فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 35 (بهار 1387)
  • پیاپی 35 (بهار 1387)
  • 166 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/08/15
  • تعداد عناوین: 8
|
  • بررسی منابع و مآخذ احادیث مندرج در تاریخ جهانگشای جوینی
    دکتر احمد خاتمی صفحه 7
    در تاریخ جهانگشا، اثر مشهور علاءالدوله عطاملک جوینی (623- 681 .ق) که بدون تردید یکی از برجسته ترین نمونه های نثر مصنوع فارسی و از مهم ترین منابع تاریخی دوران مغول است. حدیث در کنار آیات قرآنی و اشعار و امثال عربی، جایگاهی ویژه دارد. مصنف در جای جای کتاب خود، به گونه ها و بهانه های مختلف به استشهاد و اقتباس از آیات و احادیث دست یازیده، تاریخ خود را به آن ها مستند و مستدل نموده است. آشنایی با احادیث و شناسایی منابع و مآخذ آن ها به خواننده کمک می کند اولا احادیث و از اقوال و امثال - که غالبا در ضمن خواندن متن با یکدیگر خلط می شوند - تشخیص دهد و ثانیا به متن و نویسنده آن اعتماد بیشتری کند و به میزان تسلط مولف بر منابع روایی، آگاهی یابد. در این مقاله سعی شده است مستندات احادیث مندرج در این کتاب، بررسی و گزارشی از مهم ترین منابع و مآخذ شیعی و اهل سنت در ذیل هر حدیث ارائه شود.
    کلیدواژگان: حدیث، نثر مصنوع، تاریخ جهانگشای جوینی، سبک شناسی، عطاملک جوینی
  • نقد جامعه شناختی تهران مخوف
    دکتر مرتضی رزاق پور صفحه 27
    در نوشته حاضر، رمان تهران مخوف نوشته مرتضی مشفق کاظمی نقد جامعه شناختی شده است. نگارنده ابتدا دیدگاه های منتقدان برجسته ای از قبیل هگل، لوکاچ و لوسین گلدمن را تبیین می کند؛ سپس بر مبنای نظریه های مذکور به نقد رمان تهران مخوف می پردازد. نتیجه به دست آمده از پژوهش حاضر، حاکی از آن است که نویسنده رمان، ساختارهای اثرش را از جریان روشنفکری غالب پس از انقلاب مشروطه و پیش از اقتدار رضاخان گرفته است. در واقع تهران مخوف روایتگر شکست انقلاب مشروطه و حمایت از تفکر استبداد منور و دیکتاتور مصلح به شیوه هنری است. بدیهی است برای روشن شدن این فرضیه، نگارنده ناچار بوده است نگاهی گذرا به حوادث تاریخی مشروطه و کودتای سیدضیا و تمهید مقدمات ظهور دیکتاتور متجدد داشته باشد.
    کلیدواژگان: رمان اجتماعی، ساختگرایی تکوینی، استبداد منور، بورژوازی، قهرمان پروبلماتیک
  • ادبیات شگرف و عبید زاکانی
    فرشته رستمی صفحه 54
    گروهی بر این باورند که «عبید زاکانی» طنز پرداز و هجاگوی توانای قرن هشتم است؛ این گزارش نیز بر باور ایشان چند و چونی ندارد. اما آیا تمام سخن همین است؟ گام می توان در خوانشی خواننده مدار، شیوه بیانی عبید زاکانی و راز ماندگاری نوشتار او را یافت. شاید سپیدی های متن را نیز به در کشید! از آنجا که دریافت طنز، کنشی خواننده مدار است، نخست اندکی درباره خوانش خواننده گفته می شود. در چارچوب نظریه دریافت و از دید خواننده و مخاطب - که متن را تاویل می کند - نوشتار عبید زاکانی با بافتی از روان پژوهی – جامعه شناسی همراه با زبانی ساده، در پاسخ به رفتار مردمان روزگار خودش پدید آمده و بدین سان طنز در جامعه پا گرفته است. در ادامه، با نگرشی به ادبیات شگفت که تودوروف به آن پرداخته است، نوشتار کاوش می گردد. در این خصوص، چهار زمینه اصلی ادبیات شگرف در متن عبید بررسی می شود. روش تحقیق این گزارش برپایه بررسی اطلاعات و داده ها شکل می گیرد و به شیوه خواندن تفسیری، خوانش پیگرفته می شود. جستاری که در پی خواهد آمد، می کوشد در طبقه بندی نوشته های زاکانی، از باور فرهیختگانی چون نیچه - که نقد نو وام دار افکار اوست – و کند و کاوهای باختین و تودوروف بهره مند شود تا در واگویه ای پیکر دار، سپهر مشترک انسان، از آن سو و این سو ورق خورد. بی گمان پیام های همگون مردم، مرز، زبان و زمان نمی شناسد بلکه باوری است که هر گاه «فکر» و «ذهن» بر آن نقش زنند، آمیزه ای از ادب و هنر شگرف را پدیدار می سازند.
