فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 36 (تابستان 1387)
  • پیاپی 36 (تابستان 1387)
  • 210 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/11/15
  • تعداد عناوین: 10
|
  • دکتر قاسم پورحسن صفحه 7
    متفکران، مسئله شر را به دو گونه تبیین کردند: مسئله منطقی شر و شر به مثابه قرینه ای علیه خداوند. در قسم نخست، دعوی ناسازگاری و مناقشه صدق میان شر و گزاره دینی درباره خداوند اصلی ترین مسئله است؛ در حالی که در گونه دیگر، وجود شر را به حداقل به منزله نقضی علیه اعتقاد به خدا یا خلل در باور به مدعیات دینی تلقی می کنند. در این نوع، مناقشه مربوط به ناسازگاری مدعیات دینی نیست، بلکه پرستش در ناپذیرفتنی بودن آنهاست. نزاع اساسی مسئله شر در رویکرد منطقی است که دو مدعا را طرح می سازد، یکی فقدان عقلانیت باورهای دینی و دیگر ناسازگاری میان وجود شر و اعتقاد به خداوند قادر مطلق، عالم مطلق و خیر محض. منکران که بر رویکرد منطقی مسئله شر تاکید می ورزند که دو باور مزبور یعنی وجود شر و خداوند قادر خیرخواه محض نمی تواند همزمان صادق و سازگار باشند. مولوی در مثنوی گرچه به نظام احسن عالم و قلیل یا کثیر بودن شر می پردازد و نه تنها وجود شر اندک و قلیل را می پذیرد، بلکه آن را همانند شرور اخلاقی که مبتنی بر اراده و اختیار انسان هاست، مجاز قلمداد می کند و در مقابل معتقد نیست که شر در عالم، شر اکثری است اما بنیاد اندیشه او بر پاسخ به تنافر یا تناقض احتمالی دو مدعای فوق متمرکز است. مولوی با طرح دو راهکار «خیرهای برتر» و «مسئله ابتلاء و امتحان عالم و آدم» براساس «شر طبیعی» و نیز «کمال یا زیبایی شناختی» می کوشد تا مسئله دشوار ناسازگاری وجود توامان شر را پاسخ دهد. مولوی نشان می دهد که وجود همزمان شر و خدا به لحاظ منطقی، ممکن و سازگار است. مولوی پس از آن به دفاع مبتنی بر اختیار نیز می پردازد.
    کلیدواژگان: مولوی، سازگاری و ناسازگاری، شر و خیر، قدرت مطلق، مسئله منطقی شر
  • عسگر صلاحی صفحه 33
    یکی از ویژگی های سبکی غزل حافظ پوشیده بودن پیوند معنایی ابیات، به عنوان واحدهای معنایی سازنده ساختار معنایی غزل، با یکدیگر است که موجب می شود ساختار معنایی در یک غزل او در ظاهر و در نگاه های نخستین گسسته احساس شود تا جایی که بعضی پژوهندگان این گسستی و شکاف میان مضامین ابیات در یک غزل را ویژگی خاص غزل حافظ می دانند و چنین می پندارند که هر بیت یا هر چند بیت در یک غزل از حافظ استقلال معنایی دارد و مستقل از ابیات دیگر یا بی ارتباط با آنهاست؛ اما به باور این جستار چنین نیست؛ چرا که ساختار معنایی در غزل های حافظ اگر چه اغلب در ظاهر گسسته نماست ولی در میان ابیات یک غزل او با هسته مرکزی همان غزل پیوند معنایی وجود دارد؛ این پیوند معنایی اغلب در میان خود ابیات یک غزل نیز وجود دارد؛ یعنی پیوندها و تداعی های معنایی باریک و گاه باریک تر از مو در میان بیت ها وجود دارد که اغلب در نگاه های نخستین ناپیداست و کشف این پیوندها میان ابیات با یکدیگر و میان ابیات با هسته مرکزی غزل و نیز کشف خود هسته مرکزی غزل نیازمند تامل بسیار و اغلب نیازمند تاویل است چرا که یکی از اهداف تاویل متن - چه سنتی و چه مدرن – کشف انسجام در ساختار معنایی متن - که در اینجا غزل است - می باشد. در این جستار نخست نگارنده در حد وسع و تا جایی که در جستجوهای خود یافته است می کوشد تا پیشینه های نگرش ساختاری به غزل حافظ را نشان دهد و سپس خواهد کوشید تا ساختار معنایی غزل از حافظ را تحلیل کند و چگونگی آن چه را که پیشتر از وجود هسته مرکزی در غزل، پیوند معنایی میان ابیات آن و نیز پیوند معنایی میان ابیات با هسته، در غزل او گفته بود نشان دهد.
