فهرست مطالب

تحقیقات جنگل و صنوبر ایران - سال هفدهم شماره 3 (پاییز 1388)
  • سال هفدهم شماره 3 (پاییز 1388)
  • 170 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/12/15
  • تعداد عناوین: 14
|
  • رضا کرمیان*، حسین سردابی، علی محمدیان، فرج الله جهانپور صفحه 319
    در راستای طرح توسعه زیتون در کشور و بنابر اهمیت این گیاه مقدس و با ارزش و همچنین برای دستیابی به بهترین رقم سازگار با شرایط آب و هوایی استان لرستان، در سال 1380 طرحی تحقیقاتی در مورد بررسی سازگاری رقمهای مختلف زیتون اجرا شد. بدین منظور 10 رقم زیتون کنسروالیا، روغنی رودبار، گرگان A، گرگان B، میشن، روغنی محلی، روغنی گرگان، آمفی سیس، زرد و شنگه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و در چهار تکرار در ایستگاه تحقیقاتی کمالوند خرم آباد به مرحله اجرا درآمد. بر این اساس، در هر تکرار 20 اصله نهال از هر رقم با فاصله کاشت 5×5 مترکاشته شد. پس از آماربرداری و تجزیه و تحلیل داده های آماری طی سالهای اجرای طرح، مشخص گردید که رقمهای زرد، روغنی رودبار، روغنی محلی و گرگان B به ترتیب بیشترین درصد زنده مانی و رقمهای روغنی گرگان و آمفی سیس از این نظر کمترین درصد زنده مانی را داشتند. از نظر رشد ارتفاعی، رقمهای زرد و روغنی رودبار بیشترین و روغنی گرگان و آمفی سیس کمترین را دارا بودند. از نظر رشد قطر یقه دو رقم زرد و روغنی رودبار بیشترین و رقم گرگان B، کمترین رشد قطری را داشتند. از نظر درصد میوه دهی رقمهای کنسروالیا و میشن بیشترین و دو رقم گرگان B و روغنی محلی کمترین درصد میوه دهی را دارا بودند.
    کلیدواژگان: زیتون، زنده مانی، رقم، خرم آباد لرستان
  • بابا خانجانی شیراز*، ارسلان همتی، بیت الله امان زاده صفحه 327

    بلندمازو یکی از گونه های باارزش جنگلهای شمال است. برای تعیین مناسبترین زمان جنگل کاری با بلندمازو (Quercus castaneifolia C.A.M.) این تحقیق در سال 1374 در منطقه شفارود استان گیلان در دو منطقه ارتفاعی پایین بند و میان بند به روش بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار و شش تیمار (کاشت نهال یکساله در ماه های آذر، دی، بهمن، اسفند، فروردین و دپو نهال در اسفند و کاشت آن در فروردین ماه برای مدت 10 سال) با 100 اصله نهال در هر قطعه نمونه با فاصله کاشت 1×1 متر و با مجموع 1800 اصله در هر منطقه ارتفاعی (در مجموع در دو منطقه ارتفاعی با 3600 اصله نهال در هر سال) به اجرا درآمد. پس از پایان رویش هر ساله، درصد زنده مانی و ارتفاع 36 اصله از نهالهای میانی هر قطعه نمونه اندازه گیری شدند و داده ها در پایان دوره 10 ساله در دو منطقه فوق مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تفاوت معنی داری از نظر آماری در زنده مانی نهالها در تیمارها و تکرارها در سطح 5 درصد وجود ندارد و عامل زمان انتقال نهال در موفقیت یا عدم موفقیت آن معنی دار نیست. شاید اصول صحیح درآوردن نهال در خزانه و کاشت صحیح آن در عرصه عامل اصلی موفقیت در جنگل کاری با بلندمازو باشد.

    کلیدواژگان: زمان جنگل کاری، نهال یکساله، بلندمازو، زنده مانی، ارتفاع، گیلان
  • ابراهیم خسروجردی*، هادی درودی، طیبه نام دوست صفحه 337

    این تحقیق در جنگلهای پسته خواجه کلات استان خراسان رضوی و در منطقه ای به وسعت 6393 هکتار انجام شد. با توجه به این که درخت پسته معمولی (Pistacia vera) مقاوم به سرما، خشکی و شوری است و از نظر نیاز به عناصر غذایی نیز گونه ای کم نیاز است، بنابراین از نظر اقتصادی دارای اهمیت قابل توجهی است. در این راستا اقدام به مطالعه این گونه به منظور شناخت بیشتر نیازهای اکولوژیکی آن گردید. در این مطالعه تاثیر عوامل فیزیوگرافی از قبیل جهت، شیب و ارتفاع بر روی برخی ویژگی های کمی و کیفی این گونه (سطح تاج، زنده مانی و شادابی) بررسی شد. بدین منظور به صورت تصادفی و با استفاده از نقشه ترکیبی (شیب، جهت و ارتفاع) تهیه شده با کمک GIS اقدام به پیاده نمودن 48 قطعه نمونه گردید و در هر یک از قطعات نمونه به روش نمونه برداری با تعداد درخت ثابت مشخصه های موردنظر اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که شیب، جهت و ارتفاع تاثیر معنی داری بر مشخصه سطح تاج داشته است. بررسی وضعیت شادابی درختان نیز نشان داد که جهت و شیب دامنه تاثیر معنی داری بر شادابی درختان داشته است. نتایج همچنین نشان داد که شیب، جهت و ارتفاع تاثیر معنی داری بر زنده مانی درختان نداشته است.

