فهرست مطالب

کودکان استثنایی - سال هشتم شماره 2 (پیاپی 28، تابستان 1387)
  • سال هشتم شماره 2 (پیاپی 28، تابستان 1387)
  • 126 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1387/06/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حمید علی زاده * صفحه 127
    هدف
    هدف این مقاله بررسی فرایند و ضرورت تحول در اصطلاح شناسی عقب ماندگی ذهنی/کم توانی ذهنی و همچنین ملاحظه های مربوط به آن است.
    روش
    روش این تحقیق بررسی مقاله های مرتبط و ترجمه بیانیه انجمن کم توانی ذهنی و رشدی امریکا (AAIDD) در رابطه با دلایل تغییر اصطلاح شناسی عقب ماندگی ذهنی به کم توانی ذهنی است.
    یافته ها و
    نتیجه گیری
    مفهوم و اصطلاح شناسی «عقب ماندگی ذهنی» تغییر و تحولات فراوانی داشته است. امروزه، اصطلاح «کم توانی ذهنی» به جای «عقب ماندگی ذهنی» ترجیح داده می شود ولی تعریف و فرضهای کلی پیشین به قوت خود باقی می ماند. اصطلاح کم توانی ذهنی همان جمعیتی راتحت پوشش قرار می دهد که اصطلاح عقب ماندگی ذهنی قبلا از نظر تعداد، نوع، گروه، دوره ناتوانی، و نیاز به خدمات و حمایتهای انفرادی، پوشش می داد. افزون براین، هر فردی که در گذشته واجد شرایط عقب ماندگی ذهنی بود، با اصطلاح کم توانی ذهنی نیز همچنان واجد شرایط است.
    کلیدواژگان: اصطلاح شناسی، عقب ماندگی ذهنی، کم توانی ذهنی
  • زهرا خوشکام*، مختار ملک پور، حسین مولوی صفحه 141
    هدف
    پژوهش حاضر به منظور بررسی اثربخشی آموزش شیوه حل مساله گروهی بر مهارتهای اجتماعی دانش آموزان با آسیب بینایی انجام شده است.
    روش
    این پژوهش به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه مورد مطالعه را همه دانش آموزان دختر و پسر با آسیب بینایی مقطع راهنمایی مرکز ابابصیر اصفهان در سال تحصیلی 1387-1386 تشکیل می داد. نمونه پژوهش 20 نفر از دانش آموزان با آسیب بینایی این مرکز بودند که به شیوه تصادفی انتخاب شدند و به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش و دو گروه کنترل تقسیم شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه حل مساله هپنر و فرم معلم پرسشنامه مهارتهای اجتماعی گرشام و الیوت بود. از هر دو گروه، پیش آزمون و پس آزمون به عمل آمد و گروه های آزمایش در هشت جلسه 45 دقیقه ای تحت آموزش حل مساله قرار گرفتند. داده ها با استفاده از تحلیل کواریانس تحلیل شد.
    یافته ها
    نتایج این پژوهش نشان داد که آموزش شیوه حل مساله گروهی،مهارتهای اجتماعی دانش آموزان با آسیب بینایی را به طور معناداری افزایش می دهد (p=0.0001) و باعث کاهش مشکلات رفتاری برون زاد می شود (p=0.0001) و این آثار تا یک ماه پس از جلسات آموزشی تداوم داشته است (p=0.0001).
    نتیجه گیری
    از یافته های به دست آمده می توان نتیجه گرفت که شرکت دانش آموزان با آسیب بینایی در جلسات آموزشی حل مساله، میزان مهارتهای اجتماعی آنان را افزایش و مشکلات رفتاری آنان را کاهش می دهد.