    کلیدواژگان: ساختار، معنا، انسجام معنایی، تاویل غزل، حافظ
  • همایون علیدوستی صفحه 57
    شعر فارسی در جریان انقلاب اسلامی پای در عرصه های نوینی نهاده؛ یا در کشاکش این رویداد بزرگ تاریخی شاهد بروز تحولات چشمگیر در آثار نظم و نثر فارسی هستیم. شاعران سه دهه پس از انقلاب اسلامی با الهام از تعالیم آسمانی قرآن کریم و رهنمودهای حیات بخش حضرت امام خمینی (ره) تغییرات شگرفی را در مضامین شعر ایجاد کردند؛ هدایت مفاهیم شعری به سمت ارزش های انسانی و اسلامی از جمله این تغییرات است. ساختارشکنی در فرم و قالب، هنجار گریزی، آمیختگی مضامین تغزلی با مضامین حماسی و احیای تفکرات عمیق دینی و روحانی از دیگر رویکردهای شعر انقلاب اسلامی به شمار می رود.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، شعر، درونمایه های ادبی، ارزش های اسلامی، فرهنگ شهادت، دفاع مقدس
  • رسول علی اکبری صفحه 76
    آنچه نگارنده در این سطور سعی در بیان آن دارد، شرح اعتقاد فرمالیسم روس است به ادبیت متن ادبی و تلاش این رهیافت برای تشخیص ابزارهایی که زبان ادبی را از زبان روزمره دور و ناآشنا می کند؛ و درعین حال، بیان اینکه منتقدین نوامریکایی قائل به وحدت انداموار در شعر بودند، اینکه شعر تناقض نمایی است که منتقد بدون پی گیری نیت مولف یا الهام از تاثر باید در رفع ابهامها و حل معماهای اندرونی آن بکوشد، تا به درک معنی آن نائل گردد. در ادامه، نگارنده با در نظر داشتن هر دو رویکرد یاد شده، شعر محراب، اثر سهراب سپهری را مورد مداقه قرار داده است.
    کلیدواژگان: فرمالیسم، منتقدین نو، ابزارهای ادبی، تصویر، دلالت ضمنی
  • دکتر ایوب مرادی صفحه 85
    سخن در باب حافظ از جمله موضوعاتی است که همواره طرفداران و مشتاقانه خود را دارد و شاید کمتر تالیف و نوشته ای در این زمینه باشد که نقد و بررسی نشده باشد. کتاب ارزشمند بحرالفراس اثر دانشمند افغان، عبیدالله خویشگی قصوری از آن شروح قابل توجه حافظ است که به جهت ناشناخته بودن نویسنده آن، کمتر مورد توجه حافظ شناسان و حافظ دوستان قرار گرفته است. در این مقاله، سعی شده تا شناختی اجمالی در باب این اثر و مولف آن در معرض دید و داوری خوانندگان قرار بگیرد.
    کلیدواژگان: بحر الفراسه، حافظ شناسی، عبیدالله خویشگی قصوری، شرح عرفانی، شبه قاره
  • دکتر سیدجمال الدین مرتضوی، ندا سادات آیتی صفحه 102
    امروزه یکی از انواع ادبی مهم، داستان و داستان نویسی است. موضوع این مقاله نقد و بررسی عناصر داستانی، اعم از مقدمه یا شروع، توصیف، راوی، اپیزود داستانی، بحران و سرنوشت است. در این خصوص پس از معرفی نویسنده و آثار داستانی وی به بررسی عناصر داستانی، در داستان «با شبیرو» پرداخته می شود. مآخذ این تحلیل، آثاری چون دستور زبان اثر احمد اخوت، هنر داستان نویسی اثر ابراهیم یونسی و... می باشد.
