فهرست مطالب

کاوش نامه زبان و ادبیات فارسی - پیاپی 16 (بهار و تابستان 1387)
  • پیاپی 16 (بهار و تابستان 1387)
  • 232 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/11/05
  • تعداد عناوین: 8
|
  • بهجت سادات حجازی صفحه 9
    تاریخ بیهقی، صح نه نمایش شخصیت های متعدد،متفاوت و گاه ضد و نقیضی است که هرخواننده ای با خواندن حو ادث آن می تواند تصویری از شخصیت خود را در آن جستجو کند. شاید تاریخ نیز چیزی جز تکرار این تی پ های شخصی تی آفریننده حوادث مشابه در پهن هروزگار نباشد.
    افراد با صلابتی چون حسنک وزیر،عبدالله زبیر در اوج استقامت، جوانمردی و شجاعت چهتیپ شخصیتی را به خود اختصاص می دهند که دقیقا نقطه مقابل افرادی چون بوسهل زوزنیقرار می گیرند که با یک نوسان شخصیتی عرصه را بردیگران تنگ می کنند؟ و چگونه بعضی ازشخصیت ها چون سبکتگین پس از تحمل یک زندگی بسیار طاقت فرسا تحت سیطر ه نظامبردهداری، با دیدن یک ر ؤیای صادقه از حضیض ذ ل ت به اوج عزت و سربلندی نایلمی گردند؟
    توصیف بسیار دقیق و نقادا نه بیهقی در شخصیت پردازی این گمان را در ذهن مخاطبپرداخته «روان شناسی ش خصیت» تقویت می کند که گویی وی بیش از هرچیز در اثر خود بهاست. اشاره به بعضی از نظریه های شخصیت از دیدگاه آبراهام مزلو،کارل گوستاویونگ، اریکفروم وآلفرد آدلر تحلیلی اجمالی از تاثیر محیط یا وراثت در شک ل گیری شخصیت وجستجوی منشا تضادهای شخصیتی از جمله انگیزه های پژوهشی نگارنده این نوشتار است.
    کلیدواژگان: شخصیت، بیهقی، ماکیاولی، روان شناسی شخصیت ها، نقد روان شناختی
  • علی حسن سهراب نژاد، ناصر نیکوبخت صفحه 41
    بررسی و تحلیل سبک شناسانه آثار ارزشمند ادبی، رویکردی علمی و روشمند در نقد ادبیو نظریه ادبیات است و در شناخت و معرفی اسلوب فردی پدیدآورندگان هر اثر یا یک دورهتاریخی از اهمیت والایی برخوردار است. در این رویکرد، شناخت عناصر سبکی که کوچ ک -ترین جزءو عامل سازنده سبک آن نیز محسوب می شود، هم از نظر شکل و هم به لحاظعملکردی که در آثار ادبی برعهده دارد، در نمایاندن گوشه هایی از جهان هنرمند و نگرش ویبه جهان نقشی اساسی ایفا می کند.
    هنرنمایی های خاقانی شروانی در قصایدش، از دیر باز به لحاظ صورت و محتوا موردتوجه بسیاری از شعرا، پژوهشگران و منتقدان قرار گرفته است. این بخش از اشعار او، علاوهبر مختصات سبک دوره، برخی مختصات سبک فردی را نیز دارد که شناخت آنها نیازمندمطالعات دقیق سب کشناختی است. یکی از این ویژگی ها و مختصات مهم زبانی، گزینش وبه کارگیری منظم ومتنوع اعداد است. این ویژگی زبانی، به دلیل بسامد بالای آن، به مرزنوآوری رسیده است؛ چراکه وی با ایجاد تناسبات متنوع میان اعداد، اهداف هنری و بلاغیخاصی دنبال می کند. این مقاله، جلوه های متنوع این نوآوری زبانی را به عنوان مختصه ایفردی در سبک قصیده سرایی خاقانی، بررسی کرده است.
    کلیدواژگان: سبک شعر، شعر خاقانی، نظم اعداد
  • زهرا غریب حسینی، محمدصادق بصیری صفحه 65
    حسن تعلیل یکی از صناعات ادبی است که علت هر پدیده را به صورت ادبی و با زبان هنر و تصویر بیان می کند.
    انوری از بزرگترین قصیده سرایان قرن ششم هجری است که به مدح و وصف شاهان و امیران معاصر خویش پرداخته است. او در این شیوه به منظور خلق مضامین و تصاویر تازه، از صنعت حسن تعلیل استفاده چشمگیری کرده است.
