فهرست مطالب

نشریه معمار شهر
سال دوم شماره 9 (پیاپی 8، زمستان 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/12/27
  • تعداد عناوین: 6
|
  • میر نوید میرحق جو، شادی پاکزاد *، وحید بیگدلی راد صفحات 1-24

    امروزه مراکز شهری در اثر مسائل اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی، کالبدی به یک مکان با مشکلات گوناگون تبدیل که زندگی در آن دشوار و فرسودگی آن علاوه بر موضوع کالبدی یک فرآیند اقتصادی و اجتماعی نیز می باشد. این پژوهش با هدف بازشناسی مفهوم زیست پذیری تلاش نموده وضع موجود بخش مرکزی شهر رشت را بررسی، ویژگی و صفات آن را مطالعه و با توصیف منظم وضعیت فعلی آن، دلایل چگونه بودن و چرایی وضعیت مسئله و ابعاد آن و شرایط زیست پایدار را تبیین و شهری انسان محور و قابل زیست را برای همه ساکنان آن ترسیم نماید. روش تحقیق به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت علی با مطالعات گسترده کتابخانه ای و میدانی می باشد. هدف کلی پژوهش شناخت و تحلیل وضعیت موجود زیست پذیری محلات بخش مرکزی شهر رشت و درک علل، فرایندها و زمینه های موثر بر وضعیت زیست پذیری و ارتقاء ساختار فضایی و کالبدی است. براساس یافته های پژوهش و تحلیل داده ها میزان میانگین موجود ابعاد زیست پذیری محلات بخش مرکزی شهر رشت از میانگین مفروض پایین تر است. بعد اجتماعی با میانگین46/2 از وضعیت مطلوبتر و بعد زیست محیطی با میانگین 084/2 وضعیت بحرانی تری نسبت به ابعاد دیگر را دارا می باشد. بر اساس نظرات خبرگان، متخصصان و مدیران شهری تاثیر عوامل کلان زیرساخت وخدمات شهری با میانگین63/3 بیشترین و عوامل کلان زیست محیطی با میانگین 10/3 کمترین تاثیر را بر زیست پذیری بخش مرکزی شهر رشت دارد. همچنین شاخص اجتماعی با میانگین 95/3 بیشترین و شاخص اقتصادی با میانگین 72/3 کمترین مطلوبیت را برای سنجش زیست پذیری بخش مرکزی شهر رشت را دارند. آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین متغیر مستقل ابعاد سه گانه زیست پذیری و متغیر وابسته ساختار فضایی-کالبدی رابطه معنی دار و مثبت وجود دارد. بتحلیل مسیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته نشان داد متغیر زیست محیطی با ضریب 625/0 بیشترین و متغیر اقتصادی با ضریب 411/0 کمترین تاثیر برساختار فضایی-کالبدی محلات بخش مرکزی شهر رشت دارد.

    کلیدواژگان: زیست پذیری شهری، بخش مرکزی شهر، محله، ساختار فضایی-کالبدی.
  • ثریا فیروزی جهانتیغ، اسماعیل شیعه *، آرش وحید صفحات 25-41

    شهر چابهار، در دهه های اخیر با مشکلات و مسائل عدیده ای همچون آلودگی های زیست محیطی، کاهش توان بوم شناسانه، مسائل محیطی، افزایش بار وارده بر محیط زیست، افزایش شکل گیری سکونتگاه های غیررسمی (بیش از 50 هزار نفر)، و... مواجه بوده است که پایداری محیطی شهر را تحت تاثیر قرار داده است. در این راستا این پژوهش با هدف ارائه چارچوب سیاستگذاری فضائی ارتقای سطح پایداری محیط شهری (نمونه مطالعه: چابهار) انجام شد. ابتدا مطالعات کتابخانه ای در راستای شناخت ادبیات نظری در ارتباط با پایداری محیطی انجام شد و با توجه به اطلاعات گردآوری شده، ابعاد شناسایی شدند و با توجه به وضعیت شهر چابهار چارچوب ارائه شد، نتایج حاصل از پژوهش ارائه ی چارچوب سیاستگزاری فضایی پایداری محیط در شهر چابهار است که شامل ابعاد: برنامه ریزی زیرساخت سبز؛ حفاظت از تنوع زیستی؛ طراحی شهری حساس به آب؛ کشاورزی شهری و بام سبز؛ تاب آوری در برابر بلایای طبیعی و دسترسی به طبیعت است. این چارچوب به عنوان رویکردی جامع برای بهبود سطح پایداری در محیط شهری ارائه شده است. اجرای چنین سیاست هایی برای شهر چابهار مفید است و همچنین می تواند به عنوان الگویی برای سایر مناطقی که به سرعت در حال شهرنشینی هستند، مفید باشد و به آینده شهری پایدارتر و تاب آور کمک کند. لازم به ذکر است برای اعمال چارچوب سیاست فضایی در چابهار، همکاری بین سازمان های دولتی، برنامه ریزان شهری، محیط بانان و جامعه محلی ضروری است.

