فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال یازدهم شماره 3 (پیاپی 38، پاییز و زمستان 1384)
  • سال یازدهم شماره 3 (پیاپی 38، پاییز و زمستان 1384)
  • 174 صفحه، بهای روی جلد: 12,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1385/01/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مسعود چلبی، ثریا معمار صفحه 1
    این پژوهش بر اساس یک مفهوم چهار بعدی از جامعه شکل یافته است. این مفهوم برای جامعه چهار نظام اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی قایل است. در این تحقیق، چهار فرضیه اساسی در ارتباط با توسعه علم مطرح شده است. در فرضیه اول بین سطح توسعه اقتصادی و رشد علوم تجربی ارتباط متقابل وجود دارد. فرضیه دوم توسعه سیاسی، به ویژه آزادی سیاسی و مدنی، را مایه رونق علمی می‎داند. در فرضیه سوم توسعه فرهنگی زمینه ساز توسعه علمی تلقی می‎شود و بالاخره، در فرضیه چهارم گفته شده است که توسعه اجتماعی هر جامعه‎، از طریق فراهم کردن سرمایه اجتماعی جدید زمینه را برای رشد علمی آن مهیا می‎سازد. این فرضیه ها در یک مطالعه عرضی- ملی، بر اساس نمونه‎ای از 150 کشور جهان، آزمون شده‎اند. نتایج تحلیل‎های رگرسیونی چندگانه و الگوسازی معادلات ساختاری چهار فرضیه مذکور را تایید می‎کنند. درضمن، در این مطالعه یک الگوی خاص از روابط میان چهار متغیر اصلی با توسعه علم]متغیر وابسته[یافت شد. بر اساس نتایج این پژوهش چند پیشنهاد اساسی برای توسعه علم ارایه شده است.
    کلیدواژگان: توسعه علمی، توسعه سیاسی اقتصادی و توسعه اجتماعی فرهنگی
  • فریدون شریفیان، احمدرضا نصر، لطفعلی عابدی صفحه 25
    اهدف از نگارش این مقاله تبیین نشانگرهای تدریس اثربخش در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و تعیین میزان تحقق آن در دانشگاه اصفهان است. نشانگرهای تدریس اثربخش در پنج مقوله طراحی و تدوین درس، ارایه درس، مدیریت کلاس، روابط انسانی و ارزشیابی عملکرد تحصیلی دانشجویان بررسی شده که به دلیل گستردگی، در این مقاله فقط مقوله ارایه درس مورد بحث قرار گرفته است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و از منظری دیگر کمی- کیفی است. در بخش کیفی با استادان نمونه کشوری مصاحبه و در بخش کمی عملکرد تدریس اعضای هیات علمی دانشگاه اصفهان ارزیابی شده است. برای انتخاب اعضای هیات علمی دانشگاه اصفهان از روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم استفاده شده و به منظور ارزیابی عملکرد افراد انتخاب شده، تعداد 1245 دانشجوی سالهای سوم و چهارم دوره کارشناسی در تحقیق شرکت داده شده‎اند. یافته های تحقیق نشان داد که در بخش کیفی استادان نمونه کشوری بر سه مقوله شروع و پایان مناسب درس، تدریس سوال محور و توام با مشارکت دانشجویان و برخی ملاحظات خاص تدریس تاکید داشته اند. در بخش کمی اعضای هیات علمی دانشگاه اصفهان با کسب نمره 60/3، بیش از حد متوسط به نشانگرهای ارایه درس توجه داشته اند. عملکرد اعضای هیات علمی برحسب دانشکده و مرتبه علمی تفاوت معناداری نداشته، اما عملکرد آنان برحسب سابقه تدریس متفاوت بوده است. اعضای هیات علمی دارای سابقه تدریس 10-1 سال نسبت به افراد دارای سابقه تدریس20-11 سال عملکرد بهتری داشته اند.
    کلیدواژگان: تدریس، ارائه درس، استاد نمونه کشوری و عضو هیئت علمی
  • رضا محمدی، زهرا صباغیان، بهرام صالح صدق پور صفحه 53
    با توجه به اینکه منابع انسانی ارزشمندترین منابعی هستند که کشورهای درحال توسعه می‎توانند از آنها برای نیل به توسعه بهره ببرند، لازم است که این جوامع در خصوص آموزش نیروی انسانی برنامه‎ریزی کنند. دانشگاه ها بهترین مراکزی هستند که در هر کشور به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز جامعه می‎پردازند. سازمان های آموزش و پرورش می‎توانند با همکاری دانشگاه ها نیروی انسانی مورد نیاز خود را تامین کنند. هدف از ارایه این مقاله آشنایی با علل گرایش معلمان دوره‎ ابتدایی استان کردستان به تحصیل در دور‎ه‎ های آموزش عالی و ترتیب اولویت آنهاست.
