فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال چهاردهم شماره 4 (پیاپی 50، زمستان 1387)
  • سال چهاردهم شماره 4 (پیاپی 50، زمستان 1387)
  • 186 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1387/11/15
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حمیدرضا آراسته صفحه 1
    در دو دهه گذشته، جهان شاهد تغییرات بی سابقه ای در سایه انقلاب جهانی شدن بوده است. در این مقاله شیوه های رهبری در میان رئیسان دانشگاه های دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بررسی شده است. پرسشنامه روش های رهبری که جزو نوآوری های رهبری در عصر کنونی محسوب می شود، به عنوان چارچوب نظری برای بررسی روش های رهبری رئیسان دانشگاه ها انتخاب شده و جامعه آماری شامل 960 نفر از اعضای شوراهای دانشگاه های کشور بوده است. از این میان، 472 پرسشنامه سودمند از سوی اعضای شوراها دریافت شد. برای شناسایی عوامل معنی دار از تحلیل عاملی و چرخش واریماکس استفاده شد. پس از اجرای تحلیل عاملی چهار عامل قدرشناسی، مشارکت پذیری، نوآوری و الگو قرار گرفتن شناسایی شدند که این عوامل 2/79 درصد از واریانس کل داده ها را تبیین کردند.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، دانشگاه، روش های رهبری، رئیسان و ایران
  • سکینه شاهی، عبدالرحیم نوه ابراهیم، یدالله مهرعلی زاده صفحه 19
    شواهد نشان می دهد که ارتباطات و فناوری مربوط به آن تاثیری بسزا در توسعه و دگرگونی سازمانها و از جمله آموزش عالی داشته و تصویر تازه ای از سازمان در پیش چشم گشاده و سبب شکل گیری پدیده جهانی شدن گردیده است. ارتباطات گشوده در این مسیر می تواند متضمن ارتقای کیفیت آموزش و پژوهش دانشگاهی باشد. از این رو، بررسی ارتباطات سازمانی جاری در ساختار کنونی آموزش عالی برای پی بردن به میزان فاصله دانشگاه های کشور با شرایط جهانی به منظور برنامه ریزی استراتژیک در این حوزه امری ضروری است. ارتباطات سازمانی رگهای حیاتی سازمان به شمار می روند که نقش تبادل اطلاعات و تسهیل جریان امور سازمان را، چه در درون و چه در بیرون از سازمان، برعهده دارند. شکل و نقشه جریان ارتباطات سازمانی در ساختار سازمان هویداست. هدف از پژوهش حاضر بررسی ساختار ارتباطات سازمانی در مراکز آموزش عالی دولتی خوزستان با توجه به فرایندهای جهانی شدن بوده است. این تحقیق با مدلسازی بر مبنای مدل دفت انجام شد. برای این منظور، دانشگاه های دولتی خوزستان شامل دانشگاه های شهید چمران اهواز، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، دانشگاه علوم دریایی خرمشهر و مجتمع آموزش عالی فنی و مهندسی جندی شاپور دزفول مورد مطالعه قرار گرفتند. روش پژوهش پیمایشی و کیفی بود و از ابزار پرسشنامه و مصاحبه برای جمع آوری داده ها استفاده شد. یافته ها حاکی از آن است که ساختار سازمانی دانشگاه های دولتی خوزستان مکانیکی است و به سوی ساختار ارگانیک درحرکت و درحال تقویت زیرساختهای ارتباطی خود است.
    کلیدواژگان: ارتباطات سازمانی، آموزش عالی، ساختار سازمانی و جهانی شدن
  • حمیدرضا آراسته، مهدی سبحانی نژاد، رضا همایی صفحه 47
    جمعیت دانشجویی در کشور ایران از مرز 4/3 میلیون نفر گذشته است. پیش بینی می شود که تا پایان برنامه چهارم توسعه تعداد دانشجویان به چهار میلیون نفر افزایش یابد، اما افزایش دسترسی به آموزش عالی و تاکید برکمیت بدون توجه کافی به کیفیت به پیشرفت کشور کمک چندانی نخواهد کرد. هدف از ارائه این مقاله بررسی وضعیت دانشگاه های شهر تهران در عصر جهانی شدن است. یافته ها بر گرفته از نظرهای 800 نفر از دانشجویان در شش دانشگاه تهران ارائه شده است. نتایج وضعیت کنونی در شش محور تسلط علمی و فنی استادان، مناسب بودن محتوای درسی استادان، تناسب شیوه های تدریس، ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانشجویان و دسترسی به منابع علمی و فضای فیزیکی را توصیف می کنند. در پایان، پیشنهادهایی برای بهبود کیفیت دانشگاه ها در عصر چالش برانگیز جهانی شدن ارائه شده است.
