فهرست مطالب

قبسات - پیاپی 47 (بهار 1387)
  • پیاپی 47 (بهار 1387)
  • 180 صفحه، بهای روی جلد: 19,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/10/05
  • تعداد عناوین: 9
|
  • عبدالحسین خسروپناه صفحه 5
    برخی از نویسندگان، وحی را نوعی الهام و شعر و تجربه دینی زاییده فرهنگ زمانه دانسته اند؛ به گونه ای که نمی توان صدق معرفت شناختی را بدان نسبت داد. طرفه آنکه این ادعا به فیلسوفان مسلمان نسبت داده می شود. این نوشتار بر آن است تا ثابت کند وحی شناسی فیلسوفان اسلامی به شدت با نظریه تجربه دینی و شاعرانه وحی رسالی و قرآنی مخالف است و آن را حقیقتی الهی می داند. بر این اساس، وحی الهی و آسمانی، زمانی تحقق می یابد که پیامبری از مرحله عقل بالقوه و عقل بالملکه و عقل بالفعل بگذرد و به عقل مستفاد برسد و با عقل فعال ارتباط برقرار کند، ولی هیچ گاه وجود پیامبر، از نظر فیلسوفان مسلمان تولید کننده فاعلی وحی به شمار نمی آید. چگونگی تولید وحی جزئی و وحی کلی، یکی دیگر از مباحث این مقاله است که از دیدگاه ابن سینا، شیخ اشراق و ملاصدرا تبیین شده است.
    کلیدواژگان: وحی، حکمت اسلامی، فلسفه مشاء، فلسفه اشراق، فلسفه متعالیه، تجربه دینی
  • ناصر محمدی صفحه 31
    در این نوشتار، نخست ترتیب عوالم هستی را که مراتب علم خدا نیز هست تا نهایت تدبیر امر الهی بر می شماریم و بدین ترتیب، جایگاه وجودی قرآن و سیر نزولی آن را در عوالم هستی تبیین می کنیم. سپس در بحث کلام و کتاب وجودی حق تعالی، به ارتباط قرآن با دیگر اقسام کلام و کتاب وجود می پردازیم. آن گاه تصویری از جایگاه وجودی قرآن کریم که برگرفته از آثار قرآنی و تفسیری صدرالمتالهین است ارائه می دهیم.
    کلیدواژگان: عوالم هستی، مراتب علم، هستی شناسی قرآن، حکلام و کتاب وجودی، قرآن تکوینی و تدوینی
  • محمدحسن قدردان قراملکی صفحه 51
    این مقاله به تبیین نقش پیامبر(ص) در مسئله وحی می پردازد. نویسنده، پس از توضیح حقیقت وحی، به چهار دیدگاه در تحلیل نقش پیامبر(ص)در وحی اشاره می کند: الف) دیدگاه سنتی مشهور (نقش قابلی از سنخ تکوینی)؛ ب: دیدگاه سنتی اقلیت و شاذ (نقش فاعلی پیامبر = نزول معنایی قرآن)؛ ج) دیدگاه فلسفی و عرفانی (نقش تکوینی)؛ د) دیدگاه تجربه دینی (نقش فاعلی به قرائت بعض روشن فکران) نویسنده در تحلیل دیدگاه ها برای نخستین بار می کوشد دیدگاه سنتی مشهور و دیدگاه فیلسوفان و عارفان را جمع و آن دو را با مبانی قرآنی و روایی تطبیق دهد.
    کلیدواژگان: نبوت، وحی، نزول لفظی و معنوی، نزول دفعی و تدریجی، تجربه دینی، پیامبر(ص) و نقش تکوینی و قابلی وی، طوطی و زنبور
  • محمد محمدرضایی صفحه 71
    این نوشتار برآن است که رابطه وحی و تجربه دینی را از دیدگاه دکتر عبدالکریم سروش بررسی کند. به نظر ایشان، وحی از سنخ تجربه دینی است و تجربه دینی درباره دیگر انسان ها نیز روی می دهد. در نتیجه، به همه انسان ها مانند پیامبران وحی می شود. به نظر ایشان، وحی نیز دارای دو جنبه است: 1. جنبه بی صورت وحی؛ 2. جنبه صوری وحی. وظیفه افراد از جمله پیامبران، صورت افکنی برای جنبه بی صورت وحی است که این صورت افکنی ها هیچ ترجیحی بر هم ن دارند. از این رو، ایشان مبنای دین داری را تجربه دینی می داند که مستعد پلورالیسم دینی است و نیز کاملا به پلورالیسم دینی اعتقاد دارد. همچنین وی در معنای وحی، بشری بودن را دخیل می داند. در نتیجه، ویژگی های بشری، از جمله نقص و کاستی به آن هم سرایت می کند. به همین دلیل، در نتیجه به پیرایش مدام نیاز دارد. در این نوشتار، به معنای تجربه دینی و دیدگاه های متفاوت در باب تجربه دینی و نیز عوامل پیدایش تجربه گرایی دینی اشاره شده است. در پایان، دیدگاه ایشان بررسی ندارند و نقد شده است: با این بیان که تجربه دینی نمی تواند مبنای مناسبی برای دین ورزی باشد؛ زیرا دینی بودن تجربه، مستلزم اعتقاد به بعد آموزه ای دین است که با مبنا بودن تجربه دینی ناسازگار است. نیز اثبات شده است که دیدگاه های ایشان در باب تجربه دینی برخلاف برهان عقلی و آموزه های قرآنی است.
