فهرست مطالب

دانش شناسی - پیاپی 6 (پاییز 1388)
  • پیاپی 6 (پاییز 1388)
  • تاریخ انتشار: 1388/07/07
  • تعداد عناوین: 9
|
  • اشرف سادات بزرگی، سمیه نصیری صفحه 1
    پژوهش حاضر به امکان سنجی برنامه های بازاریابی اطلاعات در کتابخانه ملی و ارائه مدل پیشنهادی می پردازد. جامعه مورد پژوهش، مدیران سازمان و تشکیلات اداری کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران هستند. در پژوهش حاضر از روش های پیمایشی،توصیفی و مطالعه موردی استفاده شده است و بر اساس یافته های پژوهش یک مدل بازاریابی اطلاعات طراحی و ارائه شده است. در بخش پیمایشی پرسشنامه ای طراحی و میان 23 مدیر کتابخانه ملی توزیع شد و در نهایت 21 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت؛ در تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آزمون ناپارامتریک خی دو استفاده گردید. یافته ها نشان می دهد که میزان آشنایی مدیران با مفهوم بازاریابی اطلاعات در کتابخانه ملی در حد زیادی (1/57%) است. در زمینه دیدگاه مدیران در خصوص ضرورت بازاریابی اطلاعات در کتابخانه ملی یافته ها نشان می دهد اکثر پاسخ دهندگان (7/85%)، با ضرورت بازاریابی اطلاعات در کتابخانه ملی موافق هستند. در بخش دیگر مطابق چک لیست (سیاهه وارسی) مولفه های عناصر هفت گانه آمیخته بازاریابی اطلاعات در کتابخانه ملی گردآوری و با توجه به سوالات، اطلاعات لازم استخراج شد. یافته ها نشان می دهد از 127 مورد مرتبط با عناصر آمیخته بازاریابی 108 مورد یعنی 85% موارد در کتابخانه ملی وجود دارد. و این کتابخانه گام های اولیه را جهت اجرای بازاریابی اطلاعات برداشته و تشکیلات اداری مرتبط با این بخش ایجاد شده است. اما علی رغم این نکات، یافته ها همچنین حاکی از آن است که میان عناصر یاد شده هیچ ترکیب منسجمی به عنوان آمیخته بازاریابی وجود ندارد. نتایج حاصل شده فرضیه پژوهش مبتنی بر: «در کتابخانه ملی امکان بازاریابی اطلاعات وجود دارد» را تایید می کنند.
    کلیدواژگان: بازاریابی، بازاریابی اطلاعات، آمیخته بازاریابی، کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران
  • ناهید بنی اقبال، آزاده حیدری صفحه 11
    هدف پژوهش: در مرحله اول، بررسی آماری موضوعات و شاخص های مطرح شده توسط سیاحان انگلیسی در سفرنامه هایشان و در مرحله دوم بررسی وضعیت شخصی سیاحان در هنگام ورود به ایران، از جمله سال تولد و وفات، زمان ورود، مسیر حرکت، وسایل سفر، آثار مکتوب آنها و... می باشد.
    روش پژوهش: تحلیل محتوای موضوعی و کمی سفرنامه های ترجمه شده سیاحان انگلیسی درباره ایران است که در قالب سنجش فراوانی مقوله ها، با بیان عددی ارائه می شود.
    جامعه پژوهش: سفرنامه های سیاحان انگلیسی است که در طول قرون مختلف به ایران آمده اند و سفرنامه هایشان تا سال 1384 (سال انجام پژوهش) به فارسی ترجمه شده است. جامعه آماری پژوهش را 60 عنوان سفرنامه، از 64 سیاح انگلیسی، تشکیل داد که محتوای موضوعی آنها تحلیل و یافته ها در جداولی تنظیم شد.
    روش گردآوری اطلاعات: روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای (جستجوی سفرنامه ها در کتابخانه ها) و مطالعه دقیق سفرنامه ها، مستندسازی موضوعات در جداول موضوعی با استفاده از سرعنوان های موضوعی فارسی و مستندسازی اسامی سیاحان با استفاده از مستند مشاهیر ایران است.
