فهرست مطالب

فصلنامه مطالعات مدیریت صنعتی
پیاپی 72 (بهار 1403)

  • تاریخ انتشار: 1403/01/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمود شهرخی*، محمد فرهادی صفحات 1-35

    در نیروگاه های سیکل ترکیبی تولید برق، به جای اینکه گازهای تولید شده از سوزاندن سوخت های فسیلی پس از چرخاندن توربین های گازی به اتمسفر رها شوند، جهت تولید بخار وارد بویلرهای بازیاب می شوند. بخار تولید شده توسط این بویلرها مجددا برای تولید برق در توربین های بخار استفاده می شوند. به این ترتیب راندمان تولید برق به نحو چشمگیری افزایش می یابد. بویلرهای بازیاب با صرف هزینه های زیاد ساخته شده و هرگونه خرابی آن ها موجب توقف بخشی از نیروگاه برق شده و هزینه های سرسام آوری را ایجاد می کنند؛ بنابراین بهینه سازی قابلیت اطمینان آن ها بسیار مهم می باشد. این مقاله به نحوه مدل سازی سیستم تغذیه آب بویلرهای بازیاب (HRSG) با استفاده از ترسیم بلوک دیاگرام قابلیت اطمینان در دو حالت نیمه بار و تمام بار پرداخته و به این وسیله تفاوت دو طرح پیشنهاد شده برای آن ها را از نظر قابلیت اطمینان ارزیابی می کند. روش به کار رفته در این مقاله می تواند در ارزیابی و بهینه یابی قابلیت اطمینان بسیاری از سیستم های صنعتی دیگر نیز به کار رود.

    کلیدواژگان: بویلرهای HRSG، دیاگرام بلوکی قابلیت اطمینان (RBD)، بهینه سازی طراحی
  • شرمینه صفرپور، علیرضا امیرتیموری*، سهراب کردرستمی، لیلا خوش اندام صفحات 37-72

    ازآنجا که نظام سلامت یکی از مهم ترین ارکان سلامت جامعه است و با توجه به اینکه تامین خدمات درمانی مردم از ارکان توسعه ی فردی هر کشور می باشد، لذا توجه و نظارت بر این بخش می تواند منجر به توسعه و رفاه اجتماعی گردد. برای حصول اطمینان از ارائه ی بهتر و کیفی تر خدمات بهداشتی، درمانی و مراقبتی، ارزیابی عملکرد در بخش سلامت نقش تعیین کننده ای را بازی می کند. در راستای تحقق این امر، استفاده ی صحیح و متناسب از امکانات و دارایی های موجود امری اجتناب ناپذیر است. در این مطالعه یک کاربردی در حوزه ی سیستم های مراقبتی و بهداشتی بیمارستان های کل کشور ارایه شده است. برای این منظور داده های مربوط به 31 بیمارستان دولتی کشور جمع آوری شده و سپس با شناسایی متغیرهای زمینه ای و حضور عامل نامطلوب سعی در ارزیابی کارایی و محاسبه توان مدیریتی هر واحد بیمارستانی شده است. برای نیل به این هدف در گام نخست کارایی تکنیکی با حضور عوامل نامطلوب، با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها محاسبه شد و سپس لگاریتم کارایی تکنیکی حاصل از مرحله ی اول بر روی مجموعه ای از متغیرهای زمینه ای که بر عملکرد بیمارستان ها تاثیرگذار هستند رگرسیون شد. در مرحله ی بعد، توان مدیریتی از باقی مانده ی رگرسیون حاصل از مرحله ی قبل استخراج گردید. در پایان یک رتبه بندی منحصر به فرد بر اساس معیار توان مدیریتی هر واحد ارائه گردید. در نهایت نتایج حاصل به منظور ارائه ی پیشنهاداتی ارزنده مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند.