    کلیدواژگان: پسته معمولی، جنگلهای خواجه کلات، خراسان رضوی، شادابی، عوامل فیزیوگرافی
  • یونس رستمی کیا (نوکی)*، علی اکبر ایمانی صفحه 348
    در این مطالعه خصوصیات فنولوژیکی گونه پسته وحشی در دو منطقه از جنگلهای شهرستان خلخال (مزرعه و کندرق) در دو محدوده ارتفاعی (1450 متر و 1650 متر از سطح دریا) و در جهت جنوبی از سال 1380 تا 1382 مورد بررسی قرار گرفت. برای این مطالعه 30 اصله درخت در هر منطقه انتخاب و کدگذاری شدند. از ابتدای فروردین هر سال (شروع فصل رویش) تا موقع خزان کامل هر 7 تا 10 روز یکبار اطلاعات فنولوژیکی درختان ثبت گردید. خصوصیات فنولوژیکی مورد بررسی عبارت بودند از تاریخ جوانه زنی، تاریخ تشکیل برگ، گلدهی، تشکیل میوه، رسیدن میوه و ریزش برگ. نتایج نشان داد که تاریخ جوانه زنی هفته چهارم فروردین تا هفته اول اردیبهشت، تاریخ گلدهی هفته دوم تا سوم اردیبهشت، تشکیل میوه هفته سوم تا چهارم اردیبهشت، رسیدن میوه، هفته اول تا هفته دوم آبان و ریزش برگ هفته دوم تا هفته سوم آذرماه می باشد. نتایج تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که مراحل مختلف فنولوژیکی با سالهای مورد مطالعه و ارتفاعات مختلف اختلاف معنی داری با هم دارند. محاسبه ضریب همبستگی نشان داد که میان بارندگی با شروع جوانه زنی و گلدهی همبستگی منفی و معنی داری وجود دارد.
    کلیدواژگان: فنولوژی، خلخال، پسته وحشی، ارتفاع، جهت، حرارت
  • رضاحسین حیدری*، محمود زبیری، منوچهر نمیرانیان، هوشنگ سبحانی صفحه 359
    در جنگلهای حفاظتی غرب کشور (جنگلهای بلوط زاگرس) به منظور انتخاب مناسبترین روش نمونه برداری برای برآورد تعداد در هکتار و درصد تاج پوشش در بخشی از جنگل آموزشی- پژوهشی دانشگاه رازی کرمانشاه با توجه به معیار هزینه و دقت نمونه برداری (E%2×T)، دو روش خط نمونه با اندازه گیری فاصله بین درختان و روش قطعه نمونه دایره ای 10 آری در سطح 50 هکتار که در آن آماربرداری صددرصد انجام گرفته بود اجرا گردید. برای هر روش تعداد 50 نمونه براساس الگوی منظم تصادفی با ابعاد شبکه 100×100 متر برداشت و مشخصات مورد نیاز درختان موجود در آنها مانند دو قطر بزرگ و کوچک تاج درختان و جست گروه ها و تعداد درختان و جست گروه ها در داخل قطعات نمونه و خط نمونه ها اندازه گیری و یادداشت گردیدند. نتایج بدست آمده نشان می دهد که با توجه به معیار فوق، مناسبترین روش برای برآورد تعداد در هکتار و درصد تاج پوشش درختان منطقه از میان دو روش یادشده، روش قطعه نمونه دایره ای شکل با مساحت 10 آر می باشد.
    کلیدواژگان: روش نمونه برداری، تعداد در هکتار، تاج پوشش، هزینه، دقت، خط نمونه، جنگلهای بلوط زاگرس
  • افروز علی محمدی*، فرهاد اسدی، ابراهیم عادلی، سید رضاطبایی عقدایی، اسدالله متاجی صفحه 369
    ازدیاد غیر جنسی صنوبر از طریق قلمه زدن و استفاده گسترده از آن در صنوبرکاری های کشور، سطح تنوع ژنتیکی این درختان ارزشمند را تهدید می کند. از این رو، بررسی میزان تنوع ژنتیکی این درختان به منظور اتخاذ راهبرد حفاظت و توسعه صنوبرکاری برای مدیریت پایدار و استمرار تولید چوب ضروری به نظر می رسد. بر این اساس در تحقیق حاضر از میان توده های Populus nigra کشت شده در دو استان کرمانشاه و زنجان با استفاده از 23 صفت مورفولوژیکی برگ، 12 توده از لحاظ وجود گوناگونی ژنتیکی مورد بررسی قرار گرفتند. به منظور یکسان سازی شرایط محیطی، قلمه ها در قالب طرح آزمایشی بلوک های کامل تصادفی در 3 تکرار، در عرصه مجتمع تحقیقاتی البرز کرج کاشته شدند. اندازه گیری صفات مورفولوژیکی در اواسط فصل رویش انجام شد و داده های حاصل با استفاده از تجزیه واریانس، تجزیه به مولفه های اصلی و تجزیه خوشه ایمورد بررسی قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از تجزیه واریانس از لحاظ بیشتر صفات، گوناگونی در سطح توده ها را آشکار ساخت. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی، صفات با وزن بیشتر در مولفه ها را معرفی کرد. در نهایت تجزیه خوشه ایتوانست به خوبی توده های دو استان را در گروه های مجزا و به صورت مشابه با روش تجزیه به مولفه های اصلی تفکیک کند؛ به طوری که سطح تنوع ژنتیکی درختان استان زنجان بیشتر از درختان استان کرمانشاه ارزیابی شد. نتایج نشان داد که صفات مورفولوژیکی در شرایط محیطی یکسان می توانند قرابتها و تفاوتها را در بین توده ها آشکار کنند.
    کلیدواژگان: صنوبر، صفات مورفولوژیکی، تنوع ژنتیکی، خصوصیات برگ
  • پریسا محمدپور، سید ابراهیم صادقی*، بیتا علی، مهدی عبادت طلب صفحه 382

