کتاب خانه ای انجام شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    انورپاشا، وزیر جنگ عثمانی، و حسین رئوف بیگ، فرمانده اردوی اتحاد اسلامی، برخلاف نظر سفیر عثمانی در تهران، و هم چنین دولت آلمان -متحد عثمانی در جنگ جهانی- کرمانشاه را اشغال کردند که ازجمله پیامدهای مهم آن ظهور اختلاف در جبهه عثمانی و ضربه به راهبرد جهاد این آخرین امپراتوری اسلامی بود. سرانجام، به دلیل همین پیامدها، و مخالفت دولت ایران و مقاومت گسترده ایلات کرمانشاه به رهبری ایل سنجابی، اشغال کرمانشاه که از 26جمادی الاول1333ق/11آوریل1915م شروع شده بود در 14ذی القعده1333/23سپتامبر1915م پایان یافت.

    کلیدواژگان: اردوی اتحاد اسلامی، حسین رئوف بیگ، عثمانی، آلمان، کرمانشاه، ایل سنجابی
  • سید محمود سادات بیدگلی*، رضا بیگدلو صفحات 32-54
    هدف

    شناخت ویژگی های تبعید مخالفان سیاست های سه گانه نظام اجباری، اتحاد البسه، و کشف حجاب، در دوره پهلوی اول شامل انتخاب محل تبعیدگاه، مدت تبعید، و شناخت گروه های اجتماعی تبعیدیان.

    روش/ رویکرد پژوهش: 

    این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با کمک اسناد و مدارک آرشیوی و منابع اصلی تنظیم شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    در دوره پهلوی اول برای انتخاب تبعیدگاه معیارهای تفاوت اقلیم، مذهب و عقاید، و شغل تبعیدی مدنظر بوده است؛ ولی درباره تبعیدیان مخالف نظام اجباری، اتحاد البسه و کشف حجاب این معیارها رعایت نشده است. تبعید مخالفان سیاست های سه گانه جنبه تنبیهی و تنبهی داشت. مدت زمان آن کوتاه بود و با اظهار ندامت تبعیدی، تبعید به پایان می رسید. روزنامه نگاران، فعالان کمونیست، ملاکان و ایلات و عشایر، اتحاد البسه و کشف حجاب را پذیرفتند. در این دوره اتحاد البسه و کشف حجاب مسئله عشایر نبود تا با آن مقابله کنند؛ ولی مسئله مردم محلی بود و بدین سبب است که بیشترین تبعیدی از شهرهای استان خراسان و نیز شهرهای قم، یزد و کرمان است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که واکنش مخالفان سیاست های نوسازی درقبال تبعید، رویه یکسانی را نشان نمی دهد. برخی از گروه های مردمی با نوشتن ندامت نامه به تبعید خود خاتمه دادند؛ ولی در بین روحانیون تبعیدی که در جریان واکنش به اتحاد البسه در تهران «حبس در تبعید» شده بودند نشانه ای از ندامت دیده نمی شود. تحلیل محتوای تبعیدنوشته های این افراد که در قالب شعر، نثر و یادگاری بر دیوارهای زندان قصر باقی مانده است از قیاس زندان آن ها با زندان امام موسی بن جعفر حکایت دارد و نشانه ای از تاسف از عملکرد در این تبعیدنوشته ها دیده نمی شود. درنهایت می توان به این جمع بندی رسید که حکومت با استفاده از ابزار تبعید توانست که این سیاست های سه گانه را به پیش ببرد و ازاین جهت ابزار تبعید برای اجرای این سیاست ها برخلاف تبعید ایلات و عشایر کارآمد بود.

    کلیدواژگان: تبعید، رضاشاه، تبعیدگاه، قانون نظام اجباری، اتحاد البسه، کشف حجاب، مخالفان سیاسی
  • سمیه بختیاری* صفحات 51-75
    هدف

    بررسی جایگاه تشکیلات نظامی ظل السلطان و چگونگی توسعه تاسیسات نظامی او با مطالعه موردی سربازخانه های اصفهان.