    کلیدواژگان: پایداری، شهر پایدار، محیط زیست، توسعه پایدار.
  • سحر صادقی، مرتضی رهبر *، کتایون تقی زاده آذری، حسین ذبیحی صفحات 42-53

    سازه های پوسته ای مشبک یکی از انواع سازه های خم فعال است که از شبکه ای از عناصر پیوسته با پوسته های منحنی دوگانه تشکیل شده است. لذا هدف از این مقاله تاثیر مصالح مختلف با انتخاب یک نمونه از پوسته های مشبک در بهبود عملکرد سازه ای آنها میباشد که بدین منظور ابتدا هندسه پوسته انتخابی به کمک برنامه گرسهاپر مدلسازی شده و سپس با استفاده از نرم افزار مدلسازی فیزیک کانگرو و کارامبا در یک مرحله تکرارشونده هم زمان، به تحلیل ملاحظات مکانیکی و هندسی پرداخته شده است. در نمونه منتخب با کمک روش کمی تحلیلی در نرم افزار کارامبا محاسبه تنش ها انجام می شود و سپس با درنظر گرفتن متغیر مصالح با ضخامت و ابعاد یکسان که دارای مقطع مستطیلی است ، به بررسی میزان جابه جایی در تحمل نیروها و تنش های داخلی که به دلیل تغییر وزن سازه به وجود آمده و به طبع آن میزان مدول یانگ به حداقل میانگین خود رسیده مراحل طی شده است. بدین ترتیب به این نتیجه می توان دست یافت که از بین شش خانواده مختلف مصالح نظیر: استیل، چوب، بتن، فولاد، کامپوزیت و پلیمرها بسته به نوع دسترسی و امکانات در هر کشور ، سازه های پلیمری تقویت شده با الیاف شیشه و سازه های چوبی بهترین عملکرد سازه ای را برای ساخت پوسته های مشبک دارا می باشند

    کلیدواژگان: مصالح، خم فعال، پوسته مشبک، هندسه، مدلسازی الگوریتمیک
  • تینا فرهبد، محسن طبسی*، ساناز سعیدی مفرد، وحید احمدی صفحات 63-84

    یکی از مسائل بسیار مهم و چالش برانگیز در کشورهایی با پیشینه تاریخی همچون ایران، نحوه برخورد مناسب با میراث ارزشمند گذشته است که بایستی به طور شایسته ای به نسل های آینده انتقال یابند. در این میان، معماری و خصوصا عملکرد خاص خانه های سنتی بسیار مهم تر از دیگر بناهای تاریخی بوده و باتوجه به شرایط موجود می طلبد که با ایجاد فضاهای ویژه، درک روابط فضاها و معاصرسازی آن ها، کاربری های مناسب و روزآمد به بناها اعطا شود. ازاین روی، جهت واکاوی این موضوع، خانه های تاریخی مشهد در منطقه ثامن انتخاب و جهت پاسخ گویی به سوالات پژوهش با روش پیمایشی و توصیفی- تحلیلی و گردآوری داده هایی به صورت دلفی و پرسش نامه و به کارگیری روش ارزیابی چندمعیاره (MCDM) بر پایه تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و به کارگیری نرمافزار Expert Choice اقدام شده است. یافته های تحقیق نشان می دهند که به ترتیب اهمیت، شناخت اثر و بررسی وضعیت مکانی خرده فضاهای خانه های تاریخی در مرحله مداخله با وزن 302/0 به عنوان بهترین شاخص در انتخاب گزینه برای تدوین الگوی پیشنهادی انتخاب شده است. بعد از آن شاخص حفظ ارزش های تاریخی وابسته به بنا با وزن 222/0 رتبه دوم و شاخص پیروی از اصول مدون حفاظت با توجه به منشورهای مرمتی با وزن 124/0 رتبه سوم را دارند. در میان شاخص های موردبررسی، مداخله باهدف توسعه صنعت گردشگری با وزن 015/0 در پایین ترین رتبه نسبت به سایر شاخص ها قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: معاصرسازی، خانه های تاریخی، روش تحلیل سلسلهمراتبی، مشهد.
  • محسن محمدپور توتونسیز، سیروس باور*، سعید پیری، ندا ضیابخش صفحات 85-103