    کلیدواژگان: بخش سلامت، تحلیل پوششی داده ها، توان مدیریتی، متغیر های زمینه ای، کارایی
  • طاهر کوچکی تاجانی، علی محتشمی*، مقصود امیری، رضا احتشام راثی صفحات 73-124

    در این مقاله ما یک مدل مبتنی بر برنامه ریزی عدد صحیح مختلط غیر خطی برای زنجیره تامین خون تحت شرایط عدم اطمینان در تقاضا و عرضه، که از مرحله دریافت خون از داوطلبان تا لحظه توزیع در مراکز تقاضا را در بر می گیرد، ارائه نموده ایم. چالش هایی که در این مدل بهینه سازی پرداخته شده، کاهش هزینه های متحمل بر زنجیره تامین خون به همراه کمینه کردن میزان کمبود و میزان انقضای فرآورده های خونی می باشد. برای مواجهه با عدم اطمینان میزان عرضه خون اهداکنندگان از زنجیره مارکوف و برای تخمین مقادیر نیاز مراکز درمانی، تقاضای واصله به صورت فازی در نظر گرفته شده است. سپس مدل ارائه شده در سایز کوچک توسط نرم افزار گمز و درسایز های بزرگ توسط الگوریتم های فرابتکاری خفاش و وال حل شده و نتایج ارائه گردیده است. در پایان یک مطالعه موردی نیز جهت بررسی کاربرد مدل مورد بررسی قرار گرفته است. که نتایج حاصله نشان دهنده کاهش مطلوب هزینه ها و نیز کاهش میزان کمبود و انقضای محصولات خونی در زنجیره تامین می باشد

    کلیدواژگان: زنجیره تامین خون، زنجیره مارکوف، مساله برنامه ریزی عدد صحیح مختلط غیرخطی، الگوریتم فراابتکاری وال، الگوریتم فراابتکاری خفاش
  • اکبر رحیمی*، محمدحسین کریمی گوارشکی، امیررضا زارعی صفحات 125-171

    رقابت میان شرکت ها و زنجیره تامین آن ها، سبب شده است تا هر سازمان تلاش خود را به همکاری با بهترین تامین کنندگان و شرکای تجاری منعطف سازد. انتخاب تامین کنندگان مناسب برای هر سازمانی می تواند مزیت رقابتی پایدار ایجاد کرده و به سودآوری آن کمک نماید. سازمان اتکا نیز از این مسئله مستثنی نیست و با توجه به این که سازمان، وظیفه ی تامین نیازهای مصرفی، اقلام و نیازمندی های عمومی نیروهای مسلح را برعهده دارد، مستلزم همکاری با بهترین تامین کنندگانی است که بتوانند نیازها و چالش های سازمان را برطرف سازند. وجود اتلاف ، عدم برخورداری از انعطاف پذیری، وجود راهبردهای غیرکارآمد و همچنین ریسک رخداد اختلالات، از جمله چالش های سازمان است، به همین علت، این پژوهش با هدف پاسخ به این نیاز، به ارائه ی چارچوبی برای انتخاب تامین کننده ناب، چابک و تاب آور در زنجیره تامین سازمان اتکا پرداخته است. در راستای رسیدن به این هدف، ابتدا از طریق مطالعه ی ادبیات موضوع، معیارهای انتخاب تامین کننده ناب ، چابک و تاب آور، شناسایی شد و سپس با استفاده از روش غربالگری فازی معیارهای مورد نظر بومی سازی شدند. در گام بعد، به کمک روش ترکیبی بهترین-بدترین و اعداد راف، معیارها بر اساس میزان اهمیت وزن دهی شدند، که در نتیجه ی آن مهم ترین معیارهای شناسایی شده، معیارهای «همکاری و هماهنگی» از رویکرد تامین تاب آور، «توسعه ی اعتماد» از رویکرد تامین چابک و «کیفیت محصول» از رویکرد تامین ناب، می باشند. همچنین، جهت بررسی قابلیت های چارچوب پیشنهاد شده، 4 تامین کننده در صنایع کنسروسازی انتخاب گردیدند و به کمک روش ویکور راف، رتبه بندی شدند؛ در نتیجه ی آن، شرکت کنسروسازی قائمشهر به عنوان رتبه اول انتخاب شد.