    صنوبر از گونه های پربازده و سریع الرشد برای جنگل کاری می باشد. توصیه روش های به زراعی و آگروتکنیکی و توجه به جنبه های اکولوژیک از جمله عوامل مهم و موثر در مدیریت کنترل تلفیقی آفات صنوبر محسوب می گردد. هدف از اجرای این تحقیق، بررسی تاثیر تیمارهای مختلف علفتراشی (علفتراشی کامل، علفتراشی ماهیانه و بدون علفتراشی) بر روی زنده مانی و رشد قطری و ارتفاعی نهالهای صنوبر و تاثیر آنها بر تراکم و انبوهی جمعیت آفات مهم صنوبر شامل: سرخرطومی برگخوار Chlorophanus votuptificus Gyll.، سرخرطومی برگخوار Platymycterus marmoratus Fst.، زنبور برگخوار Stauronematus compressicornis (Fabricius) و پروانه زنبورمانند گالزای صنوبر Paranthrene tabaniformis (Rottemberg) می باشد. این تحقیق طی سالهای 1383 1380 بر روی قلمه های کلن Populus deltoides 69/55 کاشته شده در قالب طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات صنوبر صفرابسته آستانه اشرفیه اجرا شد. تجزیه آماری داده ها اختلاف معنی داری را بین تیمارها از نظر زنده مانی نهالها نشان نداد. به عبارت دیگر، اعمال تیمارهای علفتراشی سه گانه تاثیری در میزان زنده مانی نهالها نداشته است. رشد ارتفاعی و قطری نهالهای سالم و آلوده به پروانه گالزای صنوبر در سالهای 1380 و 1381 تحت تاثیر تیمارهای علفتراشی قرار نگرفت؛ اما در سالهای 1382 و 1383 رشد ارتفاعی و قطری نهالها (هم نهالهای سالم و هم آلوده به پروانه گالزا) در تیمارهای مختلف علفتراشی در هر سال اختلاف معنی داری در سطح 99% (01/0P<) نشان داد. به عبارت دیگر، تیمارهای مختلف علفتراشی در سالهای 1382 و 1383 بر قطر و ارتفاع نهالها تاثیر گذار بود. طی سالهای 1380 تا 1383 تیمارهای علفتراشی سه گانه تاثیر معنی داری در تراکم جمعیت سرخرطومی Chlorophanus votuptificus، زنبور برگخوار Stauronematus compressicornis و پروانه گالزای Paranthrene tabaniformis نداشت، ولی در سال 1383 تراکم سرخرطومی Platymycterus marmoratus در تیمارهای مختلف علفتراشی متفاوت بود و اختلاف معنی داری بین تیمارها مشاهده شد (01/0 P<). بیشترین تعداد حشره در تیمار علفتراشی ماهیانه و کمترین آن مربوط به تیمار علفتراشی هفتگی بود.

    کلیدواژگان: پروانه گالزای صنوبر، سرخرطومی برگخوار صنوبر، رشد قطری، رشد ارتفاعی، زنده مانی، وجین، علفهای هرز
  • فاطمه احمدلو، مسعود طبری*، احمد رحمانی، حامد یوسف زاده، مرضیه رزاق زاده صفحه 394
    در تحقیق حاضر اثر تیمارهای مختلف خاک بر روی صفات جوانه زنی کاج حلب با هدف افزایش موفقیت در رویاندن بذر و تولید نهال آن در نهالستان کلوده آمل بررسی شد. بذرها در گلدانهای پلاستیکی با 4 ترکیب مختلف خاک شامل: 1- خاک رایج نهالستان (شاهد)، 2- خاک شاهد+ کود دامی (1:5)، 3- خاک شاهد+ خاک برگ (1:5)، 4- خاک شاهد+ کود دامی+ خاک برگ (1:1:5) و 4 تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی کاشته شد. نتایج نشان داد که در بین تیمارهای مختلف خاک، میزان جوانه زنی، میانگین روزانه جوانه زنی و قدرت جوانه زنی بذرها تفاوت معنی داری وجود دارد، در حالی که هیچ اختلافی در حداکثر میانگین روزانه، سرعت جوانه زنی، میانگین زمان جوانه زنی، ارزش جوانه زنی و ضریب سرعت کوتوسکی آنها مشاهده نشد. بین درصد جوانه زنی و میانگین روزانه بذر با ترکیبات مختلف خاک همبستگی نسبتا قوی وجود داشت. درصد جوانه زنی بذر در ترکیب کود دامی مخلوط شده با خاک برگ (تیمار 4)، در مقایسه با سایر تیمارها از وضعیت بهتری برخوردار بود. بدین ترتیب از نتایج این تحقیق استنتاج می شود که «مواد آلی و خاک برگ» سبب بهبود شرایط فیزیکی خاک و افزایش میزان جوانه زنی بذر کاج حلب می گردند. بنابراین می توان پیشنهاد کرد که برای افزایش تولید کمی و کیفی نهال این گونه در نهالستانها باید به ترکیب بستر کاشت توجه ویژه اعمال شود.
    کلیدواژگان: قوه نامیه، کود آلی، خاک برگ، تولید نهال
  • محمد امینی*، خسرو ثاقب طالبی، منوچهر نمیرانیان، روجا امینی صفحه 404

