فهرست مطالب

  • پیاپی 20 (زمستان 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/12/15
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نوع شناسی پارکهای علمی و فناوری با رویکرد مدیریت دانش
    دکتر سعید خرقانی، مینو سلسله صفحه 1

    فقدان زنجیره یکپارچه از تحقیق، فناوری، توسعه و همچنین فاصله قابل توجه بین تبدیل ایده های علمی و تحقیقاتی به محصولات و خدمات از واقعیتهای جهان کنونی است. کشورهای توسعه یافته جهان برای حل این چالش، کل نظام علمی و فناوری و صنعتی جامعه، از ایجاد ایده تا تجاری سازی محصول نهایی را در یک نظام کلی تحت عنوان نظام نوآوری در کنار هم و در تعامل با هم در نظر می گیرند، یکی از اجزای این نظام پارک های علمی و فناوری است که نقشی مهم در یکپارچه سازی تولید دانش و تجلی آن در محصولات و خدمات دارد.
    در این نظام وجود رویکرد مدیریت دانش، نقش مهمی در پیوند دادن دانش و فناوری ایفا می کند. پارکها که از مزایای نزدیکی به منابع مهم سرمایه معنوی، زیرساختهای مناسب و سیاستهای راهنمایی کننده بهره مند می شوند و شرکتهای مبتنی بر فناوری و موسسات دولتی را در یک محیط مدیریت شده حمایت می کنند از طریق تلفیق با مدیریت دانش تعامل، توسعه فناوری و رشد اقتصادی را تسهیل می کنند. در این مقاله پس از مرور مختصری بر تعاریف مدیریت دانش از دید اندیشمندان، مبحث پارک های علمی و فناوری با تمرکز بر نوع شناسی پارکها مطرح می شود. به دنبال آن دسته بندی انواع پارکها به لحاظ هدف از شکل گیری بررسی می شود.

    کلیدواژگان: مدل چهار حلقه ای مدیریت دانش، پارک های علمی و فناوری، نوع شناسی پارکها، پارکهای علمی و فناوری و کارآفرینی
  • شناخت شرکت های انشعابی دانشگاهی و انواع آنها
    بهمن فکور صفحه 2

    تشکیل شرکت های انشعابی دانشگاهی به عنوان یک فعالیت بارز کارآفرینی دانشگاهی، یکی از سازوکارهای رو به گسترش انتقال تکنولوژی از دانشگاه‎ها و سازمان‎های تحقیقاتی است که می تواند بیشترین بازگشت مالی را برای دارندگان تکنولوژی به همراه داشته و نقش مهمی را در توسعه اقتصادی محلی و ملی ایفاء نماید. این مقاله در صدد است با بررسی ادبیات کارآفرینی دانشگاهی، تعریف دقیق تری از این شرکت ها به دست داده و اهمیت تاسیس این شرکت ها را از جنبه های گوناگون روشن سازد. مسئولین دانشگاهی در جهت زمینه سازی و مدیریت شکل گیری این شرکت ها در بخش دانشگاهی نیازمند شناخت بیشتری از انواع مختلف این شرکتها می باشند. از اینرو تلاش شده است دسته بندی نسبتا جامعی از انواع این شرکت ها در این مقاله ارائه گردد.

    کلیدواژگان: شرکت انشعابی دانشگاهی، کارآفرینی دانشگاهی، تجاری سازی نتایج تحقیقات
  • نظام ملی نوآوری؛ تعاریف و مفاهیم
    مصطفی تقوی، مهدی پاکزاد، وحیده علیپور صفحه 3

    نظام ملی نوآوری مجموعه ای از موسسات مجزا است که به تنهایی یا در تعامل با هم در توسعه و انتشار فناوری های جدید مشارکت می نمایند و چارچوبی فراهم می آورند که از طریق آن، دولت ها سیاست های موثر بر فرایند نوآوری را شکل داده و پیاده سازی می کنند. بنابراین نظام ملی نوآوری نظامی از نهادهای به هم پیوسته است که دانش، مهارت ها و خلاقیت هایی که منجر به فناوری های جدید می شوند را خلق، انباشت و انتقال می دهند. در مقاله پیش رو که با هدف آشنایی با مفاهیم نظام ملی نوآوری تنظیم شده است، ابتدا رابطه نوآوری و رشد و توسعه اقتصادی تشریح شده و در ادامه رویکردها و نگرش های خطی و سیستمی به فرایند نوآوری مورد بحث قرار گرفته است. در بخش بعدی سابقه تاریخی و شکل گیری مفهوم نظام ملی نوآوری و دیدگاه های مطرح در این خصوص ارائه شده و در بخش پایانی، اجزاء و عناصر سازنده نظام ملی نوآوری تبیین شده است.

