فهرست مطالب

انتظار موعود - سال بیست و سوم شماره 82 (پاییز 1402)

فصلنامه انتظار موعود
سال بیست و سوم شماره 82 (پاییز 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/09/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • عبدالحسین خسروپناه، محمد زارعی*، امیر هادی زاده صفحات 5-26

    طبق دیدگاه امامیه پس از رحلت نبی اکرم؟صل؟ تبیین و تبلیغ معارف نبوی، یکی از شوون امامت بوده و بر محوریت سیره و سنت پیامبر تعریف شده است. یکی از مهم ترین شوون و وظایف پیامبر اسلام، اجرای قضاوت طبق ادله ظاهری، مثل استدلال به شاهد و بینه بوده است؛ اما پاره ای از روایات شیعه، حاکی از تفاوت و تناقض سیره قضایی آن حضرت با سیره امام مهدی (عج) در آخرالزمان است. با توجه به ویژگی های خاص حکومت امام مهدی؟عج؟ مثل برداشته شدن تقیه و تفاوت اوضاع و اقتضائات زمان، می توان با جمع روایات تفاوت سیره قضایی (حکم به ظاهر و حکم به باطن)، در مقام رفع تعارض روایات بر آمد و روش و سیره حضرت مهدی (عج) را برگرفته از سیره نبوی دانست. در این پژوهش که با روش «تحلیلی-توصیفی» انجام پذیرفته، سعی شده است، ضمن بررسی معنای سیره و دسته بندی روایات در این زمینه، به بررسی در روایات مرتبط و تبیین درست از دو شیوه حاکمیت و رفع تضادهای مطرح شده در این بین پرداخته شود.