    گونه راش خزر Fagus orientalis Lipsky حدود 24 درصد تعداد درختان و 30 درصد حجم سرپا جنگلهای شمال ایران را تشکیل می دهد. تحقیق حاضر با هدف «بررسی امکان وجود نظم زمانی در رویش قطری درختان راش و تعیین رابطه ریاضی بین نوسانهای رویش با تغییر زمان» انجام شده است. بدین منظور فرضیه های: ایستا بودن، احتمال وجود اثر روند، تغییرات دوره ای و تغییرات تصادفی در سری داده ها مورد مطالعه قرار گرفت. برای این بررسی چهار اصله از قطورترین درختان سالم راش، انتخاب شد. میانگین قطر درختان نمونه، 103 سانتی متر و بیشینه سن درختان نمونه 350 سال بود. از هر درخت یک دیسک در ارتفاع برابرسینه تهیه گردید. پس از اندازه گیری پهنای حلقه های رویش سالانه و پردازش داده ها با استفاده از تحلیل سری های زمانی، نتایج به شرح زیر بدست آمد: در نمودار رویش شعاعی درختان نمونه بیش از یک روند دیده می شود؛ همبستگی بین افزایش سن و مقدار رویش جاری شعاعی سالانه، در سنین کمتر از 120 سال، مثبت و در سنین بیشتر از آن منفی است؛ رویش شعاعی درختان در این دو دوره سنی، با معادله درجه سه بهترین برازش را دارد؛ رویش حجمی سالانه همواره روند مثبت دارد و متوقف نمی شود. در نمودارهای خودهمبستگی، نوسانهای رویش در تناوب یکساله بیشترین مقدار را نشان می دهند. سایر تناوبها به صورت نامنظم و کمتر از حدود معنی داری دیده می شوند.

