فهرست مطالب

تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی - پیاپی 58 (پاییز 1388)
  • پیاپی 58 (پاییز 1388)
  • بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/12/15
  • تعداد عناوین: 9
|
  • غلامرضا فدایی صفحه 5
  • آذین رضوان، مرتضی کوکبی، زاهد بیگدلی صفحه 9
    این پژوهش به بررسی میزان سواد اطلاعاتی کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان به منظور شناسایی نقاط قوت و ضعف احتمالی آنان می پردازد. جامعه ی آماری این پژوهش تمامی کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان می باشند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه ای محقق ساخته، مشتمل بر 44 سؤال استفاده شده است. روش پژوهش پیمایشی و برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و آمار توصیفی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که اکثریت افراد جامعه ی آماری را زنان، در گروه سنی زیر 35 سال و با مدرک تحصیلی کاردانی تشکیل می دهند. بررسی کلی یافته های پژوهش نشان می دهد که مهارت کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان در درک صحیح نیاز اطلاعاتی شان در سطحی مطلوب، راهبردهای جستجوی اطلاعات به صورت چاپی در سطحی متوسط، راهبردهای جستجوی اطلاعات به صورت الکترونیکی در سطحی نامطلوب، استفاده از پایگاه های اطلاعاتی پیوسته و ناپیوسته در سطحی نامطلوب، استفاده از امکانات و ویژگی های موتورهای کاوش، گروه های بحث و خبری در اینترنت در سطحی نامطلوب، استناددهی به منابع اطلاعاتی چاپی و الکترونیکی در سطحی نامطلوب، طراحی و انتخاب مناسب ترین و مؤثرین روش دستیابی به اطلاعات در سطحی نامطلوب، توانایی ترکیب اطلاعات جدید با دانسته های قبلی و تولید دانش جدید در سطحی مطلوب، ارزیابی نتیجه ی فرایند جستجو در رابطه با رفع نیاز اطلاعاتی شان در سطحی مطلوب، استفاده ی خلاق و مناسب از فناوری در جهت تولید محصولات و عمل کردهای نوین در سطحی متوسط، میزان پایبندی به مسئله ی حق مؤلف ومحدودیت های قانونی واجتماعی استفاده از اطلاعات در سطحی مطلوب، سازماندهی، خلاصه برداری و چکیده نویسی از منابع و مدارک اطلاعاتی در سطحی متوسط، تعیین و تشخیص نکات اصلی موجود در اطلاعات در سطحی متوسط و تعیین میزان مشورت با دیگر کتابداران و متخصصان موضوعی در بازیابی اطلاعات در سطحی نامطلوب قرار دارد. هم چنین یافته های پژوهش نشان می دهند که سواد اطلاعاتی کتابداران کتابخانه های عمومی استان خوزستان در وضعیت مناسب و مطلوبی نمی باشد. در پایان به منظور بهبود وضعیت موجود پیش نهادهایی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: سواد اطلاعاتی، کتابداران کتابخانه های عمومی، استان خوزستان
  • فاطمه فهیم نیا، فاطمه جعفری صفحه 39
    هدف از انجام این پژوهش تعیین و بررسی سهم نشریات ادواری در برون دادهای علمی اعضای هیات علمی دانشکده های علوم انسانی (دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی، مدیریت و اقتصاد) دانشگاه شیراز نمایه شده در Web of Science طی سالهای 1998 تا 2007 است. جامعه ی آماری این پژوهش را تعداد 1067 استناد از مجموع 51 عنوان مقاله ی نمایه شده در نمایه های استنادیA&HCI و SSCI تشکیل می دهند. این پژوهش به روش تحلیل استنادی انجام شده است. در این پژوهش سهم نشریات ادواری نسبت به سایر منابع اطلاعاتی، زبان نشریات مورد استناد، میزان استناد به مجله های رتبه بندی شده در گزارش های استنادی مجله ها (JCR)، تعیین مجله های هسته بر اساس قانون برادفورد و مطابقت فهرست پراستنادترین مجله ها با فهرست موجودی دانشگاه شیراز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که نشریات ادواری، نقش مهمی در تولید اطلاعات علمی اعضای هیات علمی دانشکده های علوم انسانی این دانشگاه دارند به طوری که میزان استناد به این نوع منابع 68 درصد است.
