فهرست مطالب

حدیث پژوهی - پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1388)
  • پیاپی 2 (پاییز و زمستان 1388)
  • 216 صفحه، بهای روی جلد: 15,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/01/20
  • تعداد عناوین: 9
|
  • حجت الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی راد، محمدهادی امین ناجی صفحه 7
    تقیه، موضوعی است که در آیات قرآن و سنت معصومان(ع) ریشه داشته، در فهم محتوا و هدف کلام ائمه معصومین(ع) موثر است.
    محمدتقی مجلسی، ضرورت تقیه را افزون بر ادله قرآن و حدیث، از طریق قاعده حفظ حرمت مسلمان نیز اثبات نموده است. او بین تقیه و اتقا تفاوت می گذارد زیرا بخشی از احادیث با هدف اتقا صادر شده است و نه تقیه.
    وی درجات فهم مردم را در تقیه موثر و آن را از راه نشانه های سندی و محتوایی، قابل تشخیص می داند و در نشانه های سندی به مواردی چون انتساب حدیث به امام پیشین و حضور راوی عامی اشاره می نماید.
    مجلسی نشانه های محتوایی را در قالب مواردی نظیر تعارض حدیث با خبر متواتر، اضطراب و تشویش متن، و وجود قراین دال بر مشابهت با روایات عامه مبتنی کرده است.
    او در بحث وجوب تقیه، دو شرط اضطرار و مقتضیات مخاطب را مورد تاکید قرار داده است.
    کلیدواژگان: محمدتقی مجلسی، تقیه، اتقا، راوی عامی، تعارض حدیث، قراین سندی و محتوایی حدیث
  • دکتر سید رضا مودب، عبدالرضا حدادیان صفحه 29
    روایات تحریف نما، ابهام در تاریخ تدوین قرآن کریم از نظر برخی، وجود روایاتی که درباره تشبیه رخدادهای کلان امت اسلام به وقایع امت های پیشین است، و عدم یادکرد نام معصومان(ع) در الفاظ قرآن، مهم ترین عوامل پیدایش اذعان به تحریف قرآن به شمار می روند. در این میان، آنچه بیش از سایر عوامل قابل تامل و بررسی است، وجود روایاتی به ظاهر دال بر تحریف قرآن در میان کتب گوناگون است که برخی از آن ها بیش از سایر منابع اهمیت و اعتبار دارند.
    این پژوهش، بر آن است تا فارغ از بررسی های انجام شده سندی و اسنادی، به بررسی متنی روایات مورد استفاده تحریف گرایان در کتاب کافی بپردازد. گام نخست این مقاله به استخراج تمامی این روایات به ظاهر مرتبط با تحریف که حدود هشتاد روایت از کتاب کافی است، اختصاص یافته و در ادامه محل نزاع در هر روایت تبیین شده و پس از نقد و بررسی دقیق و مستند تک تک این روایات، دسته بندی نهایی ارائه شده است. شواهد درون متنی، سیاق روایات، قراین برون متنی و سخنان دانشمندان اسلامی دست مایه ما در این نقد و بررسی-ها است.
    در این تحقیق معلوم می شود که مقصود مرحوم کلینی از نقل هیچ یک از روایات یاد شده از کتاب کافی، بیان تحریف قرآن به زیاده و یا نقصان نبوده است، از این رو، ادعا و اتهام تحریف به ثقه الاسلام کلینی باطل بوده وکتاب گران سنگ حدیثی کافی روایتی دال بر تحریف قرآن ندارد.
    کلیدواژگان: روایات تحریف نما، کلینی، کافی، شیعه، تحریف قرآن
  • دکتر فتحیه فتاحی زاده صفحه 59
    عبد الاعلی موسوی سبزواری (1328/13291414) از محدثان و عالمان برجسته عصر حاضر و دارای آثار گران سنگی در زمینه دانش های مختلف دینی است. در این میان، کتاب مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن از جایگاه ویژه ای برخوردار است زیرا اندیشه های حدیثی علامه موسوی سبزواری را می توان در این اثر به خوبی مشاهده کرد.