    کلیدواژگان: راش، دیسک، روند، رویش، سریهای زمانی، مازندران
  • کورش کبیری کوپایی*، محمدرضا مروی مهاجر، قوام الدین زاهدی امیری، منوچهر نمیرانیان، وحید اعتماد صفحه 422
    ویژگی های مورفولوژیک درختان یکی از متغیرهای مهم در ارزیابی های کمی و کیفی توده های جنگلی است. این تحقیق به بررسی این ویژگی ها بر روی 289 پایه درخت راش در یک توده خالص و 259 پایه درخت در توده آمیخته و با ساختار ناهمسال شامل قطر برابرسینه، ارتفاع درخت، سطح مقطع برابرسینه، طول تاج، قطر تاج، حجم تاج، طول و درصد تنه بدون شاخه، ضریب قدکشیدگی و انشعاب ساقه درخت در محل تاج در بخش گرازبن جنگل خیرودکنار می پردازد. این مطالعه نشان داد که در توده خالص فقط میانه و میانگین ارتفاع درختان مورد اندازه گیری و طول تنه آنها به طور معنی داری از توده آمیخته بیشتر است؛ این در حالی است که در مورد پایه های راش موجود در دو توده مقایسه شده این متغیرها از نظر آماری اختلاف معنی داری ندارند (5%=α) و در هر دو توده متغیرهای کمی و کیفی راش مشابه است.
    کلیدواژگان: راش، ویژگیهای مورفولوژیک، توده خالص، توده آمیخته، ساختار ناهمسال، جنگلهای خزری
  • صهبا غروی منجیلی*، علی صالحی، حسن پوربابایی، فاطمه اسپندی صفحه 436
    برای تعیین ارتباط ویژگی های خاک و شرایط توپوگرافی با گونه های درختی و درختچه ای، سه پارسل در سری 16 شفارود استان گیلان انتخاب و نمونه برداری با 60 قطعه نمونه دایره ای 10 آری انجام شد. در هر قطعه نمونه، قطر در ارتفاع برابرسینه درختان و درختچه ها، ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب و جهت دامنه تعیین گردید و در مرکز هر قطعه نمونه، نمونه ای از عمق 20-0 سانتی متری خاک برداشت شد. با استفاده از اندازه های قطر، سطح مقطع برابرسینه برای کلیه گونه ها محاسبه و سپس از این مقادیر در روش تحلیل دو طرفه گونه های شاخص (TWINSPAN) استفاده شد. بر این اساس 5 تیپ یا گروه درختی در منطقه تفکیک و سپس تعداد 6 پروفیل خاک در آنها حفر گردید. به منظور تعیین ارتباط متقابل ویژگی های خاک و شرایط توپوگرافی با تیپ های درختی، روش های CCA (آنالیز تطبیقی متعارفی) و ANOVA (تجزیه واریانس) و آزمون توکی (Tukey) مورد استفاده قرار گرفتند. براساس نتایج حاصل، ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب، اسیدیته و کلسیم دارای ارتباط معنی داری با تیپ های درختی منطقه بودند. تیپ های توسکا- گردو و آمیخته دارای ارتباط معنی داری با ارتفاع از سطح دریا، اسیدیته و کلسیم خاک بوده و تیپ های راش- ون و راش- نمدار، همبستگی زیادی با درصد شیب نشان دادند.
    کلیدواژگان: طبقه بندی، پوششهای درختی و درختچه ای، ویژگیهای خاک، شرایط توپوگرافی
  • ایوب مرادی*، جعفر اولادی قادیکلایی، اصغر فلاح، پرویز فاتحی صفحه 450
    به منظور ارزیابی قابلیت داده های سنجنده های HRG ماهواره SPOT 5 و LISS-III ماهواره IRS-P6 در تهیه نقشه و تفکیک محوطه های جنگلی گلازنی شده در زاگرس شمالی، بخشی از جنگلهای گلازنی شده شهرستان بانه انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. سطح محوطه های گلازنی شده (شان، کورپه، کور و خرت) در یک دوره تناوب 3 ساله با استفاده از دستگاه موقعیت یاب جهانی (GPS) به عنوان واقعیت زمینی منطقه انتخاب گردید. پس از بررسی خطاهای هندسی و رادیومتری مجموعه داده مورد استفاده تحت پردازشهایی نظیر نسبت گیری طیفی و تجزیه مولفه های اصلی قرار گرفت. همچنین برای بارزسازی بهتر اطلاعات، تصاویر چندطیفی HRG و LISS-III با تصویر پانکروماتیک IRS-1C ادغام شدند. طبقه بندی تصاویر با استفاده از الگوریتم حداکثر احتمال (ML) به دو صورت، یکی برای کل محدوده مورد تحقیق و دیگری برای هر یک از دامنه های شمالی و جنوبی به صورت جداگانه اعمال گردید. بررسی تفکیک پذیری طبقات با استفاده از معیار فاصله باتاچاریا انجام شد. نتایج حاصل نشان داد که تفکیک پذیری طبقات در دامنه های شمالی بهتر از دامنه های جنوبی می باشد. همچنین طبقه خرت شمالی و زراعت به خوبی از سایر طبقات تفکیک شدند. شاخصهای گیاهی نسبت به باندهای اصلی، نتایج ضعیف تری را نشان دادند. از مجموعه داده های SPOT، باندهای ادغام شده با میزان صحت کلی 3/65% و ضریب کاپا 63/0 در طبقه بندی 4 طبقه ای، بیشترین مقدار این دو معیار را حاصل نمود. در بین داده های IRS-P6 مولفه اول حاصل از تجزیه مولفه های اصلی در ترکیب با باندهای 1 و 4، با میزان صحت کلی 70 درصد و ضریب کاپا 6/0 بهترین نتیجه را کسب کرد. مقایسه نتایج حاصل از طبقه بندی دو تصویر نشان داد که استفاده از داده های فصل رویش گیاهی و قبل از گلازنی نتایج بهتری را ارائه می دهد. با وجود مشکلات تداخل طیفی خاک منطقه با پوشش درختی، نتایج بدست آمده بیانگر آن است که داده های مورد استفاده در این تحقیق، قابلیت نسبتا مناسب برای تفکیک محاوط گلازنی و تهیه نقشه در این مناطق را دارند.
    کلیدواژگان: داده های ماهواره ای، ادغام داده ها، شاخصهای گیاهی، تجزیه مولفه های اصلی، گلازنی، زاگرس شمالی
  • عباس بانج شفیعی*، مسلم اکبری نیا، غلامعلی جلالی، احمد علیجانپور صفحه 464
    منطقه مورد مطالعه واقع در سری چلیر جنگل آموزشی- پژوهشی خیرود در سال 1377 دچار حریق سطحی با شدت زیاد گردید و پس از گذشت 7 سال از وقوع آتش سوزی، به منظور بررسی اثر آتش سوزی بر رویش قطری درختان راش و ممرز اقدام به انجام این تحقیق شد. بعد از پیمایش سراسر مناطق سوخته و شاهد، تعداد 60 نمونه مغزی با استفاده از مته سال سنج، از دو گونه راش و ممرز (هرکدام 15 نمونه در هر یک از دو منطقه) تهیه گردیده و پهنای دایره های سالیانه مربوط به سالهای مختلف در هر نمونه اندازه گیری شد. مقادیر بدست آمده به تفکیک سالهای قبل و بعد از آتش سوزی و همچنین همبستگی آنها با داده های اقلیمی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که آتش سوزی سطحی اتفاق افتاده در این توده جنگلی تاثیر معنی داری بر رویش قطری راش نداشته، اما باعث افزایش معنی دار آن در ممرز گردیده است. همچنین میزان پهنای دایره های سالیانه در سالهای قبل از آتش سوزی با داده های اقلیمی همبستگی معنی دار داشته، درصورتی که در سالهای بعد از آن همبستگی مشاهده نگردید. بنابراین، ریشه تغییرات را می توان در عوامل دیگری به غیر از اقلیم مانند آتش سوزی جستجو کرد.
    کلیدواژگان: پهنای دایره های سالیانه، رویش قطری، راش، ممرز، آتش سوزی جنگل، جنگل خیرود
  • محمدرضا پورمجیدیان، محمد مرادی* صفحه 475
    به منظور بررسی ویژگی های رویشگاهی و جنگل شناسی درختان ارس (Juniperus excelsa M. Bieb) با توجه به عوامل توپوگرافی و خاک، جنگل ایلان در استان قزوین مورد مطالعه قرار گرفت. ابتدا با تلفیق نقشه های شیب، ارتفاع و جهت های جغرافیایی، نقشه واحدهای کاری بدست آمد. سپس آماربرداری از تعداد در هکتار درختان، زادآوری، ارتفاع، قطر برابرسینه، قطر تاج، درصد تاج پوشش، تعداد درختان با تنه واحد و تاج نامتقارن در درون هر واحد کاری به کمک قطعات نمونه 1600 مترمربعی انجام شد. در هر واحد کاری سه نمونه خاک در عمق 20-0 سانتی متر برداشت شد و میزان آهک، اسیدیته و وزن مخصوص ظاهری آنها تعیین گردید. نتایج نشان داد که به جز مشخصه ارتفاع و تاج نامتقارن درختان ارس در شیبهای مختلف، سایر مشخصه های رویشی در بین واحدهای کاری دارای اختلاف معنی دار در سطح 1 و 5 درصد می باشند. همچنین بین تعداد زادآوری ارس و خصوصیات خاک رابطه معنی دار در سطح 5 درصد وجود داشت. بیشترین همبستگی میان درصد آهک و تعداد زادآوری مشاهده شد (54/0r =). تعداد گیاهان بوته ای، تعداد در هکتار درختان، رویه زمینی و درصد تاج پوشش با میزان زادآوری همبستگی معنی دار نشان دادند. بیشترین همبستگی میان درصد تاج پوشش و زادآوری ارس مشاهده شد (64/0= r). بنابراین مشخصه های رویشی ارس در ارتباط تنگاتنگ با عوامل توپوگرافی و خاک می باشند.
    کلیدواژگان: ارس، مشخصه رویشی، واحد کاری، عامل توپوگرافی، خاک، ایلان
|
  • R. Karamian*, H. Sardabi, A. Mohammadian, F.A. Jahanpour Page 319
    In order to cooperate with the Iranian Olive Development Project, the importance of the holy tree of olive and to achieve the most adaptable varieties of olive to climate conditions of Lorestan province, a trial was conducted in 2001 to investigate the most adaptable varieties of Olea europaea L. species. For this reason, 10 varieties of olive, including Konservalia, Roghani Roudbar, Gorgan A, Gorgan B, Mishen, Roghani Mahally, Roghani Gorgan, Amfisis, Zard and Shengeh were used as treatments under randomized complete blocks design with four replications at Kamalvand experimental station in Khorramabad city. At each plot, 20 seedlings were planted at 5m×5m spacing. According to the results, the varieties of Zard, Roghani Roudbar, Roghani Mahali and Gorgan B had the highest survival rate. The varieties of Zard and Roghani Roudbar showed the highest height growth. The varieties of Zard and Roghani Roudbar showed the highest collar diameter growth, whereas the varieties of Konservalia and Mishen showed the highest fruit production ability.
    Keywords: Olea europaea, survival, varieties, Lorestan
  • B. Kanjani Shiraz*, A. Hemati, B. Amanzadeh Page 327