    فرایند طراحی درواقع مجموعه مراحلی است که یک طراح به صورت خودآگاه و ناخودآگاه برای دست یافتن به راه حل مسئله طراحی طی می کند. در حقیقت آنچه مهم تر از خود طراحی است فرآیند انجام طراحی است. طبیعت سرشار از جلوه نشانه شناختی است که قابلیت کاربرد در آموزش را داردو هرکدام از این نشانه ها علاوه بر جلوه های بصری که دارند دارای یک معنا در خود می باشند که می تواند در ایجاد طرح واره ذهنی در افراد نقش تعیین کننده ای داشته باشد. این پژوهش با طرح شبه آزمایشی بدنبال بررسی میزان اثر گذاری مولفه های خلاقیت تورنس پس از آموزش بر پایه نشانه شناسی است. روش تحقیق علی- مقایسه ای با رویکرد کمی و راهبرد قیاس است. جامعه آمارای دانشجویان سال چهارم دانشگاه آزاد شهر سمنان است که در دو گروه شاهد(24نفر) و آزمون(22 نفر) قرار می گیرند نتایج تحلیلی بر پایه آماره های استنباطی و توصیفی خواهد بود. برای سهولت در این تحقیق و ارائه خروجیهای عددی و گرافیکی از نرم افزار JMPSAS17 بهره گرفته می شود. نتایج نشان می دهد که بر اساس نتایج به دست آمده از مدل رگرسیونی مشخص می شود که میانگین سهم عاملی در گروه شاهد (677/0) و در گروه آزمون(763/0) است که به میزان 6% افزایش خلاقیت صورت یافته است در گروه شاهد بیشترین ضریب تعیین مربوط به اصالت با مقدار(746/0) و کمترین مربوط به متغیر سیالی با مقدار(548/0) است در گروه آزمون کمترین متغیر سیالی با مقدار(589/0) و بیشترین مربوط به متغیر انعطاف پذیری با مقدار(000/1) است.

    کلیدواژگان: خلاقیت، آموزش معماری، نشانه شناسی، کارشناسی معماری
  • علی ادیب، فرح حبیب*، زهرا سادات سعیده زرآبادی صفحات 104-132

    دانش یکی از مهمترین منابع برای رقابت وتوسعه در اقتصاد امروز است.بنابراین شهرهای دانش بنیان به عنوان راهکاری مناسب برای رشد اقتصادی و توسعه مناطق و بهبود کیفیت زندگی در قرن بیست و یکم محسوب می شوند که گسترش روزافزون این نوع از شهرها در کلیه کشورهای جهان از پیامدهای غیرقابل انکار عصر دانش و فناوری به شمار می رود.هدف کلان این پژوهش تدوین مبانی نظری مستدل ومستحکم در رابطه باتاثیر شهرهای دانش بنیان بر توسعه منطقه ای شناسایی مولفه ها و معیارهای شهر دانش بنیان در راستای دستیابی به یک چارچوب بومی پیشنهادی جهت توسعه شهری دانش بنیان در شهر پردیس می باشد.فلسفه پژوهش،پراگماتیسم با جهت گیری اثباتی و روش پژوهش تحلیلی و رویکرد پژوهش براساس ماهیت داده ها به صورت ترکیبی (استقرایی و قیاسی) می باشد. این پژوهش،به تبیین و ارزیابی مولفه ها و معیارهای شهر دانش بنیان در شهر پردیس می پردازد. مولفه ها و معیارهای مورد نظر با استفاده از مطالعات اسنادی و مبانی نظری و تجربی تعیین و پرسشنامه با 65 گویه،با استفاده از روش دلفی بین گروه تصمیم گیری متشکل از 40 نفر از اعضاتوزیع گردید و به منظور استخراج شاخصهای برتر از روشz-score استفاده شد و براساس طیف لیکرت و روش بهترین برترین، وزن مولفه ها و معیارها محاسبه گردید.در واقع شش مولفه اجتماعی،اقتصادی،مدیریتی،ادراکی،سازمان فضایی و زیرساخت شهری به عنوان مولفه های پیشنهادی برای توسعه شهری دانش بنیان تعیین و شاخصهای مرتبط با آنها بیان گردید.نتایج پژوهش نشان می دهد که مولفه اقتصادی با امتیاز42/0در رتبه اول،اجتماعی و فرهنگی با امتیاز 35/0در رتبه دوم وزیر ساخت شهری در رتبه سوم با امتیاز 21/0 در شهر پردیس قرارگرفته است

