فهرست مطالب

پژوهش های زراعی در حاشیه کویر - سال سوم شماره 1 (بهار 1385)
  • سال سوم شماره 1 (بهار 1385)
  • تاریخ انتشار: 1385/02/11
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حمید رضا توحیدی مقدم، محمد نصری، آیدین حمیدی، احمد ذاکری صفحه 1
  • علیرضا دانشمند، امیرحسین شیرانیراد، محمد رضا اردکانی و فرشاد قوشچی صفحه 9
    به منظور بررسی اثر تنش کمآبی در مرحله رشد زایشی بر صفات زراعی و فیزیولوژیک ژنوتیپهای کلزا، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در چهار تکرار در سال 1382 در کرج اجرا شد. در این آزمایش، آبیاری به عنوان عامل اصلی در دو سطح آبیاری معمول براساس 80 میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A (شاهد) و تنش کمآبی (قطع آبیاری از مرحله ساقهدهی به بعد تا مرحله بلوغ فیزیولوژیک) و ژنوتیپهای بهاره کلزا به عنوان عامل فرعی در 10 سطح شامل اوگلا، نوزده- اچ، هایولا 401 (کانادا)، هایولا 401 (صفیآباد)، هایولا 401 (برازجان)، سین-3، هایولا 420، آپشن 500، هایولا 308 و کوانتوم بودند. نتایج حاصل نشان داد که تنش ملایم ایجاد شده نتوانست عملکرد دانه را درژنوتیپ های مورد بررسی به طور معنی داری تحت تاثیر قرار دهد. در میان اجزاء عملکرد دانه، کاهش وزن هزار دانه (8 درصد) و به ویژه تعداد دانه در خورجین (3/11 درصد)، بیشترین سهم را در کاهش عملکرد دانه (16 درصد) ژنوتیپهای بهاره کلزا در شرایط تنش کمآبی دارا بودند. ژنوتیپها در شرایط تنش کمآبی میزان آمینواسید پرولین بالاتری در برگ داشتند، در حالی که میزان محتوای نسبی آب برگ و میزان کلروفیل b, a و کل در آنها پایینتر بود. کمآبی، نسبت کلروفیل a به b را افزایش داد که این امر ناشی از کاهش بیشتر میزان کلروفیل b نسبت به کلروفیل a بود. میزان پرولین تجمع یافته در برگ در شرایط تنش کمآبی، بیانگر میزان خسارت وارده به ژنوتیپها بوده و ارتباطی با تحمل به تنش نداشت. همچنین، کاهش میزان محتوای نسبی آب برگ در ژنوتیپهای حساس به کمآبی بیشتر بود. ژنوتیپهایی که در شرایط تنش کمآبی، محتوای نسبی آب برگ خود را به میزان بالاتری حفظ نمودند، عملکرد دانه بالاتری را تولید نمودند. بر پایه نتایج، این گونه استنباط می شود که ژنوتیپهای سین- 3، نوزده- 1چ، هایولا 420، هایولا 401 (برازجان) و هایولا 401 (کانادا) با شاخص تحمل به تنش بالاتر نسبت به سایر ژنوتیپهای مورد بررسی، سازگاری مناسبتری با تنش کمآبی داشتند و توانستند هم در شرایط آبیاری معمول و هم تنش کمآبی، میزان عملکرد دانه بالاتری را تولید نمایند. در مقابل، ژنوتیپ هایولا 308، بیشترین حساسیت را به کمآبی در میان ژنوتیپهای مورد بررسی دارا بود.