    کلیدواژگان: پیامبر اکرم؟صل؟، امام مهدی؟عج؟، سیره قضایی، تعارض سیره
  • کامران اویسی* صفحات 27-49
    با توجه به دو بعد مهم انسان، به عنوان نهاد تشکیل دهنده جامعه، یعنی «آگاهی» و «رفتار»، نقش مقدمه ساز حکومت مهدوی در دو ساحت معرفت و عمل از منظر آیات و روایات را می توان جست وجو کرد. مهم ترین الزام های معرفتی مقدمه ساز که پس از انقلاب اسلامی باید برای مقدمه سازی حکومت مهدوی ایجاد یا تقویت شوند، عبارتند از: آگاهی افزایی یقینی و اطمینانی اجتماعی در زمینه مهدویت همراه باجلوگیری از گرایش به خرافه و اشاعه آن ؛ ایجاد شناخت امیدوارانه به آینده با تشکیل حکومت پیشاظهوری و شبیه سازی ذهنی در مقیاس کوچک و نمادین از حکومت مهدوی برای آحاد جامعه؛ تلاش معرفت بخش در خارج ساختن اعتزال از مفهوم انتظار و حرکت از انفعال به فعالیت در مقوله انتظار اجتماعی نسبت به مهدویت و تحول روشی در مطالعات مهدویت با پیمایش از گزاره پژوهی به سوی دکترین مهدویت. ساحت عملی الزامات مقدمه ساز توسط انقلاب اسلامی برای ظهور، عبارتند از: چشاندن طعم موفقیت در سایه فعالیت تشکیلاتی آزمایشی پیشاظهور؛ التزام به ولایت فقیه در دوران غیبت در ساحت مدیریت اجتماعی به مثابه تجربه اندوزی برای ولایت پذیری امام عصر؟عج؟ و ایجاد محور مقاومت به عنوان یکی از بنیان های تحقق امت اسلامی یک پارچه به انگیزه ایجاد وحدت رویه در درخواست منجی موعود.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، بایسته ها، مقدمه سازی، حکومت مهدوی، قرآن، حدیث
  • زهرا عواطفی* صفحات 51-78
    یکی از کارکردهای مهم نظام آموزشی و تربیتی، توجه دادن فراگیران به ارزش ها، ایجاد فضیلت ها و پرورش آن در فراگیران است. آموزه های مهدوی یکی از ظرفیت های مکتب تشیع در نهادینه سازی ارزش ها در نظام تعلیم و تربیت است. این پژوهش با تمرکز بر مفاهیم ارزشی برگرفته از آموزه های مهدوی مندرج در منابع اصیل تشیع، چون عدالت خواهی، صلح طلبی، امیدبخشی، معنابخشی، وحدت گرایی و همگرایی اجتماعی است که در مقاله پیش رو، ضمن تبیین هریک، سهم آن ها در توسعه فضیلت مندی نظام تعلیم و تربیت مورد بررسی قرار خواهد گرفت. متولیان امر با بهره گیری از این ظرفیت، می توانند زمینه ساز توسعه فضیلت مندی در نظام آموزشی و تربیتی شوند. در این مقاله به روش «توصیفی_تحلیلی» و با هدف تبیین چگونگی توسعه فضیلت مندی در نظام آموزشی و تربیتی، مبتنی بر آموزه های مهدوی، به بازنگری برخی از این ارزش ها در نظام آموزشی و تربیتی پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: نظام آموزش و پرورش، تربیت مهدوی، ارزش های اخلاقی، آموزه های مهدوی
  • پرستو مصباحی جمشید* صفحات 79-107
    شناخت انسان معاصر در مواجهه با حیات پویای دین و تکنولوژی، به منظور پاسخ دادن به بنیادی ترین پرسش هویتی که عبارت است: از معنای انسان بودن و حیات و ممات انسان، ضروری می باشد. هدف پژوهش پیش رو، موازنه انسان تکنولوژیک (پساانسان) و انسان دیندار (انسان منتظر) به منظور واکاوی معنای حیات و ممات انسان معاصر است. بدین منظور، به تحلیل و ارزیابی ادراک مادی یا مادی- معنوی از حیات و ممات، تبیین نقش امام به منزله انسان محکم و تنظیم کننده تلقی انسان از حیات و ممات خود پرداخته شده است. روش پژوهش «توصیفی-تحلیلی» است و یافته ها نشان می دهد از طریق قاعده رجوع انسان متشابه به انسان محکم، وضعیت انسان معاصر در مواجه با استقلال نفس یا اتکال به نمایندگان خدا وضوح می یابد. با تمرکز بر برتری عینی ایده اشرفیت انسان نسبت به نگرشی که او را با سایر موجودات هم تراز می انگارد، تناقض برخی نگرش های پسا انسانی رفع می شود. همچنین با اتکا به ولایتمداری در تربیت انسان، ظرفیت مبانی انسان منتظر برای راهگشایی انسان تکنولوژیک در موضوعاتی چون امید به آینده و مدیریت کلان جهان آشکار می شود.
    کلیدواژگان: حیات، ممات، انسان معاصر، تکنولوژی، انسان منتظر، پساانسان
  • علی کارشناس* صفحات 108-132
    در بررسی جریان های انحرافی، اولا، پیدایی جریان ها و ثانیا، گرایش مردم به آن ها، از اهمیت بسزایی برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، تبیین عوامل زمینه ساز پیدایی و گرایش به جریان مدعی یمانی در کشور عراق با نگاهی به فقه نظام است. روش پژوهش «توصیفی- تحلیلی» با استفاده از منابع کتابخانه ای و فضای مجازی است. یافته پژوهش آن است که راهکار مقابله با جریان مدعی یمانی، توجه به فقه نظام سیاسی، فقه نظام اقتصادی، فقه نظام فرهنگ در حوزه علمیه نجف اشرف و گذار از اندیشه فقه فردی به سوی فقه نظام اجتماعی با همه گرایش های آن است. همچنین توجه به این نکته ضروری است که ایجاد تشکیلات موازی توسط جریان احمداسماعیل، با نظریه فقه نظام مغایراست. از سوی دیگر، مرز میان تفکر سکولار و فقه نظام، همانا قابلیت جمع میان فقه فردی و تفکر سکولار است؛ چرا که وجه اشتراک این دو، جدایی دین از سیاست است؛ در حالی که در فقه نظام، هیچ دوگانگی یی میان دین و سیاست وجود ندارد؛ بلکه سیاست جزئی از دین است. بر این اساس تمسک به آرای عمومی بر عرف عقلا و سیره عقلا مبتنی است و با عرفی شدن دین که زاییده حاکمیت نگرش سکولار به دین است، تفاوتی بنیادین دارد.
    کلیدواژگان: جریان، مدعی یمانی، عوامل زمینه ساز، عوامل گرایش، عراق، فقه نظام
  • محمدجعفر اشکواری*، سید علی علوی نیا ابرقویی صفحات 133-154

