فهرست مطالب

جستارهای اقتصادی ایران - پیاپی 5 (بهار و تابستان 1385)
  • پیاپی 5 (بهار و تابستان 1385)
  • 224 صفحه، بهای روی جلد: 5,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1385/07/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سیدهادی عربی صفحه 9
  • مجید احمدیان صفحه 11
    وزارت جهاد کشاورزی با استفاده از روش حسابداری مالی، قیمت تضمینی گندم را بر اساس هزینه تمام شده هر واحد از محصول در هر واحد از سطح زیر کشت برای هر سال محاسبه و برای تصویب به شورای اقتصاد اعلام می کند. در این مقاله، معادله نظری قیمت تضمینی گندم با احتساب و بدون احتساب نرخ یارانه کود شیمیایی و سم بر مبنای آمار و اطلاعات حسابداری مالی شبیه سازی شده است. پارامترهای عمده این معادله نرخ هزینه بیمه، نرخ کارمزد بانکی، نرخ سود، نرخ تورم و اجاره زمین است که هر کدام از اینها ابزارهای سیاست گذاری دولت به شمار می رود. با تغییر هر کدام از این پارامترها، قیمت تضمینی گندم سازگار با اهداف دولت برای سالهای آینده پیش بینی می شود.
    متغیر عمده معادله مزبور، کل هزینه اصلی تولید است که از مجموع هزینه عملیات ماشین، دستمزد کارگران، هزینه حمل و نقل و هزینه نهاده های عمده تولیدی تشکیل شده است. مجموع هزینه های بذر، آب، کود شیمیایی، سهم هزینه نهاده های عمده تولید کشاورزی را تشکیل می دهد. بنابراین ترکیب بهینه و سهم هر کدام از آنها در تعیین قیمت گندم اهمیت اساسی دارد ک اجرا و کاربرد صحیح آن افزون بر بهبود الگوی کشت، موجب بهتر شدن شرایط زندگی توده انبوه کشاورزان می شود و به دولت کمک می کند با کاهش واردات گندم ضمن صرفه جویی ارزی به خود کفایی داخلی برسد و در روابط بین المللی آسیب پذیر نباشد و در تهیه کالای استراتژیک گندم به استقلال اقتصادی دست یابد.
    کلیدواژگان: قیمت تضمینی. روش شبیه سازی. روش حسابداری. یارانه نهاده ای و زراعت استراتژیک
  • اسمعیل ابونوری، احمد جعفری صمیمی، یوسف محنت فر صفحه 33
    هدف اصلی این مقاله بررسی آثار اقتصادی یارانه بنزین بر میزان مصرف آن در ایران می باشد. برای این منظور با استفاده از اطلاعات سری زمانی سالهای 1350-1382، الگوی معادلات همزمان با روش حداقل مربعات سه مرحله ای 3SLS برآورد می شود. نتایج حاصل از برآورد سیستم معادلات همزمان نشان می دهد که در دوره مورد بررسی بین یارانه بنزین و میزان مصرف آن رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد. هر یک از معادله های مصرف و یارانه حدود 99 درصد از نوسانات مصرف و یارانه را توضیح می دهد. با توجه به معادله مصرف، مصرف ثابت یا حداقل مصرف حدود 7.5188 e لیتر برآورد می شود. به ازای یک درصد افزایش در یارانه بنزین، مصرف آن به میزان 0.69 درصد افزایش می یابد. بنابراین یک درصد افزایش در میزان مصرف باعث 0.77 درصد افزایش میزان یارانه بنزین می شود. افزایش یارانه بنزین در دوره مورد بررسی علت اساسی افزایش مصرف بنزین بوده است. در نتیجه، اعمال سیاست همدفمند نمودن یارانه به منظور کاهش و استفاده بهینه مصرف بنزین و جلوگیری از هدر رفتن منابع مالی در طی برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و نیز چشم انداز برنامه بیست ساله کشور ضروری است.