    یافته های پژوهش: در بررسی حاضر مشخص شده که سیاحان به وضعیت جغرافیایی ایران از جمله وضعیت آب و هوایی، درجه حرارت مناطق مختلف، تاریخ شهرها و روستاها و موقعیت جغرافیایی آنها توجه بیشتری داشته اند و این موضوعات بیشترین بسامد را در سفرنامه های این سیاحان به خود اختصاص داده است. (2376 مورد در این باره ذکر شده است).
    موضوع «اماکن خاص»، در واقع اعلام مکان، 1016 مورد توسط سیاحان ذکر شده است. پس از آن موضوع «کوه ها و دره ها»، با 797 مورد در رتبه سوم است.
    با مطالعه اطلاعات شخصی این گروه سیاحان، مشخص می شود که بیشترین تعداد سیاحان انگلیسی در دوران حکومت قاجاریه (48 نفر)، در طول حکومت ناصرالدین شاه قاجار (16 نفر)، در طول قرن 20 (33 نفر)، و در طول سال های 1900 تا 1950 (26 نفر) به ایران آمده اند.
    با مطالعه مسیر سفر سیاحان به ایران، علاوه بر تعیین مسیر ورودی و خروجی آنان، مشخص شد که بیشترین شهری را که سیاحان بازدید کرده اند، تهران است و شهرهای اصفهان با 31 مرتبه و قزوین با 27 مرتبه، در جذب سیاحان، رتبه دوم و سوم را به خود اختصاص داده اند.
    کلیدواژگان: ایران، سیر و سیاحت، سفرنامه ها، سفرنامه های انگلیسی
  • رودابه ترابیان صفحه 25
    استناد یکی از عناصر مهم در آثار علمی است و نقش بارزی در تولید و نشر اطلاعات دارد. بخشی از رفتار استنادی، خود- استنادی است. نویسندگان با استناد به آثار خود می توانند شمار استنادات و در نتیجه میزان ضریب تاثیر مجله را تغییر دهند. هدف این پژوهش بررسی رابطه بین خود- استنادی (مولف و مجله) و ضریب تاثیر مجلات دسترسی آزاد پایگاه استنادی موسسه اطلاعات علمی2و راهنمای مجلات دسترسی آزاد3 در حوزه علوم پایه بین سالهای 2005-2004 است. در این پژوهش شاخص هایی همچون میزان خود- استنادی مولف، میزان خود- استنادی مجله، رابطه بین خود- استنادی مولف و ضریب تاثیر، رابطه بین خود- استنادی مجله و ضریب تاثیر و تاثیر نرخ خود- استنادی مجله در عملکرد دسترسی آزاد را مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق از روش پژوهش تحلیلی استفاده شده است و با استفاده از فن تحلیل استنادی انجام گرفته است. نتایج این مطالعه نشان داد که میزان خود- استنادی مولف در 8 عنوان مجله مورد بررسی 36% است و نرخ خود- استنادی مجله در 54 عنوان مجله 1/26% می باشد. یافته ها حاکی از آن است که بین خود- استنادی (مجله و مولف) و ضریب تاثیر رابطه معنی دار وجود دارد.
    بعد از حذف خود- استنادی مقدار خود- استنادی در عملکرد مجلات نشان داد که در حوزه علوم پایه 44% از عناوین افزایش رتبه داشتند، 30% کاهش رتبه و 26% بدون تغییر باقی ماندند.
