فهرست مطالب

راهبرد توسعه - پیاپی 13 (بهار 1387)
  • پیاپی 13 (بهار 1387)
  • 176 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • میزگرد علمی
  • مقالات
  • محمدرحیم عیوضی صفحه 55
    رانت را می توان درآمدی دانست که برخلاف سود و مزد، که نتیجه فعالیت اقتصادی است، بدون تلاش به دست می آید و دولت رانتیر ، دولتی است که بیش از 42 درصد از درآمدهای آن از رانت خارجی به دست می آید، اصلی ترین دریافت کننده و در نتیجه هزینه کننده درآمدهای ناشی از رانت است، درآمدهای آن هیچ ارتباطی با فرآیندهای تولیدی در اقتصاد داخلی کشور ندارد، و در چنین دولتی، اکثر افراد جامعه دریافت کننده و تعدادی نیز توزیع کننده رانت اند و فقط عده بسیار کمی درگیر تولید آن هستند. از حیث سیاسی، رانت نفت سبب جدایی دولت از مردم و سلطه آن بر جامعه می گردد؛ چون درآمد دولت از محل جمع آوری مالیات نیست. این امر سبب استقلال دولت از طبقات اجتماعی، وابسته شدن آنها به نهاد دولت و قرار گرفتن این نهاد بر فراز جامعه می گردد. از حیث اقتصادی، رانت نفت سبب تضعیف انگیزه کار، تضعیف بخش خصوصی، گسترش فرهنگ رانت خواری، مصرف گرایی و اتلاف منافع اقتصادی می شود. برخلاف بیشتر دولت ها، که مجبورند از جامعه و صنایع خود مالیات بگیرند، دولت رانتیر به علت بهره گیری از درآمدهای ناشی از رانت، نیاز چندانی به مالیات ها و در نتیجه به جامعه مدنی احساس نمی کند؛ بنابراین اقتصادهای رانتی، که اساس رانت در آن اقتصادها در اختیار دولت باشد، مانع پاگیری جامعه مطلوب توسعه یافته است، در چنین شرایطی سیاست های توسعه ای عمدتا با موانع جدی مواجه می شود. همانگونه که تجربه کشورها نشان داده است، توسعه نفت محور با ناکامی مواجه بوده است. در این مقاله ضمن تبیین ابعاد مختلف و تشریح وضعیت سیاسی- اجتماعی و اقتصادی دولت رانتیر، ناکامی فرآیند توسعه نفت محور به عنوان مصداق بارز چنین دولت هایی تبیین شده است.
  • مهدی اخوان، علی طاهری راد صفحه 72
    برای توسعه، سرمایه گذاری امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. نفت و گاز بیشترین حساسیت را از این جهت برخودار هستند، چون از سویی اقتصاد کشور بدان وابسته است و از سوی دیگر این منابع را باید طوری مدیریت کرد که منافع نسل های آتی نیز حفظ شود. در صنعت نفت ایران از قراردادهای بیع متقابل برای تامین سرمایه مورد نیاز استفاده می شود. آنچه در این خصوص اهمیت دارد بررسی صحت یا بطلان از دیدگاه فقهی این قراردادها است. ما در این تحقیق تلاش کردیم تا این قراردادها را از دیدگاه قاعده غرور بررسی کنیم. نخست قاعده غرور از منظر فقها بحث شده است. سپس قرارداد بیع متقابل و اهداف این قراردادها آمده است. در نهایت به نتایج و پیامدهای این قراردادها و تطبیق آن با نتایج قاعده غرور می پردازیم.