    کلیدواژگان: ژنوتیپهای کلزا، عملکرد و اجزای عملکرد، تنش کمآبی، آب برگ پرولین، کلروفیل، محتوای نسبی
  • ناصر کریمی، علی نیکخواه، مجتبی زاهدی فر، حسن فضائلی، محمد چمنی صفحه 39
    این تحقیق در زمستان سال 1384 در موسسه تحقیقات علوم دامی کشور به انجام رسید. نمونه های سرشاخه خرما ابتدا توسط خرمنکوب به قطعات 4-8 سانتی متری خرد شدند، سپس رطوبت نمونه ها به 50 درصد رسانده شد و سپس با بخار آب تحت سه فشار 14، 17 و 20 اتمسفر و زمان های 120،180 و240 ثانیه در سه تکرار عمل آوری شدند. ترکیب شیمیایی نمونه ها (دیواره سلولی، دیواره سلولی فاقد همی سلولز، همی سلولز و قندهای محلول در آب) اندازه گیری شد. حجم گاز تولیدی با استفاده از آزمون تولید گاز و تجزیه پذیری نیز با تکنیک in situ محاسبه شد. با توجه به نتایج به دست آمده عمل آوری در فشار 20 اتمسفر و به مدت 180 ثانیه بهترین نتیجه را برای تجزیه پذیری (تجزیه پذیری ساعت 48، 68.82 درصد) و تولید گاز(تولید گاز در ساعت 24،27.49 میلی لیتر) داشت. همچنین در این شرایط کمترین مقدار دیواره سلولی و بیشترین درصد قندهای محلول(به ترتیب 54.77 و 10.02 درصد) بدست آمد. در این شرایط مقدار همی سلولز باقیمانده 11.42 درصد بود. بر اساس نتایج به دست آمده بهترین شرایط فرایند در فشار 20 اتمسفر و زمان 180 ثانیه به دست آمد. اما به هر حال تحقیقات بیشتر در این زمینه لازم است.
    کلیدواژگان: سرشاخه خرما، عمل آوری با بخار، کینتیک هضم، تجزیه پذیری، تولید گاز
  • محمدرضا عابدینی، ودود رضویلر صفحه 43
    این تحقیق جهت تعیین اثر شرایط گوناگون شامل مکان تلقیح، دما و زمان انکوباسیون بر روی رشد و بقا پسودموناس فلورسنس تلقیح شده در تخم کامل انجام گرفت. بدین منظور تعداد 108 تخم مرغ کاملا تازه از یک مزرعه تخمگذار واقع در غرب استان تهران جمعآوری گردید و در چهار مکان سطح پوسته، اطاقک هوایی، سفیده و در مجاورت زرده مورد تلقیح تعداد 450 سلول باکتری قرار گرفتند. تخم مرغهای تلقیح شده به مدت 7 و 21 و 42 روز در دمای 7 و 25 و 37 درجه سانتیگراد در شرایط انکوباسیون قرار گرفتند. تعیین رشد باکتری پسودموناس فلورسنس بر اساس میزان تولید رنگدانه فلورسنس تحت پرتو فرابنفش انجام گرفت. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق تعداد 450 سلول باکتری قابلیت نفوذ از پوسته تخم مرغ را نداشتند. همچنین با روش مورد استفاده در این تحقیق، تعیین میزان رشد باکتری در دمای 7 درجه سانتیگراد پس از طی زمانهای انکوباسیون میسر نگردید. در سایر مکانهای تلقیح و دماهای انکوباسیون در نظر گرفته شده، تعیین رشد باکتری امکان پذیر گردید. طبق یافته های این تحقیق، تاثیر دما در نگهداری تخم مرغها از نظر کیفیت حائز اهمیت بوده و بر لزوم انجام کشت میکروبی، جهت تشخیص باکتریهای عامل فساد تاکید میشود. همچنین انجام حداقل دستکاری به هنگام جمعآوری و بستهبندی و فرآوری تخم مرغ به منظور پایداری ساختمان کوتیکول و به حداقل رساندن امکان نفوذ باکتریهای عامل فساد توصیه میگردد.