    کلیدواژگان: برون دادهای علمی، علوم انسانی، علم سنجی، دانشگاه شیراز
  • مریم امیدخدا، فرشته سپهر صفحه 61
    پژوهش حاضر با استفاده از روش پیمایشی، نیازها و علایق مطالعاتی اعضای جوان کتابخانه های عمومی زیر نظر نهاد کتابخانه های عمومی کشور شهر تهران را در هنگام اوقات فراغت مورد مطالعه قرار می دهد. هدف اصلی این پژوهش، شناخت و تعیین نیازها و علایق مطالعاتی جامعه ی پژوهش می باشد و درصدد مشخص نمودن هدف، انگیزه و علایق مطالعاتی اعضای جوان کتابخانه های عمومی، همچنین تعیین مهم ترین امکانات جهت گذراندن اوقات فراغت می باشد. از میان 53251 نفر اعضای جوان تعداد 600 عضو به عنوان نمونه به روش نمونه گیری خوشه ایمتناسب با اندازه و حجم هر منطقه انتخاب شدند. از پرسشنامه برای جمع آوری داده ها استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که بیش تر اعضا (39 درصد) باهدف گذراندن اوقات فراغت به کتابخانه ها مراجعه می کنند. هم چنین بررسی ریزتر یافته های پژوهشی نشانگر آن است که در کل سطح شهر تهران خصوصا در حوزه ی جنوب و مرکز، کتابخانه ها، نقش اساسی در پرکردن اوقات فراغت کاربران جوان دارند. رمان با توزیع فراوانی 2/44 درصد، موضوعی است که بیش از سایر گزینه ها مورد توجه و علاقه ی کاربران می باشد. بعد از آن موضوعات ورزشی با 1/20 درصد، موضوعات هنری با 1/15 درصد و طنز با 6/13 درصد در رده های بعدی قرار دارند.
    کلیدواژگان: مجموعه سازی، نیازاطلاعاتی، کتابخانه های عمومی، اوقات فراغت جوانان، شهر تهران، مطالعه
  • صدیقه محمداسماعیلی، المیرا خانلرخانی صفحه 87
    ارزیابی کیفیت صفحات وب از دیدگاه کاربران، نقشی سازنده در طراحی و توسعه ی آن بالاخص در مراکز پژوهشی دارد، زیرا توسعه دهندگان وب را با دیدگاه کاربر، آشنا و به آنان در خلق وب سایت های کاربرمدار در محیط علمی- پژوهشی یاری می رساند. «وب کوال»، به عنوان مدل ارزیابی کیفیت صفحات وب، می کوشد تا تصویری از کیفیت وب سایت از دیدگاه کاربران، در دو وضعیت موجود و مورد انتظار ارائه دهد. در پژوهش فوق نیز، تلاش شده است تا کیفیت صفحات وب پژوهشگاه های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری مستقر در شهر تهران، با رویکرد پیمایشی -تحلیلی و با استفاده از جدیدترین ویرایش مدل وب کوال که تحت عنوان ای-کوال معرفی شده است، مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرد. مدل ای -کوال، بر اساس ساختار وب کوال می کوشد کیفیت موجود و مورد انتظار صفحات وب را از دید کاربر ارزیابی نماید. یافته های این پژوهش، نشان دهنده ی وجود «تفاوت معنی دار» میان کیفیت موجود و کیفیت مورد انتظار این صفحات از دیدگاه کاربران می باشد. در پایان نیز نظرات و پیش نهادهایی برای بهبود کیفیت این صفحات ارائه شده است.