    در این مقاله، بعد از بیان مختصری از زندگی انوری و تعریف حسن تعلیل، شیوه های کاربردی حسن تعلیل در قصاید او بررسی شده است؛ در قصاید انوری حسن تعلیل شامل ماه و خورشید، افلاک و ستارگان، منسوبات ستارگان، آب و باد و خاک وآتش، قوانین طبیعت و قراردادهای طبیعی، سنت های ادبی و دلیل تراشی های غریب و بعضا غلوآمیز و مبتذل است که درباره هر یک با ذکر شواهدی چند بحث شده است
    کلیدواژگان: انوری، مدح، حسن تعلیل، قصیده
  • اشرف خسروی، سیدکاظم موسوی صفحه 99
    شاهنامه فردوسی مهمترین و برجسته ترین اثر ادبی بازما نده از دوره ای است که می توان آن راعصر باززایی فرهنگی ایرانیان دانست. دوره سامانیان، دوره ای است که در آن به احیا و تداوم فرهنگ و هویت ایرانی، بیشتر از گذشته، اندیشیده می شود و تلاش هایی در این زمینه صورت می گیرد. شاهنامه فردوسی یکی از باارزش ترین و ماندگ ارترین آثار این دوره است که در قلمرو فرهنگ و ادب ایران می درخشد. این شاهکار ادبی در کنار ارزش ادبی، تاریخی، اسطوره ای، حماسی، داستانی و سایرجنبه ها، از نظر اندیشه، بینش و معنا شناسی نیز بی نظیر است. اندیشه و بینش حاکم بر شاهنامه که به طور عمده بر محور خرد استوار است، شهرتی جهانی دارد و گذر زم ان نه تنها آن را فرسوده و کهنه نمی کند، بلکه والایی و برتری آن را آشکار تر می سازد. بخش عمده ای از این برتری به دلیل فراگیری و تعادل نگرش حاکم بر شاهنامه و دوری از افراط و تفریط و تعصب و تحجر است که نشان دهنده اوج ژرف بینی و ژرف اندیشی آفریننده آن است. فردوسی با نگاه ریز بین و دقیق خود در پس لایه های رو بنایی و روساختی باورها و فرهنگ های متفاوت ایرانیان در دوره های مختلف، به دنبال بنیادهایی می گردد که سراسر فرهنگ این قوم فرزانه را از اسطوره تا تاریخ به هم پیوند دهد و هویت آنان را بازنماید. آنچه او می یابد خرد و دین است. او خردورزی و دین داری را اساس و بنیاد هویت و فرهنگ ایرانی می داند و با باز نمودن آن در شاهنامه، و پیوند فرهنگ قبل و بعد از اسلام ایرانیان به آنان درس دین داری و خرد ورزی می آموزد. در این مقاله به بررسی این موضوع در شاهنامه پرداخته شده است.
    کلیدواژگان: هویت ملی، ایران، شاهنامه، خرد، دین
  • حیدر قلی زاده صفحه 129
    سنایی و محمد غزالی دو شخصیت سرنوشت ساز در فرهنگ و ادب این سرزمین هستند که آثارشان نقطه عطفی در میراث گرانقدر عرفانی ماست. پرسش اصلی این مقاله که بررسی است، دقیقا در نقطه تلاقی آراء آن دو شکل «تنزیه» تطبیقی آراء این دو اندیشمند در مبحث می گیرد. آیا سنایی در برخورد با آثار غزالی اصل را بر اقتباس صرف گذاشته یا برخورد خلاق محدود می شود، اما مقاله «تنزیه» را اساس قرار داده است؟ هر چند بررسی ما فقط به موضوع در عین حال می تواند دورنمایی از طرز مکالمه سنایی با آثار غزالی را پیش چشم خوانندگان ترسیم کند. برای رسیدن به پاسخ، ایده های هر کدام از دو شخصیت فوق را به صورت تطبیقی و در ذیل چند عنوان اصلی بررسی کرده ایم: تنزیه و تشبیه، مساله استوا «تنزیه» درباره مفهوم بر عرش، تاویل آیات و احادیث، نسبت خالق با گناهان انسان و تبیین برخورد خلاقانه سنایی با این موضوعات، از جمله بحثهای محوری این مقاله است.
