فهرست مطالب

Medicinal Plants - Volume:4 Issue: 14, 2005

Journal of Medicinal Plants
Volume:4 Issue: 14, 2005

  • 68 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1384/05/03
  • تعداد عناوین: 8
|
  • بهنام حبیبی خانیانی، احمد معینی، محمدرضا عبدالهی صفحه 1
    واکنش های شیمیایی که در گیاهان روی می‎دهد به عنوان متابولیسم شناخته شده و متابولیت های اولیه شامل ترکیبات بیوشیمیایی مهم یعنی کربوهیدرات ها، پروتئین ها و چربی ها می‎باشند. سایر ترکیبات بیوشیمیایی که جزء این سه گروه نباشد به عنوان متابولیت های ثانویه شناخته می‎شوند که دامنه‎ وسیعی از مواد مانند ترکیبات دارویی، چاشنی های غذایی، حشره‎کش ها و رنگ های طبیعی را شامل می‎شوند. کشت بافت گیاهی یکی از مهم‎ترین تکنیک ها در راستای تولید صنعتی متابولیت های ثانویه است زیرا پتانسیل تولید این مواد در شرایط طبیعی بسیار محدود می باشد. تکنیک های مورد استفاده در این زمینه عمدتا عبارتند از: کشت سلول، کشت اندام و کشت ریشه های مویین. از طریق کشت سلول های گیاهی به روش های مختلفی می‎توان میزان تولید متابولیت های ثانویه را افزایش داد که از این روش ها می توان به انتخاب لاین های سلولی با تولید بالا، تغییر عناصر غذایی و هورمون های محیط کشت، بهینه سازی شرایط کشت، استفاده از تکنیک انگیزش و همچنین انتقال ترکیبات تولید شده در شرایط in situ اشاره نمود. به طور کلی می‎توان گفت که استفاده از این تکنیک ها در تولید برخی ترکیبات دارویی طبیعی می تواند سود اقتصادی بالایی را به همراه داشته باشد.
    کلیدواژگان: متابولیت های ثانویه، کشت بافت، کشت سلول، کشت ریشه مویین
  • نرگس یاسا، رضوان گلستانی، غلامرضا بخشی خانیکی صفحه 7
    مقدمه
    اسانس ها مواد طبیعی موجود در گیاهان هستند که مواد تشکیل دهنده آنها به عواملی چون ژنتیک، آب و هوا و زیستگاه و غیره وابستگی دارد. گیاهان خانواده چتریان از نظر وجود اسانس غنی می باشند که به دلیل تنوع و تفاوت اثرات خود در پزشکی سنتی و جدید مصرف دارند.
    هدف
    مقایسه اسانس دو گیاه بومی ایران از جنس Zeravschania می باشد.
    روش تحقیق: گیاهZeravschania membranacea (Boiss.) M. Pimenov در تیرماه سال 1382 جمع آوری شده و اسانس قسمت های هوایی آن به روش تقطیر با آب تهیه گردید (v/w 1/0%) که به رنگ زرد و با بوی قوی می باشد.
    یافته ها
    در تجزیه اسانس به وسیله GC-MS، 35 ترکیب از 40 جسم، که 25/83 درصد اسانس را تشکیل می دهد شناسایی شد که میزان مونوترپن های آن 64/44 درصد است (19/15 درصد مونوترپن های اکسیژن دار و 45/29 درصد مونوترپن های هیدروکربنی). میزان سزکویی ترپن ها 7 درصد، فنیل پروپانوییدها 8/7 درصد و ترکیبات غیر ترپنی اسانس به میزان 81/22 درصد است. بیشترین مواد موجود در اسانس، آلفا ترپینیل استات (6/6 درصد)، کارواکرول (95/5 درصد)، تیمول (76/4 درصد)، آلفا اسیمن وای (08/4 درصد)، بتا بیسابولن (24/3 درصد)، ترانس متیل ایزو اوژنول (74/7 درصد) و تیموهیدروکینون دی متیل اتر (7/16 درصد) می باشند.
    نتیجه گیری
    به دلیل رویش Z. membranacea در تپه های شنی و Z. pastinacifolia در شیب های آهکی و صخره ای محتویات اسانس دو گیاه تا اندازه های متفاوت می باشند.
    کلیدواژگان: Zeravschania menbranace، Zeravschamia pastinacifolia، اسانس، چتریان
  • سودابه سعیدنیا، نرگس یاسا، احمدرضا گوهری، عباس شفیعی صفحه 12
    مقدمه