    کلیدواژگان: کیفیت صفحات وب، وب کوال، ای، کوال، پژوهشگاه، کاربران، وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری
  • مهسان پوراسدالهی نزاد صفحه 109
    هدف از پژوهش حاضر، بررسی نرم افزارهای مدیریت و ارائه ی اصطلاح نامه ای فارسی است. در این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی- توصیفی، پنج نرم افزار مدیریت اصطلاح نامه ای علوم اسلامی، تزاروس بیلدر، پارس آذرخش، قاموس و نسخه ی تولیدی ابراهیم پور، به علاوه ی چهار نرم افزار ارائه ی اصطلاح نامه ای علوم اسلامی، تزاروس بیلدر، قاموس، نسخه ی تولیدی ابراهیم پور، از لحاظ معیارهای عمومی و عملکردی موجود در سیاهه ی وارسی مورد بررسی قرار می گیرند. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که از لحاظ رعایت معیارهای عمل کردی، نرم افزارهای تزاروس بیلدر و پارس آذرخش، بالاترین رتبه را در بین نرم افزارهای مدیریت و اصطلاح نامه های علوم اسلامی و تزاروس بیلدر هم بیش ترین امتیاز را در بین نرم افزارهای ارائه، کسب کرده اند. در قسمت رعایت معیارهای عمومی نیز نرم افزار تزاروس بیلدر و اصطلاح نامه ی علوم اسلامی، بیش ترین امتیاز را به خود اختصاص داده اند. نتایج کلی این پژوهش نشان می دهند که نرم افزار تزاروس بیلدر بیش ترین امکانات را در بین نرم افزارهای موجود دارا می باشد.
    کلیدواژگان: نرم افزارهای مدیریت اصطلاح نامه، نرم افزارهای ارائه اصطلاح نامه، تزاروس بیلدر، اصطلاح نامه علوم اسلامی، پارس آذرخش، قاموس، نرم افزار اصطلاح نامه ای نسخه تولیدی ابراهیم پور
  • مهناز ریزان صفحه 131
    امروزه نشریات لاتین یکی از منابع مهم و ضروری در کتابخانه های دانشگاهی محسوب می شوند. بالا رفتن قیمت نشریات و افزایش تعداد مجله های منتشر شده، ارائه ی تمام اطلاعات مورد نیاز پژوهشگران را برای کتابخانه ها دشوار ساخته است. از این رو ضرورت وجود معیاری برای انتخاب مجله های برتر بیش از پیش احساس می شود. با استفاده از نمایه های استنادی علوم و گزارش استنادی مجله ها می توان پراستنادترین مجله های مرتبط با یک حوزه ی علمی را شناسایی و از آنها در سیاست گذاری برای مجموعه سازی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی استفاده نمود. از این رو مطالعات تحلیل استنادی به دلیل کاربردهای جالب آن در تحلیل انتشارات ادواری مورد توجه متخصصان انتخاب منابع اطلاعاتی هستند. فهرست های رتبه بندی شده ی نشریات که از این طریق به دست می آیند، منبع مناسبی برای انتخاب مجله ها به شمار می آیند و در بسیاری از کتابخانه ها به کار گرفته می شوند. مقاله ی حاضر سعی دارد ضمن معرفی تحلیل استنادی و کاربردهای آن و انواع نمایه های استنادی، کتابداران و دانشجویان کتابداری و اطلاع رسانی را با کاربرد و نقش گزارش استنادی مجله ها در انتخاب نشریات لاتین در کتابخانه های دانشگاهی و تخصصی آشنا سازد.