    کلیدواژگان: عبید زاکانی، طنز، خواننده، ادبیات شگرف، تودوروف
  • تاریخ مسعود نیک پی
    دکتر حوریه شیخ مونسی صفحه 84
    یکی از گنجینه های متون فارسی، کتب تاریخی است. این آثار، میراث گران بهای نیاکان ماست. متون تاریخی علاوه بر آگاهی هایی که در زمینه تاریخ و وقایع گذشته به ما می دهند، شیوه های نثر نویسی و ویژگی های زبانی متون را در ادوار پیشین به ما می نمایند. تاریخی مسعود نیک پی کتابی است از قرن 8 هجری قمری که درباره تاریخ حیات بشر از ابتدای خلقت آدم تا پایان دوره چنگیزخان تدوین شده است. نسخه خطی این کتاب در دست تصحیح است.
    کلیدواژگان: تاریخ، مسعود نیک پی، سبک فارسی
  • جستاری در بازنمود دو بیت از حافظ بر پایه دبستان روانکاوی یونگ
    مهران مرادی صفحه 99
    در این جستار برآنیم تا بر پایه یافته های دبستان روانکاوی یونگ، ابیاتی از حافظ را بررسیم. کارل گوستاو یونگ نخستین بار پرده از سویه ژرف و کیهانی وجود انسان، یعنی «ضمیر ناخودآگاه جمعی» باز کشید و نشان داد که این نهاد پنهان، چه سان از راه کهن الگوها در چگونگی اندیشه و رفتار انسان نقش گذار است. در این جستار نشان داده ایم که ضمیر ناخودآگاه جمعی و کهن الگوهای آنیما و دایره- که از پر نمودترین کهن الگوهای شناخته شده هستند - چگونه در زبان رمز پرور و لایه لایه حافظ به گونه ای نغز و شگفت راه یافته است. آنیما در این ابیات برسان معشوق اثیری است که شاعر برای رسیدن به ساختار فرجامین آفرینش خود، یعنی کهن الگوی دایره، راهی جز دستیابی بدو و پیوند جادویی با او ندارد.
  • بررسی تطبیقی و تحلیل دو ترجمه انگلیسی صحیفه سجادیه
    دکتر سالار منافی اناری صفحه 111
    ترجمه آثار اصیل اسلامی به زبان های زنده دنیا اگر به طور درست و دقیق صورت گیرد می تواند وسیله مناسبی برای توسعه افکار و عقاید اسلامی در جهان باشد و لذا بررسی تطبیقی و تحلیلی این ترجمه ها به منظور ارزشیابی میزان تعادل معنایی، تطابق سبکی و تناسب واژگانی آن ها با متون اصلی از ضروریات است. یک ترجمه ممکن است متنی سلیس و قابل فهم و زبانی طبیعی و درست داشته باشد؛ اما از نظر معنی و مفهوم متفاوت از متن اصلی باشد و این تفاوت وقتی قابل تشخیص است که ترجمه به طور تحلیلی با متن اصلی تطبیق داده شود. به همین سبب است که در ترجمه متون دینی، وفاداری به متن اصلی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مقاله حاضر تلاشی است در بررسی تطبیقی و تحلیلی قسمت هایی از چند جای مختلف دو ترجمه انگلیسی صحیفه سجادیه، ترجمه اول از سید احمد علی موهانی و ترجمه دوم از ویلیام سی چیتیک است. این بررسی نشان می دهد به طور نسبی در هر دوی این ترجمه ها تلاش زیاد و دقت بسیار در انتقال مفاهیم متن اصلی صورت گرفته و هر یک از آنها در نوع خود ادبی و عرفانی زیبایی در زبان انگلیسی به شمار می روند؛ اما هیچ کدام از آن دو شکوه و زیبایی ظاهری و عمق و غنای معنایی و معنوی متن اصلی را ندارد زیرا بسیاری از ویژگی های متن اصلی قابل انتقال به هیچ ترجمه ای نیست.