    روش/رویکرد پژوهش: 

    این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی به روش تحلیل تاریخی و محتوایی براساس نسخه های خطی، اسناد و تصاویر آرشیوی داخلی و خارجی و مطالعات کتاب خانه ای و میدانی نگاشته شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    ظل السلطان در دوره اقتدارش از سال 1296ق-1305ق/1878م-1887م تشکیلات و زیرساخت های نظامی گسترده ای شامل چهار سربازخانه، دو توپ خانه پیاده و سواره و چند انبار تسلیحات نظامی در اصفهان ایجاد و تجهیز کرد. او ارتشی کوچک و مجهز با حدود بیست ویک هزار سرباز براساس آموزش فنون نظامی نوین داشت. مصطفی قلی خان فراش باشی بنابه دستور ظل السلطان، کاربری میدان چهارحوض و نقش جهان و کاروان سرای مادرشاه را به سربازخانه تغییر داد و سربازخانه ای برای سوارهای فتحیه روبه روی کاروان سرای مادرشاه ساخت. او هم چنین در کنار میدان چهارحوض، سربازخانه ناصری را احداث کرد که پس از عمارت مسعودی، باشکوه ترین بنایی بود که به دستور ظل السلطان ساخته شده بود. توجه مستمر ظل السلطان به آموزش و تربیت نیروی نظامی، پرداخت به موقع مواجب شش ماهه و سالیانه صاحب منصبان، سربازان، سواران و توپ چیان و تهیه تجهیزات نظامی و وسایل موردنیاز برای مشق قشون، دلیل موفقیت او در تشکیل قشون منظم بوده است.

    کلیدواژگان: ظل السلطان، مصطفی قلی خان فراش باشی، سربازخانه، اصفهان، قاجار
  • کیومرث میرزائی، مرتضی دهقان نژاد*، مرتضی نورائی صفحات 76-100
    هدف

    بررسی مسلح شدن دوباره ایل جاف جوان رود در سال 1320ش/1941م، نپذیرفتن خلع سلاح در دوره محمدرضاشاه و دلایل خلع سلاح آن به دست حکومت مرکزی در سال 1334ش/1955م.

    روش/رویکرد پژوهش: 

    این پژوهش، به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع اولیه، همچون اسناد انتشارنیافته، مصاحبه و منابع کتاب خانه ای انجام شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    ایل جاف جوان رود به دلیل مسلح بودن ایلات ایرانی و عراقی هم جوارش و بیم از تجاوز و غارت قلمروش توسط آن ایلات حاضر نبود خلع سلاح را بپذیرد. حکومت مرکزی نیز چون سران این ایل مجددا املاک مزروعی و چراگاه های سابق این ایل را تصرف کرده بودند و از واردات و صادرات کالاها در مناطق مرزی قلمرو ایلیاتی شان با عراق حقوق گمرکی می گرفتند که درنهایت به خودمختاری شان منجر شده بود تصمیم گرفت این ایل را خلع سلاح کند.

    کلیدواژگان: ایل جاف جوان رود، خلع سلاح، پهلوی دوم، خودمختاری ایلی
  • اعظم سهیلی پور، صمد سامانیان* صفحات 101-125
    هدف

    بررسی نوع رویکرد سلیقه ای مرمت گران در مرمت نگاره ها و درک مخاطب از موضوع اثر مرمت شده.

    روش پژوهش:

     پژوهش با رویکرد تفسیری، روش کیفی و با استناد به داده های موجود و اسنادی انجام شد. در این راستا، از نگاره «جنگ دریایی اسکندر در دریای چین» متعلق به مکتب شیراز از کتاب خمسه نظامی و به جامانده از دوره صفوی از مجموعه هاپوگ کوورکیان بهره گرفته شد. پرینت های نگاره مذکور در اختیار مرمت گران قرار گرفت تا بنابه سلیقه خود، آن را مرمت کنند. سپس پرینت های مرمت شده، پیش روی مخاطبان خاص و عام قرار گرفت تا دیدگاه خود را از نحوه بازسازی انجام شده بر نگاره ها ارائه کنند.