    کلیدواژگان: محمود دولت آبادی، با شبیرو، ادبیات داستانی، عناصر داستانی
  • بهرام مفتخری کامرانی نژاد صفحه 117
    تحقیق پیشرو کنکاشی است در باب شکل گیری مکتب نئورئالیسم در ادبیات ایتالیا و پیشگامان آن، هم زمان فرونشستن شعله های آتش جنگ جهانی دوم در اروپا، موجی از تحولات و تغییرات تمام ابعاد زندگی مردم را در بر گرفت که به صورت یک تطابق سریع و جهانی از تمدن گسترش یافت. نئورئالیسم سعی در نمایاندن رویدادهای اجتماعی و سیاسی دارد و تمام لایه ها و طبقات جامعه معاصر را از نظر تاثیر جنگ، فاشیسم و ظهور نیروهای سیاسی نوین بر آنها ترسیم می نماید. این تحقیق سعی در معرفی مشهورترین نویسندگان سبک نئورئالیسم ادبیات ایتالیا دارد؛ من جمله: چه زاره پاورزه Cesare Pavese الیو ویتورینی Elio Vittorini واسکو پراتولینی Vasco Pratolini فرانچسکو یووینه Francesco Jovine لئوناردو شاشا Leonardo Sciascia کارلو برناری Carlo Bernari جوزپه برتو Giuseppe Berto جوزپه دسی Giuseppe Dessi انریکو امانوئلی Enrico Emanuelli جانا مانزینی Gianna Manzini ناتالیا گینزبورگ Natalia Ginsburg دمنیکو رآ Domenico Rea جووانی تستوری Giovanni Testori آلبرتو پینکرله Alberto Pincherle.
    کلیدواژگان: نئورئالیسم، جنگ، ادبیات ایتالیا، فاشیسم، جامعه معاصر
  • دکتر محمدرضا نجاریان صفحه 142
    حاج ملاهادی سبزواری (1212- 1289 .ق.) فیلسوف، فقیه، عارف و شاعر قرن سیزدهم هجری از بزرگان فکر و فرهنگ (ایرانی - اسلامی) به حساب می آید که صاحب حدود 46 اثر است. آثار او علاوه بر آیات و روایات وارده از معصومین (ع) تحت تاثیر چهار مکتب است: مکتب کلامی شیعه، فلسفه مشائی و استدلالی ارسطویی، فلسفه اشراقی سهروردی و اصول فلسفی تصوف به ویژه محیی الدین عربی. در الهیات نیز متاثر از ملاصدراست. از جمله آثار او شرح مثنوی مولاناست که به قصد توضیح معضلات مثنوی سخنان مولانا را از دیدگاه مکتب فکری خود حکمت الهیه تجزیه و تحلیل کرده است. حاج ملاهادی عبارات ابهام آور را با استفاده از قواعد و دستور زبان و صنایع ادبی روشن می سازد؛ اما تفسیر مثنوی را به وضوح مبدل به نوعی تفسیر فلسفی از قرآن می کند. متن کتاب پر از اصطلاحات، عباراتش بسیار خلاصه و اغلب مبهم است و در بسیاری موارد شرح بیشتر از شعر مثنوی مقتضی توضیح است. در تفسیر ابیات از آیات و احادیث متعدد و اشعار عربی و فارسی بهره برده است. بیشترین اشعار عربی از حضرت علی (ع)، ابن فارض و محیی الدین عربی است که حاوی نکته های عرفانی همچون وحدت وجود، نظام احسن انسان کامل، تجلی، انا الحق، فقر عرفانی و... است؛ اما ابیاتی از امروالقیس، طرفه، لبید، ابونواس، ابوالعلاء معری، ابن سینا، شاعران متصوفه، خود شاعر و... نیز در این میان به چشم می خورد و در اسناد بیتی به مجنون هم سهوی رفته است. با توجه به اینکه نام شاعر و دوران او در پاره ای موارد مشخص نیست، گاهی فقط مصراعی ذکر شده است؛ نیز ادبیات عربی، ترجمه و اعراب ندارد؛ در این مقاله تحلیل مسائل مزبور در کنار ذکر ارتباط معنایی اشعار عربی، با شرح مثنوی لازم به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: حاج ملاهادی سبزواری، مثنوی مولوی، اشعار عرب، عرفان
  • دکتر عبدالله نصری صفحه 177
    این مقاله در صدد پاسخ به این پرسش است که منشا وحی از منظر مولوی چیست؟ آیا وحی نازل بر پیامبران از جانب خداست یا نفس پیامبر؟ با توجه به آموزه وحدت وجود در مثنوی آیا می توان ادعا کرد که منشا وحی نفس کامل پیامبر است؟ برای پاسخ به این پرسش ابتدا دیدگاه مولوی در باب جهان هستی است و رابطه آن با خدا و انسان شناسی وی مورد پژوهش قرار گرفته است. با توجه به ابیات گوناگون مثنوی انسان استعدادهای درونی بسیار دارد که با شکوفایی آنها زمینه برای افاضات الهامات الهی فراهم می شود. انسان با نیل به کمال، از عنایات الهی برخوردار می شود. به زعم مولوی وحی یک شعور پنهان است که پیامبر آن را با گوش جان می شنود. نزول وحی از آسمان الوهیت است، نه از درون پیامبر. هر چند شرط شنیدن آواز حق طهارت درون است اما درون فقط زمینه ساز دریافت کلام حق است، نه تولیدکننده آن. در مقام فنا نیز خم وجود پیامبر به دریای حق متصل می شود تا نطق او گویا شود. از نظر مولوی وحی کلام خداست و هر که خلاف آن را ادعا کند، کافر است.