    جنس بومادران اگرچه در ایران پراکندگی وسیعی دارد ولی گونه های اندکی از آن مورد مطالعه فیتوشیمیایی قرار گرفته است. این جنس به دلیل داشتن فلاوونوییدهای متوکسیله و نیز-Cگلیکوزیله مورد توجه است.
    هدف
    در بررسی اخیر به جداسازی و شناسایی مهمترین ترکیبات فلاوونوییدی موجود در عصاره متانولی گونه- Achillea conferta که در ایران می روید- پرداخته شده است. در نتیجه یافته های موجود با ترکیبات فلاوونوییدی جداسازی شده از دیگر گونه های مشابه - که در مناطق دیگری می رویند- مقایسه گردیده است.
    روش تحقیق: گونه Achillea conferta در این مطالعه از منطقه طالقان جمع آوری شده و عصاره متانولی آن با استفاده از روش کروماتوگرافی کاغذی نزولی تفکیک شده است. از سیستم های حلال حاوی مقادیر متفاوتی از اسید استیک و نیز BAW برای خالص سازی هر چه بیشتر بهره برده ایم.
    یافته ها
    اجسام خالص شده با استفاده از طیف های ماورای بنفش، تشدید مغناطیسی هسته پروتون و طیف جرمی شناسایی و در مقایسه با منابع موجود تایید گردیدند. این اجسام عبارتند از کریزواریول (3-متوکسی لوتئولین)، لوتئولین و کوئرستین.
    نتیجه گیری
    فلاوونوییدهای به دست آمده با نمونه هایی که قبلا در خارج کشور جداسازی شده کاملا متفاوت است. گونه ایرانی فاقد فلاوونوییدهای بسیار متوکسیله نظیر آرتمتین و سالویژنین می باشد.
    کلیدواژگان: Achillea conferta، بومادران، لوتئولین، کریزواریول، کوئرستین
  • محسن خلیلی نجف آبادی، بتول رحمتی صفحه 21
    مقدمه
    دیابت و به خصوص عوارض ناشی از آن که به عنوان یکی از شایع ترین بیماری ها که در سنین متفاوت و با علل مختلف بروز می کند، افراد درگیر را با مشکلات فراوانی روبرو کرده است. از جمله مهمترین این عوارض افزایش حساسیت به عوامل دردزا (هیپرآلژزی) و در بعضی موارد افزایش آستانه درد (آلودینیای ناشی از نوروپاتی) را می توان نام برد. براین اساس در تحقیق حاضر در ابتدا آستانه درد حاد و مزمن موش های دیابتی به کمک دو نوع آزمون صفحه داغ و فرمالین سنجش و سپس اثر ضددردی عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره Datura stramonium L. بر آن بررسی شده است.
    هدف
    بررسی اثر عصاره الکلی بذرگیاه تاتوره بر هیپرآلژزی دیابتی در موش‎های صحرایی نر.
    روش تحقیق: در این مطالعه موش های صحرایی نر با وزن 350-300 گرم از نژاد NMRI به وسیله تزریق داخل صفاقی استرپتوزوسین (STZ) با تک دوز 60 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم دیابتی شدند. سپس میزان درد در موش های گروه کنترل (n=12-15) و دیابتی (n=12-15) به کمک آزمون های صفحه داغ و فرمالین ارزیابی شد.
    یافته ها
    آنالیز آماری داده ها نشان داد که متوسط میزان شدت درد حاد و مزمن ناشی از صفحه داغ و فرمالین در موش های صحرایی دیابتی افزایش معنی داری پیدا می کند. در ادامه کار اثر بی دردی عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره بر هیپرآلژزیای به وجود آمده بررسی شد. در این قسمت دو گروه موش های کنترل + عصاره (n=12-15) و همچنین دیابت + عصاره (n=12-15) انتخاب شدند. نتایج آزمایش های ما نشان داد که مصرف عصاره بذر گیاه تاتوره از دوز 50 mg/kg/BW به بالا طی 30 روز به صورت دو روز یک مرتبه قادر است به صورت معنی داری (p<0.01) هیپرآلژزیای دیابتی را در آزمون های صفحه داغ (درد حاد) و همچنین فاز اول درد فرمالینی (حاد) کاهش دهد. همچنین مشخص شد که عصاره گیاه تاتوره نه تنها در دوز مزبور بلکه در دوزهای بالاتر هم قادر به تخفیف هیپرآلژزی مزمن دیابتی ناشی از تزریق فرمالین نمی باشد.