    علامه روایات را شارح قرآن می داند و به همین دلیل در بیان معانی و یا تعیین مصادیق آیات به روایات استناد می کند.
    برای رفع ابهام از روایات یا حل تعارض میان آن ها، شیوه هایی از قبیل توجه به دلالت الفاظ، پرداختن به معانی مجازی و کنایی و نیز تاویل احادیث در کلمات علامه قابل بررسی است.
    جایگاه نقد در حوزه حدیث پژوهی علامه بیانگر آن است که وی به روایات معارض قرآن، سنت و عقل اعتماد نمی کند و در بررسی روایات، صحت سند را ملاک پذیرش حدیث نمی داند و با دقت در محتوای حدیث، نظر قطعی خود را در این باره می دهد و گاه به رد حدیث و طرح آن حکم می کند.
    کلیدواژگان: علامه موسوی سبزواری، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن، نقد حدیث، روش شناسی
  • دکتر مجید معارف صفحه 89
    در دوره جاهلیت، حج و عمره به عنوان دو عبادت مستقل به شمار می-آمده و در دو زمان مختلف از سال (عمره در ماه رجب، و حج در ماه های حج) برگزار می شده است. پس از ظهور اسلام، این دو عبادت با همان وضع از سوی مردم انجام می پذیرفت تا آنکه در سال دهم هجری و در جریان حجه الوداع به فرمان پیامبر(ص)، عمره هم زمان با ادای مناسک حج برگزار و بر انجام توامان آن تا ابد تاکید شد. علی رغم تثبیت این حکم شرعی در روایات شیعه و سنی، در خصوص اصل تشریع عمره تمتع و نیز بقا یا نسخ آن اختلافاتی در روایات اهل سنت به چشم می خورد که این مقاله در صدد بررسی تطبیقی این موضوع در روایات شیعه و سنی و نیز داوری درباره اختلافات موجود است.
    کلیدواژگان: عمره تمتع، حج تمتع، حجه الوداع، حج افراد، حج قران، سنت نبوی، سیره معصومان(ع)
  • دکتر مهدی بیات مختاری صفحه 105
    دائره المعارف بزرگ اسلامی که پس از انقلاب، به عرصه فرهنگ کشور پیوسته، حاوی نکاتی همانند تردید در استماع مستقیم «فضل بن شاذان نیشابوری» (م260 / 874 م) از امام رضا(ع)، ورود پاره ای اخبار سرزنش آمیز از امام حسن عسکری(ع) در ارتباط با وی، جسم گرایی وی و قرابت وافر دیدگاهش به عقاید سلفیان اهل سنت، تردید در صحت اسناد کتاب الایضاح به وی و موضوعاتی دیگر با همین صبغه می باشد. این باورها و رویکردها، از سوی این مقاله نااستوار تلقی و تاکید شده که توقیع منسوب به امام عسکری(ع) در عتاب «فضل» که همان هم ماخذ جسم گرا بودن وی قلمداد شده، از سوی تمام رجالیان، فاقد اعتبار و مجعول به شمار آمده است. به علاوه روایت وی از امام رضا(ع) و صحت اسناد الایضاح به وی، مورد تایید قرار گرفته است. شناخت مواضع راستین این فقیه متکلم، محدث و صحابی والا مقام ائمه(ع) که دل مشغول ارتقای معرفت دینی و با خورشید فروزان اندیشه خویش و کندوکاوهای گسترده و نگارش یکصد و هشتاد کتاب در قرن سوم، تامین کننده حیات علمی و فکری جامعه خویش بود، بی تردید سهمی بنیادی در تعالی نسل ما دارد. سزا و بلکه وظیفه این است که رهیافت های این گونه افراد نشر یابد تا در امتداد یافتن بیدارگری ها و مواضع به حقشان، خللی واقع نگردد.