    کلیدواژگان: شهر دانش، توسعه شهری دانش بنیان، توسعه منطقه ای، شهر پردیس
|
  • Mirnavid Mirhaghjou Komele, Shadi Pakzad * Pages 1-24

    Currently, urban centers, due to social, economic, environmental and physical issues, have become a place with various problems where life is difficult and wear and tear is not only a physical issue but also an economic and social process. With the aim of recognizing the concept of livability, this research has tried to investigate the current situation of the central part of Rasht city, study its features and attributes, and by systematically describing its current situation, explain the reasons and why of the problematic situation, its dimensions, and sustainable living conditions. Draw a human-centered and livable city for all its residents. The research method is practical in terms of purpose and causal in nature with extensive library and field studies. The general purpose of the research is to identify and analyze the existing livability of the neighborhoods in the central part of Rasht city and to understand the causes, processes and areas affecting the livability and the improvement of spatial and physical structure. Based on the findings of the research and data analysis, the average level of livability dimensions of the central part of Rasht city is lower than the assumed average. The social dimension with an average of 2.46 has a more favorable situation and the environmental dimension with an average of 2.084 has a more critical situation than other dimensions. According to the opinions of experts, specialists and city managers, the influence of macro factors of infrastructure and urban services with an average of 3.63 is the highest and macro environmental factors with an average of 3.10 have the lowest impact on the livability of the central part of Rasht city. Also, the social index with an average of 3.95 is the highest and the economic index with an average of 3.72 is the least favorable for measuring the livability of the central part of Rasht city. Pearson's correlation test showed that there is a significant and positive relationship between the independent variable of the three dimensions of livability and the dependent variable of physical-spatial structure. By analyzing the path of the independent variable on the dependent variable, it showed that the environmental variable with a coefficient of 0.625 and the economic variable with a coefficient of 0.411 have the least impact on the physical-spatial structure of the neighborhoods in the central part of Rasht city.

    Keywords: Urban Livability, The City’S Central District, Neighborhood, Physical-Spatial Structure
  • Soraya Firoozi Jahantigh Pages 25-41

    Chabahar city, in recent decades, with many problems and issues such as environmental pollution, reduction of ecological power, environmental issues, increasing burden on the environment, increasing the formation of informal settlements (more than 50 thousand people ), and... has been faced that has affected the environmental sustainability of the city. In this regard, this research was conducted with the aim of providing a spatial policy framework to improve the level of sustainability of the urban environment (study example: Chabahar). First, library studies were conducted in order to know the theoretical literature related to environmental sustainability, and according to the collected information, the dimensions were identified and a framework was presented according to the situation of Chabahar city. The environment in Chabahar city includes dimensions: green infrastructure planning; protection of biological diversity; urban design sensitive to water; urban agriculture and green roof; Resilience against natural disasters and access to nature. This framework is presented as a comprehensive approach to improve the level of sustainability in the urban environment. The implementation of such policies is beneficial for Chabahar city and can also serve as a model for other rapidly urbanizing areas and contribute to a more sustainable and resilient urban future. It should be noted that in order to apply the spatial policy framework in Chabahar, cooperation between government agencies, urban planners, environmentalists and the local community is necessary.

    Keywords: Sustainability, Sustainable City, Environment, Sustainable Development
  • Sahar Sadeghi, Morteza Rahbar, Katayoun Taghizadeh Azari, Hossein Zabihi Pages 42-53

    Grid shell structures are one of the types of active bending structures, which consist of a network of continuous elements with double curved shells. Therefore, the purpose of this article is the effect of different materials by selecting a sample of mesh shells in improving their structural performance, for this purpose, the geometry of the selected shell was first modeled with the help of Grasshopper program and then using Kangaroo and Karamba physics modeling software in a The repetitive step at the same time, the mechanical and geometric considerations have been analyzed. In the selected sample, with the help of quantitative analytical method in Karamba software, the stresses are calculated, and then, considering the variables of materials with the same thickness and dimensions, which have a rectangular cross-section, to check the amount of displacement in bearing internal forces and stresses that The reason for the change in the weight of the structure has come about, and according to that, the Young's modulus has reached its minimum average, and the steps have been taken. In this way, it can be concluded that among the six different families of materials such as: steel, wood, concrete, steel, composite and polymers depending on the type of access and facilities in each country, polymer structures reinforced with glass fibers and structures Wood has the best structural performance for making grid shells.