    نتیجه گیری
    به طور کلی نتایج آزمایش های ما نشان داد که واکنش به درد حاد و مزمن ناشی از صفحه داغ و فرمالین به دنبال مصرف استرپتوزوسین و دیابتی شدن موش های صحرایی به میزان معنی داری افزایش می یابد. همچنین عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره در دوزهای بالای 50 mg/kg/BW توانایی کاهش درد حاد افزایش یافته درآزمون های صفحه داغ و فرمالین (به خصوص در 10 دقیقه بعد از تزریق فرمالین) را دارا می باشد، اما عصاره گیاه فوق در دوز مزبور و بالاتر بر هیپرآلژزیای مزمن ناشی از تزریق فرمالین اثر معنی داری ندارد.
    کلیدواژگان: دیابت، استرپتوزوسین، درد، تاتوره، موش صحرایی
  • فراز مجاب، علیرضا شفاعتی، بهمن نیک آور، لادن کریمیان صفحه 30
    مقدمه و هدف
    مصرف گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در جوامع بشری با استقبال فزاینده ای روبرو شده است. در بین این فرآورده ها، گیاه سنا و داروهای ساخته شده از آن نیز مورد توجه هستند. از آنجا که کنترل کیفیت داروها، از جمله داروهای گیاهی یک ضرورت است، پژوهش حاضر در مورد داروهای گیاهی ساخته شده از گیاه سنا موجود در بازار دارویی ایران انجام شد.
    روش تحقیق: نمونه های این داروها (4 نوع قرص، یک کپسول و یک شربت) در سال 1381 از بازار دارویی کشور خریداری شد و آزمون های مختلف شناسایی، تعیین مقدار ماده موثر، زمان باز شدن، سنجش فرسایش، سختی، یکنواختی شکل دارویی، تعیین pH و سایر آزمون های ضروری در مورد آنها انجام و با دونمونه خارجی قرص و شربت مقایسه شد. نتایج حاصل از این بررسی براساس معیار فارماکوپه های آمریکا و بریتانیا و سایر منابع معتبر ارزیابی گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان می دهد که همه نمونه های قرص از نظر یکنواختی شکل دارویی، سه نمونه از قرص ها از نظر زمان بازشدن و فرسایش، نمونه های شربت و کپسول از نظر میزان ماده موثر و نمونه کپسول از نظر یکنواختی وزن، خارج از معیارهای فارماکوپه ای قرار داشته ولی در مورد سایر آزمون ها همگی مطابق فارماکوپه بودند.
    نتیجه گیری
    دقت بیشتر در ساخت و کنترل داروهای گیاهی و انجام آزمون های مشابه برای عرضه و مصرف بهتر و مناسب تر داروهای گیاهی پیشنهاد می شود.
    کلیدواژگان: گیاه سنا، داروهای گیاهی سنا، فارماکوپه، کنترل کیفیت فیزیکوشیمیایی، آزمونهای پس از ورود به بازار
  • محمد آزادبخت، نرجس پیشوا، سلیمان محمدی سامانی، فرشته علی نژاد صفحه 36
    مقدمه
    زردی یکی از علایم شایع در دوران نوزادی می باشد. به طوری که نزدیک به 60 درصد از بچه های رسیده و 80 درصد از بچه های نارس به آن مبتلا می شوند. اهمیت زردی نوزادان به خاطر عوارض خطرناک افزایش بیلی روبین بر روی مغز و بروز کرن ایکتروس است. از روش های درمانی زردی، روش نور درمانی و تعویض خون است که تعویض خون به عنوان راه آخر جهت کاهش شدید بیلی روبین مورد استفاده قرار می گیرد. کاهش بیلی روبین توسط نور درمانی کاملا ثابت شده است. در طب سنتی رایج، برای کاهش میزان زردی نوزادان از شیر خشت استفاده می شود.
    هدف
    در این تحقیق فرمولاسیون شیر خشت به شکل دارویی قطره خوراکی، انجام شده که مهمترین جزء موثر آن عصاره مان شیر خشت بوده و پس از کنترل های کمی و کیفی و میکروبی، بر روی ماده اولیه و فرآورده تولید شده، مطالعه بالینی برای تاثیر فرمولاسیون تهیه شده بر هیپربیلی روبینمیای نوزادی انجام شده است.
