فهرست مطالب

جامعه شناسی ایران - سال هفتم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1385)

مجله جامعه شناسی ایران
سال هفتم شماره 3 (پیاپی 15، پاییز 1385)

  • 144 صفحه، بهای روی جلد: 12,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1385/07/18
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حمید عباداللهی صفحات 5-33
    در ادبیات ایران شناسی شکل بندی اجتماعی ایران پیشا سرمایه داری برحسب گفتمان های فئودالیسم، آسیائیسم و پاتریمونیالیسم مفهوم یابی شده است. در دو گفتمان نخست، کلیت جامع و اقتصاد عصر صفوی فاقد منطق اقتصادی مجزا و تابع اقتصاد روستایی است، و در گفتمان سوم، ایران آن عصر در سایه حضور نظام پاتریمونیالی تعریف می شود. در هر سه گفتمان، کلیت جامعه و اقتصاد ایران...
    کلیدواژگان: ایران عصر صفوی، فئودالیسم، آسیائیسم، مارکسیسم ساختارگرا، مفصل بندی شیوه های تولید
  • سعید معیدفر، سید علیرضا دربندی صفحات 34-58
    توجه به منافع جمعی و جمع گرایی عقلانی از ضرورت های بنیادی هر جامعه ای است. در این پژوهش تلاش بر این بوده است تا متغیرهای تاثیرگذار بر جمع گرایی یا همکاری در دوراهی اجتماعی شناسایی شود. چهارچوب نظری پژوهش تئوری متاخر انتخاب عقلانی است که در تحلیل خود از رفتار انسان غیر از محاسبات سود و زیان مادی، تمایلات دیگر خواهانه و رفتار منصفانه را نیز مورد توجه قرار می دهد...
    کلیدواژگان: جمع گرایی عقلانی، منافع جمعی، انتخاب عقلانی، دوراهی اجتماعی، دیگرخواهی، تعهد عام، خویشتن داری، دینداری، همکاری و اعتماد
  • حمیدرضا جلایی پور صفحات 59-75
    در جامعه و عرصه عمومی ایران مفهوم فروپاشی در معانی مختلفی به کار می رود. این گوناگونی کاربرد موجب ابهام در فهم این مسئله خطیر می شود. این مقاله ابتدا در جستجو از معانی فروپاشی در عرصه عمومی سه معنای آن به معنای اجتماعی، فروپاشی به معنای گسست در وحدت ملی و فروپاشی به معنای سیاسی را تشخیص می دهد، سپس با دیدگاه نظری جامعه شناسی سیاسی...
    کلیدواژگان: جماعت، جامعه، فروپاشی اجتماعی، کنترل اجتماعی، وحدت ملی، فروپاشی سیاسی، وضعیت بی دولتی، شهروند مدنی
  • هوشنگ نایبی، تقی آزاد ارمکی صفحات 76-93
    در این مقاله ابتدا نظریه سکولاریزاسیون پیتر برگر تشریح می شود که مدعی است مدرنیزاسیون جوامع معاصر لزوما به افول دین می کشد و سپس نظریه سکولارزدایی وی به میان می آید که تجدید نظری کامل در آرای اولیه وی بوده و بر آن است که جهان معاصر عمدتا به اندازه گذشته جهانی مذهبی است، هرچند به دلیل تکثرگرایی اعتقادات راسخ تا حدی سست گشته است. آموزش علم نیز به...
    کلیدواژگان: دین، سکولاریزاسیون- سکولارزدایی- مدرنیزاسیون- تکثرگرایی- تحصیلات عالی
  • محمدرضا طالبان صفحات 94-104
