فهرست مطالب

نشریه حسابداری حسابرسی و تامین مالی در محیط های اسلامی
پیاپی 3 (زمستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • وحید بخردی نسب*، سعید براتی، علی خوشدل صفحات 3-33
    رعایت اخلاق حرفه ای حسابرس داخلی، یکی از مهم ترین عواملی است که به‎لحاظ وجدان فردی، منجر به افزایش کیفیت کار حسابرس می‎شود. آنچه از اخلاق حرفه ای متاثر است، محیط کنترلی است. بر این اساس، هدف پژوهش، بسط ارتقای محیط کنترلی با استفاده از فلسفه رعایت اخلاق حرفه ای شخصی حسابرس است. جمع آوری داده ها با استفاده از گزارش های حسابرسی داخلی صادرشده از سوی موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران طی بازه زمانی 1398-1388 انجام شد. حجم نمونه بر اساس دسترسی پژوهشگر به گزارش‎های داخلی موسسات حسابرسی عضو جامعهه حسابداران رسمی ایران انتخاب شد. بر این اساس، 76 شرکت پذیرفته‎شده در بورس اوراق بهادار دارای حسابرس داخلی، انتخاب شدند. همچنین، با استفاده از رگرسیون حداقل مربعات، با در نظرگرفتن مفروضات رگرسیونی، تجزیه وتحلیل داده ها انجام شد. شواهد حاکی از آن است که کیفیت نیروهای انسانی شاغل در حسابرسی داخلی به استثنای سابقه رئیس حسابرسی داخلی، نوع و سطح گزارشگری حسابرسی داخلی، اندازه، استقلال و جایگاه حسابرسی داخلی، عملکرد حسابرسی داخلی در اثر عدم عضویت مدیرعامل و حضور متخصص مالی، اثر همسو بر ارتقای محیط کنترلی دارد. ولی سابقه رئیس حسابرسی داخلی، تعامل حسابرسان داخلی و خارجی، ترکیب موثر مدیران غیرموظف در هئیت مدیره و تفکیک وظایف مدیرعامل از رئیس هئیت مدیره، اثر معناداری بر ارتقای محیط کنترلی ندارد.
    کلیدواژگان: رعایت اخلاق حرفه ای، ارتقای محیط کنترلی، تحریفات حسابرسی
  • خسرو مرادی شهدادی*، کامران پودات صفحات 34-53
    این پژوهش با هدف ارزیابی تاثیر تبلیغات رسانه جمعی در بازار سرمایه بر تغییرات شاخص کل سهام بورس اوراق بهادار تهران، انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل دو بخش است: بخش اول شامل کلیه شرکت های پذیرفته‎شده در بورس اوراق بهادار تهران که به روش حذف سیستماتیک، 92 شرکت طی سال های 1395-1399 انتخاب گردید. بخش دوم جامعه آماری به‎منظور سنجش متغیر تبلیغات رسانه ای شامل تمامی افراد حوزه رسانه و مالی و اقتصادی است که با توجه به نامحدود بودن جامعه آماری، 325 نفر به روش تصادفی در دسترس، طی سال 1399 انتخاب گردید. در همین راستا، آزمون آماری این پژوهش برای بررسی ارتباط بین متغیرها، بر اساس رگرسیون، مبتنی بر داده های پنل است. نتایج فرضیه نشان داد تبلیغات رسانه جمعی در بازار سرمایه بر تغییرات شاخص کل سهام در بورس اوراق بهادار تهران تاثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین، متغیرهای «کنترلی بازده سهام»، «حجم معاملات»، «اندازه شرکت» و «ریسک شرکت» تاثیر مستقیم بر تغییرات شاخص سهام در بورس داشت و متغیرهای «استراتژی رقابتی» و «نوسان‎های قیمتی سهام» تاثیر معکوس و معنادار بر تغییرات شاخص سهام در آن‎ها مشاهده گردید. اما متغیر «اهرم مالی» بر شاخص سهام تاثیری نداشت.
    کلیدواژگان: تبلیغات رسانه جمعی، تغییرات شاخص سهام، استراتژی رقابتی، حجم معاملات
  • مهدی فیل سرائی*، مرضیه عرب بنی شیبانی صفحات 54-90

    هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش میانجیگری سیستم های اطلاعات حسابداری (بر اساس مدل های MISSQM  و ISO/IEC) در رابطه بین راهبرد کسب وکار و عملکرد شرکت است. روش پژوهش حاضر از همبستگی است. مدیران کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار شهر تهران به عنوان جامعه مورد مطالعه انتخاب گردید. از بین شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، به صورت تصادفی پرسش‎نامه ای بین 384 مدیر از شرکت های غیرمالی فعال در سال 1401 توزیع شد. در این پژوهش از روش کتابخانه ای و میدانی برای جمع آوری اطلاعات مورد نیاز استفاده شده است. برای تجزیه‎وتحلیل داده ها از روش معادلات ساختاری و نرم افزارهای SPSS و LISREL استفاده شده است. برای این منظور، از پرسش‎نامه استانداردشده یا کمی استفاده شد و پرسش‎نامه نظرسنجی بین مدیران ارشد، مدیران مالی، رئیس حسابداری و مدیران بخش کنترل کیفیت توزیع گردید. برای مدل ISO/IEC از پرسش‎نامه‎ای که توسط سازمان جهانی استاندارد ارائه شده و در پژوهش حقیقی نسب و معصومی (1391) وجود دارد، استفاده شده است. برای مدل MISSQM بر اساس پژوهش مهدوی (1386)، برای سنجش کیفیت خدمات سیستم های اطلاعاتی استفاده گردید. به منظور سنجش و ارزیابی راهبرد کسب وکار سازمان، در این پژوهش از پرسش‎نامه ای که توسط زارعی متین و همکاران (1389) طراحی شده است و در نهایت برای سنجش عملکرد سازمانی، از پرسش‎نامه هرسی و گلداسمیت (2003) استفاده گردید.  نتایج حاصل از تجزیه‎وتحلیل فرضیه ها نشان می دهد بین راهبرد کسب وکار و سیستم های اطلاعات حسابداری و بین سیستم های اطلاعات حسابداری و عملکرد شرکت رابطه مثبت و معناداری برقرار است. همچنین نتایج نشان دهنده رابطه مثبت و معنادار بین راهبرد کسب وکار و عملکرد شرکت است. هر دوی سیستم های اطلاعاتی حسابداری با مدل MISSQM و ISO/IEC در رابطه بین راهبرد کسب وکار و عملکرد شرکت، نقش میانجیگری را دارا هستند. باوجود این، سیستم های اطلاعات حسابداری با مدل ISO/IEC نقش میانجیگری قوی تر و پررنگ تری دارند.

    کلیدواژگان: سیستم های اطلاعاتی حسابداری، راهبرد کسب و کار، عملکرد شرکت، مدل MISSQM، مدل ISO، IEC
  • جواد نادری، هاشم علی صوفی* صفحات 91-117
    شناخت و درک نظام های مختلف بودجه بندی، مستلزم شناسایی تحولاتی است که برای پاسخگویی به آن ها، نظام ها و سامانه های مختلف بودجه بندی طراحی و اجرا شده‎اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی موانع پیاده سازی بودجه بندی عملیاتی در یک دانشگاه اسلامی ماموریت گرا است. پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی است. جامعه آماری پژوهش کارمندان دانشگاه بین المللی امام رضا (ع) است که در جریان بودجه بندی نقش داشته اند که پس از بررسی تعداد آن ها 95 نفر (15 نفر رشته حسابداری، 23 نفر رشته مدیریت و 57 نفر از سایر رشته ها) برآورد شد. با توجه به محدودبودن جامعه آماری نمونه گیری نشده و از روش سرشماری استفاده شد. ابزار تحقیق پرسش‎نامه استاندارد بوده است که برای تایید روایی، از روایی صوری که به تایید استادان دانشگاه رسیده و برای پایایی از روش آزمون آلفای کرونباخ استفاده شده است که مقدار آن 92 درصد برآورد شد. برای تجزیه وتحلیل داد ه ها از نرم افزار spss و آزمون های t تک‎ نمونه ای و آزمون فریدمن استفاده شده است. یافته ها نشان داد  موانع محیطی، فنی و فرایندی و موانع انسانی در پیاده سازی بودجه بندی عملیاتی نقش دارند. همچنین، مشخص شد اهمیت هر کدام از موانع متفاوت است و به ترتیب موانع انسانی، محیطی و فنی و فرایندی اهمیت دارند.
    کلیدواژگان: بودجه بندی عملیاتی، موانع محیطی، موانع فنی و فرآیندی، موانع انسانی، سازمان اسلامی ماموریت گرا
  • مهدی وکیلیان آغوئی*، علی واعظی صفحات 118-145