    کلیدواژگان: استناد، موسسه اطلاعات علمی، راهنمای مجلات دسترسی آزاد، ISI، DOAJ، خود، استنادی مجله، خود، استنادی مولف، ضریب تاثیر، علوم پایه
  • بابک علیا دونیقی صفحه 35
    هدف پژوهش حاضر بررسی میزان اهمیت ایجاد پایگاه تمام متن مقالات و تعیین هزینه سودمندی از دیدگاه اعضای هیات علمی، دانشجویان و کارمندان دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل اعضای هیات علمی، دانشجویان و کارمندان دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهنمی باشد که در این پژوهش کل جامعه مورد بررسی قرار گرفته است.در این پژوهش به شیوه پیمایشی توصیفی به گرد آوری داده های مورد نیاز پرداخته شده است نتایج طرح حاضر با توجه به نمونه های داخل کشور و مراکز اطلاع رسانی و بر اساس عوامل مهم در ایجاد و راه اندازی یک مرکز اطلاع رسانی مانند فضا، تجهیزات و امکانات، مجموع منابع اطلاعاتی، مدیریت و کارکنان، استفاده کنندگان، بخش ها و قسمت ها، خدمات، هزینه، سازماندهی منابع، بودجه، شبکه و نرم افزارهاو... در این مراکز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و به شکل جداول و نمودارها ارائه شده است. اهم نتایج به دست آمده عبارتند از: ایجاد مراکز اینترنت و پایگاه های تمام متن برای دانشگاه هیچگونه منفعت مادی نداشته بلکه دانشگاه از این لحاظ متحمل ضرر نیز می باشد. ولی کاربران آن که شامل اعضای هیات علمی، دانشجویان و کارکنان واحد هستند به منافعی به مراتب ارزشمند تر از منافع مادی، دست می یابند که در این میان برای دانشگاه نیز منافع معنوی بسیاری را به دنبال خواهد داشت. به نظر می رسد از بین گروه های ذینفع، اساتید و اعضای هیات علمی واحد بیشترین سود و منفعت معنوی را با توجه به موارد زیر دارا می باشند: 1- دسترسی سهل و راحت به اطلاعات.2- رایگان بودن اطلاعات موجود در پایگاه ها.3- پرداخت هزینه کمتر جهت دسترسی به منابع و....
    کلیدواژگان: هزینه ها، هزینه سودمندی، اشتراک پایگاه ها، پایگاه های اطلاعاتی، اطلاعات
  • موسی مجیدی، الناز سرداری نیا صفحه 49
    در پژوهش حاضر سعی شده است تا بخشی از ابتکارات، خلاقیت ها و نوآوری های صورت گرفته در عرصه اطلاع رسانی در شهر تبریز طی دوره قاجار بررسی شود که می تواند شاهدی باشد بر پیشگام و تاریخ ساز بودن تبریزیان در عرصه اندیشه، دانش و فرهنگ این مرز و بوم. لذا به ابداعات و تحولات صورت گرفته در زمینه های اطلاع رسانی، ادبیات و آموزش پرداخته شد. برای این منظور از روش تاریخی استفاده شده است.
    از میان عوامل مختلفی که در ظهور و شکل گیری این تحولات می توان نام برد یکی افزایش روابط خارجی و رفت و آمد به کشورهای همسایه و اروپایی است. سپس، آشنایی با صنایع و فنون جدید، ترجمه آثار منتشر شده در این زمینه ها، شکل گیری طبقه روشنفکر و پیشگام در جامعه ایران همگی ارمغان اعزام دانشجو به کشورهای اروپایی می باشد. در این میان قرار گرفتن شهر تبریز در مسیر جاده ابریشم و همسایگی با کشورهای عثمانی و روسیه و تردد تجار و بازرگانان و سیاستمداران خارجی و نیز ولیعهد نشین بودن این شهر، تبریز را به یکی از مهم ترین شهرهای ایران که در تاریخ معاصر ایران جایگاه بسیار ویژه ای دارد تبدیل کرد و در نهایت ورود ابزارهای نوین اطلاع رسانی به این شهر در اواخر دوره قاجار منجر به بیداری ایرانیان و شکل گیری نهضت مشروطه گردید.