    «سکه» ها علاوه بر این که از تاریخ یک دوره گزارش می دهند، از ابزارهای مهم بازتاب شعائر مذهبی، ازجمله اندیشه مهدویت در دوره اسلامی هستند. پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل یک سکه با محتوای مهدویت اختصاص دارد که سال و محل ضرب در آن نقر نشده است. این پژوهش به روش «توصیفی- تحلیلی» انجام پذیرفته است. به این صورت که از طریق تطبیق داده های سکه مورد مطالعه با گزارش های منابع مکتوب مشخص می شود که شعار «یا حمد» و «یا منصور» به عنوان دو شعار پیروزی در جنگ ها، آیه 33 سوره توبه و بخشی از آیه 23 سوره شوری و آیه 81 سوره اسراء و نیز تصریح کلمه مهدی بر سکه، نشان دهنده قیام فردی است مدعی مهدویت. بررسی ها نشان می دهد، محمد بن عبد الله بن حسن بن حسن بن علی (100-145ق) ملقب به نفس زکیه که در سال 145 هجری قیام کرد، گزینه ای محتمل برای این سکه می تواند باشد.

    کلیدواژگان: مهدویت، سکه، نفس زکیه، علویان زیدی
|
  • Abdulhossein Khosro Panah, Mohammad Zarei *, Amir Hadi Zadeh Pages 5-26

    According to the Imamiyyah perspective, after the departure of the Noble Prophet, peace be upon him, the explanation and propagation of the teachings of the Prophet have been one of the affairs of Imamate and has been defined around the axis of the Prophet's conduct and tradition. One of the most important affairs and duties of the Prophet of Islam was to implement judgments based on apparent evidence, like arguing based on witnesses and evidence; however, some narrations in Shia sources indicate differences and contradictions in the judicial conduct of that Prophet with the judicial conduct of Imam Mahdi, peace be upon him, in the end times. Given the special features of the governance of Imam Mahdi, peace be upon him, such as the abrogation of taqiyyah (precautionary dissimulation) and the differences in circumstances and exigencies of the time, it is possible to remove the differences of the traditions by a compilation of traditions highlighting the differences in the judicial conduct (apparent ruling and hidden ruling) and consider the method and conduct of Imam Mahdi. (pbuh) to be inspired by the Prophetic conduct. In this study carried out through an "analytical-descriptive" approach, an effort has been made to examine the meaning of conduct, categorize the narrations in this regard, delve into the related narrations, and clarify the two modes of governance and the resolution of existing contradictions.

