فهرست مطالب

زبان و ادب فارسی - پیاپی 204 (بهار و تابستان 1387)
  • پیاپی 204 (بهار و تابستان 1387)
  • زبان و ادب فارسی
  • 240 صفحه، بهای روی جلد: 12,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/03/01
  • تعداد عناوین: 9
|
  • دکترمحمدابراهیم ایرج پور، سیدمهدی نوریان، محسن محمدی فشارکی صفحه 1
    به دلیل توجه عمده به ادبیات پیش از قرن هشتم و کم توجهی ناشی از آن به دوره های بعد، به ویژه عصر قاجار و زندیه، آثار این دوران مورد بررسی علمی قرار نگرفته و به درستی شناخته نشده است. بی شک در قرون دوازدهم و سیزدهم نیز آثاری ارزشمند می توان یافت که از آن جمله است: «اصول الفصول فی حصول الوصول»در موضوع عرفان و تصوف که ویژگی های یک کتاب مرجع را دارد.
    این کتاب حجیم، آخرین اثر رضا قلی خان هدایت است و از آن جا که او در اوج پختگی و کمال به نوشتن آن پرداخته، اهمیتی دو چندان می یابد. «اصول الفصول» یک دایره المعارف جامع است که در طی آن تمامی موضوعات مربوط به عرفان مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است. این اثر ارزشمند تا کنون به چاپ نرسیده و حتی یک مقاله در معرفی آن نوشته نشده است. از «اصول الفصول» دو نسخه خطی باقی مانده که یکی در کتابخانه مجلس با 820 صفحه و دیگری در کتابخانه بوعلی سینای همدان با 520 صفحه موجود است. این مقاله برای اولین بار به معرفی کامل اصول الفصول می پردازد و ویژگی های ممتاز آن را در حد توان نگارنده به پیشگاه اهل فرهنگ و ادب ارائه می دهد.
    کلیدواژگان: اصول الفصول فی حصول الوصول، عرفان، قاجاریه، رضاقلی خان هدایت، طرائق الحقایق، نسخه خطی
  • سودای سبب سوزی / تاملی در فلسفه ستیزی مولانا در مثنوی، با تکیه بر نقد برخی اصطلاحات فلسفی
    خلیل حدیدی، محمدعلی موسی زاده صفحه 19
    بحث تقابل و عشق یا فلسفه و عرفان بحث فراگیر و دازدامنی است. کمتر اثری عرفانی می توان پیدا کرد که از پرداختن به این موضوع غفلت ورزد. در میان صاحبان آثار عرفانی، مولانا از جمله بزرگ ترین شاعران و عارفانی است که در موارد زیادی به این موضوع پرداخته و راه شناخت مبتنی بر دل را بر شناخت عقلی برتر دانسته است. در سایر متون عرفانی نیز جلوه های مختلف این تقابل به چشم می خورد. لیکن تفاوت عمده نگرش مولوی به این مسئله با دیگران صرف نظر از ژرف نگری ها و باریک بینی های وی در بیان آفات عقل گرایی و تمسک به عقل به منزله راهی غیرقابل اعتماد در معرفت انگشت نهادن بر فلسفه به عنوان یک علم و فن است که ویژگی های خود را دارد و از ابزارهای خاص فسفی و عقلانی در شناخت بهره می برد...
    کلیدواژگان: فلسفه ستیزی، مثنوی، عرفان، اصطلاحات فلسفی، عقل، استدلال، سبب، علت
  • سعید رحیمیان صفحه 47
    از آنجا که حسینی هروی پرسش گر سوالات مشهور مطرح در گلشن راز، خود عارفی واقف به مسائل و مبانی عرفانی بوده بررسی غرض یا اهداف او از ارسال این سوالات از سویی و مقایسه میان معتقدات وی با دیدگاه های شبستری از سوی دیگر می تواند راهنمای ما به نکاتی مهم در شناخت همانندی ها و تفاوتهای دو نظام عرفانی «محبت محور» و «معرفت مدار» به شرح ذیل باشد:الف- همانندی ها: از جمله 1- اعتراف به عجز عقل در وصول به حقیقت برتر 2- تاکید بر شهود و اشراق به عنوان راه اساسی شناخت 3- همانندی عالم صغیر و کبیر 4- طرح انسان به عنوان خلیفه الهی 5- تاکید بر وحدت و فنا و بقا 6- پرهیز از حلول و اتحاد و...