    یافته ها و نتیجه گیری

    نیمی از مرمت گران در نواحی فقدان، مرمت استحکامی انجام دادند و نیمی دیگر در نواحی فقدان، موزون سازی رنگی انجام دادند. هم چنین در بررسی نظرات مخاطبان درباره نوع مرمت نگاره ها، اقلیتی از مخاطبان از هر دو گروه به مرمت استحکامی و موزون سازی نکردن بسنده کردند و اکثر مخاطبان به موزون سازی برای برطرف کردن وقفه دید در ناحیه ازدست رفته تمایل داشتند؛ دراین میان مخاطبان خاص کم تر از مخاطبان عام به موزون سازی تمایل داشتند. داده ها حاکی از علاقه مندی تمامی مخاطبان (عام و خاص) برای دریافت موضوع و تمامیت نگاره است.

    کلیدواژگان: سلیقه هنری، مرمت نگاره، مرمت استحکامی، موزون سازی رنگی نگاره، نواحی فقدان (نواحی ازدست رفته)، نگاره جنگ دریایی اسکندر دریای چین
  • آناهیتا نظری * صفحات 126-150
    هدف

    ارائه چارچوبی برای تنظیم اسناد دولتی متنی براساس استانداردهای بین المللی آرشیوی.

    روش/ رویکرد پژوهش: 

    پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش شناختی توصیفی است که ازطریق مطالعه تطبیقی بین ایساد-جی (ایکا، 2011) به عنوان استاندارد مبنا و چند استاندارد دیگر، مدل مفهومی توصیف آرشیوی (ایکا، 2016- 2019)، داکس 2: استاندارد محتوایی توصیف آرشیوی (انجمن آرشیوداران آمریکا، 2013)، مد 3: دست نامه توصیف آرشیوی (پورکتر، کووک، 2016) و رد: قواعد توصیف آرشیوی (انجمن آرشیوداران کانادا، 2008) انجام شده است.

    یافته ها و نتیجه گیری

    اصل احترام به سندگان و رابطه سلسله مراتبی سطوح تنظیم، اساس مطالعه قرار گرفت و ماهیت اسناد، پدیدآور یا منشا (خاستگاه)، زبان، عملکرد سازمانی (ساختاری-کارکردی)، نوع و شکل ماده، محتوا (موضوع، تاریخ، جغرافیا) به عنوان معیارهای گروه بندی اسناد بی نظم یا دستخوش درهم ریختگی نظم اولیه پیشنهاد شد. برای درک بیشتر هریک از سطوح تنظیم، مثال هایی نیز ارائه شد.

    کلیدواژگان: تنظیم مواد آرشیوی، اسناد دولتی، سوابق متنی، استانداردسازی
|
  • Sabah Khosravizadeh *, Sabah Ghanbari Pages 6-25
    Purpose

    Part of the issue of Iran's occupation during World War I unfolded in Kermanshah, where clashes among Germany, the Ottoman Empire, Russia, and Britain took place. At a critical juncture when Britain threatened the regions of Basra and Baghdad in Iraq, the Ottoman government, by halting the mission of the expeditionary group to Afghanistan and establishing the Islamic Union Army, contemplated capturing Kermanshah through a Jihad strategy.Thus, the purpose of the current research is not to delve into the group sent to Afghanistan and its disintegration, but to examine the shifts in Ottoman objectives for this group, the actions of the Islamic Union Army, and their consequences and outcomes.

    Method and Research Design:

     The current research was conducted using a descriptive-analytical approach based on archival documents and library resources.

    Findings and Conclusion

    Anwar Pasha, the Ottoman Minister of War, and Hussein Raufbeyg, the commander of the Islamic Union Army, contrary to the Ottoman ambassador's stance in Tehran and the German government, an Ottoman ally in World War I, occupied Kermanshah. This event marked a significant repercussion in terms of discord within the Ottoman front and dealt a blow to the Jihad strategy of this last Islamic empire. Ultimately, due to these repercussions, alongside the opposition from the Iranian government and the extensive resistance of the people of Kermanshah under the leadership of the Sanjabi tribe, the occupation of Kermanshah, which commenced on 26 Jumada al-Awwal 1333 AH/11 April 1915 AD, concluded on 14 Dhu al-Qaidah 1333/23 September 1915.

