فهرست مطالب

مطالعات ملی - سال چهارم شماره 2 (پیاپی 14، تابستان 1382)
  • سال چهارم شماره 2 (پیاپی 14، تابستان 1382)
  • تاریخ انتشار: 1378/10/11
  • تعداد عناوین: 8
|
  • جهانگیر معینی علمداری صفحه 1
    اخیرا دیدگاه های مارتین هایدگر در زمینه ی رابطه ی “تاریخ ، هویت و مکان” مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هایدگر در آثارش تفسیری زمانمند از هستی شناسی مکان ارائه داد و براساس آن بر وجدان تاریخی ملل تاکید کرد. در نزد هایدگر وابستگی به زمین عاملی بنیادی است و هویت به واسطه ی پیوند هستی شناختی انسان با خاک و ریشه های بومی اش تعریف می شود. به علاوه ، قطع شدن این ریشه های بومی یکی از سرچشمه های بحران بشر معاصر به شمار می آید و بی خانمانی او را سبب می شود. فرضیه ی اصلی مقاله ی حاضر این است که هایدگر با احیای مفهوم مکان در اندیشه ، اصالت هویت را برمبنای اصل سکنی گزیدن و با زمین پیوند داشتن و اصل بازگشت به بوم تعریف می کند. از این رو جست وجوی ریشه های هویتی را جزء رسالت های تاریخی هر ملت می داند. در نهایت هایدگرپیرو سیاستی مبتنی بر اصالت است. سیاستی که جنبه ی وجودی دارد و می کوشد بر بحران بی خانمانی و غم غربت انسان غلبه کند.
    کلیدواژگان: هایدگر، وجدان تاریخی، هویت، بوم
  • روح الله بهرامی صفحه 2
    گذشته تاریخی همواره بخش مهمی از هویت فردی و اجتماعی محسوب می شود و نوع نگارش تاریخ و بینش مورخ نیز به دغدغه های او برای حفظ هویت و گذشته اش مربوط می شود. در این نوشته که با عنوان “تاریخ نگاری ایرانی و هویت ملی” ارائه شده است ضمن بیان چگونگی شکل گیری هویت ایرانی و مؤلفه های اساسی آن و هم چنین تحولات و دگرگونی های تاریخی هویت ایرانی، به نقش تاریخ و اندیشه تاریخ نگاری مورخان ایرانی در بازیابی، احیاء، تحول و تداوم هویت ملی ایرانی می پردازیم. در این مبحث به چندگانگی مؤلفه ها و پایه های هویت ملی معتقدیم و تاریخ را یکی از پایه های مهم هویت می دانیم. تاریخ تجلی گاه حضور انسان ایرانی است زیرا در تاریخ است که انسان ایرانی با همه آن چه که دارد تجلی می یابد عنصر ایرانی همواره با استمرار و پایداری در عرصه تاریخ حضور داشته و گذشته تاریخی خود را در تاریخ حال و آینده اش احیاء کرده است. در این مقاله، هویت ایرانی را در اندیشه مورخان ایرانی در سه دوره ی متفاوت باستانی، اسلامی و معاصر با توجه به سه مقوله ایرانیت، اسلامیت و تجدد مورد بررسی قرار داده ایم و نوع بینش و نگاه آنان را به هویت نشان داده ایم.
    کلیدواژگان: هویت ملی، تاریخ نگاری، هویت، تجدد، ایران، اسلام
  • اسماعیل حسن زاده صفحه 3
    تاریخ نگاری کسروی بر آیند مدرنیسم دوره ی پس از مشروطه و به ویژه دوره رضاشاه است. تاریخ نگاری وی را می توان به دو دوره تقسیم کرد؛ در دوره ی نخست نگرشی علمی و دوره ی دوم نگرشی ایدئولوژیکی و سیاسی به تاریخ دارد. کسروی در دوره دوم براساس ایدئولوژی همبستگی ملی سعی دارد با آسیب شناسی دوره گذشته به ویژه انقلاب مشروطه، جامعه ایران را تحلیل کند. او معتقد است علت اصلی عقب ماندگی ایرانیان پراکندگی توده هاست که آن نیز نتیجه ی پراکندگی و بیهودگی پندارها و باورهاست. برای درمان “درد” پراکندگی توده ها، وی گرد آمدن حول سه محور “یک دین و یک درفش و یک زبان” را توصیه می کند و آنها را از عناصر اصلی همبستگی و هویت ملی محسوب می کند. کسروی در رده ی روشنفکران بومی گرا قرار دارد که در عین “انتقاد از خود” ، غرب را کعبه ی آمال شرقیان و یا “خود” معرفی نمی کند.