    کلیدواژگان: قرارداد بیع متقابل، قاعده غرور، توسعه میادین نفت و گاز، شرکت های بین المللی نفتی
  • داور منظور، مهدی یادی پور صفحه 87
    در این مقاله ابتدا به فلسفه بانکداری مرکزی و در ادامه به اهمیت، اهداف و روش های نظارت در سیستم بانکی می پردازیم. در مورد اصول محوری مورد نظر کمیته بال گفته می شود که این مهمترین گامی است که بعد از جنگ جهانی دوم برای همگرایی در اصول و قواعد بانکداری بین المللی برداشته شده است. این اصول محوری، استاندارهایی هستند که از طریق منابع رسمی بین المللی ایجاد نشده اند ولی ماهیت الزام آور این اصول ما را ناگزیر از پذیرش و انطباق با آن ها می نماید. باید در نظر داشت که اعمال نظارت مؤثر، نیازمند زیرساخت های عمومی منطبق با تحولات جدید است. علاوه بر بستر های قانونی لازم و نظارت مؤثر، مستلزم اصول صریحی است که ناظران را قادر سازد که به دور از فشار های سیاسی، مسئولیت ها و اختیارات خود را انجام دهند. بنابراین در بخش پایانی به معرفی کلیات استاندار های کمیته بال به عنوان ناظر بین الملل در بخش نظارت می پردازیم که کلیه کشور ها ملزم هستند تا به منظور رسیدن به الگویی مشابه و استانداری مشخص با توجه به عصر جهانی شدن و نزدیکی تعاملات کشور ها با یکدیگر از این الگو پیروی نمایند. در پایان خلا های موجود و موارد اصلاحی پیشنهاد می گردد.
    کلیدواژگان: نظارت، بانکداری اسلامی، بانکداری سنتی (متعارف)، کمیته بال، شبکه بانکی
  • ابوذر گوهری مقدم صفحه 104
    تحولات سریع در حوزه روابط بین الملل و توسعه فناوری های نوین در حوزه های مختلف سبب شده است بسیاری از مفاهیم سنتی این حوزه دستخوش تغییر و دگرگونی گسترده ای شوند به نحوی که ماهیت برخی از مفاهیم روابط بین المللی تغییر نموده و مسائل جدیدی جایگزین رویکردها و روش های سنتی شده است. یکی از این موارد که تغییرات تکنولوژی آثار متعددی بر آن گذارده است، دیپلماسی و روابط دیپلماتیک میان دولت هاست. توسعه فناوری های ارتباطی نظیر ماهواره ها، اینترنت، تله کنفرانس و... باعث شده است شکل سنتی ارتباطات میان دولت ها اساسا مورد تغییر قرار گیرد به نحوی که سفارتخانه ها به عنوان مبادی سنتی انجام ارتباطات میان دولت ها، امروزه بسیاری از کارکردهای خود را از دست داده یا تغییر ماهیت داده اند. گزارش حاضر روند این تغییرات و مفهوم دیپلماسی دیجیتالی را مورد بررسی قرار می دهد.
    کلیدواژگان: روابط بین الملل، دیپلماسی، دیپلماسی دیجیتالی، ارتباطات
  • گرزگورز کولودکو ترجمه: کامران نیکی اسکویی، سیدمحمدمهدی احمدی صفحه 118

    گستره این فرضیه که تحولات مابعدسوسیالیستی در کشور لهستان آغاز گریده است بسیار وسیع می باشد، ولی این فرضیه فقط در بخشهایی می تواند قابل قبول باشد. اگرچه در اصل فرآیندهای مختلفی که در این تغییرات شگرف لهستان مشارکت داشتند، در دهه 1980 حاصل گردید، ولی در این دهه اوضاع و شرایط در بسیاری از کشورهای اروپای مرکزی و شرقی نیز راکد نبوده است. فرضیه رایج دیگر آن است که تحولات مابعدسوسیالیستی در سال 1989 موقعی به راه افتاد که «سوسیالیسم واقعی فروپاشید» و یا به تعبیر دیگران «کمونیسم شکست خورد» که این حرکت ابتدا در لهستان آغاز و سپس از طریق یک عکس العمل انعکاسی، تمامی کشورهای منطقه را فراگرفت. هیچ تردیدی وجود ندارد که بعدها در لهستان چالش های حاصل این از تحولات عظیم از هر لحاظ نسبت به بقیه کشورها، بهتر اداره گردید. به همین خاطر مطمئنا بعد از گذشت 15 سال از تحولات مابعدسوسیالیست به سمت اداره حکومت به صورت دموکراتیک و شکل گیری اقتصاد بازار و جامعه مدنی، درس های زیادی می تواند وجود داشته باشد که سایر کشورها مخصوصا کشورهایی که به بازارهای نوظهور معروف می باشند بتوانند از آن بهره گیری نمایند. از اینرو داشتن یک نگاه دقیق به آنچه که انجام گرفته و دلایل انجام آن و آنچه که انجام نگرفته و دلایل انجام ندادن آن، می تواند بسیار ارزشمند باشد.