    کلیدواژگان: انتخاب تامین کننده، تامین کننده ناب، تامین کننده چابک، تامین کننده تاب آور، روش تصمیم گیری چندمعیاره راف
  • محسن کوچکی، بهنام وحدانی* صفحات 173-226

    ذخیره سازی و چیدمان صحیح محصولات در انبار، باعث افزایش کارایی در پاسخگویی به درخواست ها، تسریع در شناسایی محصولات، افزایش قابلیت دسترسی به اقلام موجود در انبار، استفاده بیشتر از فضای موجود در انبار، تعیین موقعیت محصولات در انبار و آسیب ندیدن آن ها، فراهم آمدن حداکثر انعطلاف پذیری و شرایط مطلوب انبارداری می شود. با بررسی مطالعاتی که در حوزه انبارداری و چیدمان محصولات در انبار صورت گرفته و قبل از چیدمان محصولات در انبار، به صورت جامع و فراگیر با توجه به ویژگی کالاها،دسته بندی روی آنان صورت نگرفته است. لذا در این مقاله با استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین و داده کاوی با توجه به ویژگی هایی که برای کالاها در انبار کارخانه تولیدی - صنعتی فراسان در نظر گرفته شده است به دسته بندی محصولات پرداخته و سپس به چیدمان محصولات در انبار با استفاده از مدل برنامه ریزی ریاضی پرداختیم. هدف از مسئله مورد بررسی در حوزه انبارداری و چیدمان محصولات،علاوه بر دسته بندی محصولات بر اساس ویژگی های آن ها ،کمینه کردن تابع هزینه به دست آمده نسبت به مدل برنامه ریزی ریاضی می باشد.از این رو برای دسته بندی کالاها از الگوریتم مبتنیبر چگالی (DB) ، شبکه عصبی نگاشت خودسازمان ده (SOM) و روش خوشه بندی سلسله مراتبی (AGNES) استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان می دهد که شبکه SOM،عملکرد بهتری نسبت به الگوریتم مبتنی بر چگالی دارد و همچنین الگوریتم مبتنی بر چگالی عملکرد بهتری نسبت به روش خوشه بندی سلسله مراتبی دارد.

    کلیدواژگان: انبار، چیدمان، یادگیری ماشین، تخصیص مکان ذخیره
  • علی میرزایی، اسماعیل مزروعی نصرابادی* صفحات 227-269

    زنجیره تامین فراورده های غذایی اهمیت بسیار بالایی برای کشورها دارد. در سال های اخیر بروز مواردی مانند سیل، سرمازدگی، گرمازدگی و تعطیلی بعضی از لایه های زنجیره تامین، باعث بروز اثر موجی در زنجیره تامین فراورده های غذایی شده است. بروز اختلالات و به طور خاص اثر موجی در این صنعت می تواند کشور را با چالش های متعددی روبرو کند در نتیجه لازم است راهبردهای مقابله با اثر موجی شناسایی و تحلیل گردد. این پژوهش در 2 مرحله کیفی (با هدف شناسایی راهبردهای مقابله) و کمی (با هدف مدل سازی و تحلیل سناریو) انجام شده است. شیوه تجزیه تحلیل در مرحله اول تحلیل تماتیک و در مرحله دوم نقشه شناختی فازی است. یافته ها بیانگر 84 کد اولیه است که در قالب 21 دسته فرعی و 4 دسته اصلی «مدیریت استراتژیک»، «مدیرت عملیات»، «تدوین و اجرای صحیح قوانین» و «مدیریت زنجیره تامین» گروه بندی شدند. تحلیل سناریوهای روبه عقب بیانگر اهمیت «مدیریت ارتباط با تامین کنندگان»، «همکاری و هماهنگی در زنجیره تامین» و «برنامه های اقتضایی» و تحلیل سناریوهای روبه جلو بیانگر اهمیت «پایش تحولات محیطی» و «برنامه استراتژیک» است. تمرکز برنامه های کوتاه مدت، ارتقاء توانمندی مدیران در زمینه مهارت تصمیم گیری و حل مسئله، تعدیل معیارهای انتخاب تامین کننده، بهبود طراحی شبکه تامین مبتنی بر مکان های پشتیبان و وجود موجودی ایمنی برای کالاهای استراتژیک باید موردتوجه صنعتگران باشد.