    کلیدواژگان: پاکدینی، تاریخ نگاری، زبان پاک، میهن پرستی، همبستگی ملی، هویت ملی
  • نصرالله صالحی صفحه 4
    نوشتار حاضر به یکی از مهم ترین دغدغه های فکری بهار می پردازد. نویسنده با پرداختن به دغدغه های ملی و میهنی بهار به چند پرسش پاسخ می دهد. ازجمله اینکه چرا در سال 1296 شمسی رشته مقالاتی تحت عنوان “آمال ملی” به قلم بهار انتشار یافت ؟ منظور و مراد بهار از ملیت و ایرانیت چه بود؟ بعد از اشاره اجمالی به دوران جوانی بهار که موجب شکل گیری اندیشه های ملی گرایانه او شد، در قالب سه بحث “ملیت و عناصر سازنده آن” ، “آمال ملی” و “ناسیونالیسم باستان گرا” به سؤالات فوق پاسخ می دهد.
    کلیدواژگان: آمال ملی، ایرانیت، باستان گرا، تاریخیت، سرزمین، ناسیونالیسم، هویت ملی، ملیت
  • علیرضا ملایی توانی صفحه 5
    مجله “آینده” یکی از پیشگامان احیای هویت ملی دوره معاصر و از نظریه پردازان وحدت ملی و فراهم آورندگان مقدمات نظری دولت مطلقه و مدرن در ایران است. این مقاله می کوشد با توجه به خط مشی ها و جهت گیری های کلان این نشریه و با تاکید بر پژوهش های تاریخی ، مقالات ادبی و سیاسی آن ، پیوند دو مقوله تاریخ با هویت و تاریخ نگاری هویت گرا را در نگاشته های نشریه مذکور جست وجو کند. همین طور تعاملات آنها را بر یکدیگر با عنایت به ضرورت ها و بایستگی های تاریخ نگاری هویت گرا در فضای سیاسی اجتماعی و اندیشگی پس از مشروطه و آغاز دوره پهلوی نشان دهد.
    کلیدواژگان: تاریخ نگاری، هویت ملی، وحدت ملی، مشروطه، دولت، ملت مدرن، خاطرات قومی، قومیت، تحقیقات تاریخی، زبان فارسی
  • حمیدرضا دالوند صفحه 6
    چگونگی شکل گیری ، سرچشمه ها، ابعاد و رویکرد هویتی تاریخ نگاری لرستان از آغاز تا پایان روزگار پهلوی عمده ترین مقولاتی هستند که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته اند. نتیجه اینکه با توجه به ویژگی ها و پیوندهای گوناگون فرهنگی لرها با فرهنگ ایرانی ، نه تنها اندیشه های قوم مدارانه در میان لرستان پژوهان مطرح نشده است بلکه همواره گرایش آنها به سوی اندیشه های مرکزگرا و ملی بوده است.
    کلیدواژگان: پهلوی، تاریخ نگاری، سنت شفاهی، سنت نوشتاری، قوم مداری، لر پژوهی، لرستان، لرستان پژوهی، مرکزگرایی، هویت سازی، هویت ملی
  • بختیاری ها؛ گذشته و حال
    خدابخش قربان پور دستکی صفحه 7
    گروه های ایلی در تاریخ ایران به خصوص بعد از اسلام تا دوره ی پهلوی نقش مسلط و حساسی ایفا نموده اند. تمام سلسله های ایران تا پهلوی منتج از اشرافیت ایلی بوده اند. رؤسای ایلات از دوره صفویه به بعد مسئولیت اداره غالب مناطق ایران به خصوص در دوره قاجاریه را به عهده داشتند. ایلات غالبا با اتکاء به قدرتی که داشتند رقیب حاکمیت مرکزی نیز به شمار می آمدند. این قدرت ناشی از نوع تولید، قدرت بازدهی، نظام سیاسی، اجتماعی و سلسله مراتب ایلی بود. بختیاری ها یکی از این ایلات بودند. بختیاری ها شعبه ای از اقوام لر هستند که در جنوب غربی ایران زندگی می کنند. تقریبا از دوره صفویه نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران به عهده داشتند. موقعیت ویژه و ممتاز جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی حوزه ی بختیاری باعث شد تا به عنوان یکی از کانون های مهم همیشه مورد توجه دولت ها و حتی بیگانگان باشد. آنچه در این مقاله تقدیم دوستداران پژوهش می گردد کلیاتی پیرامون موقعیت جغرافیائی، مسائل نژادی، ساختار سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و سابقه تاریخی ایل بختیاری می باشد.
    کلیدواژگان: ایل، بختیاری ها، ساخت سیاسی اجتماعی، قشربندی اجتماعی، قوم، کوچ نشینی
  • میزگردتاریخ نگاران و هویت
    صفحه 8