    Keywords: Islamic Union Army, Hussein Raufbeyg, Ottoman, Germany, Kermanshah, Sanjabi Tribe
  • Seyyed mahmood Sadat Bidgoli *, Reza Bigdelo Pages 32-54
    Purpose

    The purpose of this study was to recognize the characteristics of the exile of the opponents of the triple policies of of the Conscription, the Unity of Clothes and the Unveiling during the first Pahlavi era, including the choice of the exile place of exile and the recognition of the social groups of the exiles.  

     Method and Research Design: 

    This research is based on a descriptive-analytical method and with the help of archival documents and archival sources.

     Findings and Conclusions

    During the first Pahlavi era, the criteria of differences in climate, religion and beliefs and the type of exile activity were considered for the choice of exile. But in the case of exiles who oppose the Conscription, the union of clothing and the Unveiling, these criteria have not been observed. This kind of exile has a punitive and warning aspect. Its duration was short, and exile with exile remorse ends. Journalists, Communist Activists, landlords, tribes and nomads accepted the Unity of Clothes and the Unveiling. The unity of clothing and the Unveiling was not a problem for the tribes during this period, But it was the local people's problem, especially the inhabitants of the religious cities, and for this reason the most exiles were from the cities of Khorasan, Qom, Yazd and Kerman. The results of this research Demonstrates that the reaction of opponents to the policies of modernization towards exile does not show the same pattern; some of the popular groups ended their exile by writing a reprimand, But there is no sign of remorse among the exiled clerics who were "imprisoned in exile" during the reaction to the the Unity of Clothes in Tehran. The analysis of the content of these people's exiled writings, in the form of poetry, prose and memorials on the walls of the Prison of the remaining palaces, tells about the comparison of their prison with the prison of Imam Musa bin Ja'far, and there is no sign of regret from their actions. Finally, it can be concluded that the government, using the means of exile, was able to pursue these policies and, therefore, the deportation tools were effective in implementing these policies, in contrast to the exile of the tribes and nomads.

    Keywords: Exile, Reza Shah, Forced labor law, Unity of clothing, Discovery of hijab, Political opponents
  • Somayeh Bakhtiari * Pages 51-75
    Purpose

    To investigate the position of Zel al-Sultan's military organization and how to develop his military facilities with a case study of Isfahan barracks.

    Method and Research Design:

     This research was written with a descriptive and analytical approach using the historical and content analysis method based on manuscripts, internal and external archival documents and images, and library and field studies.

    Findings and conclusion

    The findings of the research indicate that Zel al-Sultan from 1878AD/1296 AH to 1887AD/1305 AH, built and equipped four barracks, two infantry artillery, and several warehouses of military weapons in Isfahan. He had a well-trained army of around 21,000 soldiers, who were trained in modern military techniques. Zel al-Sultan's success in forming a regular corps was due to the timely payment of dues to officials and soldiers, and the provision of necessary military equipment and training. Mustafa Qolikhan Farashbashi was responsible for the construction and alteration of Chahar Hawz, Naqsh-e Jahan, Fethiyeh, and Naseri barracks in accordance with Zel al-Sultan's orders.

    Keywords: Zel al-Sultan', 'Mustafa Qolikhan Farashbashi', 'Barracks', 'Isfahan', 'Qajar
  • Kayomarth Mirzaei, Morteza Dehghannejad *, Mortaza Nouraei Pages 76-100
    Purpose

    Examining the rearmament of the Jaf Javanrud's Jaf tribes in 1320 SH/1941 AD, their refusal to disarm during the reign of Mohammad Reza Shah Pahlavi, and the reasons for their disarmament by the central government in 1334 SH/1955 AD.

    Method and Research Design

     This research was conducted in a descriptive-analytical manner, relying on primary sources such as published documents, interviews, and library resources.