    کلیدواژگان: دانشگاه ها، جهانی شدن، هیئت علمی، دانشجویان، کیفیت و تهران
  • مقصود فراستخواه صفحه 67
    در «جامعه دانش» کیفیت آموزش عالی و نظام علمی به مسئله ای راهبردی برای بقا و توسعه و حاکمیت سرزمینی ملتها بدل شده است و بدون آن امکان اداره خوب کشور فراهم نمی آید. آینده اندیشی کیفیت در آموزش عالی ایران نیاز به مدلی دارد که بر اساس آن امکان پایش کیفیت فراهم شود. روش «نظریه مبنایی» یا «نظریه برخاسته از داده ها» (GT) به ما کمک می کند تا این مدل را از ساختار درونی ارزشها، نگرشها و تجربه های زیسته کنشگران و ذینفعان نظام علمی ایران و شرایط و موقعیت خاص این جامعه درک کنیم. بر اساس مدل به دست آمده، پدیده اصلی اراده معطوف به بازی است؛ به عبارت دیگر، در این مدل توضیح داده می شود که یاران و ذینفعان آموزش عالی در چه شرایطی در بازی پایش کیفیت شرکت می کنند. اطلاع رسانان، این پدیده را از طریق موجبات علی آن توضیح می دهند و بیان می کنند که چه عواملی در فرایند شکل گیری این بازی تاثیر دارند و این بازی در کدام زمینه و با چه ویژگی هایی و در چه شرایط محیطی صورت می گیرد و چه عاملیتها و کنشهایی (مداخلات و راهبردهایی) می تواند در این فرایند اثر بگذارد و چگونه این فرایند به پیامدهایی که متضمن کیفیت آموزش عالی و نظام علمی است، منجر می شود.
    کلیدواژگان: آموزش عالی در ایران، ارزیابی کیفیت و نظریه مبنایی
  • فرهاد سراجی، محمد عطاران، مجید علی عسگری صفحه 97
    هدف از این پژوهش بررسی و شناسایی ویژگی های طرح برنامه درسی دانشگاه های مجازی ایران و مقایسه آن با الگوی راهنمای طراحی برنامه درسی دانشگاه مجازی بود. در این پژوهش از بین دانشگاه های مجازی ایران دانشکده مجازی علوم حدیث، مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه علم و صنعت و مرکز آموزشهای الکترونیکی و آزاد دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی به صورت نمونه گیری هدفمندانه و در دسترس انتخاب شدند. برای جمع آوری اطلاعات مربوط به طرح برنامه درسی این سه دانشگاه نیز از دو روش مصاحبه با آگاهان کلیدی و بررسی سامانه مدیریت یادگیری استفاده شد. داده های به دست آمده با استفاده از شیوه های تحلیل کیفی بررسی و تحلیل شدند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که در طرح برنامه درسی سه دانشگاه مجازی ایران به عوامل اثرگذار بر برنامه درسی دانشگاه مجازی توجه نشده است. برخی از عناصر برنامه درسی این دانشگاه ها مانند رویکرد تدوین هدفها، شکل ارائه محتوا، تعیین فعالیتهای یادگیری و شیوه های ارزشیابی مطابق با الگوی راهنما تدوین نشده است. همچنین، در تدوین و طراحی عناصر دیگر برنامه درسی همچون مواد و منابع یادگیری، انتخاب راهبردهای تدریس، زمان و فضا به اصول و نمونه ها مطابق الگوی راهنما توجه شده است.