    کلیدواژگان: انسان، تجلی حق، وحی، جبرئیل، حقیقت
|
  • Ghasem Purhasan Page 7
    Thinkers justified the problem of evil in two kinds: 1- As logical problem of evil 2- As evidential problem of evil. In former type, the chief question is the controversy between evil and religious propositions and based on incompatiblist view, while in the latter, the existence of evil in the world is considered as contravention against the belief of God or loose and flaw in religious claimes. In the second type there is not any disclaiming on consistency or incompatible, whereas none-acceptable of religious beliefs is the main question. Mawlavi in masnavi illumines the best world and ultimate harmony theories. He displays not only the insignificant or excessive of evil but also the moral and natural evil and accepts them. Nevertheless his construing is on the basis of assesment of incompatibilist theory by "the higher good" view and "the prefect or aesthetics" view in natural evils.Mawlavi displays that there is not incompatible between God and evil.
    Keywords: Mawlavi, God, evil, omnipotent, logical problem of evil, compatible, in compatible
  • Asgar Salahi Page 33
    One of the stylistic features of Hafez's ghazals is the covert semantic connections of his verses to one another. This causes the semantic structures of his ghazals to appear interrupted, so much so that some researchers have characterized this gap as a special feature of Hafez's ghazals. They believe that each verse or even every few verses of the ghazals are semantically autonomous, and have no relations with other verses. However, in this article it is discussed that even though the semantic structure of Hafez's ghazals is often visually disconnected there exists a semantic bond between the verses and the core, of his ghazals. This means that exquisite semantic ties and associations exist among the verses, the discovery of which requires profoundly detailed attention and interpretation. In this article, the author will attempt to explore the history of structural approaches to Hafez's ghazals. He will also analyze the semantic structure of one of his ghazals in order to represent the existence. of the core, the semantic ties between the verses, as well as the semantic connections between the verses and the core.
    Keywords: Structure, meaning coherence, interpretation, ghazal, (sonnet), Hafez
  • Homayun Alidusti Page 57
    Persian poetry underwent a new phase in the course of the Islamic Revolution of Iran. During this great historical event, remarkable developments occurred in both Persian Poetry and Prose. During three decades of postrevolutionary period, poets inspired by the precepts of the holy Quran and Imam Khomeini's guidelines have made fundamental changes in poetry. These changes include orienting poetic concepts toward human and Islamic values, deconstrncting the form, deviating form the norms in terms of the integration of poetic concepts with epic concepts and reviewing profound spiritual and religious thoughts.
    Keywords: Islamic Revolution, poetry, Literary theme, Islamic values, Martyrdom culture, sacred Defense
  • Rasul Aliakbari Page 76
    This article aims to discuss the focus of the Russian Formalism on the literariness of the texts, and its attempt to identify the devices which distinguish a literary form from an ordinary one. It also clarifies the fact that the new American critics argued for organic unity in poetry, i.e. poetry is a paradox that the critic, without being influenced by or paying attention to the author's intention, should try to solve the ambiguities and puzzles internal to it, in order to accomplish the understanding of the meaing, and to achieve the organic unity. The author, considering both of the above- mentioned approaches, explores Sohrab Sepehri 's poem entitled "Mehrab".
    Keywords: Formalism, new critics, literary devices, connotation, image
  • Ayub Moradi Page 85
    Still to this day Hafez is a widely researched topic of interest and discussion by his many devotees. Not many publications on this area have gotten away from scrutiny and criticism. The book ofBahrolferasah written by the Afghan scholar, Obeidollah Khishagi Ghosouri, is a noteworthy explanatory work on Haf-z. However the book has not received the attention it deserved from researchers, due to the anonymity of its author. This article will try to briefly introduce the book and its author to the readers.
