فهرست مطالب

حقوق اساسی - پیاپی 4 (تابستان 1384)
  • پیاپی 4 (تابستان 1384)
  • 363 صفحه، بهای روی جلد: 35,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1384/06/10
  • تعداد عناوین: 16
|
  • مقالات
  • روابط مجمع تشخیص مصلحت نظام و قوه مجریه در چهارچوب بندی برنامه توسعه همه جانبه کشور
    دکتر محسن خلیلی صفحات 7-50
  • حکمرانی خوب، توسعه و حقوق بشر
    مهدی هداوند صفحات 51-86
    «حکمرانی خوب» اصطلاحی است که در سالهای اخیر به صورتی فزاینده در ادبیات توسعه، حقوق بشر، دموکراسی، حقوق عمومی، حقوق شرکتها و مدیریت دولتی و همچنین اسناد بین المللی به کار برده می شود. مقاله حاضر سعی دارد به اجمال مفهوم این اصطلاح و زمینه های پدید آمدن و گسترش آن را روشن کند. در این مقاله ابتدا مفهوم حکمرانی و سپس مسئله پدیداری دولت مدرن، ویژگیهای آن و نقش دولت در اقتصاد از منظر مکاتب و گرایشهای مختلف بررسی خواهد شد تا تلاش صاحبنظران برای باز تعریف جایگاه دولت در جامعه ترسیم گردد...
  • ترجمه
  • شکل سیاسی قانون اساسی: تفکیک قوا، حقوق فردی و دموکراسی نماینده سالار
    پروفسور ریچارد بلامی ترجمه: محسن حسنوند صفحات 88-116
    دستورگرایی مبتنی بر سه اصل است: تفکیک قوا، حقوق فردی و حکومت منتخب مردم و همانطوری که می دانیم، امروزه حقوق فردی، محور اصلی قرار گرفته است.. در این مقاله نویسنده با تحلیل نظریه تفکیک قوا و سیر تحول آن، رابطه آن را با حقوق فردی و حکومت قانون بررسی کرده است. در ادامه به تفکیک قوا در جمهوری مدرن و نمونه بارز آن یعنی ایالات متحده آمریکا پرداخته و دغدغه ها و راهکارهای انقلابیون آمریکا در نحوة به اجرا گذاردن نظام تفکیک قوا در دموکراسی نماینده سالار و چگونگی تضمین قوا را بررسی کرده است.
    تعریف دقیق و تعیین حدود حقوق فردی و نظام تفکیک قوا در قوانین اساسی و منشورهای حقوق، به هیچ وجه تضمین کننده اجرای آنها نیست، بلکه ضمانت اجرایی واقعی عبارتست از ابتنای تکنیکهای تفکیک قوا و حقوق فردی بر زیرساختهای اجتماعی و فرهنگی و حساسیت و مشارکت توده مردم در اجرای ترتیبات اتخاذ شده. نویسنده در پایان نتیجه می گیرد که هدف دستورگرایی برانگیختن قانونگذاری براساس منافع عمومی و مسؤولیت حکومت در برابر شهروندان و همچنین برانگیختن مردم برای برعهده گرفتن تعهدات سنگین اجتماعی و مشارکت همه جانبه در امور عمومی است.
    کلیدواژگان: تفکیک قوا، حقوق فردی، جمهوری، کنترل قانون اساسی
  • معاهده موسس قانون اساسی اروپایی: آیا این معاهده یک قانون اساسی است
    پروفسور میشل دو ویلیه ترجمه: رضا شکوهی زاده صفحات 117-142
  • حقوق قابل حمایت بوسیله آیین های پژوهش خواهی مبتنی بر قانون اساسی
    جی. ال. کاسکاجو کاسترو ترجمه: جواد کارگزاری صفحات 143-158
    موضوع این مقاله بررسی حقوق قابل حمایت بوسیله آیین های پژوهش خواهی مبتنی بر قانون اساسی است. بخش اول پرسش هایی را در باره موضوع مورد حمایت بوسیله پژوهش خواهی مبتنی بر قانون اساسی طرح و سعی در پاسخ گفتن به آنها دارد: گستره حقوق مورد حمایت، چیستی حقوق مورد حمایت، چهارچوب بهره مندی از حقوق بنیادین، حقوق شکلی و پژوهش خواهی مبتنی بر قانون اساسی موضوع هایی هستند که در این بخش مورد بحث و بررسی قرار می گیرند. بخش دوم تجزیه اسپانیا در زمینه موضوع مورد حمایت بوسیله آیین پژوهش خواهی مبتنی بر قانون اساسی می پردازد. در این بخش موضوع های بیان شده در بخش اول بطور خاص در مورد اسپانیا پیگیری می شود.