    Quercus castaneifolia is one the most valuable species of northern forest in Iran. Therefore, study and determination of feasible time of planting is important for this species. This research was conducted in low and middle altitudes of Shafaroud watershed with 3 replications in six treatments including of planting of one year old seedlings in December, January, February, March, April and storing in March and planting in April. The study was carried out for 10 years continuously. In each plot 100 seedlings were planted in a spacing of 1m×1m. Totally, 1800 seedlings were planted in each zone and a sum of 3600 seedlings was used in this study. At the end of growing period, the survival percentage and height of 36 seedlings in the middle of each plot were recorded and ten years results showed that there was no significant difference among treatments (P < 5%).

    Keywords: Quercus castaneifolia, plantation, seedling, survival, height, Guilan
  • E. Khosrojerdi*, H. Darroudi, T. Namdost Page 337

    This study was carried out in the Pistachio forests of Khajeh Kalat with an area of 6393 ha. In order to study the effect of physiographical factors (aspect, slope and altitude) on qualitative and quantitative characteristics (crown area, viability and vigority) of pistachio, a land survey was conducted. Sampling performed by 48 plots in random design established on overlaid maps of aspect, slope, altitude, created by GIS softwares. Results showed that slope, aspect and altitude have significant effect on crown area of pistachio. Aspect and slope showed significant effect on pistachio vigority. Results also showed slope, aspect and altitude had no significant effect on viability.

    Keywords: Khaje Kalat forest, Khorasan Razavi, physiographical factors, Pistacia vera, viability
  • Y. Rostamikia (Noki)*, A.A. Imani Page 348
    Phenological characteristics of Pistacia atlantica Desf subsp. Mutica (F. & M.) Rech were investigated at two different sites of Khalkhal Forests (Mazrae and Kandiragh) at two altitudes (1450 and 1650 m.a.s.l) and one aspect (south), during the years of 2001 to 2003. For this study, 30 trees at each site were selected and registered. The study started at March (beginning of the growing season) and ended at full leaf fall of each year. Every 7-10 days, the phenological characteristics were measured as date of budding, date of leaf formation, flowering, fruiting, fruit ripening and leaf fall. Statistical analaysis was done by compound analysis of variance method. Results showed that date of budding is between 3rd and 4th week of April, flowering between 4th week of April and 1st week of May, fruit set between 2nd and 3rd week of May, fruit ripening between 4th week of October and 1st week of November and leaf fall between 1st and 2nd week of December. The statistical analysis showed that there were significant differences beween the phenological characteristics and two altitudes. There was significant negative correlations between average rainfall and date of budding and flowering.
    Keywords: phenology, Khalkhal, pistacica atlantica, altitude, aspect, temprature
  • R.H. Heidari*, M. Zobeiri, M. Namiranian, H. Sobhani Page 359
    In order to determine the suitable sampling method for estimating of stem number per ha and percentage of canopy cover in the protective western oak forests of Iran (Zagros), a survey was carried out in Kermanshah province. For this purpose and based on cost and precision (E%2 × T) criterion, two sampling
    Methods
    1- transect by distance measurement between trees and 2- circular plot with area of 1000m2, were carried out in 50 ha area of the educational and research forest of Razi University, which was already surveyed by 100% inventory. For each sampling method based on systematic-random sampling design with 100m×100m dimensions, 50 samples were selected. In each sample plot and transect, the number of trees and some characteristics of trees such as number of coppice shoots, the least and highest crown diameter were recorded and measured. Results showed that the more suitable method for these forests in west of Iran is the circular sample plot with 1000m2 area.
    Keywords: sampling method, density, canopy cover, cost, precision, transect, Zagros, Oak forest
  • A. Alimohammadi *, F. Asadi, E. Adeli, S.R. Tabaei, Aghdaei, A. Mataji Page 369
    In order to adopt strategies for conservation and development, it is necessary to estimate the amount and distribution of genetic diversity in existing populations of poplar. In this study, for estimating genetic diversity between and within 12 stands of Populus nigra established at Kermanshah and Zanjan provinces in Iran, morphological traits were measured. In order to assimilate environmental conditions, seedling were planted under randomized complete blocks design with 3 replications. In the middle of growing season, 23 morphological traits were measured and data were analyzed using analysis of variance, cluster and principal component analysis. Results showed significant differences between stands. Principal component analysis introduced traits with high weight in components. Finally, by using cluster analysis, stands were classified in 2 groups based on 2 different provinces. Results showed that in homogeneous conditions, morphological traits could reveal diversity and similarity in poplar stands.
    Keywords: Populus nigra, morphological traits, genetic diversity, leaf characteristics
  • P. Mahammadpour, S. E. Sadeghi*, B. Ali, M. Ebadattalab Page 382