    کلیدواژگان: حل مسئله گروهی، مهارتهای اجتماعی، آسیب بینایی
  • مهناز خسروجاوید*، مریم آگیلاروفایی، رضا نیلی پور، سیدکاظم رسول زاده طباطبایی، اقدس حسینلو، ملیحه آشورون، مهدخت صفاری، فرانک مهرگان، مریم همتی، پریچهر یزدانی صفحه 157
    هدف
    هدف مقاله حاضر انطباق یک برنامه آموزش پیشگیری و درمانی خواندن و آماده سازی یک بسته آموزشی برای معلمان از مقطع پیش دبستانی تا کلاس سوم دبستان به زبان فارسی است.
    روش
    مقاله حاضر یک مطالعه مروری درباره انطباق برنامه پیشگیری و درمانی خواندن بلکمن (2003) به زبان فارسی است که در ابتدا به زبان انگلیسی گسترش یافت. بر این اساس مواد آموزشی مورد نیاز برنامه آماده و طراحی گردید.
    یافته ها
    بر اساس گزارش انجمن ملی خواندن (2000)، پیشنهاد می شود که در برنامه خواندن برای همه کودکان (از جمله کودکان نارساخوان) باید پنج مولفه اصلی خواندن شامل آموزش الفبا، آگاهی واجی، تناظر نویسه - واج، روان خوانی، درک واژه ای و خوانداری، گنجانده شود. این مولفه ها باید به صورت سازمان یافته، جامع و واضح آموزش داده شوند. در میان تعداد محدودی از این برنامه ها، اثربخشی برنامه بلکمن (2003) با شواهد تجربی معتبر تایید شده است. این برنامه برای رشد مهارتهای اصلی خواندن در کودکان که قبلا اشاره شد، طراحی شده و شامل پنج مرحله است: (1) یادگیری ارتباط نویسه - واج، (2) آموزش مهارتهای تقطیع و ترکیب واجی مانند دسته بندی کلمات بر اساس قافیه و تجانس و یادگیری نام حرف و صدای حرف، (3) صحیح و روان خواندن کلمات، (4) خواندن متن و تقویت درک خوانداری و (5) فعالیت نوشتن و دیکته نویسی.
    نتیجه گیری
    در سالهای اخیر شواهد گوناگونی درباره اهمیت پردازش واج شناختی در زبان های گوناگون و در حوزه های علوم عصب شناختی، روان شناسی شناختی و آموزش بدست آمده است. بنابراین برنامه انطباق یافته بلکمن (2003) به زبان فارسی می تواند به صورت یک بسته آموزشی در اختیار معلمان قرار داده شود تا در کلاسهای درسی خود از آن استفاده کنند.
    کلیدواژگان: خواندن، مشکلات در خواندن، نارسا خوانی، انطباق برنامه آموزش پیشگیری و درمانی، بسته آموزشی، زبان فارسی، کودکان پیش دبستانی و دبستانی
  • الیاس نیازی، پروین کدیور*، فریدون یاریاری صفحه 177
    هدف
    هدف این تحقیق، بررسی تاثیر آموزش راهبردهای شناختی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با نارسایی ویژه در یادگیری در زمینه بیان نوشتاری است.
    روش
    جامعه آماری شامل 480 دانش آموز نارسانویس از 30 مدرسه در شهر ایلام است که از میان آنها 60 نفر به طور تصادفی انتخاب و در دو گروه گواه و آزمایش جایگزین شده اند. گروه آزمایش طی 25 جلسه راهبردهای شناختی را با استفاده از مدل انگلرت در پنج مرحله مجزا که به منظور تحلیل بیان نوشتاری تهیه شده بود، دریافت کردند. از آزمون پیشرفت تحصیلی فارسی دوره ابتدایی، خرده آزمون خواندن و نوشتن، آزمون تحلیل نوشتاری به منظور تشخیص مشکلات خواندن و نوشتن دانش آموزان و از آزمون راتر به منظور بررسی مشکلات عاطفی و رفتاری جهت همتا کردن دانش آموزا ن استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که آموزش راهبردهای شناختی در بهبود و کاهش اختلال موثر بود و تفاوت بین گروه آزمایش و گواه معنا دار است.