    تخصصی شدن فعالیت شرکت ها و ضرورت رقابت در بازارهای مالی، سبب شده است تا در برخی مواقع،  شرکت ها در راستای حداکثر کردن منافع خود، اقداماتی انجام دهد. در این شرایط ممکن است شرکت ها بکوشند مالیات اضافی نپردازند و تا جایی که ممکن است مالیات کمتری پرداخت کنند و فرایندی از مدیریت سود را نهادینه کنند. این مدیریت سود می تواند اختلاف مالیاتی را در پی داشته باشد. اختلاف مالیاتی، حاصل تفاوت در مالیات قطعی و مالیات ابرازی است و می تواند ناشی از فرار مالیاتی یا ناشی از اجتناب مالیاتی باشد. از آنجا که ماموریت اصلی واحد حسابرسی داخلی، ارایه خدمات اطمینان دهی و مشاوره ای مستقل و بی طرفانه، به منظور ارزش افزایی و بهبود عملیات شرکت می باشد تحقیق حاضر در پی تعیین تاثیر کیفیت حسابرسی داخلی بر اختلاف مالیاتی با نقش تعدیلی ویژگی کمیته حسابرسی است. به لحاظ روش شناسی، تحقیق حاضر به لحاظ ماهیت کاربردی از نوع تحقیقات علی -رویدادی بوده که به روش توصیفی- همبستگی و براساس الگوی رگرسیون خطی چند متغیره، پس از حذف سیستماتیک، با استفاده از اطلاعات 120  شرکت طی سال های 1395 تا 1399 در نرم افزار SPSS انجام گرفته است. نتایج نشان داد که کیفیت حسابرسی داخلی  تاثیر مثبت و ویژگی های کمیته حسابرسی تاثیر منفی بر اختلاف مالیاتی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران داشته، همچنین ویژگی کمیته حسابرسی رابطه کیفیت حسابرسی داخلی و اختلاف مالیاتی را تعدیل در جهت منفی می کند.