    کلیدواژگان: ایران، تاریخ، قرن13، ایران، تاریخ، قاجاریان، ابزارهای اطلاع رسانی، آذربایجان، مطبوعات
  • علیرضا محمودی صفحه 63
    این پژوهش به منظور تعیین میزان رضایت شغلی کتابداران کتابخانه های عمومی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در سال 1387 اجرا شده است. روش پژوهش، پیمایشی و اطلاعات از طریق پرسشنامه فراهم شده است، جامعه مورد مطالعه 213 نفر متشکل از148 زن، 65 مرد است. اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار اکسل تجزیه وتحلیل شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که میزان رضایت کتابداران از امکانات آموزشی، پژوهشی و ارتقاء شغلی کمتر از حد متوسط (براساس طیف لیکرت) در حالی که بقیه مولفه ها (امکانات رفاهی و مادی، روابط انسانی، امنیت شغلی، پایگاه اجتماعی، سیاست ها و خط مشی مدیریت، ماهیت کاری) بیشتر از حد متوسط بوده است. بنابراین فرضیه پژوهش مبنی بر رضایت شغلی بیش از 50 درصد کتابداران کتابخانه های سازمان فرهنگی هنری شهر داری تهران،مورد تایید قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: رضایت شغلی، کتابداران، کتابخانه های عمومی، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران
  • فاطمه مهاجری، راحله محمد صالحی صفحه 75
    پژوهش حاضر رابط کاربر نرم افزار رسا را با هدف شناخت معیارهای رعایت شده و رعایت نشده با رویکرد مکاشفه ای ارزیابی کرده است. نتایج حاصل از تجزیه تحلیل یافته های پژوهش نشانداد که در طراحی رابط کاربر نرم افزار رسا 64 درصد از معیارهای لازم رعایت شده اند؛ بیشترین همخوانی را زمینه زیبایی شناختی با 90 درصد و کمترین همخوانی را پیشگیری از خطا با 70 درصد داشته اند. همچنین از میان ده مولفه زمینه اصلی سیاهه وارسی زمینه بیشترین و کمترین درجه شدت مشکلات در یک مقیاس درجه بندی 0 تا4 به ترتیب متعلق به زمینه پیشگیری از خطا با میانگین 2.5 و زمینه ثبات واستانداردها و تشخیص به جای یاد آوری با میانگین 1.0 است. علاوه بر این در این نرم افزار 36 درصد از معیارهای لازم رعایت نشده بود.مجموعه نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که با توجه به این که اکثر معیارها رعایت شدهاند ولی مشکلات عدیده ای هم در مورد رابط کاربر دارد که در ردیف مشکلات اساسی و فاجعه آمیز قرار دارند.
    کلیدواژگان: رابط کاربر، ارزیابی مکاشفه ای، درجه شدت، نرم افزار کتابخانه ای، نرم افزار رسا
  • عبدالرضا نوروزی چاکلی، محمدحسن زاده صفحه 89
    این پژوهش با استفاده از روش تحقیق کتابخانه ای و با بهره گیری از روش تجزیه و تحلیل تطبیقی، از ابعادی گوناگون، به ارزیابی و مقایسه تولیدات علمی نمایه سازی شده ایران، ترکیه، مصر، پاکستان و عربستان در پایگاه WOS، در طی دوره پنج ساله 2003 تا 2007 می پردازد. مقایسه تولیدات علمی هر یک از این کشورها از نظر «تنوع زبانی»، «تنوع مدارک»، «گروه های موضوعی»، «وابستگی سازمانی» و «تعداد و میزان رشد»، مهم ترین هدف های این مقاله محسوب می شود. علاوه بر این، ارزیابی مطلوبیت عملکرد تولیدات علمی هر یک از این کشورها با استفاده از شاخص ترکیبی «میانگین تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه نسبت به هر تولید علمی نمایه سازی شده»، بخش دیگری از مباحث این مقاله را تشکیل می دهد. نتایج نشان داد که گرچه از نظر تعداد تولیدات علمی نمایه سازی شده در پایگاه WOS، ایران پس از ترکیه و قبل از مصر قرار گرفته است، اما با توجه به شاخص ترکیبی یاد شده، از نظر مطلوبیت عملکرد در زمینه تولیدات علمی نمایه سازی شده در آن پایگاه، ایران پس از دو کشور ترکیه و مصر قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: تولید علم، تولیدات علمی، ایران، ترکیه، مصر، پاکستان، عربستان، موسسه اطلاعات علمی، وب آو ساینس، آی اس آی
  • صفحات 1-8
|
  • Page 1
    The present research deals with the feasibility study of information marketing programs in National Library and proposing a model. The society under research includes directors, organization and administrative system of National Library of the Islamic Republic of Iran. Descriptive, survey and case study methods have been used in the present project, and for this purpose, the findings have been designed and provided in an information marketing model. A questionnaire has been designed and distributed among 23 mangers of National Library, and ultimately 21 questionnaires have been analyzed. Descriptive statistics and non-parametric chi-square test have been used to analyze data. The findings indicate that the rate of directors’ familiarity with the concept of information marketing in National Library is high (%57.1). For the directors’ viewpoint on necessity of information marketing in National Library, the findings show that most (%85/7) responsive agree on the necessity of information marketing in National Library. In other section, the components of seven elements of mixture marketing in National Library have been collected according to checklist, and necessary information has been extracted with a view to the questions. The findings indicate that out of 127 cases connected with elements of mixed marketing, 108 cases, i.e. %85, are available in National Library, and such library took initial steps towards the execution of information marketing, and administrative system in connection with that section has been established. However, despite of the above facts, the findings also indicate that there is no coherent order as marketing mixture form among mentioned elements. The obtained results confirm the research hypothesis: “It is possible to implement information marketing in National Library”. Finally, in addition to providing practical suggestions, a proposed model has been designed and provided to establish and develop information marketing in National Library.