    کلیدواژگان: تجربه دینی، وحی، پلورالیسم دینی، تجربه گرایی دینی، فرهنگ زمانه، وحی نبوی، آموزه های دینی
  • علیرضا قائمی نیا صفحه 87
    مفهوم وحی، از مفاهیم بنیادی اسلام است و آن گونه که در قرآن مطرح شده در کتاب های مقدس ادیان دیگر نیامده است. این پرسش در مورد وحی مطرح است که چگونه باید آن را تحلیل کرد؟ آیا وحی گونه ای تجربه دینی است؟ یا اینکه گونه ای ارتباط زبانی خدا با بشر است؟ این مقاله، به بررسی و نقد سخنان دکتر سروش در این زمینه پرداخته است. به نظر نگارنده، الگوی قابل قبول در زمینه وحی، باید دو ویژگی داشته باشد: اولا باید از مبانی فلسفی دقیقی برخوردار باشد؛ ثانیا، با داده های قرآنی هم خوان باشد. دیدگاه دکتر سروش در این زمینه، هیچ یک از این دو ویژگی را ندارد.
    کلیدواژگان: وحی، تجربه دینی، شعور مرموز، هنر مرموز، غیب، نزول، انزال، الهام، معرفت شناسی، خلط مقولی
  • محمدعلی اردستانی صفحه 103
    به نظر علامه طباطبایی، وحی القای معناست به گونه ای که جز از کسی که قصد افهام او شده، پوشیده می ماند. وحی در قرآن کریم به بیان غایت و مفاد و محتوی و اقسام، معرفی شده است. به نظر علامه، ادراک و تلقی نبی از غیب، همان است که در زبان قرآن «وحی» نامیده می شود و آن حالتی که انسان از وحی می گیرد، «نبوت» خوانده می شود. وحی به تصریح قرآن کریم، بر قلب پیغمبر اکرم (ص) نازل شده است و نبی در نخستین وحیی که به او می شود و رسالت او اعلام می گردد، تردیدی نمی کند که این وحی از ناحیه خدای سبحان است. وحی که همان شعور باطنی انبیاست، از سنخ شعور فطری مشترک انسان ها نیست که همان شعور فکری است. وحی از مبدا صدور تا وصول به مردم، مصون و محفوظ است و الفاظ قرآن هم از آن ناحیه خدای متعال نازل شده است؛ چنان که معانی قرآن از ناحیه خدا نازل شده است؛ بنابراین، محتوای وحی هر دو را شامل می شود.
    کلیدواژگان: وحی، نبوت، عصمت، قلب
  • ابوالفضل ساجدی صفحه 121
    سیر دین پژوهی مسیحی، گویای حضور دو نگرش زبانی و تجربی درباره وحی است. رویکرد اول، به دو گروه لفظی و گزاره ای، و رویکرد دوم، به دو نوع تجربه تاریخی و تجربهدینی قابل تقسیم است. دیدگاه زبانی، وحی را شامل مجموعه آموزه های صادق می داند که از سوی خدا فرستاده شده است. نگاه تجربی به انکشاف درونی خدا بر آدمی تاکید دارد. در میان دیدگاه های گوناگون، آنچه در مسیحیت حامیان بیشتری دارد، رویکرد تجربی است که در سدهی اخیر به تجربه دینی کشانده شده است. نوشتار پیش روی، پس از تبیین دیدگاه زبانی، عوامل افول آن را می کاود. سپس ماهیت رویکردهای تجربی، به ویژه تجربهدینی و لوازم پذیرش و امکان التزام به آن ها در باب وحی قرآنی را به بحث می گذارد.