    کلیدواژگان: اختلاف مالیاتی، کیفیت حسابرسی داخلی، ویژگی کمیته حسابرسی
  • مجید جامی، عبدالرضا اسعدی* صفحات 146-171
    سود گزارش شده شرکت ها، از جمله اطلاعات مالی مهمی است که در هنگام تصمیم گیری اشخاص درنظر گرفته می شود. تحلیل گران مالی، سود گزارش شده را عامل برجسته بررسی ها و قضاوت های خود در صورت های مالی می دانند. نوسانات سود، معیار مهم ریسک کلی شرکت است و شرکت های دارای سود هموارتر، دارای ریسک کمتری می باشد . از طرفی، بیش اطمینانی می تواند منجر به اتخاذ تصمیم نادرست شود. تحقیق حاضر، بیش اطمینانی و ریسک پذیری اقتضایی تصمیمات مدیران صنایع فولاد را بر هموارسازی سود مطالعه کرده است که به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش انجام تحقیق توصیفی- همبستگی، پیمایشی بوده است. جامعه آماری تحقیق، شامل کلیه کارکنان مالی با سابقه ده سال در مجتمع های فولاد برترکشور می باشد. ابزار پژوهش پرسشنامه های استاندارد و محقق ساخته بوده که با توجه به مشروط شدن جامعه آماری، کلیه مشمولین مطالعه شدند که پرسشنامه های جمع آوری شده، پس از حذف نسخه های مخدوش یا شامل  پاسخ های ناقص به تعداد 145 نسخه در تجزیه و تحلیل شرکت داده شدند. روایی ابزار تحقیق به شیوه روایی صوری، محتوایی و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ مورد محاسبه قرار گرفت. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از مدل یابی معادلات ساختاری با کمک نرم افزار Smart PLS استفاده شد. نتایج تحلیل اطلاعات، اثر ابعاد بیش اطمینانی مدیران صنایع فولاد را بر هموارسازی سود، با شدت متفاوت حکایت کرده است؛ به طوری که ضریب آماره T برآوردشده در اثر اقتدار مدیران بر هموارسازی سود با اطمینان 95 درصدی، معادل 818/0- با ارتباط معکوس و شدت طیفی قوی، اثرگذار نتیجه شده، اما اثر ریسک پذیری اقتضایی تصمیمات مدیران صنایع فولاد بر هموارسازی سود، با ضریب آماره 830/0، بی تاثیر نتیجه شده است. همچنین، بهره کشی و محق بودن مدیران صنایع فولاد بر هموارسازی سود اثر طیفی نسبتا قوی داشته اما، خودبینی آنها بر هموارسازی سود، اثر طیفی ضعیف داشته است.
    کلیدواژگان: بیش اطمینانی، ریسک پذیری اقتضایی تصمیمات، هموارسازی سود، مجتمع های فولاد برتر کشور
|
  • Vahid Bekhradi Nasab *, Saeid Barati, Ali Khoshdel Pages 3-33
    Compliance with the professional ethics of the internal auditor is one of the most important factors that leads to an increase in the quality of the auditor's work through individual conscience. One of the factors that is affected by the professional ethics is the improvement of the control environment. Consequently, the aim of the research is to enhance the improvement of the control environment by using the principle of observing the auditor's personal professional ethics. Data collection was done using the internal audit reports issued by the auditing institutions that are members of the Certified Public Accountants Society of Iran during the period of 2009-2019. The sample size was selected based on the researcher's access to the internal reports of the auditing institutions and members of the public accountants community of Iran. Based on this, 76 companies affirmed by the stock exchange with internal auditors were selected. Also, data analysis was done by using least squares regression, in the light of the regression assumptions. The evidence indicates that the quality of human resources working in internal audit, except for the experience of the head of internal audit, the type and level of internal audit reporting, the size, independence and status of internal audit, the performance of internal audit due to the lack of membership of the CEO and the presence of a financial expert tend to have consistent effects on the enhancement of the control environment. However, the experience of the head of internal audit, the interaction of internal and external auditors, the effective combination of non-commissioned managers in the board ofdirectors, and the distinguishing the duties of the CEO from the head of the board of directors, do not have a significant effect on improving the control environment.
    Keywords: Compliance With Professional Ethics, Improving The Control Environment, Audit Distortions
  • Khosro Moradi Shahdadi *, Kamran Poudat Pages 34-53
    This research has been conducted with the aim of evaluating the effect of mass media advertisement in the capital market on fluctuations in the total stock index of the Tehran Stock Exchange. The statistical population of this research consists of two groups: the first part includes all the companies admitted to the Tehran Stock Exchange, which were selected by the method of systematic elimination of 92 companies during the years 2016-2020. In order to determine the variable of media advertisement encompassing all those involved in media, financial, and economical sectors, the second sampling was used, which was selected randomly during the year 2019 due to the unlimited statistical population of 325 people. In this regard, the statistical method of this research is based on panel data to investigate the relationship between variables, based on regression. The results of the hypothesis testing showed that mass media advertising in the capital market has a positive and significant effect on the fluctuations in the total stock index in the Tehran Stock Exchange. Also, the control variables of stock returns, trading volume, firm size and firm risk had a direct effect on the fluctuations in the stock index in the stock market, and the variables of competitive strategy, stock price fluctuations, had an opposite and significant effect on the changes in the stock index. Nonetheless, the financial leverage variable did not affect the stock index.
    Keywords: Mass Media Advertising, Stock Index Changes, Competitive Strategy, Trading Volume
  • Mahdi Filsaraei *, Marzieh Arab Bani Sheibani Pages 54-90

    The purpose of this research is to investigate the mediating role of accounting information systems in the relationship between business strategy and company performance: a comparative study of MISSQM and ISO/IEC models. The currentresearch method is correlation. Managers of all companies admitted in Tehran Stock Exchange were selected as the study population, and among the companies admitted in Tehran Stock Exchange, a questionnaire was randomly distributed among 384 managers from non-financial companies active in 2022. For this purpose, a standardized or quantitative questionnaire was used and the survey questionnaire was distributed among senior managers, financial managers, chief accountants, quality control department managers. For the ISO/IEC model, the questionnaire was developed by the World Organization for Standardization and is provided in Haghighi Nasab and Masoumi’s (2013) research. For the MISSQM model, the scale used by Mahdavi's research (2016) was utilized to measure the quality of informationsystems services. In order to measure and evaluate the organization's business strategy in this research, a questionnaire designed by Zareimetin et al. (2009) was employed. Finally, Hersey and Goldsmith questionnaire (2003) was used to measure organizational performance. The results of hypothesis analysis showed that there is a significant positive relationship between business strategy and accounting information systems and between accounting information systems and company performance. There is also a significant positive relationship between business strategy and company performance. Accounting information systems with the MISSQM and ISO/IEC models played a mediating role in the relationship between business strategy and company performance, and the mediating role of the Iso/IEC model is more robust in this relationship.