    کلیدواژگان: تخم مرغ، فساد، پسودوموناس فلورسنس
  • علیرضا پوررفیع کماچالی، حسن فضائلی، کیوان کرکودی، ناصر تیمورنژاد صفحه 53
    در پاییز1383، پس مانده های میوه و سبزیجات، از میدان میوه و تره بار کرج تهیه وسپس در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، با افزودن کاه و ملاس چغندر قند در قالب طرح کاملا تصادفی به روش فاکتوریل با 4 سطح ماده خشک و 3 سطح ملاس در 12 تیمار به مدت 2 ماه سیلو گردید. نتایج رتبه بندی بر اساس ارزشیابی ظاهری مواد سیلویی بین3/5 (تیمار4) و 86/16 (تیمار6)، میانگین pHبین 22/4 (تیمار 9) و 33/5 (تیمار 4) و میانگین ماده خشک بین 2/25 (تیمار 1) و 42 درصد (تیمار12) متغیر بود که بین فرمول ها از نظر رتبه، pH و ماده خشک تفاوت معنیداری مشاهده شد (P<0.05). از نظر غلظت ماده آلی، خاکستر خام، ازت کل، ازت آمونیاکی، نسبت ازت آمونیاکی به ازت کل، قابلیت هضم و کل اسیدهای چرب فرار تفاوت معنی داری بین تیمارها وجود داشت (P<0.05). با توجه به مجموع صفات، تیمار حاوی 4 درصد ملاس و 35 درصد ماده خشک به عنوان تیمار برتر برای سیلو نمودن پس مانده های میوه و سبزیجات جمع آوری شده در فصل پاییز برگزیده شد.
    کلیدواژگان: پس مانده میوه و تره بار، خصوصیات سیلویی
  • جلال محمودی، داریوش بیات، بهرام ناصری صفحه 65
    شرایط اکولوژیکی بسیار شکننده و حساس مناطق ارتفاعی شمال کشور و تخریب اراضی جنگلی این مناطق به دلیل برداشت بیرویه چوب و چرای مفرط دام خطراتی از قبیل سیل و فرسایش خاک را در پی خواهد داشت. کاشت گونه های مقاوم به خشکی و سرما از قبیل نوئل آبی در این مناطق باعث اعاده پوشش گیاهی خواهد شد. با توجه به اینکه بذر مورد نیاز این گونه در داخل کشور تولید نمی شود، بنابراین احداث منابع بذر از قبیل باغ بذر برای تولید بذر فراوان و ارزان ضروری است. برای این منظور می توان باغات بذر کلنال با استفاده از عمل پیوند برای تولید نهال مورد نیاز، احداث نمود.
    موفقیت در عمل پیوند بستگی به عواملی از جمله شرایط رویشی پایه و پیوندک دارد.براین اساس در این تحقیق دو عامل تاریخ پیوند و قطر پیوندک مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج به دست آمده تاریخ پیوند و قطر پیوندک و اثر متقابل تاریخ پیوند در قطر پیوندک در سطح احتمال 1% معنی دار می باشند. بنابراین بهترین تاریخ پیوند(27/12/1384)، بر اساس فعالیت رویشی پایه و پیوندک، زمانی است که جوانه های پایه شروع به تورم نموده و جوانه های پیوندک در خواب هستند و بهترین قطر پیوندک بیش از 2 میلی متر برای موفقیت در عمل پیوند مشخص شد.