    روش تحقیق پیمایشی و برای جمع آوری اطلاعات از یک پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی استان کردستان است که در مراکز آموزش عالی به تحصیل مشغول هستند. با استفاده از روش نمونه ‎گیری تصادفی طبقه‎ای 260 نفر شامل 93 نفر زن و 167 نفر مرد انتخاب شدند که با ارسال پرسشنامه، اطلاعات از آنها جمع آوری شد.
    برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون t، تجزیه و تحلیل رگرسیون چند متغیری و تحلیل واریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که نیاز به ارتقای پایگاه اجتماعی (B=1.195)، نیاز به افزایش توانایی کاربرد دانش و مهارتهای شغلی(B=0.546)، تمایل به تدریس در دوره های بالاتر تحصیلی (B=-0.346) و تمایل به احراز مشاغل بالاتر و مهم‎تر(B=-0502) بیشترین تاثیر را در گرایش معلمان دوره ابتدایی استان کردستان به تحصیل در دوره های آموزش عالی دارند.
    در پایان با استفاده از دو روش کتابخانه‎ای و میدانی و بهره‎ گرفتن از یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل رگرسیون و ماتریس همبستگی(رابطه هر یک از متغیرها)، با استفاده از روش تحلیل مسیر نتیجه مطالعه به ‎‎صورت یک مدل ترکیبی نظری – تجربی ارایه شده است.
    کلیدواژگان: معلمان دوره ابتدایی، گرایش، تحصیلات دانشگاهی و پایگاه اجتماعی
  • فریبرز درتاج، نعمت الله موسی پور صفحه 79
    اعطای امتیاز ورود به دانشگاه ها، به عنوان یکی از روش های ایجاد عدالت آموزشی، موضوعی است که به صورت قانونی در ایران دنبال شده و این پرسش را ایجاد کرده است که آثار آن بر کارایی درونی نظام آموزش عالی کشور چیست؟ به منظور پاسخگویی به این پرسش، عملکرد تحصیلی1610 نفر از دانشجویان رشته های علوم انسانی پنج دانشگاه تهران، زاهدان، علامه طباطبایی، شهید باهنر و شاهد مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان می دهد که متوسط تعداد واحد انتخاب شده توسط دو گروه از دانشجویان یکسان، اما عملکرد تحصیلی دانشجویان آزاد بالاتر از دانشجویان سهمیه ای بوده است. دانشجویان سهمیه ای ورودی در تعداد بیشتری از واحدهای درسی خود مردود و تعداد بیشتری اخراج شده اند. بنابراین، می توان گفت که این گروه در عمل کارایی درونی نظام آموزش عالی کشور را کاهش داده و هزینه بیشتری را بر آن تحمیل کرده اند.
    کلیدواژگان: ارزشیابی، عملکرد تحصیلی دانشجویان سهمیه ای و دانشجویان آزاد
  • کیانوش محمدی روزبهانی، ابوالفضل طارمی صفحه 103
    آزمون سراسری(کنکور) در ایران با نزدیک به یک و نیم میلیون شرکت کننده به پدیده اجتماعی قابل توجه در سالهای اخیر بدل شده است. از ابعاد مهمی که می تواند به تحلیل و تفسیر این پدیده کمک کند، بررسی روانشناختی آن است. یافتن انگیزه های داوطلبان برای ورود به دانشگاه، به عنوان یکی از مبانی روانشناختی تقاضای عمومی برای آموزش عالی، هدف اصلی این تحقیق است. نمونه های این تحقیق 1498 نفر زن و 804 نفر مرد مقیم شهر تهران و شکرت کننده در آزمون سراسری سال 1383 بودند...
    کلیدواژگان: آزمون سراسری، کنکور، داوطلبان آزمون سراسری(کنکور)، انگیزه و جوانان تهرانی
  • عباسعلی قدیریان، غلامرضا اصیلی صفحه 127
    تغییرات سریع و وسیع در علوم و فناوری، توسعه علوم ارتباطات و انقلاب اطلاعات، جهانی شدن بازارها، افزایش رقابت روزافزون بین شرکتها برای تصاحب منابع و بازارها باعث شده است که اهمیت منابع طبیعی و خدادادی در فرایند توسعه ملی کاهش و نقش دانش، نوآوری، خلاقیت، تحقیق و توسعه و فناوری در آن به سرعت افزایش یابد. در چنین شرایطی توسعه ملی تابع ترکیب مناسبی از متغیرهای اقتصاد کلان، فضای کسب و کار اقتصاد خرد و اهداف و استراتژی های بنگاه های اقتصادی است و دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی از طریق تولید، توزیع و به‎کارگیری علوم و تکنولوژی موجب افزایش بهره‎وری بخشهای یاد شده می‎شوند. در این مقاله سعی شده است تا تاثیر هریک از عوامل مذکور در توسعه ملی بررسی و نحوه تعامل آنها با تاکید بر نقش تعیین کننده مراکز تحقیق و توسعه و فضای کسب و کار تحلیل شود.