    نتیجه گیری
    نتایج نشان داد که گروه آزمایش عملکرد تحصیلی بهتری نسبت به گروه گواه دارد، اما بین دانش آموزان دختر و پسر تفاوت معنا داری در عملکرد تحصیلی بعد از دریافت آموزش راهبردهای شناختی مشاهده نشد.
    کلیدواژگان: راهبردهای شناختی، مدل انگلرت، پیشرفت تحصیلی، نارسا نویسی
  • داریوش خواجوی*، سیدشمس الدین هاشمی مقدم، حسن خلجی صفحه 187
    هدف
    هدف این تحقیق، بررسی برنامه درسی تربیت بدنی دانش آموزان کم توان ذهنی است.
    روش
    روش این تحقیق، پیمایشی از نوع توصیفی است. جامعه آماری تحقیق 375 نفر از کارشناسان آموزش و پرورش استثنایی استان مرکزی است. 197 نفر، بر اساس جدول تعیین حجم نمونه مورگان، به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه با پایایی 0.90 بود. برای تحلیل داده ها از محاسبه فراوانی، درصد و آزمونهای خی دو و کروسکال - والیس استفاده شد.
    یافته ها
    تحلیل دیدگاه های کارشناسان آموزش و پرورش استثنایی استان مرکزی نشان می دهند که وضعیت تعریف و تدوین اهداف درس تربیت بدنی دانش آموزان کم توان ذهنی بسیار نامطلوب (%68.6)، وضعیت محتوای رسمی (%90.9) و غیررسمی (%39.6) این درس نامناسب، شیوه تدریس درس تربیت بدنی (%40.9)، و دانش تخصصی معلمان تربیت بدنی (%34.3)، نامناسب و نامطلوب است. همچنین، آنها میزان ساعات درس تربیت بدنی را با نیازهای دانش آموزان کم توان ذهنی متناسب و کافی نمی دانند (%59.4). مهم ترین راهکارهای اصلاحی برنامه درسی تربیت بدنی دانش آموزان کم توان ذهنی از دیدگاه کارشناسان، 1) تعریف و تدوین فلسفه و اهداف درس تربیت بدنی، 2) تدوین کتاب درسی، جزوه ها، و لوحهای آموزشی و کمک آموزشی تربیت بدنی، 3) به کارگیری نیروی متخصص تربیت بدنی استثنایی عنوان شده است.
    نتیجه گیری
    تدوین و تعریف فلسفه، اهداف، و محتوای درس تربیت بدنی، به کارگیری نیروی انسانی متخصص تربیت بدنی استثنایی، و نظارت بر حسن اجرای این درس، مهم ترین پیشنهادهای این تحقیق هستند.
    کلیدواژگان: تربیت بدنی، مدارس استثنایی، دانش آموزان کم توان ذهنی
  • بیوک تاجری*، احمدرضا بحیرایی صفحه 205
    هدف
    بررسی رابطه بین استرس درک شده، نگرش مذهبی، میزان آگاهی با میزان پذیرش کم توانی ذهنی کودکان پسر توسط مادران آنها هدف پ‍‍‍‍ژوهش حاضر می باشد.
    روش
    در این پژوهش پس رویدادی، با استفاده از روش نمونه خوشه ای چند مرحله ای مادران 107 کودک کم توان ذهنی پسر مدارس استثنایی با توجه به وضعیت اقتصادی - اجتماعی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفتند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه شاخص استرس والدین، مقیاس سنجش نگرشهای مذهبی و اعتقادی و پرسشنامه سنجش آگاهی جمع آوری و به روش تحلیل واریانس یک طرفه و رگرسیون چند متغیره، بررسی شد.