    Keywords: Holy Prophet Muhammad ﷺ, Imam Mahdi (Pbuh), Jurisprudential Conduct, Contradiction In Conduct
  • Kamran Oveisi * Pages 27-49
    Given the two important dimensions of human as a constituent entity of society, that is "awareness" and "behavior", the pivotal role for Mahdavi government can be explored in the two aspects of knowledge and action from the perspective of the verses and narrations. The most essential cognitive prerequisites that should be established or strengthened after the Islamic Revolution for the preparation of the government of the Mahd. include: increasing certainty-based awareness and social assurance in the field of Mahdism while preventing tendencies towards superstition and its propagation; creating a hopeful understanding of the future by establishing a pre-appearance government and mentally simulating the Mahdavi government on a small and symbolic scale for the public; providing enlightening efforts in detaching retirement from the concept of waiting and transitioning from passivity to activity in the social waiting for Mahdism and transforming the approach in Mahdism studies from proposition-based research towards Mahdism doctrine. The practical arena of the prerequisites created by the Islamic Revolution for the appearance consist of: tasting the flavor of success in the shadow of pre-appearance experimental organizational activities; commitment to the guardianship of the jurist during the Occultation period in the realm of social management as an experiential process for the acceptance of vicegerency of the Imam of the Age; and establishing the axis of resistance as one of the foundations for the realization of a unified Islamic nation to motivate the creation of unity of approach in seeking the Promised Savior.
    Keywords: Islamic Revolution, Requirements, Paving The Way, Mahdi's Government, Quran, Hadith
  • Zahra Avatefi * Pages 51-78
    One of the important functions of the educational and training system is to draw the attention of learners to values, create virtues, and cultivate them in the learners. The Mahdavi teachings are one of the capacities of the Shiite school in institutionalizing values in the education and training system. This research, focusing on the value concepts derived from the Mahdavi teachings in authentic Shiite sources, such as justice, peace-seeking, hope, meaningfulness, unity, and social harmony, while explaining each of the mentioned values, discusses their contribution to the development of virtues in the education and training system. Those in charge can be the facilitators of development of virtues in the educational system by utilizing this capacity. This article, using the "descriptive-analytical" method and aiming to explain how development of virtues can be achieved in the educational and training system based on the Mahdavi teachings, reviews some of these values in the educational and training system.
    Keywords: Educational System, Mahdi Training, Ethical Values, Mahdavi Teachings
  • Parastoo Mesbahi Jamshid * Pages 79-107
    To respond to the most fundamental question of identity, namely, the essence of being human and the essence of human life and death, it is essential to understand the contemporary human in the face of the dynamic interplay between religion and technology. The aim of the upcoming research is to balance technological human (post-human) and religious human (waiting human) in order to explore the meaning of contemporary human life and death. For this purpose, we address the analysis and evaluation of the material or material-spiritual perception of life and realities, explain the role of the Imam as a strong human and regulator of human perception of their own life and death. The research method is "descriptive-analytical" and the findings indicate that through the rule of referral of imperfect human to a perfect human, the contemporary human situation facing independence or reliance on representatives of God becomes clear. By focusing on the concrete. superiority of the idea of humanity's nobility compared to an attitude that considers him equal to other creatures, the contradiction of some post-human attitudes is eliminated. Also, by relying on guardianship in human upbringing, the capacity of foundations of awaiting human to find the path for the technological human in subjects like hope for the future and global management becomes apparent.
    Keywords: Life, Death, Contemporary Human, Technology, Awaiting Human, Post-Human
  • Ali Karshenas * Pages 108-132
    In examining deviant movements, firstly, the emergence of these movements and secondly, the people's inclination toward them are of paramount importance. The aim of the present study is to explain the underlying factors of the emergence of and inclination toward the claimed Yemeni movement in Iraq with a focus on jurisprudence of the system. The research method is "descriptive-analytical" using library and online resources. The research finding is that the solution to counteracting the claiming movement of Yamani is paying attention to the jurisprudence of the political system, the jurisprudence of the economic system, the jurisprudence of the cultural system in the seminary of Najaf al-Ashraf, and transitioning from individual jurisprudence thought to social system jurisprudence with all its tendencies. Also, it is essential to note that establishing parallel organizations by the Ahmad Asmā'īl movement is inconsistent with the theory of the political system. On the other hand, the boundary between secular thinking and jurisprudence of the system lies in the ability to combine individual jurisprudence and secular thinking; because the common ground between these two is the separation of religion from politics; whereas in the jurisprudence of the system, there is no duality between religion and politics; rather, politics is an integral part of religion. Based on this, adherence to general opinions is based on the custom of the wise and their tradition, and is fundamentally different from the religion becoming customary, which is the product of the secular perspective on religion.
    Keywords: Movement, Claimant Yamani, Influencing Factors, Inclination Factors, Iraq, Jurisprudence Of The System
  • Mohammadjafar Ashkevari *, Seyed Ali Alavinia Abarquei Pages 133-154

    "Coins" not only report on the history of a period but they are also important tools reflecting religious symbols, including the concept of Mahdism in the Islamic period. The present study focuses on examining and analyzing a coin with Mahdism content that does not bear a mint date and location. This research has been conducted using a "descriptive-analytical" method. It is revealed through the comparison of the data of the coins under study with the reports of written sources that the slogans "Ya Hamd" and "Ya Mansoor" as two victory slogans in battles, verse 33 of Surah Tawbah, a part of verse 23 of Surah Ash-Shura, and verse 81 of Surah Al-Isra, as well as the explicit mention of the word "Mahdi" on the coin, indicate the uprising of an individual claiming Mahdism. Investigations indicate that Muhammad ibn Abd Allah ibn Hasan ibn Hasan ibn Ali (100-145 AH), known as Nafs al-Zakiyya (pure soul) who rose up in 145 AH, can be a probable option for this coin.

    Keywords: Mahdism, Coin, Nafs Al-Zakiyya (Pure Soul), Alawite Zaidis