    Keywords: Accounting Information Systems, Business Strategy, Company Performance, MISSQM Model, Iso, IEC Model
  • Javad Naderi, Hashem Ali Soofi * Pages 91-117
    Knowing and realizing different budgeting systems require identifying the developments for which different budgeting systems and platforms have been designed and implemented. The aim of the present research is to investigate theobstacles to the implementation of operational budgeting in a mission-oriented Islamic university. Therefore, the current research is applied in terms of purpose and descriptive in nature. The statistical population of the research is the employees of Imam Reza International University (AS) who have involved in the budgeting process, whose number was estimated as 95 individuals (15 in accounting discipline, 23 in management discipline, and 57 from other fields). Due to the limited statistical population, sampling was not done and the census method was used. The research tool is a standard questionnaire, whose validity was substantiated via face validity approved by the professors of the university, and for reliability, the Cronbach's alpha test method was used, the value of which was estimated as 92%. To analyze the data, SPSS software and one-sample t-tests and Friedman's test were used. The findings showed that environmental, technical, and process and human obstacles play a role in the implementation of operational budgeting. It was also found that the importance of each of the obstacles is different, and human, environmental, technical and process obstacles are important, respectively.
    Keywords: Operational Budgeting, Environmental Obstacles, Technical, Process Obstacles, Human Obstacles, Mission-Oriented Islamic Organization
  • Mahdi Vakilian Aghouei *, Ali Vaezi Pages 118-145

    The specialization of companies' activities and the necessity of competition in the financial markets have caused companies to take measures in order to maximize their benefits. In this situation, companies may try not to pay additional taxes and pay less taxes as much as possible and institutionalize a process of earnings management. This earnings management can lead to tax differences. The tax difference is the result of the discrepancy between the final tax and the declared tax and can be caused by tax evasion or tax avoidance. Since the main mission of the internal audit unit is to provide independent and impartial assurance and consulting services in order to add value and improve the company's operations, the present research seeks to determine the effect of internal audit quality on tax disputes with the moderating role of the audit committee. The current research is applied in term of nature of research; in terms of type of research, it is causal, which is conducted via a descriptivecorrelation method and based on multivariable linear regression model, after systematic elimination, using the information of 120 companies during the years 2015 to 2019 in SPSS software. The results showed that the quality of the internal audit had a positive effect and the characteristics of the audit committee had a negative effect on the tax difference of companies listed in the Tehran Stock Exchange, and the characteristics of the audit committee moderated the relationship between the quality of the internal audit and the tax difference in a negative direction.

    Keywords: Tax Discrepancy, Quality Of Internal Audit, Characteristics Of Audit Committee
  • Majid Jame, Abdorreza Asadi * Pages 146-171
    Income reported by companies is an important financial information that is considered when deciding individuals .Financial analysts consider the reported profit to be a major factor in their own financial statements and judgments. Profit fluctuations are an important criterion for the company's overall risk, and companies with a more sophisticated, less risky interest. On the other hand, more confidence can lead to a false decision. The present study has studied the reliability and risk appetite of steel industry managers' decisions on profit smoothing. In terms of purpose-based categorization, it has been applied in a descriptive-correlational manner. The statistical population of the research includes all financial employees with a ten-year experience in the steel complexes of the country. The research tool wasstandard and researcher-made questionnaires, and according to the conditionalization of the statistical population, all subjects were included in the study, after removing the distorted versions or including incomplete answers, 145 copies of the collected questionnaires were included in the analysis. The validity of the research tool was calculated using face-to-face validity, content, and confirmatory factor analysis and its reliability was calculated through Cronbach's alpha. In order to analyze the data, structural equation modeling using Smart PLS software was used. The results of the information analysis show the effect of the more reliable dimensions of steel industry executives on the smoothing of profits with different intensity; So that the coefficient of T-statistic estimated by the directors' authority on 95% confidence smoothing the profit is equal to -0.818 with a reverse relationship and strong spectral intensity, but the effect of the risk appetite of contingency decisions of steel industry executives on profit smoothing, With a coefficient of 0.830, the result is ineffective. Also, exploitation and the likelihood of steel industry managers have a fairly strong spectral effect on the smoothing of profits, but their self-assertion on profit smoothing has had a weak spectral effect.
    Keywords: Managerial Overconfidence, Risk Appetite Decisions, Profit Smoothing, The Best Steel Complexes In The Country