    کلیدواژگان: وحی، تجربه دینی، اسلام، مسیحیت، قرآن، کتاب مقدس، انجیل
  • محمدعلی اسدی نسب صفحه 147
    در این نوشتار تلاش می شود مبانی قرآن در برخورد با فرهنگ زمانه تبیین شود تا گمان نشود که به واسطه فرهنگ زمانه پیامبر ، درقرآن باطل راه یافته است. این مبانی به قرار زیر است: 1. حقانیت قرآن؛ 2. هدایتگری قرآن؛ 3. همراهی با علم؛ 4. اعجاز و تحدی در آیات قرآنی؛ 5. انسجام با فطرت؛ 6. قرآن وحی خالص وکلام خداوند؛ 7. حقیقی بودن و مجازی نبودن استناد الفاظ قرآن به خد؛ا 8. تاثیر نداشتن امی بودن پیامبر، درمحتوای وحی؛ 9. امانت داری و صداقت حاملان وحی؛10. قداست آیات قرآنی؛ 11. عقل آدمی، معیار سنجش گزاره های قرآنی؛ 12. ضرورت حمل کلام خداوند به نزدیک ترین معنا به ظاهر قرآن در صورت نیاز به تاویل؛ 13. ضروت نگاه جامع به کل احکام قرآن؛ 14. کمال دین و بیان همه چیز؛ 15. خاتمیت قرآن و جاودانگی آن؛ 16. پیامی جاودانه، اما مرتبط با فرهنگ زمانه.
    کلیدواژگان: قرآن، وحی، الفاظ قرآن، فرهنگ زمانه، مبانی، گزاره های قرآنی و تجربه دینی
  • ترجمه چکیده انگلیسی
    ابوالفضل ساجدی صفحه 1
|
  • Abd, Ol, Hosein Khosro, Panah Page 5
    Some writers consider revelation as a kind of inspiration and poem and religious experience resulted from the culture of the corresponding age. This is somehow that one cannot attribute epistemological truth to it. These writers also attribute this perspective to Muslim philosophers. This article will try to prove that the Islamic philosopher’s understandings of revelation, including the philosophy of the Lyceum and philosophy of Illumination and the transcendental philosophy, are completely in opposition with the theory of considering Quranic and Resali revelation as religious experience and poem [created be Prophet]. They consider revelation as a Divine truth. Therefore the Divine revelation takes place when a prophet passes the stages of potential intellect and habitual intellect and actualized intellect and reaches to acquired intellect and communicates with the Active Intellect. However Prophet is never considered as the subject creator of revelation according to the perspective of Muslim philosophers. Another subject mentioned here is how are the particular and general revelations created which are explained according to the perspectives of Ibn-Sina, Sheikh Ishraqh and Molla-Sadra.
    Keywords: revelation, Islamic wisdom, philosophy of the Lyceum, philosophy of Illumination, transcendental philosophy, religious experience
  • Naser Mohammadi Page 31
    We will first mention the order of the worlds of being, which are also the degrees of Gods’ knowledge, until the end of the Divine administration of matters in this brief article. As a result the existential position of Quran and the course of its descent in the worlds of being will be elaborated. Then in the discussion of theology and the book of God’s existence (world of creation), we will discover the relationship between Quran and the other kinds of theologies and existence books. Consequently we have illustrated a perception of the existential position of the Holy Quran which is deduced from Molla-Sadra’s Quranic and interpretational books.
    Keywords: the worlds of being, the degrees of knowledge, Quran's ontology, theology, the existential book, genetic, compiled Quran, social corruption
  • Mohammad, Hasan Ghadrdan Gharamaleki Page 51
    This article will explain Prophet Mohammad's (PBUH) role in revelation. After explaining the reality of revelation, the writer of the article will mention four perspectives which analyze Prophet's (PBUH) role in revelation: a- The famous traditional view (genetic role); b- The uncommon traditional view of the minority (subjective role of prophet = spiritual descent of Quran); c- The philosophical and mystical view (genetic role);d- The religious experience view (subjective role according to the interpretation of some intellectuals).Analyzing these views, the writer will try to harmonize the famous traditional view and the philosophical and mystical view for the first time and compare them with Quranic and narrational foundations.