    کلیدواژگان: نوآوری، رویکرد خطی و سیستمی به نوآوری، نظام ملی نوآوری، سازمان و نهاد
  • ارزیابی نقش فرهنگ و سرمایه اجتماعی در نظام توسعه علم و فناوری کشور
    علی فرقانی، اشکان حق بین صفحه 4

    عوامل فرهنگی- اجتماعی از جمله زیرساخت های کلیدی برای توسعه فناوری به شمار می رود. در این زمینه "سرمایه های اجتماعی" بسیار حائز اهمیت هستند و در این خصوص، پژوهش قابل توجهی در کشور صورت نگرفته و شاخص های مناسبی نیز تدوین نشده است. از جمله معیارهای کلیدی در این زمینه می توان به میزان اعتماد به نفس، خوداتکایی، فرهنگ کارآفرینی و نوآوری، برتری جویی و میزان اهمیت دادن به علم و فناوری (به عنوان عامل برتری)، کارگروهی، وجدان کاری و... اشاره نمود. هدف این تحقیق تبیین شاخص های فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر توسعه علم و فناوری و ارزیابی کلی این عوامل بر حسب اطلاعات موجود در ایران است. بدین منظور ابتدا با مرور ادبیات رویکردهای مدیریت دانش و فناوری و مدل های سنجش آن و تاکید بر بعد شناختی دانش ضمنی، دو دسته عوامل فرهنگی و سرمایه اجتماعی موثر در توسعه ظرفیت خلق، انتقال و جذب دانش و فناوری شناسایی و سپس شاخص های کلیدی از طریق ارزیابی شاخص ها با معیارهای ارزیابی انتخاب و تحلیلی از وضعیت برخی از این شاخص ها در ایران انجام شده است، در نهایت برخی توصیه های سیاستی به منظور تقویت زیرساخت های فرهنگی - اجتماعی در راستای توسعه نظام علم و فناوری کشور ارائه شده است.

    کلیدواژگان: توسعه علم و فناوری، عوامل فرهنگی، سرمایه اجتماعی، ایران
  • تجاری سازی تکنولوژی عامل موثر درتوسعه تکنولوژی و اقتصاد
    رضا رادفر، عباس خمسه، حسام الدین مدنی صفحه 5

    امروزه تحقیقات را به خاطر نوآوری و نوآوری را به خاطر سود اقتصادی نگاه می کنند. در دنیای کنونی تحقیقات خصلت فرهنگی به معنای مرسوم کلمه را از دست داده و به عاملی اقتصادی تبدیل گردیده است. تجاری سازی بخش مهمی از فرآیند نوآوری است و هیچ تکنولوژی و محصولی بدون آن با موفقیت وارد بازار نمی شود. ایجاد بسترهایی برای عرضه دانش و تکنولوژی، علاوه بر فراهم آوردن ارزش های اقتصادی قابل توجه برای سازمان ها، منجر به رشد اقتصادی و تکنولوژیک جامعه می شود.
    در این مقاله سعی داریم تا ضمن معرفی تجاری سازی تکنولوژی و فرآیند آن، به بررسی اهمیت تجاری سازی تکنولوژی و نقش آن در توسعه تکنولوژی های جدید بپردازیم، همچنین در ادامه عوامل مهم تاثیرگذار درتجاری سازی تکنولوژی و موفقیت آن، و نیز طبقه بندی و ریسک های تجاری سازی تکنولوژی مورد بررسی قرار می گیرد.

    کلیدواژگان: تحقیق، توسعه، نوآوری، تکنولوژی، تجاری سازی تکنولوژی
  • رویکرهای مدیریت دانش و الگوهای شکاف های دانشی در عصر فناوری
    دکتر حسین رحمان سرشت، نسترن سیمار اصل صفحه 6