    Keywords: Material, Structural Performance, Grid Shell, Force Analysis, Algorithmic Modeling
  • Tina Farahbod, Mohsen Tabassi *, Sanaz Saeidi Mofrad, Vahid Ahmadi Pages 63-84

    One of the challenging issues in countries with a historical background such as Iran is how to properly deal with the valuable heritage of the past, which should be properly passed on to future generations. In the meantime, the architecture and especially the special function of traditional houses is much more important than other historical buildings and according to the existing conditions, it requires that by creating special spaces, understanding the relationships between spaces and contemporizing them, suitable and up-to-date uses should be given to the buildings. Therefore, to analyze this issue, the historical houses of Mashhad were selected to answer the research questions with a survey and descriptive-analytical method and collect data in the form of Delphi and questionnaires and use the multi-criteria evaluation method (MCDM) based on the analysis hierarchy process (AHP) and used the Expert Choeis software. The findings of the research show that, in order of importance, recognition of the effect and examination of the spatial condition of the sub-spaces of historical houses in the intervention stage with a weight of 0.302 has been selected as the best component in choosing the option for developing the proposed model and the component of following the written principles of protection according to the restoration charters with a weight of 0.124 ranks third. Compared to other indicators, the 0.015-weighted intervention for tourism industry development was the lowest ranked among the examined indicators.

    Keywords: Modernization, Historical Houses, Hierarchical Analysis Method, Mashhad
  • Mohsen Mohammadpour Totonsiz, Cyrus Bavar *, Saeid Piri, Neda Ziyabakhsh Pages 85-103

    In fact, what is more important than the design itself is the design process. Nature is full of semiotic effects that can be used in education, and each of these signs, in addition to their visual effects, has a meaning that can play a decisive role in creating a mental schema in people. This research, with a quasi-experimental design, seeks to investigate the effectiveness of Torrance's creativity components after training based on semiotics. Causal-comparative research method with quantitative approach and analogical strategy. The statistical population is the students of the fourth year of Semnan Azad University, who are placed in two groups of control (24 people) and test (22 people). The analytical results will be based on inferential and descriptive statistics. JMPSAS17 software is used to facilitate this research and provide numerical and graphical outputs. results show that Based on the results obtained from the regression model, it is clear that the average factor share in the control group is (0.677) and in the test group (0.763), which has increased creativity by 6%. In the control group, the highest determination coefficient is related to originality. with a value of (0.746) and the lowest is related to the fluidity variable with a value of (0.548). In the test group, the lowest fluidity variable is with a value of (0.589) and the highest is related to the flexibility variable with a value of (1.000).

    Keywords: Creativity, Architectural Education, Semiotics, Bachelor Of Architecture
  • ALI ADIB, FARAH HABIB *, Zahra Sadat Saeideh Zarabadi Pages 104-132

    Knowledge is one of the most important resources for competition and development in today's economy. Therefore, knowledge-based cities are considered as a suitable solution for economic growth and development of regions and improving the quality of life in the 21st century. The main goal of this research is to formulate solid theoretical foundations regarding the impact of knowledge-based cities on regional development and the micro-goal is to identify the components and criteria of a knowledge-based city in order to achieve a proposed local framework for knowledge-based urban development in Pardis city. The research philosophy is pragmatism with a positive orientation and analytical research method, and the research approach is based on the nature of the data in a combined (inductive and deductive) manner.In this research, in order to reach a proposed local framework for the development of a knowledge-based city, it explains and evaluates the components and criteria of a knowledge-based city in Pardis city. In order to achieve this goal, the desired components and criteria were determined using documentary studies and theoretical and experimental bases, and a questionnaire with 65 items was distributed among the decision-making group consisting of 40 members of the target group, using the Delphi method. The z-score method was used to extract the best indicators, and the weight of the components and criteria was calculated based on the Likert spectrum and the best-best method. In the following, the research questions were answered, which are the criteria and indicators necessary to transform Pardis city into a knowledge-based city and what will be their priority to achieve a successful knowledge-based city.In fact, six social, economic, managerial, perceptual, spatial organization and urban infrastructure components were defined as the proposed components for knowledge-based urban development and their related indicators. The results of the research show that the economic component with a score of 0.42 is in the first place, the social and cultural component is in the second place with a score of 0.35 and the urban infrastructure component is in the third place with a score of 0.21 in terms of importance in Pardis city and in line with every One of the mentioned components, the indicators related to them were prioritized and necessary proposals were presented to transform Pardis city into a knowledge-based city with the aim of regional development

    Keywords: Knowledg City, Regional Development, Knowledge Based Urban Development, Pardis City