    کلیدواژگان: اثر موجی، تحلیل سناریو، راهبرد مقابله، نقشه شناختی فازی، زنجیره تامین فراورده های غذایی
  • امیرحسین سلطانی نیا*، مهدی روانشادنیا، میلاد قنبری صفحات 271-312

    مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه ای تاثیرات بسزایی بر کاهش هزینه، افزایش بهره وری و اعتبار اجتماعی شرکتهای فعال در صنعت ساخت داشته و نقشی تسهیلگر در گذار آنها بهسوی توسعه پایدار ایفا میکند. با نگاهی بر آمارهای رسمی در پروژه های ساخت، اهمیت توجه به مدیریت ریسک ایمنی و بهداشت حرفهای از منظر پایداری بیش از پیش نمایان میشود. پژوهش حاضر در قالب مطالعه کاربردی-پیمایشی و با هدف شناسایی و تحلیل کمی ریسکهای ایمنی و بهداشت حرفهای در پروژه های ساخت پایدار ایران انجام گرفت. با انجام مطالعات کتابخانهای و نظرسنجی با 13 نفر از صاحبنظران فعال در پروژه های ساخت پایدار در جلسه گروه کانونی که به روش نمونهگیری گلوله برفی انتخاب شدند، شناسایی ریسکهای ایمنی در پروژه های ساخت پایدار انجام گرفت. سپس برای اهمیت سنجی و تعیین ریسکهای اولویتدار، روش تصمیمگیری چندشاخصه بهترین بدترین گروهی نوتروسوفیک ضمن اعمال وزن به نظر خبرگان پیادهسازی شد. فضای حل نوتروسوفیک با اعمال عدمقطعیتهای موجود در دیدگاه های خبرگان، زمینه را برای حصول نتایج دقیق و قابل اتکاتر فراهم میساخت. یافته ها نشان داد که فقدان مهارت کافی ایمنی کارکنان به علت عدم تخصیص زمان به آموزش تخصصی ایمنی، جراحات و بیماریهای حرفهای، خطرات ناشی از طراحی و آرایش نامناسب سایت پروژه، ضعف و ناکارآمدی پرسنل مدیریتی ایمنی و بهداشت حرفهای و بیتوجهی و عدم برنامه ریزی برای مانورهای اضطراری به ترتیب با اوزان 052/0، 036/0، 035/0، 032/0 و 028/0، کلیدیترین ریسکهای ایمنی و بهداشت حرفهای در پروژه های ساخت پایدار ایران بودند که در انتها اقدامات واکنشی و پیشگیرانه مقضی برای مواجهه با آنها ارایه شد.

    کلیدواژگان: مدیریت ایمنی، توسعه پایدار، ارزیابی ریسک، روش تصمیم گیری چندشاخصه بهترین-بدترین گروهی نوتروسوفیک، اعداد نوتروسوفیک مثلثی تک ارزشی
|
  • Mahmoud Shahrokhi *, Mohammad Farhadi Pages 1-35

    In combined cycle power plants, instead of releasing gases produced from burning fossil fuels, after turning the gas turbines, they enter into heat recovery steam generator (HRSG) boilers to produce steam. The produced steam by these boilers is used to generate electricity in steam turbines and thus, electricity generation efficiency is dramatically increased. In this way, the efficiency of electricity production increases significantly. These boilers are made at a great cost and also, any failures of them cause a power plant to stop and create enormous costs, so optimizing their reliability is very important. This paper deals with the modeling of the HRSG feed water system by using a block diagram for two states (i.e., half-time and full load), to evaluate the difference between the proposed alternative designs, by considering their reliability. The method used in this paper can be applied to evaluate and optimize the reliability of many other industrial systems.