    کلیدواژگان: دانشگاه مجازی، طرح برنامه درسی، محیط یادگیری مجازی، طراحی برنامه درسی و الگوی راهنمای طراحی برنامه درسی دانشگاه مجازی
  • سیده مریم حسینی لرگانی، رضا میرعرب رضی، سعید رضایی صفحه 119
    هدف از مطالعه حاضر بررسی نقش آموزش کارآفرینی بر اشتغال دانش آموختگان آموزش عالی ایران در دنیای در حال تغییر است. نمونه پژوهش 46 نفر از متخصصان کارآفرینی بوده اند که با استفاده از روش دلفی مورد مطالعه قرار گرفتند. داده ها پس از گردآوری با استفاده از آزمونهای مجذور آزادی کای و همبستگی کندال تحلیل شدند. بررسی نتایج نهایی نشان داد که اغلب متخصصان معتقد بودند که در گستره جهانی شدن، آموزش سبک تفکر و فرهنگ کارآفرینانه، گسترش مراکز تحقیق و توسعه (R & D) کارآفرینی، برگزاری کارگاه های آموزش کارآفرینی دیجیتالی، کسب و کارهای الکترونیکی، سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های آموزشی و پژوهشی دانشگاه ها با ارزشهای کارآفرینی، همکاری های علمی با مراکز آموزشی و پژوهشی کشورهای توسعه یافته، تبادل استاد و دانشجو و... می تواند راهکار ارزشمند ی برای ایجاد تفکر کارآفرینی و اشتغال دانش آموختگان آموزش عالی باشد.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، هزاره جدید، آموزش کارآفرینی و اشتغال دانش آموختگان
  • حمیدرضا فرتوک زاده، حسن اشراقی صفحه 139
    یکی از معضلات و چالش های جدی کشور ما در دوران کنونی پدیده مهاجرت نخبگان است. تحلیلها و پژوهشهای بسیاری در زمینه علل و راهکارهای مقابله با این پدیده ارائه شده اند، اما هیچ یک از راهکارهای اجرا شده تاکنون نتوانسته اند در ایران با این پدیده به صورت ریشه ای مقابله کنند. در این مقاله تلاش شده است تا پس از شناسایی عوامل کلیدی اثرگذار بر مهاجرت و ارائه یک مدل دینامیکی در این زمینه، اثر سیاستهای مختلف و نقش آموزش عالی بر این پدیده بررسی شود.
    کلیدواژگان: مهاجرت، نخبگان، فرار مغزها، بازگشت نخبگان، فرهنگ مهاجرت و کارآفرینی
  • چکیده مقالات به زبان انگلیسی
    صفحه 1
|
  • Dr. Hamidreza Arasteh Page 1
    In the past two decades, the world has witnessed extraordinary changes accelerated by the revolution of globalization. This article examines leadership practices among public university presidents affiliated with Ministry of Science, Research and Technology. The Leadership Practices Inventory which is considered as a leadership innovation in current era was used as a conceptual framework for the examination of university presidents. Questionnaires were sent to all 960 members of university councils. A total of 472 useable questionnaires were collected. Factor analysis with a varimax rotation was used for significant factors identification. This procedure accounted for 79.2% of the variance and identified four practices including, recognizing contributions, collegiality, innovating and modeling the way.
  • Sakineh Shahi, Abdolrahim Navehebrahim, Yadollah Mehr Alizadeh Page 19
    The evidences show that communication and technology have made a great effect in developing and changing organizations as a whole, and higher education institutions in particular. It has depicted a new picture of organization and has facilitated the formation of globalization. The communication formulated through this channel would ensure fostering the quality of academic education and research. In order to fill out the gap toward globalization in strategic planning process, it is, therefore, essential to consider the current organizational communication within the present higher education structure. Organizational communication is the core of an organization and has the role of interchanging information, as well as facilitating executive affairs, be it internal or external. The form and plan of organizational communication can be viewed in its structure. The purpose of this research was to study the structure of the organizational communication in public higher education institutions of Khuzestan, a Province in the South of Iran, regarding the process of globalization. The conceptual framework of this research was based on Daft model of organization. The statistical population of the study included all public universities of Khuzestan Province, namely Shahid Chamran University, Ramin Agriculture & Natural Resources University, Khorramshahr Ocean Science University, and Jondi Shapur Engineering & Technology Institution of Higher Education. Survey as well as qualitative method was selected by use of questionnaire and interview. The findings show that Khuzestan Universities are bearing a mechanical model in their organizational structure at present and are movinging toward implementing an organic style.