  • نقد رویه ها
  • تحلیل رویه شورای نگهبان در بررسی تبصره 3 ماده 12 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی
    سعید رضا ابدی صفحات 160-170
  • چکیده مقالات به فرانسوی
    صفحات 172-174
  • بخش خارجی: مقالات
  • تحلیل انتقادی معاهده واضع قانون اساسی اروپا
    پروفسور میشل دو ویلیه صفحات 5-50
  • ماهیت قضایی شورای نگهبان و شورای قانون اساسی
    علی اکبر گرجی صفحات 51-73
    مطالعه پیرامون ماهیت نهادهای دادرسی اساسی(مانند شورای قانون اساسی) سالهاست که مورد توجه حقوقدانان قرار گرفته است. هدف از این مطالعه پاسخ به این پرسش است که آیا می توان نهادهایی مانند شورای نگهبان را دادگاه در مفهوم رایج آن قلمداد کرد. اما پیش از پاسخ به این پرسش باید از مفهوم دادگاه پرسید. ماهیت قضایی یک نهاد را می توان با توسل به دو شاحصه مادی(کارکردی) و رسمی(شکلی) تشخیص داد. در بررسی شاخصه مادی به مسایلی چون ماهیت و موضوع کارکرد نهاد مورد نظر توجه می شود. بررسی شاخصه های شکلی و رسمی نیز با تحلیل آیین و تشریفات حاکم بر کارکرد نهاد مورد نظر و در نهایت به اعتبار تصمیمهای اتخاذی آن تحقق می یابد. نویسنده در تحقیق حاضر کوشیده است تا با نگاهی تطبیقی، ماهیت و آیین های حاکم بر کارکرد شورای نگهبان و شورای قانون اساسی فرانسه را با شاخصه های عمل قضایی مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: ماهیت سیاسی، ماهیت قضایی، شاخصه های مادی، شاخصه های شکلی، شکایت، اعتبار امر مختوم بها
  • تمرکز زدایی در ایران: مطالعه مبانی اصلی تمرکززدایی در ایران
    محمد جلالی صفحات 74-86
    از زمان به اجرا درآمدن اصول قانون اساسی در ارتباط با شوراها مدتی می گذرد. این مدت آنچنان طولانی نیست که بتوان هم اکنون به ارزیابی جامعی از دستاوردهای این نهاد نوشکفته در عرصه مباحث حقوقی و اجتماعی ایران پرداخت. نیاز کنونی مباحث تمرکز زدایی در ایران تامل و تعمق بر روی مبانی است که این مفهوم به آنها متکی بوده و از آنها تغذیه می نماید. بار سنگین تمرکززدایی تنها زمانی به مقصد می رسد که بر روی پایه هایی استوار و محکم بنا نهاده شده باشد تا آن را از گزند حوادث و وقایع مختلف ایمن و مصون نگهدارد. در مقاله حاضر کوشش بر آن است تا با مطالعه هر چند اجمالی پایه های اساسی تمرکززدایی در ایران به این سئوال پاسخ داده شود که آیا استحکام این مبانی به حدی هست که بتوان امیدوار به سرانجامی نیکو برای واگذاری امور محلی به مردم محل و منتخبان آنها بود یا خیر.
  • طبیعت بشری به مثابه یک ارزش جهانی: رجزخوانی یک قرائت جدید از حق طبیعی
    دکتر محمد جواد جاوید صفحات 87-104
    آیا در قانون بشری اموری یافت می شود که امر شده اند به این دلیل که خوبند و اموری وجود دارد که خوبند و بدین سبب امر شده اند؟ بعبارت دیگر آیا می توان گفت که تمام اموری که بدانها امر شده نیک هستند صرفا به این دلیل که مورد امر قانون گذار واقع شده اند؟ در یک نگاه کلی می توان گفت که این پرسش در واقع همان مساله ای است که حق طبیعی بدنبال یافتن پاسخ آنست. بسیاری از فلاسفه به وجود چنین حقی ثابت و غیر قابل خدشه در نهاد بشری باور دارند. در شکل سنتی خود این حق به نگاهی خداباورانه از جهان پیوند خورده است، در حالیکه حق طبیعی جدید ریشه در طبیعت بشری دارد. در عین حال این برداشت اخیر از حق طبیعی از یک طرف خالی از ابهام نیست، چراکه خود را به طبیعت تغییر ناپذیری از انسان پیوند زده که هنوز اقبال عام نیافته است، و از طرف دیگر گریزی از آن نیست چون عملا مبنای حقوق بشر امروزی قرار گرفته است. مقاله حاضر صرفا قصد مطالعه مبانی فلسفی پیوند طینت بشری با حق طبیعی مدرن را دارد.
  • احیای نظام پادشاهی در فرانسه / پرسش هایی پیرامون امکانهای بالقوه حقوق اساسی آینده نگر
    دکتر سدریک میلهت صفحات 105-120
    مساله بازسازی و احیای نظام سلطنتی در فرانسه باید بدون پیش داوری موضوع جستجوهای علمی قرار گیرد. به همین خاطر توسل به روش های حقوق اساسی آینده نگر موید امکان پذیر بودن این بازسازی می باشد. البته این امر، مشروط به اتخاذ دیدگاهی وضعی گرایانه است. مساله احیای نظام سلطنتی، هم اکنون در میان سنت و مدرنیته در نوسان است. این مساله امروزه جایگاه خود را در حقوق اساسی پیدا کرده است.
    کلیدواژگان: کارل اشمیت، شارل مورس، قانون اساسی، دولت قانونمدار، نظام پادشاهی(مونارشی)، شاه، فراقانون اساسی بودن
  • تاملاتی بر اصل کرامت انتخابات
    دکتر برنارد گانگو صفحات 121-126
  • تاملاتی بر انتخاب رئیس جمهور در ایران
    دکتر جواد تقی زاده صفحات 127-145
    این مقاله شرایط انتخاب پذیری و نیز روش انتخاب رئیس جمهور در ایران را بررسی می نماید. شرایط انتخاب پذیری یعنی تابعیت، مذهب، شایستگی و مرد بودن به ترتیب محدود کننده، گسترده، مبهم و غیر یقینی می باشند. روش انتخاب رئیس جمهور از دو فرایند انتخاب مستقیم توسط مردم و امضای حکم ریاست جمهوری توسط رهبر تشکیل می شود. این شیوه انتخاب، همراه با برخوردار نمودن رئیس جمهور از مشروعیت سیاسی بسیار قوی، جایگاه او را در بین نهادهای سیاسی ایران کاملا متمایز می نماید.
  • بخش خارجی: قوانین و مقررات
  • ترجمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به زبان فرانسه
    صفحات 147-189
  • اعلامیه حقوق بشر کوروش به زبان فرانسه
    صفحات 190-191