    کلیدواژگان: تحلیل استنادی، گزارش استنادی، کتابخانه های دانشگاهی، نشریات لاتین
  • امیرحسین مردانی، ملیحه نیک کار صفحه 149
    هدف این پژوهش بررسی وضعیت میزان خوداستنادی در مقاله های تالیفی اعضای هیات علمی دانشگاه تهران در مجله های «نامه علوم اجتماعی» و «پژوهش های جغرافیایی» بین سال های 1378 تا 1386 است. برای نیل به مقصود تعداد 212 مقاله ی تالیفی مشتمل بر 4565 استناد با استفاده از روش تحلیل استنادی مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که نسبت قابل توجهی از مقاله های این دو مجله (در حدود نیمی از مقاله ها) از خوداستنادی برخوردارند و یک سوم نویسندگان در مقاله های تالیفی، خوداستنادگر هستند. متوسط خوداستنادی در مجله ی «نامه ی علوم اجتماعی» 8/0درصد و در مجله ی «پژوهش های جغرافیایی» 6/0 درصد به دست آمد. بررسی سالیانه ی مقاله ها نیز نشان داد که خوداستنادی در این مجله ها از روند منظمی برخوردار نیست و مقاله های مجله ها از نظر نوع مدرک بیشترین مدرک مورد استفاده در خوداستنادی ها را تشکیل می دادند. همچنین تفاوت معنی داری میان میزان خوداستنادی و تعداد نویسندگان در مقاله ها وجود دارد. در بررسی عمر خوداستنادی نیز مشخص شد که حدود 46 درصد خوداستنادی ها در بازه ی زمانی دو ساله قرار می گیرند و نویسندگان در رفتار استنادی خود بیشتر به متون و مقاله های اخیر خود استناد کرده اند.
    کلیدواژگان: تحلیل استنادی، خوداستنادی، دانشگاه تهران، اعضای هیات علمی، مجله نامه ی علوم اجتماعی، مجله پژوهش های جغرافیایی
  • محمد امین عرفان منش، فرشته دیده گاه صفحه 169
    هدف اصلی پژوهش حاضر، ارزیابی ظاهری، ضریب تاثیرگذاری و وضعیت بازدید وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. برای نیل به این هدف، 41 وب سایت مورد نظر با استفاده از سیاهه ی وارسی متشکل از 59 عامل، از دیدگاه ظاهری بررسی شدند. هم چنین تعداد صفحات نمایه شده ی هر وب سایت، تعداد کل پیوندها، پیوندهای دریافتی، خود پیوندها، ضریب تاثیرگذاری کل و ضریب تاثیرگذاری دریافتی این وب سایت ها به منظور ارزیابی رؤیت پذیری و میزان تاثیرگذاری آنها مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر این در پژوهش حاضر میزان بازدید از وب سایت های مورد بررسی و عواملی مانند رتبه ی ترافیک در ایران و جهان، درصد کاربران وب که سایت های مورد نظر را مرور کرده اند، متوسط صفحات مرور شده توسط کاربران و میزان مرور از داخل و خارج از کشور، بر اساس آمار مستخرج از سایت آلکسا بررسی شدند. یافته های پژوهش، نشان می دهد که وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی شیراز و ایران از نظر طراحی در بهترین وضعیت قرار دارند. بیش ترین تعداد پیوندها و پیوندهای دریافتی مربوط به وب سایت دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیش ترین تعداد خودپیوندها مربوط به وب سایت دانشگاه علوم پزشکی مشهد است. بالاترین ضریب تاثیرگذاری کل به وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی شاهرود و ایران و بیش ترین ضریب تاثیرگذاری دریافتی به وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی اصفهان و گیلان تعلق دارد. هم چنین وب سایت دانشگاه های علوم پزشکی تهران، شیراز و مشهد به ترتیب دارای بالاترین رتبه ی ترافیک در ایران و جهان بوده اند.