    کلیدواژگان: تعادل معنایی، تطابق سبکی، تناسب واژگانی، تعادل تقریبی، تطبیق تحلیلی، تعدیل معنایی، تعدیل ساختاری
  • نمادگرایی عرفانی در شب شعر صائب تبریزی
    بهمن نزهت صفحه 130
    عالم عرفان، عالم وحدت و یکرنگی است. صائب با اصل وحدت بخش عرفانی همه پدیده های هستی را با همه تناقض ها و اضدادش به زیبایی در کنار هم می نهد و کیفیت و حالت آن ها را در زندگی روزمره بشر به صورت زنده و نمادین بیان می کند. صائب در اشعار خود با به کارگیری نمادهای عرفانی و واژگان فنی صوفیه، صور خیال شاعرانه و مفاهیم ذهن گرایانه خود را به شکل هنری بیان می دارد. در حقیقت موضوع عرفان در شیوه شاعری او اصلی وحدت بخش و زیبایی شناختی دارد و بر بیشتر اشعار او سایه افکنده است. تصور شاعرانه و هنری صائب از واژگان فنی صوفیه، فضاها و زمینه های مناسبی را در غزل های او فراهم می آورد تا او با این شیوه خاص به خلق معانی و مضامین غیر متعارف و بدیع - که از مختصات ویژه سبک هندی است – بپردازد.
    کلیدواژگان: استعاره، ایماژ، زیبایی شناسی، سبک شناسی، صائب، عرفان، نماد
  • چکیده مقاله ها به انگلیسی
    صفحه 157
|
  • A study of the sources and references for the hadiths included in Tarikh-e Jahan-Gusha-yc Juwayni
    Ahmad Khatami Page 7
    Hadiths In Tarikh-e Jahan Gushay, the famous work of Alaeddoleh Ata Malek Juwayni (623-681 A.H.), Which is undoubtedly one of the most prominent examples of Persian literary prose and historical references of the Mogul period, have a special importance alongside of the Koran's verses and Arabic poems and proverbs. The Author has, in numerous parts of his book, used verses and hadiths as confirmation in different forms and for various reasons. Acquaintance with hadiths and familiarization with their sources and references can help the reader to distinguish them from quotations and proverbs that are usually mixed up while reading, and realize the author's mastery of narrative references. In this paper, attemts have been made to review the documentations of the hadiths included in the book, and to present a report of the most important Shiite and Sunnite references and sources.
    Keywords: hadiths, imitative prose, Tarikh-e Jahan-Gusha-i-Juwayni History, style identification, Ata Malek Juwayni
  • A Sociological critisim of Tehran-e Makhuf
    Morteza Razaghpur Page 27
    In this paper, the novel ofTehran-e Makhuf, written by Morteza Moshfeghe Kazemi, is critisized from the sociological perspective. The viewpoints of the prominent critics, such as Hegel, Lucas and Goldman are initially presented, and then on the basis of their theories, the criticism of the novel is offered. The conclusion derived from this research demonstrates that the novelist has structured his work based on the prevailing intellectual stream after the Mashrute movement and before Reza Khan's political authority. In fact, Tehran-e Makhof is an artistic narration of the defeat of the Mashrute movement and support of the idea of despotism. To do a more profound investigation, the researcher had to briefly look at the historical events of the Mashrute and the coup of Sayyid Ziya and the initial preparations for the emerge of a modem dictatorship.