    کلیدواژگان: توسعه ملی، مزیت رقابتی، فضای کسب و کار و فناوری
  • رحیم دباغ صفحه 147
    امروزه، اکثر کشورها با مشکلات جذب نیروی انسانی آماده کار مواجه‎اند، به ویژه در کشورهای در حال توسعه که بخشی از این نیروها دانش‎آموختگان دانشگاه ها هستند. از این رو، دولتها انواع سیاستهای اشتغالزایی متنوع مانند سیاستهای مستقیم و غیرمستقیم فعال، سیاستهای منفعل و سیاستهای تعدیل اقتصادی را انتخاب و اجرا می‎کنند. از آنجا که کشور ما به دلیل عدم توانایی جذب دانش‎آموختگان در اقتصاد با مشکل مواجه است و در سالهای آتی نیز به صورت چالشی جدی با آن رو به رو خواهد بود، بدین منظور این مقاله با هدف انتخاب موثرترین و کاراترین برنامه های اشتغالزایی با تاکید بر اشتغال دانش‎آموختگان دانشگاه ها تدوین و در این خصوص، تجربه کشورهای مختلف و ایران از نحوه به‎کارگیری و نتایج به دست آمده از اجرای انواع سیاستهای بازار کار بررسی شده است. همچنین، مشخص شده است که کشورهای موفق به ایجاد زمینه های تشویقی برای کارفرمایان]مانند در نظر گرفتن تخفیفهای مالیاتی، ارایه خدمات مشاوره و راهنمایی، اعطای کمکهای علمی و مالی، انعطاف ‎پذیری قوانین و مقررات مثل حداقل دستمزدها[به منظور به‎کار گیری دانش‎‎آموختگان دانشگاهی بسیار توجه می‎کنند. در این خصوص، پیشنهاد می شود که در کشور برنامه های انعطاف ‎پذیر بودن حداقل دستمزدها در استانهای مختلف، ایجاد مراکز مشاوره، ایجاد بانک اطلاعات و شبکه اطلاع رسانی در سطح استانی و کشوری برای درج نیازهای کارفرمایان و نیروی کار با پشتوانه قانونی و درنظر گرفتن تخفیفهای مالیاتی برای جذب نیروی کار جدید اجرا شوند.
    کلیدواژگان: سیاستهای اشتغالزایی، سیاستهای مستقیم و غیر مستقیم فعال و منفعل اشتغالزایی، سیاستهای اشتغالزایی ایران و کشورهای مختلف
  • چکیده مقالات به زبان انگلیسی
    صفحه 1
|
  • Dr. Masoud Chalabi, Dr. Soraya Memar Page 1
    This inquiry is based on four – dimensional concept of society. That is to say society consist of four systems IE. Political, economicel, cultural and communal ones. In this study four basic hypotheses concerning with scientific development are depicted. The first hypothesis considers a reciprocal relationship between level of economic development and growth of empirical sciences. The second hypothesis claims that political development, particularly civil and political freedom, can promote scientific development. The third hypothesis considers cultural development as a facilitating context for scientific development. Finally, the fourth hypothesis believes that societal community development, mainly by providing new social capital can smooth the way for scientific development. These hypotheses in a Cross – nation study and a sample of national study, a sample of 150 countries were tested. Result of multivariate regression analysis and structural equation modeling (SEM) confirmed all four hypotheses. A particular pattern between four key variables and scientific development (as a dependent variable) is also found. Based on the research finding, some basic suggestions for development of science are provided.
  • Fereydoon Sharifian, Dr. Ahmad Reza Nasr, Dr. Lotfali Abedi Page 25
    The purose of this article is to develop effective teaching indicators in universities and higher education institutions and degree of its accomplishment in Isfahan University. The paper determines effective teaching indicators in five domain, designing and developing the courses, teaching, classroom management, human relations and evaluating student's academic performance. Because of the broadness of the subject, in this paper only lesson presentation domain has been discussed. In this study both qualitative and quautitative method were used. In the qualitative part, the teaching performance of Isfahan University faculties was evaluated. A stratified sampling method was used to select faculties. In order to evaluate the performance of the selected faculties in the quantitative part, 1245 third and forth grade undergraduate students took part in the research. Finding of research indicated that exemplar faculties emphasized on: importance of beginning and ending of the lesson; question oriented teaching and student participation; and considerations of teaching in university. The mean that was measured in the quantitative section was 3.60 and it was more than the mean of effectiveness criterion (3.5). In this research the observed differences among the performance of the faculty members in regard to their faculties and degree were not significant, except in regard to record service, that the faculty members with 1-10 year service had better performance than those with 11-20 years.