    کلیدواژگان: پیسه آ، پیوند، تاریخ پیوند، قطر پیوندک
  • نبی الله نعمتی صفحه 73
    پنبه آپلند (G. hirsutum) رایج ترین گونه زراعی پنبه است که حدود 90 % سطح کشت پنبه جهان را در بر می گیرد. و بدین دلیل بیشترین تحقیقات اصلاحی روی ارقام آن صورت می پذیرد. جمع آوری ژنهای مطلوب و تثبیت آن در نتاج از طریق دورگ گیری درون گونه ای و بین گونه ای یکی از روش های موفق و متداول در تهیه ارقام جدید است که چنان که نا آگانه انجام شود موجب کاهش در صد موفقیت. اتلاف وقت و هزینه شود اطلاع از ترکیب پذیری عمومی (A GC) و ترکیب پذیری خصوصی (SCA) می تواند موفقیت را تضمین نماید. در سالهای اخیر کشت بذر هیبرید به لحاظ استفاده از خاصیت هتروزیس (برتری نتاج به والدین) در هندوستان رواج زیادی یافته است که بخش عمده آن توسط کارگر تهیه می شود. اخیرا با استفاده از روش نرعقیمی ژنتیکی - سیتوپلاسمی و ژن باز گرداننده باروری. امکان تولید بذر هیبرید پنبه فراهم آمده است. بررسی حاضر نیز به منظور تعیین مناسبترین والد پدری ومادری و درنهایت معرفی بهترین هیبرید به روش لاین × تستر با استفاده از 10 رقم ممتاز (به عنوان لاین) و 2 رقم تجارتی (به عنوان تستر) در منطقه ورامین از سال 1380 به مدت 2 سال انجام شد. خصوصیات مرفولوژیک. عملکرد وش تعداد و وزن قوزه وهمچنین مشخصات کیفی الیاف وبذر از جمله صفات مورد بررسی بودند که بر اساس برخی از آنان میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در نتاج حاصل از دورگها بررسی و بهترین دورگها مشخص گردید. نتایج حاصله نشان داد که در منطقه ورامین بهترین ترکیب پذیری عمومی (GCA) مربوط به لاین بلی ایزوار با محصول وش 4697 کیلوگرم در هکتار بوده وتفاوت آن با شاهد کاملا معنی دار است و بالاترین ترکیب پذیری خصوصی (SCA) مربوط به دورگ بلی ایزوار × ورامین (kg/ha 4815)، کوکر 312 × ورامین (kg/ha 4114)، سوپر اکرا × ساحل (kg/ha 4483) و سیندوز × ساحل (Kg/ha 4118)بود. میزان هتروزیس در عملکرد هیبرید حاصل از دورگهای ورامین × بلی ایزوار و ساحل × سوپر اکرا به ترتیب 9/15 و 9/13 % نسبت به میانگین والدین بود.
  • موسی کاظمی، ایرج ملک محمدی، سید محمود حسینی و فرود شریفی صفحه 87
    مقابله با پدیده تخریب سرزمین به دلیل تاثیرات انسانی نمی تواند تنها به اتکای چینش امکانات و ابزار فنی مدیریت شود و نیازمند بهره گیری از مشارکت جوامع محلی می باشد. طرح مدیریت پایدار منابع آب و خاک در حوزه آبخیز حبله رود با مشارکت سازمان ملل (UNDP) و FAO) از سال 1998 با چنین رویکردی طراحی و در حال اجرا است. تحقیق حاضر به دنبال شناخت و تدوین بخشی از تجارب ایجاد شده در قالب مدل مدیریتی جامع و همسو با اهداف توسعه پایدار است. این تحقیق از نوع توصیفی است که با استفاده از فن دلفی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل خبرگان و صاحب نظران اجرایی، علمی و ترویجی مرتبط با این طرح بوده است. نتایج نشان دهنده، 47 معیار مورد توافق برای تعریف مدیریت جامع توسعه پایدار منابع حوزه آبخیز بوده است که با استفاده از تکنیک آماری تحلیل عاملی، این معیارها در قالب 11 مولفه (زیرنظام) اصلی تلفیق شده و سپس با استفاده از روش آماری تحلیل مسیر، نمودار علی آنها ترسیم گردید. از سوی دیگر، بیش از 76 درصد از خبرگان، بکارگیری این مدل را در شرایط فعلی کشور ممکن دانسته و در عین حال اتخاذ 17 سیاست راهبردی را برای پیشبرد آن در عمل بیان داشته اند. مدل طراحی شده، الگوی مناسبی برای مدیریت مشارکتی حوزه های آبخیز در کشور می باشد.
    کلیدواژگان: مدیریت جامع توسعه پایدار، مشارکت، آبخیزداری، سیاست های راهبردی