    کلیدواژگان: رشد اقتصادی ایران. یارانه بنزین. مصرف بنزین. سیستم معادلات همزمان و اقتصاد ایران
  • یدالله دادگر. غلامرضا کشاورز، علی تیاترج صفحه 59
    دستیابی به نرخ رشد اقتصادی بالا و با ثبات از جمله مسایل مهم هر کشور می باشد. از طرف دیگر تورم و اثرات زیانبار آن (به ویژه بر رشد اقتصادی) نیز یکی از مشکلات اساسی کشورها به حساب می آید. بنابراین محققان تلاش خود را بر چگونگی تبیین ارتباط بین تورم و رشد اقتصادی متمرکز نموده اند. این مقاله در چهار قسمت رابطه بین تورم و رشد اقتصادی در ایران را طی دوره زمانی 1338 تا 1383 بررسی می نماید. پیش فرض اصلی وجود رابطه غیر خطی بین تورم ورشد در دوره مورد مطالعه است. مدل مورد استفاده با توجه به خصوصیات اقتصاد ایران بر اساس مدلهای «برو» (1996)، «الکساندر و سارل» (1997) می باشد. در این مدل آستانه های مختلف برای نرخ تورم در نظر گرفته شده است. با توجه به متغیرهای مورد نظر، برای برآورد مدل از روش حداقل مربعات شرطی (CLS) استفاده شده است که با حداقل کردن مجذورات خطا ملاکی برای انتخاب آستانه تورمی بهینه است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در دوره مطالعه نخست: یک رابطه علی یک طرفه بین تورم و رشد اقتصادی در ایران وجود دارد و دوم: در دامنه ای از تورم ارتباط مثبتی بین آن و رشد بر قرار است و در دامنه ای دیگر (و تا یک نرخی از تورم) رابطه خنثی و بعد از آن رابطه منفی می شود.
    کلیدواژگان: تورم. رشد اقتصادی. روند تورم و رشد اقتصادی. اقتصاد ایران و مدل الکساندر و سارل
  • ابوالفضل شاه آبادی، عبدالله محمودی صفحه 89
    «سرمایه گذاری مستقیم خارجی» عامل مهمی در رشد و توسعه اقتصادی، رفع شکاف پس انداز سرمایه گذاری، انتقال تکنولوژی، دانش فنی و شیوه های نوین مدیریتی محسوب می شود. این تحقیق عوامل موثر بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران را طی دوره 1338-1382 بررسی می نماید.
    بر اساس مطالعات، سرمایه گذاری مستقیم خارجی تابع عواملی از قبیل نرخ بازگشت سرمایه، باز بودن اقتصاد، زیر ساختها، رشد اقتصادی، سرمایه گذاری داخلی، منابع طبیعی، سرمایه انسانی، تورم، نرخ ارز، بدهی خارجی، وضع مالی دولت، مالیات، اندازه بازار، حقوق سیاسی و نسبت مخارج دولت به تولید ناخالص داخلی می باشد. نتایج این تحقیق نشان می دهد: الف. منابع طبیعی موجود، سرمایه انسانی و زیر ساختها به صورت مستقیم و معنی دار بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران موثرند؛ ب. متغیر حقوق سیاسی متغیر موهومی انقلاب اسلامی نیز به صورت معکوس و معنی دار بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران تاثیر داشته اند و ج. عامل باز بودن اقتصاد تاثیر مثبت و بی معنی و عامل نسبت مخارج دولت به تولید ناخالص داخلی نیز تاثیر منفی و بی معنی بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران دارد.
    کلیدواژگان: سرمایه گذاری مستقیم خارجی. حقوق سیاسی. سرمایه گذاری داخلی. منابع طبیعی. سرمایه انسانی و زیر ساختها
  • محمد تقی گیلک حکیم آبادی، ابوالقاسم اثنی عشری، هادی احمدپور صفحه 127
    این مقاله، کارآیی 141 شعبه بانک صادرات استان مازندران را با استفاده از روش تحلیل پوششی داده ها بررسی می نماید. متغیرهای این پژوهش در دو گروه داده (تعداد پرسنل، تعداد ترمینال و ارزش دفتری) و ستانده (مجموع وزنی سپرده ها، میانگین 12 ماهه تسهیلات بخش خصوصی و مانده مطالبات معوق تعدیل شده) دسته بندی شده اند. این تحقیق پس از بررسی این فرضیه که بیش از 50 درصد شعب کارآ نمی باشند، نشان می دهد که چگونه شعب ناکارآ در هر گروه می توانند با تغییر در میزان داده ها یا ستانده های خود به مرز کارایی برسند. بررسی ها در هر گروه با استفاده از دو فرض بازدهی ثابت و متغیر نسبت به مقیاس و بر اساس مدل پایه BCC صورت پذیرفته است.
    نتایج تحقیق بیانگر پایین بودن میانگین کارآیی یعنی 30 درصد در سطح کل شعب می باشد. اگر چه این میانگین تحت فرضهای بازدهی ثابت و متغیر نسبت به مقیاس برای شعب در گروه های متجانس متفاوت است؛ ولی تعداد 96 شعبه با هر دو فرض ناکارآ هستند که در مجموع 70 درصد کل شعب تحت ارزیابی می باشد. بیشترین نسبت کارآیی طبق فرض بازده ثابت نسبت به مقیاس در گروه شعب درجه 3 با نسبت 26 درصد و کمترین آن در گروه شعب درجه 4 با 9.5 درصد می باشد. از میان شعب ناکارآ، 51 درصد آن متعلق به گروه درجه 4 می باشد. بررسی دقیق تر در شعب ناکارآ وجود ناهماهنگی در تخصیص پرسنل را عامل مهمی در این زمینه قلمداد می نماید. هر چند که این ناهماهنگی در سایر داده ها نیز مشاهده می شود. در حالتهای بازدهی ثابت و متغیر نسبت به مقیاس بیشترین شکاف میان کارآیی بهترین شعبه هر گروه با میانگین کارآیی همان گروه مربوط به گروه 4 به ترتیب به میزان 36 و 27 درصد می باشد جهت کارآ شدن شعب این گروه به طور متوسط باید 36 درصد در مصرف منابع صرفه جویی شود.