  • Reza Mohammadi, Dr. Zahra Sabbaghian, Bahram Saleh Sedghpour Page 53
    Since human resources are the most valuable ones that developing countries can use in terms of development process, it is necessary for these countries to plan for human resource trainings. In each country, universities are the best centers to train human resources, which is needed by the society. Educational organizations with the the cooperation of universities can provide the needed human resources. The objective of this article is to recognize the Kordestan primary school teachers, motivations to participate in higher education programs and their preferences. In this research the survey method and a questionnaire was used to gather research date. The population was the elementary school teachers who were participatcd in higher education programs. By using simple random sampling method 260 teachers were selected and the data were gathered. Multiple regression, t test and Anova methods were used to analyse the data. The results showed that the need for social status (b = 1.195), the need to increase the ability of knowledge application and job skills (b=.546), the tendency to teach in higher grades (b=-.346) and tendency to obtain more important jobs (b= -.502) were significant perferences to participate in higher education programs. At last, by using archive and field studies, and through regression analysis, correlation matrix, and path analysis, an experimental and theoretical model for teachers, participartion in higer education programs was developed.
  • Dr. Fariborz Dortaj, Dr. Nematollah Moosapour Page 79
    Granting university admission privileges is considered as a value for educational equity and a matter which has been legally followed in Iran. Now a relevant question has been raised: What effects does this situation have on the efficacy of the higher education in Iran. To address this question, 1610 students at the Tehran, Zahedan, Allameh Tabatabaee, and Shahed Universities participated in a survey. Results indicated that the average for selected courses across the two samples was identical, but the students using an non-quota admission were higher on the educational performance measures. It was also revealed that the students with quota admission failed to pass their courses, and many were dismissed from their universites. Therefore, it can be concluded that practically the students using a quota admission decreases internal efficacy of the country's educational system and imposes more expenses on the system,s financial assets.
  • Kiyanoosh Mohammadi Roozbahani, Abolfazl Taromi Page 103
    The National Entrance Exam in Iran, with 1.5 million participants, is a noticeable social phenomenon in recent years. An important aspect to interpreting and understanding this issue is psychological approach. This research investigated applicants motives as a psychological basis of public tendency toward higher education. Subjects were 1498 females and 804 males applicants sampled from Tehranian participants in National Entrance Exam(in 2004 year) who received their score results. the main statistical method for data analysis was Factor Analysis and Wilcoxon-Mann-Whitney tests. In this study, a questionaire with 30 items on the basis of six motives (obtained from interviews) was prepared. After pilot and data analysis variables the questionaire was reduced to 15 consisting five factors. The findings of this survey indicate that the principal motives for access to university were social prestige, social milieu of colleges, career prospects, academic interest and temporary solutions. In addition a comparison between female and male subjects revealed that, the three first motives were more important for girls and academic interest was more important for boys.
  • Aa. Ghadirian, Gh. R. Asili Page 127
    The fasting and wide range changes in science and technology, ITC revolution, globalization, incremental competition between the companies for capturing markets and resources caused decreasing the importance of natural resource endowments in the process of national development, while the role of knowledge, innovation, invention, R&Ds and technologies have been increased rapidly. Hence, under such conditions national development actually is based on appropriate combination of macro economic variable, micro economic, business environment, goals and strategies of the enterprises, as if universities and R&Ds can increase the productivity by generating, diffusing and deploying of science and technology in the above-mentioned sectors. In this paper, the authors try to explain the role and effect of the above factors in the process of improving national development. At the end also the interaction of these factors with emphasis on the critical role of R&Ds and business environment will be reviewed.
  • Rahim Dabagh Page 147
    Employment is one of the most important issues in many countries, especially in developing ones. There are a lot of highly educated young people who are seeking job in these countries. This issue is very critical in Iran because high unemployment significantly increased in Iran since past decade. The purpose of this study is to evaluate different policies and recomend some solutions for unemployment in Iran. In order to dose first, we have surveyed the experiences between in countries and Iran. The results indicated that countries which were able to reduce unemployment rate have used the polices such as consultation services and tax reductions. Iranian government should develop following polices in order to increase the rate of employment: more flexibility on minimum wage in Iranian provinces, develop centers for guidance of people who were seeking job, develop a database center in the provinces and the country and discount the taxes for firms which employee people who seeking work.