    یافته ها
    1- مادران دارای استرس بالاتر، از پذیرش کمتری برخوردارند. 2- میزان پذیرش مادران در بین سه گروه (بالا، متوسط و پایین) با همدیگر تفاوت دارد. 3- مادران مذهبی تر از پذیرش بالاتری برخوردارند. 4- مادران دارای آگاهی بالاتر از پذیرش بیشتری برخوردارند. 5- مادران مذهبی تر استرس کمتری تجربه می کنند. 6- مادران با آگاهی بالاتر از کم توانی ذهنی، استرس کمتری تجربه می کنند. 7- میزان استرس مادران در سه گروه (بالا، متوسط و پایین) با هم متفاوت است.
    نتیجه گیری
    پ‍‍‍ژوهش حاضر نشان داد بین استرس مورد ادراک، نگرش مذهبی، میزان آگاهی مادر با میزان پذیرش کودک پسر کم توان ذهنی توسط مادران آنها رابطه وجود دارد.
    کلیدواژگان: استرس، پذیرش، کم توانی ذهنی، نگرش مذهبی
  • ستاره شجاعی، قربان همتی علم دارلو*، شهرام مرادی، غلام رضا دهشیری صفحه 225
    هدف
    این پژوهش به منظور بررسی میزان شیوع اختلالهای رفتاری در دانش آموزان دوره ابتدایی استان فارس انجام شده است.
    روش
    این تحقیق بر روی نمونه ای به حجم 1445 نفر صورت گرفت. از این تعداد 749 نفر دانش آموز پسر، 696 نفر دانش آموز دختر، 613 دانش آموز روستایی و 832 دانش آموز شهری بودند که به روش طبقه ای و خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند.از پرسشنامه علایم مرضی کودکان (CSI-4) به منظور شناسایی اختلالهای رفتاری در دانش آموزان و نیز یک پرسشنامه عوامل جمعیت شناختی استفاده شد. برای توصیف داده ها از روش های آمار توصیفی مانند فراوانی و درصد و برای پاسخ گویی به سوالات و فرضیات پژوهش از آزمون خی دو استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج پژوهش نشان داد که 22.4 درصد دانش آموزان مبتلا به اختلالهای رفتاری هستند. میزان شیوع اختلالهای رفتاری در دانش آموزان پسر بیشتر از دانش آموزان دختر و در دانش آموزان شهری بیشتر از دانش آموزان روستایی بود. علاوه بر این، میزان شیوع اختلالهای رفتاری در دانش آموزان پایه سوم بیشترین و در دانش آموزان پایه پنجم کمترین بود. در این پژوهش مشخص شد که رابطه معناداری میان اختلالهای رفتاری و جنسیت، شهری و روستایی بودن، تحصیلات مادر و شغل پدر وجود دارد. قابل ذکر است که در این مطالعه بین تحصیلات پدر،شغل مادر،فوت والدین وطلاق والدین با اختلالهای رفتاری رابطه معناداری به دست نیامد.
    نتیجه گیری
    شیوع اختلالهای رفتاری در بین کودکان و نوجوانان نسبتا بالاست و از آنجایی که اختلالهای رفتاری بر عملکرد تحصیلی، اجتماعی و حرفه ای کودکان و نوجوانان به طور چشمگیری تاثیر منفی می گذارد و احتمال ابتلا به بیماریهای روانی در دوره بزرگسالی را افزایش می دهند؛ بنابراین، ضروری است که مسوولین و دست اندرکاران امر تعلیم و تربیت مساله اختلالهای رفتاری کودکان را مورد توجه ویژه قرار دهند.
    کلیدواژگان: شیوع، اختلالهای رفتاری، دانش آموزان ابتدایی، استان فارس
|
  • Hamid Alizadeh Page 127
    Objective
    This article reviews the process and the considerations on mental retardation terminology change to intellectual disability (ID), and how ID fits within the general construct of disability.