    Keywords: HRSG Boilers, Reliability Block Diagram (RBD), Design Optimization
  • Sharmineh Safarpour, Alireza Amirteimoori *, Sohrab Kordrostami, Leila Khoshandam Pages 37-72

    Since the healthcare system is one of the most important pillars of community health, and considering that providing healthcare services to the people is one of the elements of individual development in any country, attention and supervision of this sector can lead to development and social welfare. To ensure better and higher quality healthcare services, performance evaluation in the health sector plays a crucial role. In order to achieve this, proper and proportional use of existing facilities and assets is inevitable. In this study, by introducing an application in the field of healthcare systems, the educational hospitals of the country have been measured in terms of performance and their managerial ability has been calculated. Additionally, by identifying and introducing the impact of contextual variables on the performance of decision-making units, their efficiency has been assessed. For this purpose, data related to educational hospitals in 31 provinces of the country was collected, and then by identifying contextual variables and with the presence of undesirable factors, the efficiency was evaluated and the managerial ability of each was calculated. To reach this goal, in the first step, technical efficiency with the presence of undesirable factors was calculated using data envelopment analysis technique, and then the logarithm of technical efficiency obtained from the first stage was regressed on a set of contextual variables that affect hospital performance. In the next stage, managerial ability was extracted from the residual of the regression obtained from the previous stage. Finally, a unique ranking based on the managerial ability of each unit was provided. Ultimately, the results obtained were analyzed and examined in order to provide valuable suggestions for managers and more efficient management of the country's hospitals to maintain public health. According to the study, without considering contextual variables, 25 effective units were evaluated, but by applying the effect of contextual variables on the efficiency index, no unit becomes effective, proving the high impact of such indices on the performance of units. Additionally, in the ranking of units based on managerial ability, Lorestan province ranked first and Golestan province ranked last.

    Keywords: Health Care Sector, Data Envelopment Analysis, Managerial Ability, Contextual Variables, Efficiency
  • Taher Kouchaki Tajani, Ali Mohtashami *, Maghsoud Amiri, Reza Ehtesham Rasi Pages 73-124

    In this paper, we have proposed a model based on Mixed Integer Non-Linear Programming for the blood supply chain under conditions of uncertainty in supply and demand, from the stage of receiving blood from volunteers to the moment of distribution in demand centers. The challenges addressed in this optimization model are the reduction of blood supply chain costs along with minimizing the shortage and expiration rate of blood products. The Markov chain has been used to address the uncertainty of donor blood supply. To estimate the needs of medical centers, the received demand is considered fuzzy. Then, the proposed model is solved in small dimensions by GAMS software and in large dimensions by Bat and Whale meta-heuristic algorithms, and the results are presented. In addition, a case study is presented to show the applicability of the proposed model. The results show a reduction in the level of costs as well as a reduction in the shortage and expiration of blood products in the supply chain.

    Keywords: Blood Supply Chain, Markov Chain, Mixed Integer Non-Linear Programming, Whale Metaheuristic Algorithm, Bat Metaheuristic Algorithm
  • Akbar Rahimi *, Mohamadhossein Karimi Govareshki, Amirreza Zareei Pages 125-171

    The competitive landscape among companies and their supply chains necessitates a heightened focus on collaborating with the best suppliers. The appropriate selection of suppliers presents an opportunity for organizations to gain a sustainable competitive advantage while enhancing profitability. The Etka organization, responsible for meeting the consumption and general needs of the armed forces, is no exception. Consequently, it requires establishing partnerships with suppliers across industries. To address this need, this research aims to provide a framework for selecting suppliers with lean, agile, and resilient approaches within the supply chain of the Etka organization. To achieve this objective, an extensive review of the relevant literature on lean, agile, and resilient supplier selection was undertaken. Through this process, key selection criteria were identified, and the fuzzy screening method was employed to localize and refine these criteria. Furthermore, the combined rough best-worst method was utilized to assign weights to each criterion, reducing uncertainties associated with expert opinions. "Cooperation and coordination" emerged as the most critical criterion from the resilient supply perspective, "trust development" from the agile supply approach, and "product quality" from the lean supply approach. The application of the rough VIKOR method then facilitated the ranking of selected suppliers, resulting in the Qaemshahr canning company being identified as the most desirable supplier in the related industry. This study presents a comprehensive framework for selecting lean, agile, and resilient suppliers within the supply chain of the Etka organization, enabling fruitful partnerships that contribute to competitive advantage and overall profitability.