    کلیدواژگان: شبستری، حسینی هروی، مکتب ابن عربی، محبت، معرفت، وحدت وجود
  • مرتضی شجاری صفحه 85
    بنابر آیه ای از قرآن کریم(الاحزاب، 72)، خداوند بر آسمانها و زمین و کوه ها امانتی عرضه کرد اما آنها از پذیرفتن آن امتناع کردند و انسان که ظلوم و جهول بود، بار امانت را پذیرفت. تفسیرهای گوناگونی بر این آیه شریفه و اینکه آن امانت چه بود، بیان شده است. اکثر مفسران کلام الهی، آن امانت را استعداد یا صفت و یا عقیده ای می دانند که خداوند در قلب انسان به ودیعت نهاده است. اما ابن عربی براساس مبانی عرفانی خویش، امانت و امانت دهنده و حامل امانت را یکی می داند. در این مقاله کوشش شده است تفاسیر متعدد عرفای ایرانی و ابن عربی از آیه امانت که در آثار وی پراکنده است، بر اساس وحدت وجود و تجلی خداوند در عالم تحلیل گردد.
    کلیدواژگان: امانت الهی، وحدت وجود، ظلوم، جهول، معرفت
  • یحیی کاردگر، رزاق قدمنان صفحه 107
    دولت آبادی یکی از نام آوران عرصهادبیات داستانی است وبی شک رمان «روزگار سپری شده مردم سالخورده» یکی از شاهکارهای اوست. در این رمان نیز مانند غالب آثار دولت آبادی، خیال پردازی شاعرانه نویسنده، جولانی چشمگیر دارد که از میان عناصر خیالی، تشبیه برجسته تر است. تجربه گرایی و نگاه تازه ای که پشتوانه این تشبی هات است، موجب نوآوری هایی در این عرصه شده است. از این رو در عرصه بلاغت می توان، جایگاه مهمی برای نویسنده قائل شد. با وجود کاستی ها وضعف هایی چون اطناب، تعقید، افراط در تشبیه گرایی و... این رمان را می توان کوششی مطلوب در جهت گسترش دامنه خیال در ادب فارسی دانست.
    کلیدواژگان: دولت آبادی، روزگار سپری شده مردم سالخورده، رمان، تخیل، تشبیه، نقد
  • حسین فقیهی، روح انگیز آمنی صفحه 141
    استاد حسن زاده آملی، ادیب، دانشمند و عارف معاصر دارای تالیفات فراوانی در زمینه های علمی، ادبی، کلامی و فلسفی و عرفانی می باشد. یکی از آثار وی دیوان اشعار است که به سبک شاعران گذشته همچون حافظ، مولوی، شیخ محمود شبستری سروده شده است. قسمت عمده کتاب وی به عرفان عابدانه و عاشقانه و کشف و شهود اختصاص دارد و مبانی آن بر قرآن، حدیث و دستورات شریعت استوار است و انسان از دیدگاه این فقیه عارف، به عنوان قلب آفرینش مورد توجه می باشد. عرفان مطرح شده در اشعار و آثار استاد حسن زاده، عرفان محض نیست بلکه آمیخته با مباحث کلامی و فلسفی نیز می باشد که فهم سخن وی را برای برخی دشوار کرده است.
    کلیدواژگان: عرفان عابدانه و عاشقانه، شریعت و طریقت، جدال متشرعه و متصوفه، فقیهان عارف، کلام و فلسفه
  • تیمور مالمیر صفحه 171
    برای بیشتر بزرگان تصوف، زندگی دوگانه ای قائل شده اند. گاهی فردی گناهکار بر اثر حادثه ای دگرگون می شود و به عارفی بزرگ بدل می گردد. گاهی نیز عارفی بزرگ دچار فتنه می شود اما این فتنه و بلا برای بهبود کار او لازم و ضروری است، علت و بنیاد این تحولات عموما به صورت افسانه است. به گونه ای که درک و قبول چنین اخباری دشوار است. با توجه به اهمیتی که عارفان برای جهان شناسی قائل اند و شناخت شناسی خود را نیز بر همین جهان شناسی استوار می کنند، برای فهم ریشه و بنیاد مسائل عرفانی و درک و توجیه تحول افسانه ای عارفان، تلقی و تاثر آنان را از روایت ها و عناصر مختلف آفرینش بررسی کرده ایم. در این بررسی روشن می شود برخی اخبار و روایات متون عرفانی و سلوک عارفان، بازتاب الگوهای اسطوره ای است که متناسب با نقش و کاربرد خود در جامعه و محیط صوفیان، شکل های متنوع پذیرفته است.