    کلیدواژگان: نهادها، سیاست اقتصادی، گذر، رشد، توسعه، جهانی سازی
  • آمارتیا سن ترجمه: _حمیدرضا فرشیدورد_ صفحه 137
    واژه توانمندی کلمه چندان جذابی نیست. از این واژه تکنوکرات ها بیشتر استفاده می کنند به نحوی که برای برخی از افراد حاکی از تصویر مغرورانه استراتژیست های جنگ های اتمی است که از برنامه های جاه طلبانه و وحشیانه خود رضایت خاطر کامل دارند. البته این اصطلاح تشابهی با مفهوم «توانمندی تاریخی براون» نیز ندارد، زیرا در آنجا منشا توانمندی بیشتر به زمین نسبت داده می شد تا انسان؛ و این تنها زمین بود که به انسان ها توانمندی می بخشید. سال ها پیش، من در تلاش بودم تا با رویکردی ویژه برای «رفاه» و «مزیت»، آنها را در شکل توانمندی فرد در انجام کارهای ارزشمند و یا رسیدن به مقامی ارزشمند در زندگی تعریف کنم. در آن زمان شاید امکان این بود تا کلمه ای مناسب تر انتخاب شود اما این واژه به این دلیل انتخاب شد تا بیانگر ترکیبی از گزینه های مختلف باشد که یک فرد می تواند آنها را انجام دهد؛ و یا حالاتی که فرد می تواند داشته باشد؛ و یا عملکردهای مختلفی که یک فرد می تواند در زندگی به آنها دست یابد.
|
  • Dr. Mohammad Rahim Eyvazi Page 55
    Rent, unlike interest and profit which are the results of economic activity, is acquired without any endeavor. A rentier state gains more than 42 percent of its incomes from the foreign rents, it is the main recipient and as the result main spender of the rent incomes. In these states incomes do not have any relations with the production procedures in domestic economy of the states, the majority of the people are recipients of the rents and some of them are distributors of rents and only few people are engaged in the production procedures. Politically, oil rents cause the separation between the government and people and this makes the supremacy of the government over the society because the state revenue does no gain from the taxes. As the result of this process, state becomes independent from the social classes, and they become subordinate to the government. Economically, oil rents can result in decrease of work motives, weakening private sector, developing the culture of using the rents, consumptionism and destruction of economic resources. Unlike the most states which should receive taxes from society and industries, the rentier states because of using the incomes of rents do not need to taxes and as a result to civil society, because of that in rentier states we can not witness the ideal developed society so the developing policies mostly face with many obstacles. As the experiences of the states have been proved the oil-based development would fail. Explaining the different dimensions of socio-political and economic situations of rentier states, in this article the failure of oil-based developing process will examine as the sensible example of rentier states.