    در شماره 3 مجله جامعه شناسی ایران(پاییز 1384) مقاله ای پژوهشی و روشمند با عنوان«تحلیل جامعه شناسی دموکراتیزاسیون در ایران» از محمد عبداللهی و علی ساعی به چاب رسیده که شایسته توجه و تامل اندیشمندان ایرانی است.با قدر دانی از همت و مساعی این محققان محترم که یک چنین مسئله مهم و خطیری را به روش کمی-تاریخی مورد پژوهش علمی قرار داده اند، لازم دیده شد به منظور توجه به ملاحظاتی خاص در پژوهش های آتی و اعتلای کار،برخی از نکات این مقاله مورد وارسی نقادانه قرار گیرد.امید است که رویه نقد مقالات پژوهشی نیز مانند نقد کتاب به سنتی جاری در مجلات آکادمیک تبدیل گردد تا از این طریق،کیفیت و عمق تحقیقات اجتماعی کشور ارتقا یابد.
  • محمد عبداللهی، علی ساعی صفحات 105-115
    در شماره 3 مجله جامعه شناسی ایران(پاییز 1384) مقاله ای با عنوان«تحلیل جامعه شناسی دموکراتیزاسیون در ایران» به چاپ رسید.این مقاله از سوی آقای دکتر طالبان مورد نقد قرار گرفت.این نقد زمینه ای را فراهم کرد که در باب سه عنصر روش شناختی:شرط لازم و کافی،مسئله خود همبستگی و تحلیل عاملی استدلال عقلانی ارائه گردد.اساسا انتقاد کردن و انتقاد پذیری برای تکامل دانش بشری ضروری است.با این حال اگر بحث انتقادی مسبوق به یک دستگاه معرفتی معینی نباشد،آمادگی افراد را برای نقادی متقابل با مشکل مواجه می سازد.این مسئله در نوشتار طالبان صادق است.با وجود این،اصل نقد را شایسته توجه و احتران می دانیم و در همین حد از همت این محقق محترم قدر دانی می کنیم.طالبان سه نقد بر مقاله وارد ساخته انذ:1.فرضیه شرط لازم/فرضیه شرط کافی 2. تکنیک آماری و ساختار داده ها 3. مشکل تحلیل عاملی.
  • محمدرضا طالبان صفحات 116-127
    اندیشه تحقیقات گسترده و پهنانگر که تمام کشورهای جهان را زیر پوشش خود قرار دهد،همواره برای تحلیل گران و پژوهشگران علوم اجتماعی هدفی جالب توجه و گیرا بوده است.دلیل اصلی آن این است که چون دانشمندان و نظریه پردازان در جامعه شناسی کلان،گزاره های تئوریکی شان را در سطح کل جوامع مطرح نموده اند، بررسی آزمون اعتبار این نوع گزاره ها نیز در همین سطح ممکن و انجام پذیر خواهد بود و الزام روشی ایجاب میکند که پژوهشگر، خود را تنها محدود به بررسی چند جامعه خاص نکند که برای مدعای نظری اش حمایت تجربی فراهم می نماید.وارسی و آزمون مناسب این نوع قضایای عام تئوریک اقتضا دارد که وی کلیه جوامعی(یا حداقل نمونه ای معرف یا کافی از آنها) را که مشمول این گزاره تئوریکی می شوندمورد بررسی قرار دهد.
  • مسعود چلبی، حسین اکبری صفحات 128-140
    قبل از پاسخ گویی به نقد مقاله،مقدمتا«لازم است به چند نکته اساسی اشاره شود.این نویسندگان از نقد ارائه شده به مقاله خود به دلایل گوناگون استقبال می کنند.اول از همه اینکه امیدواریم این سرآغازی برای نقدهای سازنده در علوم اجتماعی باشد.در صورتی که نقدها با انگیزه پیشرفت علمی انجام شود،عملا می توانند به عنوان نوعی کنترل کیفیت در تولید علم نقش سازنده ایفا نمایند.ضمنا امیدواریم نقد علمی به همراه خود فرهنگ لازم برای رشد اجتماع علمی را برای علوم اجتماعی در ایران به تدریج به ارمغان آورد.
    دوم اینکه منتقد محترم،گرچه سعی نموده به روش علمی و موشکافانه انتقادات خود را بیان نماید،اما به دفعات در آستانه شکیبایی علمی خود به سرعت عبور کرده و مکرر صحبت از»عدم اعتبار نتایج تحقیق نموده است«.بهتر بود این منتقد مکرر پرش در نتیجه گیری زود رس انجام نمیداد.