    Poplar is a one of the fast growing and prolific species that is used for afforestation programs. Advising agro-technical methods with attention to ecological aspects is one of the effective and important factors in integrated management of pests. The object of this investigation is studying the effects of different weeding treatments (complete weeding, monthly weeding and no weeding) on diameter and height growth of poplar seedlings, evaluating variation of different weeding treatments and also identifying weeds of poplar nurseries and studying their effects on population densities of Chlorophanus votuptificus, Slatymycterus marmoratus, Stauronematus compressicornis and Paranthrene tabaniformis, which are important pests of poplars in the nurseries. Statistical analysis of the obtained data did not show any statistical differences between the treatments in survival percentages of the seedlings. Diameter and height growth of healthy and infested seedlings to poplar gall inducing moth was not affected by weeding treatments in the years 2001-2002. However, in the years 2003-2004, a significant difference was observed between different weeding treatments in diameter and height growth of seedlings (P<0.01). The three weeding treatments had no significant effect on population densities of Chlorophanus votoptificus, Stauronematus compressicornis and Paranthrene tabaniformis, but in 2004, density of this pest was different in various treatments and a significant difference was observed in P<0.01. The highest number of insects was in monthly and the least was in weakly weeding treatment.

    Keywords: Paranthrene tabaniformis, Chlorophanus votuptificu, Platymycterus marmoratus, Stauronematus compressicornis, diameter, height, survival, weeding
  • F. Ahmadloo, M. Tabari*, A. Rahmani, H. Yousefzadeh, M. Razagh Zadeh Page 394
    Present research was aimed to study 1- the effect of soil-media on seed germination of Pinus halepensis Mill. and 2- the increase of seed germination and seedling production in nursery of Koloudeh, located in Amol city, Iran. Seeds were sown in plastic pots at four different soil treatments including: a- nursery soil (control), b- control soil+ cattle manure (5:1), c- control soil+ litter (5:1), d- control soil+ cattle manure+ litter (5:1:1). The experiment was set up as completely randomized design (CRD) with four replications. Results demonstrated that among the soil treatments there was a significant difference in attributes as germination rate, mean daily germination and germination energy but no significant differences were found in maximum mean daily germination, germination speed, mean germination time, germination value and Kotowski coefficient of velocity. There was a highly significant correlation between germination rate and mean daily germination with different soil composition. Seed germination rate was highest where decomposed litter was mixed with control soil+ cattle manure+ litter (5:1:1). From this investigation it is deduced that organic matter improves seed germination of Pinus halepensis, due to the suitability of seedbed. Thus, it can be proposed that in order to enhance the qualitative and quantitative of seedling production of this species, the condition of soil-media should be better considered in nurseries.
    Keywords: viability, organic matter, litter, seedling production
  • M. Amini*, Kh. Sagheb, Talebi, M. Namiranian, R. Amini Page 404

    Fagus orientalis Lipsky accounted for 24 percent of stem number and 30 percent of total volume in northern forests of Iran. The aim of this research is finding the regularity in frequencies of diameter increment, determining the relationship between tree age and fluctuations in radial increment of beech trees. Several hypotheses including stationary, secular trend, cyclic and random variations in data series of the beech tree increment, were examined to find out the main effective factor on variations. Four sound beech trees with mean diameter of 10 cm and maximum age of 350 years were selected. One disk was prepared at breast height from each sample tree. Then rings width was measured and data processed with the Time Series analysis. Results showed that there is more than one trend (model) in radial increment diagram of the sample beech trees. Positive correlation was calculated between tree age and radial increment up to the age of 120 years, where as this correlation turns to negative after this age. The mean and distribution of radial increment differ in periods of tree life. Radial increment of the beech trees is fitted with cubic model along the two age periods. Volume trend of annual increment always is positive and is not inversed. Autocorrelation diagrams show one year periodicity for the fluctuations of radial increments. The other periodicities are irregular and the alterations are not statistically significant.