  • Mehdi Akhavan, Ali Taherifard Page 72
    Investment is an inevitable factor in development. In this regard, the oil and gas industries have special sensitivity because of Iranian economic dependence on them and on the other hand, these resources should manage to insure the interests of the next generations. In oil industry Iran to supply the necessary assets has been using Buy Back Contracts. This article is to study the jurisprudence validity of such contracts through the applying the Ghoror Rule. To do so, at first this Rule has been discussed from the perspectives of the Islamic religious scholars then, the Buy Back Contracts and their purposes have been mentioned. At last the implications and results of such contracts and its comparison with the Ghoror Rule's results have been studied.
  • Davood Manzor, Mahdi Yadipour Page 87
    In this article, we discuss about philosophy of central banking and the importance, way and means Supervision in banking system. Basel committee's pivotal principals are the great stride after the World War II about principals and rules of international banking. These rules do not approve by formal international authorities but their obligatory nature induces us to obey them. Effective Supervision needs to public infrastructures, which are in accordance with the new developments. Beside the legal context to insure the effective supervision, there should be transparent principals through which the supervisors can do their job without any political pressures. At last, we discuss about Basel committees standards on supervision as an international supervisor organization. All countries should obey these standards in an era of globalization and integration of states to reach to the homogeneous pattern. Finally, we offer some recommendation to solve the problems of the Supervision in international banking.
  • Abuzar Gohari Moqaddam Page 104
    Rapid developments in international relations discipline and expansion of new technologies in all areas have caused many of traditional concepts of IR change and new trends and concepts replace the traditional ones. Diplomacy and diplomatic relations between states is one of these matters in which the new technologies have great influences. Developing of communications technologies such as internet, teleconference, satellites etc changed the traditional methods of relations between states in a way embassies which were traditionally the main communication method has been lost many of its functions. This article examines these trends and developments in diplomacy through digital diplomacy.
  • Grzegorz W. Kolodko Page 118

    It is widely assumed that the post-socialist transformation started in Poland. This is true, but only in part. Although it was indeed in Poland that various processes contributing to this dramatic change gained in the 1980s the greatest momentum, things were not at a standstill in other countries of Central and Eastern Europe, either. Another widespread assumption is that the post-socialist transformation was set in motion in 1989, when – first in Poland and then, through a chain reaction engulfing the entire region – ‘real socialism collapsed’ or, as others would prefer to put it, ‘communism was defeated’. There is no doubt that later on Poland has handled the challenges of the great transformation better in many respects than other countries. Hence, after over 15 years of an ongoing post-socialist transformation toward democratic polity, market economy and civil society, there must be certain lessons that other countries, especially the so-called emerging markets, can learn from the Polish experience. Hence it is worth to have a closer look at what works and why and what does not work and why.

  • A. Sen Page 137
    Capability is not an awfully attractive word. It has a technocratic sound, and to some it might even suggest the image of unclear war strategists rubbing their hands in pleasure over some contingent plan of heroic barbarity. The term is not much redeemed by the historical Capability Brown praising particular pieces of land – not human beings- on the solid real-estate ground that they had capabilities. Perhaps a nicer word could have been chosen when some years ago I tried to explore a particular approach to well-being and advantage in terms of a persons ability to do valuable acts or reach valuable states of being. The expression was picked to represent the alternative combinations of things a person is able to do or be – the various functionings he or she can achieve.The capability approach to a person’s advantages is concerned with evaluating it in terms of his or her actual ability to achieve various valuable functionings as a part of living. The corresponding approach to social advantage- for aggregative appraisal as well as for the choice of institutions and policy- takes the sets of individual capabilities as constituting and central part of the relevant informational base of such evaluation. It differs from other approaches using other informational focuses, for example, personal utility (focusing on pleasures, happiness, or desire fulfillment), absolute or relative opulence (focusing on commodity bundles, real income, or real wealth), assessments of negative freedoms (focusing on procedural fulfillment of libertarian right and rules of non-interference), comparisons of means of freedom (e.g. focusing on the holdings of primary goods, as in the Rawlsian theory of justice), and comparisons of resource holdings as a basis of just equality (e.g. as in Dworkin’s criterion of equality of resources).