    Method
    Some related sources were reviewed, and the Perspective paper(Schalock et al., 2007) was translated into Persian and added to the article. Results and
    Conclusion
    Increasingly, the term ID is being used instead of mental retardation. The term covers the same population of individuals who were diagnosed previously with mental retardation in number, level, kind, type and duration of the disability and the need of people with this disability for individualized services and supports. This transition has been supported by many organizations. Further discussions are anticipated to be continued in order to refine the construct of ID, improve the reliability of diagnosis, and better understanding on the aspects of human functioning.
    Keywords: Mental retardation, intellectual disability, terminology
  • Zahra Khoshkam*, Mokhtar Malekpour, Hosein Molavi Page 141
    Objective
    The purpose of this study was evaluating the impact of group problem-solving training on social skills for students with visual impairment.
    Method
    This survey utilized a semi-experimental design with pre-test and post-test and control group. The participants consisted of 20 randomly selected students with visual impairment studying at Ababasir Center in Isfahan, and assigned into experimental and control groups. The scale was teacher s form of Social Skill Rating System of Gresham and Elliot. Data were analyzed with covariance analysis.
    Results
    Results showed that the training of group problem solving could increase social skills in the students (P=0.0001), and decreased the externalizing behavior problems (P=0/0001). The analysis of follow up data showed that these effects continued for one month (P=0.0001).
    Conclusion
    This research emphasizes that group problem solving can enhance the social skills, and decrease the externalizing problems in students with vision loss.
    Keywords: Group problem solving, social skills, visual impairment
  • Mahnaz Khosrojavid*, Maria Aguilar Vafaie, Reza Nilipoor, Kazem Rasoolzadeye Tabatabaie, Aghdas Hoseinloo, Malihe Ashoorvan, Mahdokht Page 157
    Objective
    This review study aimed to adapted version in Farsi language of a prevention and remedial tutoring model and preparation of a ready-to-use classroom teaching package for preschool to third grades.
    Method
    In recent years, the study of phonological processing as casual factors in reading acquisition and ability has received considerable attention and converging evidence has been obtained from research in diverse disciplines like neurological science, cognitive psychology and education. This line of research, supported by an impressive amount of empirical research has culminated in the development of the Phonological Model of Reading Disability (Stanovich, 1998; Shaywitz, 2003). Accordingly, the core deficit in children diagnosed as dyslexia and other below-average readers lies in their inability to decode writing symbols into phonological information. Resultss: Therefore, National Reading Panel (2000) suggest that in order to read, all children must be taught alphabetic, comprising phonemic awareness, grapheme-phoneme corresponding, reading fluency, vocabulary and reading comprehension. These elements must be taught systematically, comprehensively, and explicitly. Among the few programs that meet these stringent requirements, is Blachman s (2003) program, for which much empirical evidence support its effectiveness. This program was designed to develop of reading skills besides just phonological training and consist of five-steps: (1) the learning of soundsymbol association, skill aimed at phonological awareness training; (2) the instruction in phoneme analysis and blending kills categorization of words on the basis of rhyme or alliteration and letter-name and letter-sound association training; (3) accuracy and fluent reading of words; (4) reading connected stories and reinforcement of comprehension and the last step; (5) a short writing to dictation activity.
    Conclusion
    The final adapted program has been prepared as teaching package containing all the materials needed for implementation by teachers in their own classrooms.
    Keywords: Reading, reading problems, dyslexia, prevention, remedial program, teaching package
  • Elias Niazi, Parvin Kadivar*, Fereydon Yaryari Page 177
    Objective
    This study was conducted to investigate the effect of teaching cognitive strategies on academic achievement in students with dysgraphia.
    Method
    60 students were randomly selected among 480 students with dysgraphia, and assigned randomly into two groups. The cognitive strategies were administered to the experimental group through Englert model in 25 sessions and in five different stages.
    Results
    The results manifested significant differences in performance between the two groups. The experimental group had a better academic performance than the control group. However, no significant difference was observed between male and female students in academic achievement after teaching cognitive strategies.