    کلیدواژگان: عرفان، افسانه، تحول، جا به جایی اسطوره
  • بهروز محمودی بختیاری، نفیسه سرایلو صفحه 195
    در تاریخ زبان فارسی نقاط ناشناخته ای وجود دارند که ادراک و شناخت آنها جز با بررسی متون فارسی در دوره های مختلف تاریخی امکان پذیر نیست. به همین جهت در پژوهش حاضر، به بررسی ویژگی های زبانی متن دانشنامه علایی ابن سینا به عنوان یکی از متون مهم نثر فارسی قرن پنجم پرداخته شده است تا علاوه بر آشنایی با آن، سبک و طریقه نوشتار زبان فارسی درآن زمان نیز بررسی شود. برای دستیابی به این هدف، پس از بررسی مطالعات انجام شده بر متون زبان فارسی کلاسیک و معرفی آثار فارسی ابن سینا، انواع نثرهای فارسی– به ویژه نثر دوره سامانیان - و شیوه های واژه گزینی ابن سینا در حوزه علوم نظری معرفی شده اند و سپس داده های گردآمده از کتاب دانشنامه علایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند.
    کلیدواژگان: دانشنامه علایی، ابن سینا، ویژگی های زبانی، متون کهن، سبک شناسی
  • صفحه 233
|
  • Dr. Mohammad Ebrahim Irajpour Esfahani, Dr. Sayed Mhdi Noorian, Dr.Mobseri Mohammadi Fesharaki Page 1
    Literacy works in ghajar and zandich era have not been investigated scienentifically due to particular attention to the literature before eigth century. It goes without saying that there are precious works in 12th and 13th centuries such as "Osol-ol-fosol fi Hosol-ol-vosol" in gnosis. The book is the last work of Rezagholi khan Hedayat, sincc be was at his highest level of maturity and perfection, the book is more important. The book is an encyclopedia in which all related topics to gnosis have been investigatcd. The book has not been published yet and ever thcrc is no publish article on that. There are two transcripts; one in the parliament library whit 820 pages and the other in the booali sina library of Hamcdan university whit 520 pages.
    Keywords: Osol-ol-fosol fi Hosol-ol-vosol, gnosis, ghajar, Rezagholi khan Hedayat, Taraegh-ol-haghayegh, transcript
  • Dr.Khalil Hadidi, Mohammadali Mosazadeh Page 19
    The contrast of "reason and love" or "philosophy and mystics" is a wide- spread and far-reaching controversy. We can find few mystical works which have neglected it. Molavi is one of the greatest poets and mystics who have repeatedly delved into this problem and have given priority of understanding based on heart to understanding based on reason. Such disagreement can be seen more or less in other similar mystical texts. Irrespective of his meticulousness and subtlety in expression the harms of rationalism as well as resort to reason as an unreliable means in knowledge, the main difference between Molavi's view and that of others is his focus on philosophy as a science and technique which has its own characteristics and utilizes special methods of philosophy and reason. Referring exactly to technical terminology of philosophy which philosophers have sought to present their own philosophical thoughts, Molavi in Masnavi opposes philosophers, discrediting methods of philosophers. His strong opposition to them eventually results in strengthening of his mystics. This paper aims at investigating Molavi's anti – reason thoughts based on critique of the very technical terminology of philosophy in Masnavi.
    Keywords: anti - philosophical‚ Masnavi‚ mystics_terms of philosophy_reason_reasoning_condition_cause
  • Dr. Saeed Rahimian Page 47
    There are two questions this essay is to answer: 1 – what was the p0rp0se of Herawi - who sent the famous questions to Shabertari? 2 – what is the simillarities and the difrences between them in relate theoretical and practical mysticism? The basic principle of Shabestari is knowledge minwhile the basia principle of Herawi is love.Bout of them agree in some topics like:1- Testifying inablity of reason to perceive suprime truth.2- Emphasising on uniqness and evoiding inkarnation and unification.3- Accepting the resemblance between macrocosm and microcosm.Their differences on oppenion is in some aspects like: 1- Emphasising on theoretical mysticism (Shabestari) or on practical one (Herawi).2- Beliving in oneness of being (Shabestari) or oneness of intuition.