  • Dr. Hamidreza Arasteh, Dr. Mehdi Sobhaninejad, Reza Homaie Page 47
    Students’ population has exceeded the 3.4 millions in Iran. A 4 million student’s growth by end of Fourth Development Plan is expected. But increasing accessibility and relying on numbers without improving some qualities does not help the country in this transaction. The purpose of this study is to investigate the situation of universities in Tehran in the era of globalization. The findings represent the responses of 800 students from the six universities in Tehran. The results illuminate current situations in six areas: appropriate faculty lesson contents, faculty technical and scientific mastery, appropriate teaching methods, evaluation of students’ progress, access to scientific resources and physical atmosphere. At the end, some recommendations to improve the quality of universities in the challenging era of globalization are given.
  • Dr. M. Farasatkhah Page 67
    In the “knowledge society”, the quality of higher education and the scientific institutions has become a strategic element for national development as well as the territorial sovereignty. It is not possible to the states to have a good governance without the quality in knowledge production system of the state. The future view of Iranian higher education requires a model for monitoring the quality. Grounded theory(GT) helps us to seek this model from the internal structure of the agents’ and stakeholders’ values, attitudes and experiences in Iranian scientific circles and specific conditions that embodies Iranian society. Based on the suggested model, the main phenomenon is the" will to the game". This model explains the circumstances in which the partners participate in the practice of “quality work” (QW). The key informants in this study have expounded the causal factors that lead to the formation of QW. They have also explained the context and environment in which QW is implemented, the actions (interventions and strategies) that could operate QW and the outcomes of higher education and knowledge production system of the country, that we gain at the end.
  • Dr. Farhad Seraji, Dr. Mohammad Attaran, Dr. Majid Ali Asgari Page 97
    The present research aims to identify and study characteristics of curriculum design in Iranian virtual universities and to compare it with the directive model of virtual university curriculum development. Three Iranian virtual universities, Olum-e-Hadith Virtual College, Center of Electronic Education of Elm va San’at University and Center of Open and Electronic Learning of Khajeh Nasiroddin Tusi University were selected through purposive and accessible sampling. Two methods, i.e. interview with key informants and analysis of the learning management system, were implemented to collect the related data. The gathered data were examined and analyzed using qualitative approach. Findings of the research showed that in curriculum design of these three universities, factors, which influence in the virtual university curriculum have been neglected. Some curricular elements of these universities, such as formulation of objectives, form of content presentation, determination of learning activities and assessment methods have not been designed according to the model. Other characteristics such as learning material and resources, selection of teaching strategies, time and location have been designed regardless of principals and examples provided by the model.
  • S. M. Hosseini Largani, Reza Mir Arab, Saeed Rezaie Page 119
    The purpose of present study is to evaluate the role of teaching entrepreneurship on the employment of Iranian higher education graduates in today`s changing world. The Delphi method is used and a sample of 46 entrepreneurship specialists is questioned about the subject. Once the data are collected, they are analyzed using χ2-square Freedman test and Kendal correlation. Final results reveal that the majority of individuals believe in the context of globalization, the factors like: Teaching different learning styles and entrepreneurial culture, Increasing research and development centers for entrepreneurship, Conducting digital entrepreneurship workshops, Developing IT based businesses, Policy making and planning for teaching and research in universities based on entrepreneurship values, Scientific cooperation with educational and research centers in developed countries, and Faculties & students exchanges, are the most important and influencing factors among others for making an entrepreneurship thinking and creating infrastructure for higher education graduates Employment.
  • Dr. Hamidreza Fartookzadeh, Hassan Eshraghi Page 139
    One of the most challenging problems in our country is the phenomenon called “elites’ migration”. A lot of research and analysis have been conducted on both the roots and possible solutions for this problem, none of which has had success in annihilating it. This article attempts to survey the effectiveness of different policies and the role of higher education system on the migration phenomenon using System Dynamics’ approach after identifying the key affecting factors.