    Keywords: social novel, genetic structuralism, problematic hero despotism, bourgeois
  • Fantastic Literature and Obeid Zakani
    Fereshte Rostami Page 54
    It is truly believed that Obeid Zakani is a great satirist. The present paper is aimed at considering Zakani 's works with a critical approach based on the response of the reader. It is also intended to clarify why his works are still appealing to the modern reader. Since the reader's response is a significant point in the appreciation of any satirical text, the paper emphasizes the social and psychological elements, through which Zakani 's works achieve the status of what Todorov called "Fantastique Literature". In the process of the analysis, Bakhtin and Nietzsche 's ideas are also employed to prove the point that fantastic literature has four specific features by which it becomes representative, universal and permanent.
    Keywords: Todorov, Obeid Zakani, satire, reader response criticism, Fantastic literature
  • Masoud Nikpey's History
    Horie Shaeikhmonesi Page 84
    Historical texts are one of the invaluable treasures of Persian literature. These works are, indeed, our predecessor's heritage. In addition to pro• viding us with information regarding Historical events, these books also display writing methods of the past, as well as the linguistic features of the texts written in ancient times. Remaining from the 8th century A.H., Masoud Nikpey's History is a great literary heritage, providing the history of human creation up to the period of Chengiz Khan. The manuscript of this work is now being edited.
    Keywords: Masoud Nikpey, Style, Persian prose, History
  • Description of two verses of Hafiz based on Jung's psychoanalysis school
    Mehran Moradi Page 99
    The present paper is a research conducted on two verses of Hafiz on the basis of Jungian school of psychoanalysis. Jung was the first one to reveal the hidden universal aspect of the man, "the Collective Unconscious", indicating how this nature of man influence his thoughts and deeds. This paper is intended to show how the collective unconscious, as well as the well know Anima and animus and Mandala, the ancient patterns of creation, are manifested in the complicated mysterious language of Hafiz. In these verses, Anima is the ethereal beloved one, and in order for the poet to understand the true nature of existence, he will have no way but to unite with his beloved one in the most magical manner.
    Keywords: consciousness, Hafiz, individual, collective, anima, unconscious, magic circle
  • A comparative and analytical approach to the two English translations of al-Sahifah al-Sajjadiyyah
    Salar Manafianari Page 111
    Accurately and precisely translating the original Islamic texts into the living languages of the world, can be considered as a proper means to spread out the Islamic thoughts and beliefs throughout the world. Therefore, it is of importance to carry out a contrastive analysis and comparative study of such translations in order to assess the quality of their semantic equivalence, stylistic correspon dence and lexical adequacy. A translation could present the fluency of the text and natural essence of the language. However, semantically it may be different from the original text. Thus, remaining faithful to the original text is highly significant in translating the religious materials. This article is an attempt to perform a comparative and analytical approach to the two English translations of al-Sahifah al-Sajjadiyyah. The first translation has been done by SayyidAhmad Ali Muhani and the second one has been completed by William C. Chittick. The present study indicates that in both of these translations, there has been a great effort to convey the meaning of the original text as accurately as possible, so that each of them can be considered as a beautiful literary and mystic text in English language. However, none of the texts has the splendid outward beauty and the profound semantic and spiritual richness that the original text holds, as most of its characteristic features are translation resistant.
    Keywords: semantic equivalence, stylistic correspondence, lexical adequacy, approximation, analytical comparison, semantic adjustment, structural adjustment
  • Mystical symbolism in the poetry of SaIb of Tabriz
    Bahman Nezhat Page 130
    Mysticism is the world of unity and sincerity. Through using the unity principle of mysticism, Saib gracefully juxtaposes all phenomena with their paradoxes and opposites, and articulates their qualities and conditions in vibrant and symbolic manner. In his poetry, Saib, by means of mystical symbolism and technical words of the Sufi, artistically expresses poetic imaginations and intellectual concepts. In fact, the subject of mysticism is a unifying and aesthetics principle, overshadowing most of his poems. The poetic and elegant imaginations of Saib have led to the formation of the appropriate ambiences and backgrounds in his ghazals, enabling him to create idiosyncratic and unique themes and concepts, which are specific features of the Hindi style.
    Keywords: Metaphor, Saib, aesthetics, symbol, Stylistics, mysticism, image