    کلیدواژگان: کارآیی فنی. کارآیی مقیاس. تحلیل پوششی داده ها. بازده ثابت و متغیر نسبت به مقیاس. شعب بانک صادرات
  • علی نصیری مقدم صفحه 157
    هدف از این مقاله معرفی «اقتصاد هزینه مبادله»، تبیین شیوه عملیاتی و به کارگیری آن در کارهای تجربی است. در واقع، این مقاله پاسخی به این پرسش است که مدعیان نهادگرایی و طراحان مفهوم هزینه مبادله، چگونه از این مفهوم در عمل استفاده می کنند؟ و در مطالعات تجربی به کار می برند و آیا اساسا آنها شیوه منسجمی برای پرداختن به موضوعات خود دارند یا به داستان سرایی می پردازند؟
    اقتصاد نهادگرای جدید به دو شاخه اصلی محیط نهادی و ترتیبات نهادی تقسیم شده است. اقتصاد هزینه مبادله شاخه ترتیبات نهادی آن محسوب می شود و «ویلیامسن» آن را با مساله سازمان دهی مرتبط می کند. آغاز این رویکرد به مقاله ماهیت بنگاه «کوز» برمی گردد و ایده آغازین آن این است که بنگاه نباید به منزله یک تابع تولید و بنیان فنی در نظر گرفته شود؛ بلکه آنرا باید یک ساختار سازمان دهی محسوب کرد. اقتصاد هزینه مبادله درصدد عملیاتی کردن مفهوم هزینه مبادله است و برای این منظور از ایده بنگاه به منزله یک ساختار سازمان دهی بهره برده، فرضیه «ترازسازی تبعیض آمیز» را گسترش داده است.
    کلیدواژگان: هزینه مبادله. اقتصاد هزینه مبادله. ساختار سازمان دهی. فرضیه تراز سازی تبعیض آمیز. قانون قراردادها
  • صفحه 209
|
  • M. Ahmadiyan Page 11
    Applying financial accounting, Ministry of Agriculture (Jihad Keshavarzie) determines the price support schedule (PSS) of each strategic agricultural product like wheat for per unit of land under cultivation in a year, then, to be approved, announces it to Economic Council (EC). In this paper, based on statistics presented in financial accounting report, theoretical equation of wheat PSS is simulated whether considering subsides of chemical fertilizer and pesticide or not. Major parameters included in equation of wheat price support such as rate of profit, inflation, insurance charge, bank interest and rent of land are considered as government recourses for policy making. Wheat price support, consistent with government future policy would be predicted by any change happens in these parameters. The most variable of the above – mentioned equation is sum of basic costs in production. Costs here consist of machine performance, workers wages, transportation and basic inputs of agriculture such as seed, water, pesticide and chemical fertilizers. So, optimum combination of each one and the importance of their participation in this process play an important role in determining wheat effective price. Using an effective price support in a correct way will not only make farmers living conditions better off, but also, will cause an increase in wheat production which in turn reduce imports and help government save foreign currency, strengthen independence, secure non- vulnerability in international relations and achieve economic independence in providing strategic agricultural products like wheat.
    Keywords: Price support, Simulation Approach, Financial Accounting, Input Subsidies, Strategic Farming
  • E. Abounoori, A. Jafari, Samimi, Y. Mehnatfar Page 33
    This paper mainly focuses on evaluating economic effects of subsidized gasoline on its consumption in Iran. Using time series data for the period of time "through 1971-2003", simultaneous equation model is estimated applying I3SLS. Evaluating results indicate that there has been a positive and striking relationship between gasoline subsidy and consumption: An increase about 1٪ in subsidy has increased the consumption about 069٪ (percent). Each consumption and subsidy equation explains approximately 99٪ (percent) of the consumption and subsidy flexibility. Therefore, based on the same consumption equation, the fixed and also the least consumption become e75188. In other words, for an increase about 1٪ (percent) in gasoline subsidy, the consumption rate will increase up to 069٪ (percent). A 1٪ (percent) increases in gasoline consumption causes 077٪ (percent) increases in gasoline subsidy rate. To sum up, the increase in subsidy during the mentioned period is the main reason for gasoline consumption rate. Based on our findings, it is concluded that by implementing the guided subsidy policy in the Iran’s 4th economic, social and cultural plan and also in the 20 years economic outlook package through reduceing consumption, using effectively and saving financial resources by government, we can expect more favorable economic impact.