    Findings and Conclusion

    The findings of this research show that the Javanrud'sJaf tribes, due to the armed nature of Iranian and Iraqi tribes in proximity and fear of encroachment and looting of their territories by these tribes, was unwilling to accept disarmament. The central government, as the leaders of this tribe had repossessed their agricultural fields and former grazing lands, and were levying customs duties on imports and exports of goods in their border regions with Iraq, ultimately leading to their autonomy, decided to disarm this tribe. [1]. Ph.D. Student, Islamic History, Department of History, Faculty of Literature & Humanities, University of Isfahan, Isfahan, [email protected][2].  Professor, Department of History, Faculty of Literature & Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran, (Corresponding author)[email protected] [3] . Professor, Department of History, Faculty of Literature & Humanities, University of Isfahan, Isfahan, [email protected] © 2024, NLAI (National Library & Archives of I. R. Iran). This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and adapt the material for any purpose.

    Keywords: Javanrud'sJaf tribe, disarming, Pahlavi II, tribal autonomy
  • Azam Soheilipour, Samad Samanian * Pages 101-125
    Purpose

    Destruction in paintings results in the loss of a portion of the work, caused by the damage resulting from its unexpected form that push the painting into background. To preserve the subject, maintain the work's integrity, and prevent further damage by reintegrating the the lacuna and restoring colors based on their expertise. Some conservators, well-versed in painting and conservation theory, aim to rectify visual damage caused by lacuna, while others may impose their personal tastes. However, subjective tastes can sometimes enhance the painting's integrity while compromising its originality. Thus,this study aims to explore the role of conservators’ taste in painting conservation and how viewers perceive subject.

    Method and Research Design:

     This research was conducted using an interpretive approach and qualitative methods based on existing data and documented evidence. The paintings "Askander's Naval War in the China Sea" from the Khamse Nizami collection and the Shiraz Training from the Safavid period were selected from the Hagop Kevorkian collection. Prints of these paintings were provided to conservators for color restoration according to their preferences. The restored prints were then evaluated by both specialized and general viewers to gather their perspectives on the restoration of the paintings.

    Findings and Conclusions

    Results indicated that half of the conservators focused on structural conservation, while the other half opted for reintegration in lacuna. Regarding viewer opinions on conservation approaches, a minority favored structural conservation without reintegration, with the majority preferring reintegration in lacuna. Specialist viewers exhibited less inclination towards reintegration. The data indicate the viewers’ interest in understanding the subject and the l integrity of the paintings. [1] . PhD Student in Conservation of historical and cultural objects, Art University, Tehran, Iran [email protected][2] . Professor, Handicraft Department, University of Arts, Tehran, Iran, (Corresponding author) [email protected] © 2024, NLAI (National Library & Archives of I. R. Iran). This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and adapt the material for any purpose.

    Keywords: Artistic taste, Painting restoration, Strong restoration, Reintegration, lacuna, Alexander’s naval battle painting
  • Anahita Nazari Pages 126-150
    Purpose

    The aim of this research is to establish a framework for arranging government textual records based on international archival standards.

    Method and Research Design:  

    The research methodology is practical and descriptive. It involves a comparative study between the ISAD-G (ICA, 2011) as the foundational standard and several other standards including Record in Context: A Conceptual Model for Archival Description (ICA, 2016), DACS: Describing Archives - A Content Standard (American Association of Archivists, 2013), MAD3: Manual of Archival Description (Procter & Cook, 2016), and RAD: Rules of Archival Description (Association of Canadian Archivists, 2008).

    Findings and Conclusion

    The study is founded on the Principle of Respect des Fonds and the hierarchical relationships of the arrangement levels. Factors such as the nature of documents, creator or provenance, language, organizational function, type and form of material, and content characteristics (topic, date, geography) are taken into account as criteria for grouping disorderly records or records with lost original order. Examples are provided to illustrate each level of arrangement. [1] . PhD Student of Cultural Management and Planning, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, [email protected] Copyright © 2024, NLAI (National Library & Archives of I. R. Iran). This is an Open Access article distributed under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International, which permits others to download this work, share it with others and adapt the material for any purpose.

    Keywords: Arrangement of Archival Material, Govenmental Records, Standardization