    Keywords: beech, disk, trend, increment, time series, Mazandaran
  • K. Kabiri Koupaei*, M.R. Marvie Mohadjer, Gh. Zahedi Amiri, N. Namiranian, V. Etemad Page 422
    Morphological characteristics are important variables applied in forest inventory practices. This paper investigates such variables as diameter at breast height, basal area, height, crown length and width, volume, trunk length and ratio and slenderness coefficient as well as stem branching behavior on 289 stems in a pure stand and 259 stems in a mixed stand with uneven-aged structure in Gorazbon district, North of Iran. Results show no difference between two stands except for height and trunk length which is significantly higher for pure stand while there is no significant difference (α= 0.05) for all concerned variable for beech trees between the two stands.
    Keywords: Beech, morphological characteristics, pure stand, mixed stand, uneven, aged structure, Hyrcanian forests
  • S. Gharavi Manjili*, A. Salehi, H. Pourbabaei, F. Espandi Page 436
    In order to determine the relationship of soil characteristics and topographic conditions with tree and shrub species, three compartments of district 16 of Shafaroud forest, Guilan, Iran were sampled by sixty 0.1 ha plots. In each plot, diameter of all trees and shrubs (DBH>10 cm), altitude, slope and aspect were recorded and soil samples were taken at 0-20 cm depth. Total of basal area for every species in each plot was calculated. Using TWINSPAN (Two-Way Indicator Species Analysis), the forest was classified in five types, and then 6 soil profiles were excavated in them. The relationship of forest types with soil characteristics and topographic factors were analyzed by CCA (Canonical Correspondence Analysis), ANOVA (Analysis of variance) and Tukey's method. Based on the statistical methods, elevation, slope, soil pH and Ca showed significant relationship with forest types. Alnus- Juglans and mixed forest types had a significant relationship with elevation, soil pH and Ca. High correlation in Fagus- Tilia and Fagus- Fraxinus types with slope was recognized.
    Keywords: classification, tree covers, soil characteristics, topographic condition
  • A. Moradi*, J. Oladi, A. Fallah, P. Fatehi Page 450
    To evaluate the capability of SPOT5 HRG and IRS-P6 LISS-III in separating the pollarding areas of northern Zagros forests and preparing the map of this area, some parts of pollarded forests located at Baneh city were selected. The pollarding areas (Shan, Kurpe, Khert and Koor) were determined as ground truth in a 3 year alternation period using a global positioning system (GPS). Assessing the radiometric quality, no radiometric error was observed in these data. SPOT5 data which had been already geometrically corrected was used as basis for geometric correction of IRS-P6 color image and IRS-1C panchromatic image. Nonparametric method was used to do geometric correction with Root Mean Square Error (RMSE) of 0.54 and 0.75 pixels for these tow images, respectively. Principal component analysis (PCA) and various spectral rationing methods were used to prepare artificial bands used in data analysis. Likewise, for more image enhancement, HRG and LISS-III multi-spectral bands were fused with IRS-1C pan image. The data was classified using a maximum likelihood (ML) algorithm. This classification was applied using 4 and 6 classes for the studying area and a classification with 3 classes was used for each northern and southern aspects. The separability of classes was studied using Bhuttacharrya Distance Criteria. Result showed that separability of different classes of northern aspect was better than southern aspect. Likewise, northern Khert and agriculture classes were completely separated from other classes. The vegetation indices showed lower results compare to the original bands. Fused bands of SPOT 5 images showed the highest overall accuracy is equal to 65.3% and the highest Kappa coefficient is equal to 0.63. The highest overall accuracy (70%) and Kappa coefficient (0.60) was obtained using the first component analysis resulted from PCA in combination to bands 1 and 4 IRS-P6 data. According to the results of classifying of these two images, the data obtained before pollarding and during of vegetation growth season, showed better results. Regardless of spectral interference between soil and trees crown cover, the results showed the high capability of above mentioned images to separate the pollarding areas and to prepare the map of the area.
    Keywords: satellite data, data fusion, vegetation indices, PCA, pollarding, Northern Zagros
  • A. Banj Shafiei*, M. Akbarinia, Gh. Jalali, A. Alijanpour Page 464
    The study area is located in Kheyroud forest which was burned in 1998. This study was carried out to evaluate forest fire effect on diameter growth of beech (Fagus orientalis L.) and hornbeam (Carpinus betulus L.) after 7 years. After surveying whole burned and control area, 60 cores using increment borer were provided from both beech and hornbeam (15 cores were provided for each species in each area). Then sample’s ring growth width was measured. Statistical analysis was conducted on data which classified in years before and after fire. Furthermore, correlation between ring growth width and climatic data was tested. Results showed that the surface fire didn’t affect on beech but hornbeam ring growth was increased significantly. The correlation within ring growth width and climatic data had been recognized before fire but there was no correlation with years after that. Thus, other factors excluding climate such as fire could be considered as the change reasons.
    Keywords: ring growth width, diameter growth, beech, hornbeam, forest fire, Kheyroud forest
  • M.R. Pourmajidian, M. Moradi* Page 475
    In order to investigate the vegetative properties of Juniperus excelsa M.Bieb in relation to soil and physiographic factors, Ilan site in Qazvin province was selected. First, map of land units was produced by overlaying of slope, elevation and geographical aspects maps. Inventory of vegetative characteristics such as density, DBH, height, number of trees with single trunk, number of trees with non-symmetrical canopy, canopy cover (%), canopy diameter and seedling density was performed in every land units by measuring 3 sample plots of 1600 m2 surface area. Three soil samples were taken from each land unit from 0-20 cm depth of soil and CaCo3, pH and bulk density were measured in lab. Results showed that except for trees with non-symmetrical canopy and trees height in different slope classes, other vegetative characteristics had significant difference among the land units, aspects, slopes and elevations at significant levels of 99 and 95 percent. Also, there is a significant correlation between number of juniper seedling with physical and chemical characteristics of soil. Highest correlation was observed for lime percentage and number of juniper seedling (r = 0.54). There were positive and significant correlation between number of shrub plant, number of juniper trees, basal area and forest canopy percentage with number of seedling. Highest correlation was observed for forest canopy percentage and number of juniper seedling (r = 0.64). Therefore, the vegetative characteristics of Juniperus excelsa M.Bieb in the studied site have significant correlation with soil and physiographic factors.
    Keywords: Juniperus excelsa M.Bieb, vegetative characteristics, land unit, topographic factor, soil, Ilan