    Keywords: Bahrolferasah, Hafezology, Obeidollah Khishagi Ghosouri
  • Seyedjamalodin Mortazavi Page 102
    Today, one kind of important literary is writing story. The subject of this article is analysis of story elements in clued: preface or beginning, narrator description, narrative, episode, crisis and fate. After introducing of writer and his works, we deal with analysis of narrative elements in story (Iba shobeiroc». The reference of this analysis is works such as: grammer of story. Ahmad okhovat. art of writing story. Ebrahim yoonesi. and some other reference.
    Keywords: Dolat Abadi Mahmud, Fiction Literature, Bashobeiroo
  • Bahram Moftakhari Page 117
    Advanced research is to study the formation of the school of Neorealism in the Italian literature and its pioneers. Concurrent with the end of World War II in Europe, a wave of changes overwhelmed all dimensions of people's life, which developed in the form of a speedy and global conformity. Neorealism attempts display sociopolitical events and all layers and classes of the contemporary society from the viewpoint of the impact of war, fascism and the advent of new political forces on them. This research attempts to introduce the most famous writers of Neorealism in the Italian literature.
    Keywords: Neorealism, war, Italian literature, fascism, the contemporary society
  • Mohamadreza Najarian Page 142
    Haj Molla Hadi Sabzevari(1212-1289), a philosopher, jurisprudent, mystic and poet inl 3th century(A.H) is considered as of the men oflslamic Iranian intellect and culture who has about 46 works.In addition to verses and traditions from anoccent ones(peace be upon them), his works are affected by four schools: verbal school of Shiite, Aristotelian reasoning philosophy, enlightened philosophy of Sohrevardi, and philosophical principles of mysticism,especially Mahy AL-DIN Arabi.Molla Hadi is also influenced by Molla Sadra in theology.Explaining the spiritual rhymed couplets of Molana is one of his worksin which he has analyzes Molana,s words in accordance with his own intellectual school to explain the complications of rhymed couplets in Molana,s words.Haj Molla Hadi makes the ambiguous expressins clear using the grammer and literature of the language; however, he clearly turns the hnterpretation of rhymed couplets into a kind of philosophical interpretation of Quran. The texts of the book are full of expressions which are very brief and mostly ambiguous, and in many cases, the rhymed couplets need explanations.He has exployed several verses and traditions as well as Arabic and Persian poems in interpreting the couplets.Most Arabic poems are from Imam Ali(peace be upon him), Ebn Parez and Mohy Al-Din Arabi which include mystic points such as unity of existence,the best system of a perfect man, epiphany, I am right(Ana Al-Hagh), and mystic poverty.Meanwhile, some verses of Emra Al- Gheis, Tarafa, Labid, A boo Novas, Abo Al- Ala Mari, Ebn Sina, mystic poets and Haj Molla Hadi himself are seen, and some couplets on Majnoon have been also considered. Regarding the name of the poet and his time, in some cases, are not clear, only a hemistich has been, sometimes,mentioned.The Arabic couplets have no translations and diacritics.In the presnt article, it seems necessary to analyze the mentioned subjects as well as mentioning the meaning relationships of Arabic poems with explanation of rhymed couplets.
    Keywords: Haj Molla Hadi Sabzevari, Rhymed Couplets of Molavi, Arabic Poems, Mysticisrn
  • Abdolah Nasri Page 177
    This research is intended to describe the origin of revelation. The question which is to be answered is whether the revelation descended to the Prophet by God or it was originated in the Prophet's innate self. Regarding the doctrine of pantheism in Masnavi, is it possible to assert that the revelation has merely originated in his own nature. To answer this question, it would be better to review the viewpoint of Mawlana on Universe and its relation with God and also his anthropology. There are many verses in Masnavi which refer to the marvelous internal capabilities of human being. By actualization of these capabilities, the ground for inspirations is provided. Mawlana believes that the revelation is a hidden consciousness that the prophets could grasp it by their intuitions. Hence, the descent of revelation is from the heaven and not from the innate self of the prophet. Although hearing the voice of God lies in the Purification of human essence, but initial nature of men is merely the means of receiving the voice of God. In fana (unifing with God) the whole essence of the Prophet is connected with God, to make the Prophet's faculty speak out. For Mawlana revelation is the word of God and whoever denies it is an infidel.
    Keywords: revelation, innate self, pantheism, anthropology, inspirations, intuitions, infidel