    کلیدواژگان: وب سنجی، ارزیابی ظاهری، پیوندهای دریافتی، خودپیوندها، ضریب تاثیرگذاری وب، رتبه ی ترافیک
|
  • Page 9
    The present research studies the level of information literacy among librarians of public libraries in Khuzestan province with the purpose of identifying their potential strengths and weaknesses. The statistical population in this study includes all librarians of public libraries in Khuzestan province. To collect information, a questionnaire made by the researcher was used which was composed of 44 questions. The research was performed by survey method and the obtained data was analyzed via SPSS software and descriptive statistics. Results of the study showed that, most of the statistical population under study is composed of women, the persons with the age under 35 years old, and technicians. The findings indicate that the mentioned librarians are at desirable level in following skills: correct understanding of their information needs; the ability of combining new information with previous knowledge and generating new knowledge; evaluating the result of search process with regard to satisfying their information needs; and level of commitment to copyright and to legal and social limitations for making use of information. On the other hand, they are at medium level in following skills: information search strategies in printed form; creative and suitable use of the technology with the aim of creating novel productions and functions; organizing as well as making notes in concise form from information resources and documents; and determining and identifying the main points existing in the information. Additionally, the librarians under study are at undesirable level in following skills: information search strategies in electronic format; taking advantage of online and offline information databases; making use of facilities and characteristics of search engines, discussion groups, and news groups in internet; referencing printed and electronic resources; design and selection of the most appropriate and effective method for access to information; and determining the level of consulting with other librarians and subject specialists in information retrieval. Research findings also indicate that, information literacy of mentioned librarians is not in suitable and desirable conditions. Finally, several suggestions have been made to improve the existing status.
  • Page 39
    The present study aims to determine and investigate the contribution of serial publications in scientific output of faculty members in human sciences departments (departments of literature and human sciences, educational sciences, social sciences, management, and economics) of Shiraz University indexed in “Web of Science” during 1998 and 2007. The statistical population included 1067 citations in 51 articles indexed in citation indices SSCI and A&HCI. This study has been carried out by citation analysis method. In the present research, contribution of serial publications in comparison with other information resources, language of the cited publications, amount of referencing to journals with ranking in journals citation report (JCR), determination of core journals based on Bradford law, and concordance of the list of journals with highest number of citations with the similar list of Shiraz University. The obtained results showed that the serial publications have a significant role in generation of scientific information by faculty members of human sciences departments in Shiraz University, such that citing these resources is 68%.
  • Page 61
    Taking advantage of survey method, the present research investigates the study needs and interests of young members in their free time in the public libraries under supervision of Iranian public libraries institution in Tehran. The main goal of the study is to identify and determine the study needs and interests of the mentioned population, and aims to recognize the study purpose, motivation, and interests of young members of the public libraries, as well as to determine the most significant facilities for their free time. Among 53251 young members, 600 of them were selected by clustering sampling method proportionate to size of each zone. The questionnaire was used to collect data. Findings of the study indicated that most members, i.e. 39% of them, visit the libraries in order to pass their free time. Therefore, it can be stated that the libraries have a critical role in filling the free time of library members. In addition, more in-depth analysis of the study findings reveals that in all parts of Tehran, especially in its south and central parts, the libraries play a crucial role in filling the free time of young library members. With abundance distribution of 44.2%, novel is the subject to which most members show interest and pay attention. Sport subjects, art topics, and comic subjects are at next levels with abundance distributions of 20.1%, 15.1%, and 13.6%, respectively.
  • Page 87
    Especially in research centers, evaluating the quality of web pages from client's point of view has a constructive role in their design and development, since it makes the web developers familiar with client's perspective and assists them in designing client-oriented web sites in scientific and research environment. As a model for assessing the quality of web pages, "webQual" attempts to provide a picture of web site's quality from client's standpoint in existing and expected status. In current research, we have tried to evaluate and study the quality of web pages of research centers dependent to Ministry of Science, Research, and Technology located in Tehran through survey-analytical approach using the newest version of "webQual" model which is called "eQual". Based upon "webQual" model, "eQual" model seeks to evaluate the existing and expected quality of web pages from client's perspective. Findings of the study indicate that, there is a significant difference between the existing and expected quality of these web pages from client's viewpoint. As a final point, ideas and suggestions have been provided so as to improve the quality of these pages.