    روش تحقیق: به دلیل اینکه این فرآورده از ماده اولیه طبیعی تهیه شده، برای شناسایی و جلوگیری از آلودگی های میکروبی احتمالی همراه ماده اولیه، تعداد میکرواورگانیسم های مجاز موجود در آن شمارش شده است. پایداری فرآورده با اندازه گیری ماده موثر در زمان های مختلف تعیین گردید. قطره خوراکی شیرخشت به دو گروه 100 نفری از نوزادان با هیپربیلی روبینمیا، بدون بیماری زمینه ای دیگر تجویز شد. به یک گروه، 5 قطره 3 بار در روز از قطره شیرخشت همراه با نور درمانی، و به گروه کنترل همان دوز از قطره پلاسبو (که هیچ اثری در کاهش بیلی روبین نداشت) همراه با نور درمانی تجویز شد.
    یافته ها
    روند کاهش بیلی روبین که در اثر مصرف قطره شیرخشت و نور ایجاد شده در مقایسه با گروه کنترل، تا 3 روز اول خیلی سریع می باشد و تفاوت معنی داری بین دو گروه برقرار است (00001/0 = p) بعد از 5/2 روز از شروع درمان توسط قطره شیرخشت و نور، 88 درصد نوزادان و در گروه کنترل فقط 21 درصد نوزادان درمان شدند. قطره شیرخشت در دو جنس مختلف و گروه های سنی مختلف (زیر یک ماه) و گروه های وزنی از نظر آماری تفاوت معنی داری نداشت و روند کاهش بیلی روبین در نوزادان مشابه بوده است.
    نتیجه گیری
    با توجه به تاثیر خوب شیرخشت، با مطالعات تکمیلی همچون تعیین مکانیسم اثر، می توان از فراورده های استاندارد آن در درمان زردی نوزادان استفاده نمود.
    کلیدواژگان: شیرخشت، زردی نوزادان، هیپر بیلی روبینمیا
  • سیاوش پرورده، مرجان نصیری اصل، سید محمد تقی منصوری، حسین حسین زاده صفحه 45
    مقدمه
    تیموکینون ماده موثر اصلی دانه سیاه دانه ترکیب موثری با اثر فارماکولوژیکی متعدد می باشد.
    هدف
    هدف از این مطالعه بررسی اثرات ضدتشنجی تیموکینون، ماده موثر موجود در دانه های گیاه سیاه دانه (Nigella sativa L.) با تزریق داخل بطنی بود.
    روش تحقیق: در این مطالعه، اثرات ضدتشنجی تیموکینون، ماده موثر موجود در دانه های گیاه سیاه دانه (Nigella sativa L.) با استفاده از آزمون تشنجی پنتیلن تترازول مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش، تیموکینون به صورت تزریق داخل بطنی (بطن چپ مغز) مورد استفاده قرار گرفت. ابتدا به کمک دستگاه استرئوتاکس یک کانول راهنما در داخل بطن چپ مغز موش صحرایی کار گذاشته شد. سپس با استفاده از میکروسرنگ هامیلتون، دوزهای مختلف تیموکینون (400-50? mol) از طریق کانول راهنما به داخل بطن چپ مغز تزریق شد. پس از درمان حیوانات با دارو و کنترلها، یک دوز 90 mg/Kg پنتیلن تترازول به صورت داخل صفاقی به حیوانات تزریق شد.
    یافته ها
    در آزمون پنتیلن تترازول، تزریق داخل مغزی تیموکینون با دوزهای 200 و 400 میکرومول موجب تاخیر در زمان شروع تشنج و کاهش مدت تشنج تونیک- کلونیک شد. درصد محافظت از مرگ و میر با دوزهای مذکور به ترتیب 45 و 50 درصد محافظت از تشنج با همان دوزها به ترتیب 14.3 و 33.3 به دست آمد. در آزمون پنتیلن تترازول، فلومازنیل (1 nmol) موجب کاهش اثرات ضدتشنجی تیموکینون گردید. همچنین نالوکسان توانست با دوز 10? mol اثرات ضدتشنجی تیموکینون را از بین ببرد.
    نتیجه گیری
    نتایج این تحقیق نشان می دهد که تیموکینون می تواند در تشنج تونیک - کلونیک، کارآیی داشته باشد.
    کلیدواژگان: تیموکینون، سیاه دانه، ضد تشنجی، پنتیلن تترازول، استرئوتاکس، گیاهان دارویی
  • مرتضی پیر علی همدانی، محمدرضا وردیان ریزی، شمسعلی رضازاده، رضا دولت آبادی، عباس حاجی آخوندی، محسن امینی، داراب یزدانی صفحه 53
    مقدمه