    Keywords: Shabestari – Herawi_Ibn Arabi s school – gnosis – oneness of being
  • Dr.Morteza Shajari Page 85
    According to Quran (72nd verse of Surah Al Ahzab), "God did indeed offer the Trust to the Heavens and the Earth and the Mountains; but they refused to undertake it, being afraid thereof: but man undertook it; He was indeed unjust and foolish." There are various interpretations of this verse and the nature of Trust. The Trust is regarded by most interpreters of the Quran as a capacity, quality, or a belief which is fixed in human soul by God. But, for Ibn Arabi and based on his mysticism, these three, i.e., the Trust, the trustee (God who offers the Trust), and the Trust holder (the man who accepted the trust) are the same. This article, regarding Ibn Arabi's different remarks on the interpretation of this verse and based on his monism and the manifestation of God in the universe, tries to analyze his interpretation.
    Keywords: Quran, Ibn Arabi, Divine Trust, Monism, Unjust, Foolish, Knowledge
  • Dr.Yahya Kardgar, Razzag Godmenan Page 107
    Dowlatabadi is one of the most celebrated figures in the realm of Persian Fictional literature. His novel Rouzegaar-e Separi Shodeh-Ye Mardome Saalkhordeh is undoubtedly one of his masterpieces. This novel is imbued with his poetic imageries, among which similes are legion. Empiricism and a brand new outlook behind theses similes have brought about innovation on this arena. Hence, the author deserves a high station in rhetoric.Despite such drawbacks as complication, prolixity, and excessive use of similes, and this novel can be safely regarded as an effort in extending the scope of imageries in Persian literature.
    Keywords: dowlatabadi, Rouzegaar-e Separi Shodeh-Ye Mardom-e Saalkhordeh, novel, imagery, simile, criticism
  • Dr.Hossein Fagihi, Roohangiz Ameni Page 141
    Literate, scientist and contemporary mystic Professor Hasan- Zadeh Amoli that has numerous authorships in the field of scientific, literary, verbal, philosophic and mystical materials, one of his literatures is the poem book that he had composed in terms of the past poets style as Hafez, Moolavi, Sheikh-Mahmood Shabestari. Major part of his book isabout the theosophy of prayerfully and the amorous as well revelation. Book catechism is on according to Qoran, Hadiss (anecdote) and the faith prescripts. From the viewpoint of this mystic and scientist, human is the heart of the creation. Propounded theosophy in this poems and literature isn’t dust theosophy, but is mixed with verbal and philosophic discussion, that it is very difficult to understand for many peoples.
    Keywords: Theosophy of prayerfully, amorous, tradition, path, disagreement of religious, mystics, mystics religious, verbal, philosophy
  • Dr.Timoor Malmi Page 171
    A bilateral life has been considered for most of the mystics. At times a sinful person has undergone an event and has changed to be a great mystic while some mayor mystics have been disturbed but this disturbance is urgent for their improvement. Since the basis of these evolutions is legendary it is difficult to understand them. Since these mystics observe a high significance for epistemology and they base their ontology upon it, it is important to take their perceptions of the narratives and different elements of creation into consideration to understand the roots and bases of the mystic questions and to perceive and justify their legendary evolution. In this survey it comes out that a number of the mystic narratives and Mystics quests are reflections of mythological patterns which have changed due to their roles and applications in the mystic's circles and societies.
    Keywords: Displacement of Myth, Story, Evolution, Mysticism
  • Dr.Behrooz Mahmoodi-Bakhtiari, Nafiseh Saraylou Page 195
    In the history of Persian language, there are some untouched points which may not be fully understood excep though a detailed study of the texts belonging to different periods of the evolution of this language. The present article focuses on the linguistic features of Dánesh-Náme 'Aláyi by Ibn Sina, which is no doubt one of the most important Persian texts of the 5th Century, in oder to shed some light on one of the less studied period of the history of Persian. To gain this objective, the article provides a review of the works done on Persian texts, as well as introducing the Persian writings of Ibn Sina. The prose style of the Sámánid era(during which Ibn Sina lived),as well as hismethods in providing the new terminologies of his expertis, are followed by a detailed report on the linguistic characteristics of Dánesh-Náme 'Aláyi, with a Special attention to one of its several treatises entiled Resáleye Eláhiyyát.
    Keywords: Dánesh-Náme Aláyi, Ibn Sina, Linguistic features, old Persian manuscript, stylistics