    کلیدواژگان: داستان شیخ صنعان، عطار، تاویل، عرفان، رمز (نماد)، بازنمایی
  • منیره فرضی شوب، سیدمهدی زرقانی صفحه 163
    سنایی و محمد غزالی دو شخصیت سرنوشت ساز در فرهنگ و ادب این سرزمین هستندکه آثارشان نقطه عطفی در میراث گرانقدر عرفانی ماست. پرسش اصلی این مقاله که بررسی است، دقیقا در نقطه تلاقی آراء آن دو شکل «تنزیه» تطبیقی آراء این دو اندیشمند در مبحث می گیرد. آیا سنایی در برخورد با آثار غزالی اصل را بر اقتباس صرف گذاشته یا برخورد خلاق محدود می شود، اما مقاله «تنزیه» را اساس قرار داده است؟ هر چند بررسی ما فقط به موضوع در عین حال می تواند دورنمایی از طرز مکالمه سنایی با آثار غزالی را پیش چشم خوانندگان ترسیم کند. برای رسیدن به پاسخ، ایده های هر کدام از دو شخصیت فوق را به صورت تطبیقی و در ذیل چند عنوان اصلی بررسی کرده ایم: تنزیه و تشبیه، مساله استوا «تنزیه» درباره مفهوم بر عرش، تاویل آیات و احادیث، نسبت خالق با گناهان انسان و تبیین برخورد خلاقانه سنایی با این موضوعات، از جمله بحثهای محوری این مقاله است.
    کلیدواژگان: سنایی، حدیقه، غزالی، آراء کلامی، تنزیه
  • تیمور مالمیر صفحه 199
    فردوسی با هنر عظیم خود توانسته است شاهنامه را در عین تعدد و گستردگی منابع، به صورتی منظم و منسجم بیافریند و آن را به صورت یک کل یگانه و یکپارچه عرضه کند؛ اما در درازای زمان، گاهی کاتبان، عناصر یا داستان هایی را وارد متن کرده اند یا در عرض باقی عناصر و داستان ها، داستانی را ساخته یا جایگزین کرده اند. برخی محققان نیز بدون توجه به طرح منسجم و هدف نظم و انسجام شاهنامه، بخشی از این کتاب را به صورت گسسته و بریده، و فارغ از سایر قسمت های آن، تفسیر و تحلیل کرده اند. مقاله حاضر می کوشد با تبیین ساختار شاهنامه و پیوند اجزاء آن با هم، سبب و عوارض چنین مسائلی را آشکار کند تا فهم شاهنامه و دریافت ارزش آن به صورت علمی میسر شود.
    کلیدواژگان: شاهنامه، ساختارشناسی، ملحقات، اسطوره، تاریخ
|
  • B.Hejazi.Ph.D Page 9
    Beyhaghi`s History is a scene of mainfold and sometimes contrary personalities so that anyone reading the events can see a portrait of his personality in them, and perhaps history is nothing but the repetition of this personality created in similar events in the arenas of history. The stiffness of individuals like "Hasanake Vazir", "Abdollahe Zobeyr" in the heyday of resistance, manliness and bravery, what type of personality they allocate to themselves that are exactly opposite of individuals like "Bosahle Zozany" that pave the way for others with their personality changes. And how do some personalities like "Saboktakin" reach the climax of honor and credit whereas they were in the abyss of wretchedness after enduring an adverse life under the dominance of slavery just because of a true dream?!Beyhaghi describes very carefully and critically the personalities that create this opinion in the minds of those who get engaged in "psychology of personality" in his work.This article is an attempt to give a brief summary of the abovementioned personality from point of view of Abraham Mazlow, Carol Gostav Joung, Eric Forom. and Alfred Adler. A brief account of the effect of environment and heritage on shaping the personality as well as personality contracts will be also given.
  • Ali Hassan Sohrabnezhad, Naser Nikoobakht (Phd) Page 41
    Stylistic analysis of significant literary works is of great importance as a scientific and methodological approach toward the literary theory and criticism, in which, differentiation of style elements, as its smallest components in terms of both form and function, plays an important role in demonstrating some specific corners of the artist's world and his attitude toward the world.Articulation of Khagani-e-sharvani in his odes (Qasideh) has long been interesting for the poets, researchers, and critics from point of view of both form and content. This part of his poetry, beside the characteristics of the period style, enjoys some specific and private features that need very deep and precise stylistic investigation to be understood. Among them is the selection and orderly use of digits. This linguistic feature has reached an innovative point in his works for frequent usages, as he follows certain rhetoric and artistic goals through developing various analogies among the numbers.The present paper tries to illustrate the different manifestations of this linguistic innovation, as an individual feature in the rhetoric style of Khaghani-e- sharvani.