    کلیدواژگان: امام عسکری(ع)، فضل بن شاذان، جسم گرایی، الایضاح، دائره المعارف بزرگ اسلامی
  • حجت الاسلام والمسلمین سید محمدعلی ایازی صفحه 137
    از مباحث مهم و ضروری در فرهنگ شیعه، شناخت موضع اهل بیت(ع) در معرفی قرآن و تفسیر و ذکر مصادیق آن و تاثیر آنان بر فرهنگ سازی مرتبط با قرآن در جامعه است. یکی از کتاب های مهم حدیثی شیعه که به موضع گیری های اهل بیت(ع) درباره قرآن پرداخته، کتاب کافی اثر ابوجعفر محمد بن یعقوب کلینی(م 329 ق) است. کلینی در اصول، روایاتی را به کتاب فضل القرآن اختصاص داده است. در این کتاب چهارده باب و صد و بیست و چهار روایت در موضوعات مختلف، گردآوری شده است. بر این تعداد، روایاتی افزوده می شود که از چند طریق، کلینی آن ها را نقل کرده یا در کتاب الدعاء، همین اصول را آورده، و یا به مناسبت های مختلف در ابواب و کتب دیگر، روایاتی در تفسیر قرآن از اهل بیت(ع) نقل کرده است. نکته مهم آنکه در بررسی روایات مربوط به قرآن در این کتاب، تنها نباید به کتاب فضل القرآن بسنده کرد و روایات هم محدود به این ابواب نیست، بلکه دایره احادیث قرآنی فراتر از کتاب اصول و کتاب یاد شده است. در فروع و روضه کافی نیز روایات بسیاری وجود دارد که به گونه ای در پیوند با مسائل و موضوعات فضیلتی و تفسیری است. از سوی دیگر، کتاب کافی از نخستین آثاری است که به لحاظ تاریخی، نشان از توجه و اهتمام به مسائل یاد شده دارد و متاسفانه درباره آن، نگاهی جامع و تحلیلی انجام نیافته است. در این تحقیق، هدف آن است که جایگاه مکتب قرآن-شناسی اهل بیت و منزلت قرآن در نظر آنان، در پرتو این روایات که مشتمل بر جایگاه، ویژگی ها، تعلیم و اوصاف قرآن از منظر اهل بیت(ع) و سیره عملی آنان نسبت به قرآن و مسائل دیگر است، تحلیل و بررسی و قدر و منزلت این روایات بر اساس واقعیات موجود و آسیب های احتمالی نمایانده شود.
    کلیدواژگان: قرآن شناسی اهل بیت، منزلت قرآن، جهت گیری روایات قرآنی، آسیب شناسی روایات، انحصار در تفسیر
  • دکتر فرهنگ مهروش صفحه 171
    عمده منابع رجالی، محمد بن احمد شیبانی را چونان یک راوی ناشناس از مشایخ شیخ صدوق شناسانده اند که از او جز روایاتی در ضمن آثار شیخ صدوق، اثری بر جا نمانده است. این مطالعه بنا دارد با آزمون روش های مختلف نقد متون، داده های تاریخی پنهان در همین اندک شواهد بازمانده را استخراج کند و از این طریق، روشی نو برای شناسایی راویان تاثیرگذار و ناشناس جهان اسلام جوید؛ راویانی اثرگذار در بوم هایی که گذشت زمان، بقایای وجود تعالیم و مکاتبشان را محو کرده است.