    گونه های Taxus به دلیل وجود Paclitaxel، Baccatin -III، 10-Deacetyl baccatin -III و تاکسوییدهای دیگری که قابل تبدیل به مواد فعال بیولوژیکی که به عنوان داروهای ضد نئوپلاسم استفاده می شوند اهمیت خاصی دارند. مطالعات روی تاکسوییدهای مختلف جنس Taxus در چهار دهه اخیر منجر به شناسایی بیش از 350 ترکیب تاکسوییدی از گونه های مختلف این جنس گردیده است.

    هدف

    این تحقیق به منظور جداسازی و شناسایی تاکسوییدهای موجود در Taxus baccata L.شمال ایران انجام گرفت. روش تحقیق: استخراج با حلال آلی و زدودن چربی های برگ های سوزنی گیاه، سپس خالص سازی با ستون کروماتوگرافی و لایه نازک صورت گرفت و شناسایی ترکیبات با استفاده از طیف هایNMR آنها انجام گردید.

    یافته ها

    ترکیب Taxezopidine-G به صورت خالص جداسازی و شناسایی گردید.

    نتیجه گیری

    در این مطالعه ترکیب Taxezopidine-G از برگ های سوزنی و سرشاخه های جوان Taxus baccata برای اولین بار جداسازی و شناسایی گردید که قبلا در این گونه گزارش نشده بود.

    کلیدواژگان: Taxezopidine - G، _ Taxus baccata L