    Keywords: prophecy, revelation, literal, spiritual descent, descent of the whole Quran at once, a gradual descent, religious experience, prophet (PBUH), his genetic, receptive role, the parrot, the bee
  • Mohammad Mohammad, Rezai Page 71
    This article will research on the relationship between revelation and religious experience from Dr. Abdol-Karim Soroush's view. According to his view revelation and religious experience are of the same type and religious experience occurs for other people as well. Therefore just like the Prophets (PBUT) revelation occurs for everyone. He believes revelation has two aspects: 1. the formless aspect of revelation, 2. the formal aspect of revelation. The responsibility of the individuals including the Prophets is to create a form for the formless aspect of revelation. These for creations have no preference compared to each other. Thus he considers religious experience as the basis of piety which leads to (results in) religious pluralism. He vigorously believes religious pluralism. He inserts (dekhalat dadan) human being in the meaning and creation of revelation (He introduces being man-made in the meaning of revelation), therefore its characteristics such as deficiency and imperfection are also transmitted to revelation. Consequently it needs permanent polish. In this article the meaning of religious experience, different perspectives regarding religious experience, and also the factors resulting in the emergence of empiricism are mentioned. Finally his view is criticized: religious experience cannot be an appropriate basis for religion, because an experience being religious presupposes believing in the doctrinal aspect of religion which is incompatible with religious experience as a basis and it's also proven that his views about religious experience is contrary to rational demonstration and Quranic doctrines.
    Keywords: religious experience, revelation, religious pluralism, religious empiricism, culture of the age, prophetic revelation, religious doctrines
  • Ali, Reza Ghaemi, Nia Page 87
    Revelation is one of the fundamental concepts of Islam. The form of revelation which is mentioned in Quran is not mentioned in the holy books of other religions. A question which arises regarding revelation is how it should be analyzed? Is revelation a kind of religious experience or is it a kind of God’s verbal communication with human being? This article has investigated and criticized Dr. Soroush’s perspectives in this regard. According to the writer’s belief, an acceptable model of revelation should have two characteristics: first it should have exact philosophical foundations, and second it should be consistent with Quranic facts. Dr. Soroush’s view in this regard doesn’t have any of the two mentioned characteristics.
    Keywords: revelation, religious experience, mystic, mystic art, the unseen, descent, descending, inspiration, epistemology, categorical mistake
  • Mohammad Ali Ardestani Page 103
    Allameh Tabataba’i believes revelation is an infusion such that it is veiled for everyone except the one who was meant to become aware. The following characteristics of revelation are introduced in Quran: its goal, content and its kinds. Allameh believes that the Prophet’s understanding of the unseen is what is called “revelation” in the language of Quran, and the state that one receives from revelation is called “prophecy”. According to the Holy Quran’s clear terms, revelation is descended to Prophet’s (S.A) heart and the first time the Prophet receives a revelation and his mission is declared to him, he doesn’t doubt that this revelation is sent by the Glorified God. Revelation which is the same as the esoteric consciousness of the prophets, is not like the common innate consciousness of people which is the same as the intellectual consciousness. Revelation is invulnerable and guarded from the origin of emission to the stage of people’s receipt. Also Quran’s letters are descended by God just like the meanings of Quran which are descended by God; thus the content of revelation includes both of them.
    Keywords: revelation, prophecy, infallibility, heart
  • Abolfazl Sajedi Page 121
    The course of Christian religious researches shows the presence of two perspectives about revelation: linguistic and empirical. The first approach can be divided into two groups of literal and propositional and the second approach can be divided into historical experience and religious experience. According to the linguistic perspective, revelation bears a collection of true propositions which are sent by God. The empirical perspective emphasizes on the internal finding of God for human beings. The view which has more defenders among the Christians is the empirical approach which has been drawn to religious experience in recent centuries. After explaining the linguistic perspective, this article will explore the factors of its comedown (fall?). Then it will discuss about the essence of empirical approaches, especially religious experience, and the results of accepting it.
    Keywords: revelation, religious experience, Islam, Christianity, Quran, Scripture, the Holy Bible
  • Mohamma Ali Asadi Nasab Page 147
    The foundations of Quran will be mentioned in this short article so that one cannot imagine some false matters have entered Quran by the culture of the Prophet's times. These foundations are as follows:1- Rightfulness of Quran, 2- Quran's guiding, 3- Being along with knowledge, 4- Miracle and Tahaddi (the recall of struggle against the miracle of Quran's verses), 5- Coherency with nature, 6- Quran as a pure revelation and God's terms, 7- Attributing Quran's letters to God is a literal attribution not allegorical, 8- Illiteracy of Prophet does not effect the content of revelation, 9- Custody and truthfulness of bearers of revelation, 10- Sanctity of Quranic verses, 11- Human's wisdom as a criterion for evaluating Quranic verses, 12- The necessity of predication of God's terms to the closest literal meaning, when paraphrase is needed, 13- The necessity of having a comprehensive look at all of Quran's commands, 14- Perfection of the Holy Quran and its demonstration of everything, 15- Quran as the last divine book and its eternity, 16- An eternal message which is related to the culture of the times.
    Keywords: Quran, revelation, Quran's terms, the foundations of the culture of the times, Quranic statements, religious experience