    Keywords: Economic growth of Iran, Gasoline subsidy, Simultaneous equation system, ٣SLS, Gasoline Consumption, Iran Economics
  • Y. Dadgar, Gh. Keshavarz, Ali Tyataraj Page 59
    Economists and government authorities have been paying special attentions to the factors affecting economic growth, with it; they are going to achieve high and firm economic growth. Based on some studies, inflation and its destructive effects are known as cutting edge in this regard. So, analyzing the relationship between inflation and economic growth is an important case study which researchers tend to concentrate on. Through four sections, this paper with an emphasis on Iran's economy is going to study interrelationship between two above – mentioned variables through 45 years (1959 to 2004). The main presupposition, here, is the existence of non- linear relationship between inflation and economic growth in the mentioned period. In regard to attributes of Iran's economy, the model which has been designed here, relies on Barro, Alexander and Sarel models. We have estimated the model by econometric techniques (with and without lags). Various thresholds are considered for the inflation rate. Considering the variables in this regard, the CLS method is applied to evaluate the model. Through reduction of errors square roots, it is a criterion for picking effective inflationary threshold up. During the five years study, it shows that: 1- for low levels, there is a unilateral and causal relationship between inflation and economic growth, 2- for medium levels; the relationship between inflation and economic growth is sort of positive relationship (just up to 26 percent for a period), 3- For high levels, all inflation rates, above 26 percent, do have neutral and then negative impact on economic growth, 4- Finally, based on Gringer testing model, it is shown that there is a significant relationship from inflation to growth.
    Keywords: Inflation, Economic Growth, Iranian Economy, inflation trend, Alexander model
  • A. Shahabadie, A. Mahmudie Page 89
    Foreign Direct investment is at the cutting edge of economic growth and development, filling the saving - investment gap and providing countries with both technology and modern techniques of management. The article, here, deals with striking factors which affected FDI in Iran through 1959 – 2003. The results of the studies approved that FDI depends on: capital recovery rate, political rights, infrastructures, natural resource availability, corruption and bureaucratic red tape, human capital, inflation, exchange and tax rate, market expansion, economic growth, productivity, domestic investment and openness of the economy. The evaluation of the presented model shows that: 1) natural resource availability, human capital and infrastructures have a direct and positive impact on FDI in Iran, 2) political rights and dummy variables of Islamic republic of Iran have affected Iran's FDI significantly as well as conversely, and 3) openness of the economy has positive and insignificant influences and the ratio of government expenditure to GDP has insignificantly and indirectly affected FDI.
    Keywords: Foreign Direct investment, political rights, Domestic Investment, Human Capital, Infrastructure, Natural Resources
  • M. T. G. Hakimabadie, A. Esna, Asharie, H. Ahmadpour Page 127
    Through this research paper, the efficiency of 141 Mazandaran branches of Bank Saderat in 2004 is evaluated using Data Envelopment Analysis which is a linear programming and non parametric method. The variants considered here are categorized into two groups consisting of; inputs (number of staff, terminals and book value of branches), and outputs (weighted sums of deposits, the average of 12 months of private sector facilities (loans), and adjusted deferred claims. That hypothesis in which more than 50٪ of bank Saderat branches are inefficient has been analyzed. There, it is indicated that how the branches can receive the frontier of efficiency by modifying their inputs or outputs. The study shows that 70٪ of branches are inefficient, whereas the varying return scale is different from the constant return scale. Misallocation of personnel in branches is known as an important factor for inefficiency. To Make the branches more efficient, we must economize on using resources (Inputs) at least to 36٪.
    Keywords: Technical Efficiency, Scale Efficiency, Data Envelopment Analysis, Constant, Varying Return Scales, Bank Saderat Branches
  • A. Nasiri Aghdam Page 157
    Introducing the transaction cost economics (TCE), the article, as its main concerns, tries to explain the method of making the concept of transaction cost operational and applying it in empirical studies. In this paper, the writer tries to provide some answers to these questions: How do followers of institutionalism and transaction cost economists use this concept in practice and empirical studies? And basically, do they have any coherent method to deal with subject matters of economics or that institutional approach is only story telling? New institutional economics (NIE) are divided into two main areas; institutional environment and institutional arrangement. TCE is related to the institutional arrangement and Williamson has related it into governance structure. Coase's article entitled "The Nature of the Firm" is the beginning of this approach which emphasizes the firm must be considered as a governance structure, rather than a production function or a technological construction. TCE tends to make the concept of transaction cost operational and for achieving this purpose, uses the idea of firm as a governance structure and develop "discriminating alignment" hypothesis.
    Keywords: TCE, Institutionalism, institutional environment, institutional arrangement, firm, discriminating alignment hypothesis