  • Zahra Gharib Hosseini, Mohammad Sadegh Basiri Pd.D Page 65
    In the opinion of scholars in rhetorics "concient is one of the embelishments that shows every unreal phenomenon specially images and other literary subjects."Anwari is a great poet of the sixth century A.H. who has eulogized the kings and sovereigns of his time. He has made an amazing use of concient in creating new themes and images. Giving a short biography of Anwari and a definition of concient, the author studies Anwari’s application of concient in his odes. Anwari’s concient covers subjects such as the sun and the moon, the firmament, the stars, and related themes like water, wind, and the earth, the laws of the nature, natural rules, literary traditions, strange, exaggerated and sometimes commonplace reasoning the evidence of which is given as the case necessitates.
  • A.Khosravi, K.Mousavi. (Phd) Page 99
    Ferdowsiَs Shahnameh is an outstanding literary work dating back to an epoch which is known as the Iranian Renaissance. Samanid kings paid a lot of attention to the revival of Iranians` identity. Shahnameh is one of the most invaluable works, related to the realm of culture and literature, which has glitters during history. This literal masterpiece is concerned not only with literature, language, history, mythology, epics, and fiction but also with thought, insight, and semantics. The thought governing Shahnameh does not belong to Iran solely but to the entire world so that, after so many centuries, it is not out dated yet. This excellence originates from its all-embracing and balanced attitude prevalent in the book and avoidance of go-to- extremes, prejudice and petrifaction which are indicative of an utmost profundity of thinking of its creator. Ferdowsi scrutinizes through strata of Iranian belife during new and ancient periods of time, seeking for fundamentals which bind the cultureand myth to the history with which to reveal their identity. What he finds is wisdom and religion. He believes that rationalism and piety are the basis of Iranian identity. Shahnameh tries to relate the pre-Islamic era to the post-Islamic time and teach the Iranian piety and rationalism. This article is on attempt to shed light on this topic.
  • Heydar Qolizādeh. (Phd) Page 129
    There are two ways of interpreting any mystical story: 1. study and analyze the paradoxical/reversed mystical terms 2. study and analyze the theme of the story. Sheykh San’ān’s tale as other mystical tales/stories has, from linguistic viewpoint, many paradoxical terms It signifies that the poet uses the words, terms or phrases and intends the reversed (censured/commendable) meanings of them;Ffor example he uses the terms wine, blasphemy, infamy, etc. and intends their reversed/paradoxical meanings i.e. commendable meanings. He also uses the terms such as faith, islam, religion, repentance, prayer, etc. and intends the reversed meanings of them i.e. censured meanings. The theme of this mystical tale is based on the most famous mystical subject namely. “The four Journeys/Trips”(Asfār e arba’ah). Journey/trip in mystical-philosophical authorities is equal with motion of the soul or gradual changes in the mystic’s soul. We can see these four separate Trips(Motions) into this celebrated symbolic-poetical story.
  • Monireh Farzishoub, Mashad University Page 163
    Sanai and Mohammad Ghazali are among the eminent literary figures whose works brought about a turning point in the mystical legacy of Persian literature. The present article, as a comparative study of how these two poets view the concept "tanzieh", seeks to investigate if Sanai has drawn upon Ghazali`s points of view or he has been on his own in this regard. Although intended just to be about tanzieh, the article highlights Sanai`s approach to Ghaznavi`s works as well. To be suggestive enough, it deals with comparisons in the light of Sannai`s creativity on such basic matters as tanzieh and simile, firmament dwelling, interpretation of Quranic verses and religious sayings, and the Creator versus man and his sins.
  • Timoor Malmir.Ph.D Page 199
    Despite their various origins, the materials of Shahnameh have been shaped into an organic whole under Ferdowsi's superb art and craftsmanship. But, in the course of time, some copyists have added to it new materials and stories, and others have supplemented or replaced the original narratives. Also, some scholars have analyzed and interpreted some parts of the work in isolation without paying attention to the totality of the work and its unity of purpose and structure. The present article is intended to illustrate the formal and structural qualities of the book and the relation of its parts, thereby revealing the roots of such fallacies and problems, so that the work's genuine meaning and value may be recovered via a systematic method.
  • Page 3