  • Page 109
    The current study is devoted to investigate softwares for managing and providing Persian thesaurus. Therefore, using survey-descriptive method, we have analyzed five thesaurus management softwares, including the softwares “Islamic sciences thesaurus”, “Thesaurus Builder”, “Pars Azarakhsh”, “Ghamoos” and “Ebrahimpoor published version”, along with four softwares for providing thesaurus, including the softwares “Islamic sciences thesaurus”, “Thesaurus Builder”, “Ghamoos” and “Ebrahimpoor published version”, regarding the general and functional criteria existing in the survey list. The results obtained from this study indicate that with regard to observing functional criteria, the softwares “Thesaurus Builder” and “Pars Azarakhsh” gained the highest rank among thesaurus management softwares while the softwares “Islamic sciences thesaurus” and “Thesaurus Builder” ranked the highest among the softwares for providing thesaurus. On the other hand, the highest scores for observing general criteria were assigned to the softwares “Thesaurus Builder” and “Islamic sciences thesaurus”. In general, “Thesaurus Builder” software possesses the most facilities among the above mentioned softwares.
  • Page 131
    Nowadays, English publications are considered as one of the significant and essential resources in university libraries. Enhancement of the price of publications along with the increase in number of published journals has made it difficult for libraries to provide all the information needed by researchers. Therefore, the necessity of a criterion for selecting superior journals is increasingly felt. Making use of sciences citation indices and journals citation report, the journals with highest number of citations related to a scientific field can be recognized and utilized in making policy for collection development in libraries and information centers. Due to their interesting applications in analysis of serial publications, citation analysis studies are attractive to experts in selection of information resources. Ranked lists of publications yielded from this method are considered an appropriate resource for journals selection and are hence employed in numerous libraries. Besides introducing citation analysis and its applications and types of citation indices, the present paper attempts to make librarians and LIS students familiar with application and role of journals citation report in selection of English publications in university and specialized libraries.
  • Page 149
    The present study aims to investigate the status and amount of self-citation in papers written by faculty members of University of Tehran in journals "Social Sciences Letters" and "Geographical Studies" during 1999 and 2008. To reach the goal, 212 papers were scrutinized using citation analysis method, which included 4565 citations. The research findings indicate that a considerable number of the articles, i.e. approximately half of them, in these two journals include self-citation. In addition, one third of the authors have used self-citation in their papers. The average level of self-citation in the journals “Social Sciences Letters” and “Geographical Studies” was obtained to be 0.8% and 0.6%, respectively. Annual investigation of the articles revealed that self-citation does not occur with a regulated rate, and that regarding the document type, the most cited documents in the journals’ articles were the articles previously published in these two journals. Furthermore, a significant difference exists between the amount of self-citation and number of authors in articles. Scrutinizing the self-citation life cycle, it was also identified that about 46% of self-citations are in a two-year time period before the publication of the corresponding papers and that, the authors in their citation behavior have more cited their own recent articles.
  • Page 169
    The present study tries to assess the appearance, impact factor, and number of visits regarding the websites of the medical sciences universities, dependent to Ministry of Health, Treatment, and Medical Education. To reach the goal, 41 of such websites were investigated considering their appearance using a control list composed of 59 factors. Furthermore, number of indexed pages of each website, number of all links, inlinks, self-links, total impact factor, as well as received impact factor of these websites were analyzed in order to evaluate their visibility and impact. In addition, in the current research number of visits of the mentioned websites and factors such as traffic rank in Iran and in the world, percentage of web clients who have viewed the mentioned sites, average number of pages viewed by clients, and level of view inside and outside Iran were extracted and studied based upon ALEXA site. Findings of the study indicate that, websites of Shiraz and Iran Medical Sciences Universities are in best conditions regarding design. The highest number of links and inlinks belonged to Tehran Medical Sciences University and the highest number of self-links relates to Mashhad Medical Sciences University. The highest total impact factor pertains to Shahroud and Iran Medical Sciences Universities, while the highest received impact factor belongs to websites of Isfahan and Gilan Medical Sciences Universities. Moreover, websites of Tehran, Shiraz and Mashhad Medical Sciences Universities have the highest traffic rank in Iran and in the world, in descending order.