    Conclusion
    This study approves that Englert model for teaching cognitive strategies can improve academic achievement in students with dysgraphia.
    Keywords: Cognitive strategies, Englert model, dysgraphia, academic achievement
  • Daryoush Khajavi*, Seyyed Shamsoddin Hashemi Moghaddam, Hasan Khalaji Page 187
    Objective
    This research surveys the condition of the educational factors of physical education course program for students with mental retardation.
    Method
    The population included 375 exceptional education professionals (managers, experts, and physical educators) from Markazi Province, among which 197 subjects were selected on the basis of Morgan sample size table, and through random cluster sampling. The means of data gathering was researcher-made questionnaires, with a reliability of 0.90 calculated by Cronbach's alpha test. The collected data were analyzed utilizing frequency calculation, percent, 2, and Kruskal- Wallis test.
    Results
    The results display that the definition and development of the objectives of PE course for mentally retarded students is very inappropriate (68.6%), formal and informal content of the course of PE (respectively 90.9 and 39.6%), the method of teaching PE 40.9%), and the scientific and specialized knowledge of PE teachers (34.3%), are not satisfactory and appropriate. Furthermore, from the subject's point of view, the quantity of the devoted hours to PE course is not proportionate with the needs of these students and is nor suitable and enough (59.4%). The research subjects suggest that the most important strategies for improving the PE course for students with mental retardation are respectively: (1) defining, developing, and explaining the philosophy and objectives of PE, (2) compiling course books, pamphlets, and educational/educational aids tables, proportionate with various needs, interests and disabilities, (3) employing exceptional physical educators.
    Conclusion
    This study concludes that physical education course program for students with mental retardation requires to be revised and modified.
    Keywords: Physical education curriculum, exceptional schools, mental retardation
  • Boyok Tajeri*, Ahmad Reza Bohayraei Page 205
    Objective
    This ex post facto research was set to study the association of stress, religious attitude, and knowledge with maternal acceptance for sons with mental retardation (MR).
    Method
    107 mothers were selected using a multistage cluster method (stage: exceptional schools of boys; and stage 2: class). Parenting stress index, religious attitude scale, and inventory of MR knowledge was administrated.
    Results
    ANOVA and multiple regression analysis displayed that mothers with higher parenting stress were less acceptant. Also, acceptance was significantly different among three SES levels. More religious mothers were highly acceptant, and mothers with more knowledge about MR were also more acceptant. The findings showed that more religious mothers experienced less parenting stress. On the other hand, mothers with more knowledge about MR experienced less parenting stress.
    Conclusion
    This study revealed that a significant relationship exists between parenting stress, religious attitude, knowledge about mental retardation and acceptance by mothers.
    Keywords: Parenting stress, religious attitude, acceptance, mental retardation
  • Setareh Shojaee, Ghorban Hemati Alamdarlo*, Shahram Moradi, Gholam Reza Dehshiri Page 225
    Objective
    The aim of this study was to investigate the prevalence of behavioral disorders among elementary students in Fars province.
    Method
    the sample size consisted of 1445 elementary students (749 boys and 613 girls) which were selected utilizing multistage stratified random method. Children symptom inventory (4th -edition (CSI-4), and demographics inventory were used to diagnose students with behavioral disorders. Frequency, percentage, and chi-square test were used for data analysis.
    Results
    The results indicated that 22.4 percent of students had behavioral disorders. Prevalence of behavioral disorder was more in both boys and urban than in girls and rural. Third grade students had maximum and fifth grade students had minimum rate of behavioral disorders. There existed a significant relationship between sex, dwelling, mothers education, and fathers job, with behavioral disorders. There is no significant relationship between father scholastic, parental death and divorce with behavioral disorders.
    Conclusion
    According to the findings, behavioral disorders are considerably high, and the children must receive serious attention and supports.
    Keywords: Prevalence, behavioral disorders, elementary students, Fars province