    کلیدواژگان: محمد بن احمد سنانی، محمد بن احمد شیبانی، احمد بن محمد شیبانی، احمد بن محمد سنانی، راویان مکتب، استطاعت، ابوعبدالله رازی
|
  • Dr. Muhammad Ali Mahdavi Rad, Muhammad Hadi Amin Naji Page 7
    Prevarication is a propounded subject in jurisprudence and hadith which is derived from the verses of the holy Quran and the manners of the holy Prophet’s family. It is impressive to understand the content and the purposes of their holy speeches. The late Mohammad Taqi Majlesi proved the necessity of prevarication through the law of keeping the reverence of Muslim as well as the other reasons and laws. He differentiates between prevarication and dissimulation since some parts of hadiths have issued for dissimulation and not for prevarication. Majlesi considers the degrees of the people’s understanding in prevarication. In his opinion recognition of prevarication’s hadith through documentary evidence refers to the narrations of the former Imam and the presence of the ordinary narrator as the audience of Imam. He considers content evidence as follows: giving order to be silent, analogy in hadith and contrast of hadith with frequent News, ambiguity in hadith, generalization in speech, disarrangement and confusion of texts, negated questioning, evidence of similarity with ordinary people and agreement with their opinions. Majlesi deems interlocutor and necessity as two mandatory conditions for prevarication.
    Keywords: Prevarication, dissimulation, ordinary narrator, jurisprudents, negated questioning, necessity, analogy, Muhammad Taghi Majlesiz
  • Sayyed Reza Moadab, Abdul Reza Haddadiyan Page 29
    The traditions indicating the possibility of corruption in the holy Quran, uncertainty in the history of collecting the Quran—at least for some scholars—the existence of some traditions comparing the major events in the history of the Muslim community with those of the history of the ancient communities, and the absence of the direct mention of the names of the Immaculate Imams, peace be upon them, in the Quran, are the main factors that led to the assumption that the Quran is possibly corrupted. Among many other factors, the traditions indicating the corruption of the Quran in different books, some of which are more important and credited than others, are worth of consideration. This article is an effort to study, irrespective of the documents and authorities, the text of those traditions in al-Kafi which have been used by the proponents of the theory of corruption. In this research, first all those traditions on the subject of corruption, which are almost eighty traditions, have been extracted. Then the cause of controversy in each tradition has been discussed and after a careful and documented analysis and study of each of these traditions they are organized in a final classification. In this analysis the researcher depends on textual evidence, the style of the traditions, external contexts and the views of the Muslim scholars.
    Keywords: traditions indicating corruption, Kuleini, al, Kafi, Shiite, corruption of the Quran
  • Fathiyyeh Fattahi Zadeh Page 59
    Abd- o al- ‘Ala Moosavi Sabzevari is one of the famous contemporary narrators of traditions and scholars. He has precious works in different religious sciences. Amongst these works, Mawahib Al- Rahman fi Tafseer-i- Al- Quran has special status; for in this book we can see Allamah’s views about traditions very well. Allamah believes that traditions interpret the Quran and for this reason he has relied on traditions to explain the meaning and determine the extension of the verses. In order to eliminate vagueness and remove contradictions from traditions, he uses methods such as: paying attention to word denotation, researching literal and metaphorical meaning and interpreting the traditions. The status of criticism in Allamah’s method of studying traditions shows that he does not trust the traditions opposing the Quran, prophetic tradition and the intellect. In the study of traditions, he does not consider correctness of document as a basis for accepting them. Considering the contents of traditions he expresses his definite opinion regarding this subject exactly and sometimes he gives judgment on disapproval of traditions and its pattern.
    Keywords: Allamah Sabzevari, Mawahib Al Rahman fi Tafseer, i, Al, Quran, Hadith Criticism, Methodology
  • Majid Maaref Page 89
    Hajj and ‘Umra were considered two independent rituals being performed in two different periods of a year (‘Umra in Rajab and Hajj in Hajj months) in the Ignorance Era. In the Islamic period these two rituals were performed in the same way until the10 th year (A.H.) when the holy Prophet commanded people to perform Hajj and ‘Umra simultaneously during his last pilgrimage and emphasized their simultaneity forever. Despite establishment of that juristic precept in both Shi‘a and Sunni hadiths, there are some disputes in Sunni hadiths concerning the very legitimacy of ‘Umra al-Tamattu‘ and its subsistence or abolition. While judging those disputes the present essay would deal with that subject in a comparative manner.