    Keywords: Lean Supplier Selection, Agile Supplier Selection, Resilient Supplier Selection, Rough MCDM Method
  • Mohsen Kochaki, Behnam Vahdani * Pages 173-226

    The correct storage and arrangement of products in the warehouse increase efficiency in responding to requests, accelerate the identification of products, increase accessibility of items in the warehouse, make more use of available space in the warehouse, reduce the possibility of product damage, and increase flexibility. The review of studies in the field of warehousing and arrangement of products in warehouses revealed that the use of machine learning algorithms in this field is one of the important research gaps. Therefore, in this article, using machine learning algorithms, we aim to present an innovative algorithm for allocating goods to different parts of a warehouse, for which a real case study is used. The goal of categorizing products based on their characteristics is to minimize the total cost of the system. Hence, spatial clustering algorithms based on the density of applications with noise (DBSCAN), self-organizing mapping neural network (SOM), and AGNES are used. The obtained results show that SOM has better performance than DBSCAN. Also, the DBSCAN algorithm performs better than AGNES.

    Keywords: Warehouse, Layout, Machine Learning, Storage Space Allocation
  • Ali Mirzaei, Esmaeil Mazroui Nasrabadi * Pages 227-269

    The supply chain of the food industry is crucial for countries, yet it is vulnerable to disruptions caused by natural disasters like floods, frost, and heatwaves, as well as operational shutdowns. These disruptions can trigger a ripple effect throughout the food supply chain, posing significant challenges for the country. Therefore, it is imperative to identify and analyze strategies to mitigate the ripple effect. This research has been conducted in two stages: qualitative and quantitative. The qualitative stage aimed to identify coping strategies, employing thematic analysis. The quantitative stage involved scenario modeling and analysis using fuzzy cognitive maps. The findings revealed 84 primary codes grouped into 21 sub-categories and 4 main categories: "Strategic Management," "Operations Management," "Compilation and Correct Implementation of Laws," and "Supply Chain Management." Analysis of backward scenarios underscored the importance of "supplier relationship management," "cooperation and coordination in the supply chain," and "contingency plans." Conversely, analysis of forward scenarios highlighted the significance of "monitoring environmental changes" and "strategic planning." Focusing on short-term plans, enhancing managers' decision-making and problem-solving skills, refining supplier selection criteria, optimizing supply network design with backup locations, and maintaining safety stock for critical goods are recommended actions for industry stakeholders.

    Keywords: Ripple Effect, Scenario Analysis, Coping Strategy, Fuzzy Cognitive Map, Supply Chain Of Food Products
  • Amirhossein Soltaninia *, Mahdi Ravanshadnia, Milad Ghanbari Pages 271-312

    Occupational Health and Safety (OHS) management significantly affects reducing costs, increasing productivity, and the social credibility of construction companies and plays a facilitating role in the transition towards sustainable development. This study aims to identify and quantitatively analyze OHS risks in sustainable construction projects in Iran. To do this, first, common OHS risks are identified by conducting library studies. Then, these risks are screened and localized for Iran's sustainable construction projects by surveying 13 experts, selected by the snowball sampling method, in a focus group meeting. Afterward, each risk's importance and priority are determined using the Neutrosophic Group Best-Worst Multi-criteria (NGBWM) method, while applying a weight to each expert's opinion. The Neutrosophic sets theory provides the basis for obtaining accurate and more reliable results by considering the uncertainties in the experts' opinions. The findings showed that "the lack of sufficient safety skills of employees due to not allocating time to specialized safety training," "occupational injuries and diseases," "hazards caused by improper design and layout of the project site," "Weakness and inefficiency of occupational health and safety management personnel," and "Negligence and lack of planning for emergency maneuvers," with weights of 0.052, 0.036, 0.035, 0.032, and 0.028 respectively, are the most critical OHS risks in Iran's sustainable construction projects. Finally, reactive and preventive responses were proposed to face them in detail.

    Keywords: Safety Management, Sustainable Development, Risk Assessment, Neutrosophic Group Best-Worst Multi-Criteria Method, Single-Valued Triangular Neutrosophic Numbers