    در اقتصاد دانش – محور، قابلیت کسب دانش و توسعه، تسهیم و کاربرد آن در سازمان ها می تواند منجر به خلق مزیت رقابتی پایدار برای آنها شود. به نظر می رسد نخستین گام ورود به دنیای مدیریت دانش، بررسی رویکردهای موجود در رابطه با آن باشد. پس از آن بررسی شکاف های مدیریت دانش، لازم و ضروری به نظر می رسد، زیرا ناتوانی سازمان ها در شناسایی و برطرف کردن این شکاف ها پیش از پیاده سازی برنامه های مدیریت دانش، تاثیرات نامطلوبی بر مرحله پیاده سازی آن می گذارد. در این مقاله، ابتدا، شرح کوتاهی از مدیریت دانش و ضرورت پیاده سازی آن بر اساس مقایسه آمار و ارقام کشورهای پیشرو در مدیریت دانش و شاخص های اقتصادی آنها ارائه شده است. همچنین در راستای توجیه ضرورت مدیریت دانش، به مقایسه میزان سرمایه گذاری شرکتهای پیشروی جهانی در فعالیت های تحقیق و توسعه به عنوان شاخصی از مدیریت دانش با سودآوری و درآمد آنها پرداخته شده است. در بخش بعد، وضعیت رشد دانش در ایران از طریق ارائه رتبه ایران در رابطه با تولید علم در مقایسه با شانزده کشور دیگر ارائه شده است. در ادامه، پس از توضیح مختصری در رابطه با اقتصاد دانش- محور، کشورهایی با سطوح درآمدی بالا، از نظر رتبه اقتصاد دانش- محور با کشورهایی با سطح درآمد پایین و متوسط مقایسه شده اند. در بخش بعد، پیشینه مدیریت دانش و سپس رویکردهای مدیریت دانش شامل رویکردهای مکانیکی، سیستمی، مبتنی بر شایستگی های کلیدی و رفتاری- فرهنگی و در نهایت، دو الگوی شکاف های مدیریت دانش شامل الگوی لاوریچ و پیرس و الگوی شکاف های دانشی لین و همکارانش ارائه شده است. در بخش نتیجه گیری، اولویت اتخاذ رویکردهای سیستمی، فرهنگی / رفتاری و مبتنی بر شایستگی های کلیدی بر اتخاذ رویکرد سنتی مکانیکی و همچنین قابلیت کاربرد مدل مبتنی بر شرایط اجتماعی-اقتصادی و انگیزشی افراد در سطح کلان و مدل مبتنی برشش شکاف مدیریت دانش در سطح خرد عنوان شده است.

    کلیدواژگان: مدیریت دانش، اقتصاد دانش محور، شکاف دانشی، رویکرد سیستمی، رویکرد مکانیکی، رویکردشایستگی کلیدی، فرهنگی/رفتاری رویکرد
  • مدیریت دارایی های فکری: مطالعه موردی پژوهشگاه صنعت نفت
    سید کامران باقری و ساسان صدرایی صفحه 7

    یک سده از شکل گیری و رشد صنعت نفت در کشور می گذرد و این صنعت در این مدت همواره نقشی محوری در اقتصاد کشور داشته است. با این وجود وقتی صحبت از فناوری به میان می آید، باید به وابستگی جدی این صنعت به شرکتهای بین المللی غیر ایرانی در تامین فناوری های مورد نیازش اذعان کرد. اما توسعه فناوری با خلق دارایی های فکری و مدیریت آنها گره خورده است و علت ناکامی های این صنعت در حوزه فناوری را می توان تا حدی به نارسایی های موجود در ارتباط با مدیریت دارایی های فکری نسبت داد.
    در این مقاله نقش دارایی های فکری و مدیریت صحیح آنها در صنعت و خصوصا صنایعی که به دنبال قابلیت توسعه فناوری هستند بررسی می شود. سپس صنعت نفت ایران و اهمیت مدیریت دارایی های فکری در آن مورد توجه ویژه قرار می گیرد و نهایتا دستاوردهای پژوهشگاه صنعت نفت به عنوان مهمترین بازوی توسعه فناوری در این صنعت در ارتقاء سطح مدیریت دارایی های فکری اش معرفی می گردد.

    کلیدواژگان: دارایی فکری، توسعه فناوری، مدیریت مالکیت فکری، صنعت نفت
  • جستجوی حرفه ای و پیشرفته اسناد اختراع
    پایان امینی، مرتضی راستی برزکی، کیوان اصغری صفحه 8

    اختراع یکی از مهمترین دستاوردهای مربوط به فعالیت های فکری می باشد. دستاوردهای مربوط به فعالیت های فکری توسط حقوق مالکیت فکری (Intellectual Property Rights) محافظت می شوند. اختراعات و اسناد مربوط به اختراعات حاوی اطلاعات بسیار ارزشمندی در اغلب زمینه های علمی و فناوری می باشند که متاسفانه در کشور ما کمتر به عنوان یک منبع ارزشمند دانش مورد توجه قرار گرفته است. از جمله مسائل مربوط به استفاده از این دانش گسترده، جستجوی حرفه ای اسناد اختراع می باشد. در این مقاله با توجه به اهمیت جستجوی پیشرفته اسناد اختراع و نیز با توجه به تجارب دفتر انتقال فناوری شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان، این موضوع مورد بررسی قرار گرفته است. جستجوی اسناد اختراع یک فن تخصصی و نیازمند کسب دانش، تجربه و مهارت می باشد.

    کلیدواژگان: جستجوی اختراع، ابزارها و تکنیک های جستجو