    Keywords: Umra al Tamatto', Hajj, the Prophet's last pilgrimage, Prophetic tradition, conduct of the Infallibles
  • Mahdi Bayat Mokhtari Page 105
    Assisstant Professor, University of Sistan and Bluchestan There are some issues about Fazl Ibn-e Shazan in the Great Islamic Encyclopedia, such as doubts on direct discourses with Imam Reza, materialistic ideas, closeness of his beliefs to Salafi Sunnis and also doubts on attribution of Kitab al-Izah to him, etc. In this article we explain those doubts that are baseless, specially Imam Askari`s blame of materialistic ideas of Fazl. In fact, he was a real jurist, scholar of hadith, theologian and companion of the Imams. He also has endeavored for religious knowledge and has written about one hundred and eighty books in the third century. Doubtless, he has an important role in Islamic sciences and we must spread his true beliefs in our society.
    Keywords: Imam Askari, Fazl Ibn Shazan, materialistic ideas, Kitab al Izah, great Islamic Encyclopedia
  • Muhammad Ali Ayazi Page 137
    One of the important and necessary discussions in the Shiite culture is knowing the position of the Household of the Prophet, peace be upon them, in introducing the Quran, its interpretation and its implications, and their effect on the formation of the culture concerning the Quran in the society. One of the important books of Shiite hadith (traditions) which concerns the stand of the Household of the Prophet, peace be upon them, to the Quran is al-Kafi by Abu Jafar Muhammad Ibn Yaqub al-Kuleini (d. AH 329). Kulein in his Usul al-Kafi gathers some traditions on the Excellence of the Quran in one of the volumes. This volume comprises fourteen chapters and includes 124 traditions on different subjects. Besides these traditions, Kuleini adds some other traditions which he relates in different ways. He also brings thesame principles in the volume of The Prayer, and on different occasions he relates some traditions on the interpretation of the holy Quran by the household of the Prophet, peace be upon them, in other chapters and volumes. It is important, however, to note that in the study of the traditions on the Quran in this book one should not be confined to the Excellence of the Quran and the traditions are not confined to these chapters; rather the range of the traditions on the Quran are wider than the Book of Usul and the other mentioned book. In Furu and Rawdah in al-Kafi there are also many traditions which in a way are connected to the questions of subjects of superemcy and interpretation. On the other hand, al-Kafi is one of the first books which historically shows the interest in the mentioned questions and unfortunately no comprehensive and analytical study has been made. The aim of this research is to analyse and study the position of the school of Quranic studies of the people of the household and the position of the Quran in their view in the light of these traditions which indicate the position, qualities and teaching and attributes of the Quran from the viewpoint of the people of the household and their practical conduct in regard of the Quran and other issues, and the importance and position of these traditions on the basis of the realities that exist and the possible damages.
    Keywords: the Quran, the position of the of Quranic studies of the people of the household, Excellence of the Quran, directions of the Quranic traditions, knowing the damages of traditions, exclusiveness in interpretation
  • Farhang Mehrvash Page 171
    Muhammad ibn Ahmad Al-Shaybani, as introduced in the majority of Rijal sources, was an anonymous scholar of hadith, of whom had not been narrated, but a few. However, these few remained narrations can be considered as a very source for his lifetime. Based on textual criticism, this study reconstructs his biographical data available in these sources. The period of his life, his teachers, school, and theological beliefs etc. will be studied in order to trace the hadith school of Rey from which most of its scholars migrate to Baghdad at the period of BGyid dynasty. In other words, a historical methodology is applied in the realm of hadith studies to examine a new method. In addition to investigating Shaybani's lifetime, the aim of the study is to present this methodology.
    Keywords: Muhammad ibn Amad Al Sin1nH, Muhammad ibn Amad Al Shayb1nH, Amad ibn Muhammad Al Shayb1nH, Amad ibn Muhammad Al Sin1nH, scholars of hadith, Isti'1'ah, Abu Abd ollah Al R1zH