    Keywords: Marketing, Information marketing, Marketing mixture, Iranian National Library
  • Page 11
    This study is a survey of the English traveler's books (itineraries) which are translated into Persian. Method used is content analysis, according to the frequency of subject criteria. The research population is 60 travel books, from 64 travelers which are translated before 2005. Data were gathered by reading these travel books thoroughly and taking notes in details by the subject dealt. The results were organized in special tables for each class of subjects and the frequencies of subjects were counted. By analyzing these results, it is possible to say that because of the importance of travel books in the history of Iran and the need to an analytical survey on the different subject dealt in these books, this topic is chosen with the aim of supporting historians and researchers. Subject categories showed that travelers were interested in geographical situation of Iran (2376 times), they were written more about the climate, temperature, description and history of cities, rurals, and the geographical situation of them. There are 91 subject tables which belong to special subjects. From their expressed information, it is resulted that most of travelers (48 persons) were coming during Qajar dynasty, at the reign of the Naser-e-ddin Shah (16 persons), in the 20 century (33 persons), and during the 1900-1950 (26 persons). By studying their travel directions, in addition to determining their path from entering city to existing place in the country, the most visited cities were counted. Numbers shows that they were coming to Tehran more than any other cities (42 times), and Isfahan (31 times) and Qazvin (27 times) were in the second and third rank of attracting place for the travelers.
    Keywords: Iran, Description, travel, Travel books (itineraries)
  • Page 25
    Citation is one of the important elements in the scientific works and it has significant role in the production and publication of information. Part of the citation behavior is self-citation. Authors by citing their works can change citations and amount of impact factor. The aim of this research is to examine relationship between author and journal self-citation and impact factor in open access journals indexed in DOAJ and ISI in Science during 2004 to 2005. In this study several indicators were studied, i.e. the rate of author self-citation, and journal self-citation, relationship between author self-citation and impact factor, relationship between journal self-citation and impact factor, and the effect of number of journal self-citation on journal performance. Analytical research has been applied as the research method and in this regard technique "citation analysis" was employed. The results showed that the rate of author self-citation in 8 titles was 36% and the rate of journal self-citation in 54 titles was 26/1%. There were also significant differences between the number of author, journal self-citation and the impact factor (P<0.01) in the two subject disciplines.After discarding self-citation, in the field Science, ranking change was observed: 44% were positive, 30% negative and 26% static.
    Keywords: Citation, Institute for Scientific Information (ISI), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Journal self, citation, Author self, citation, Impact factor, Open, access journals, science
  • Page 35
    The aim of the present research is the investigation of importance of establishing full-text articles databases and determination of its cost-benefit from the view point of faculty members, students and staff of Islamic Azad University (IAU), Rudehen Branch. The statistical population of this research is the faculty members, students and the staff of IAU Rudehen Branch. In this research the needed data was collected through survey/descriptive method. The results are based on important factors in establishing an information centres such as space, facilities, information sources, management and staff, users, services, costs, organization of materials, budget, network and softwares. According to the research results it was found that the establishment of Internet centres and full-text databases not only haven’t any benefit for the University, but also have to bear a loss. But, users including faculty members, students and staff take all the intellectual benefits which in turn can lead to intellectual value for the University. It seems that most of intellectual benefits received by professors and faculty members according to the factors are: 1) easy access to information, 2) subscribed databases have free information, and 3) Less payment for accessing to needed information.
    Keywords: Costs, Cost, Benefit, Database subscription, Databases, information
  • Page 49
    In this study we try to show a part of initiative and creative power in the field of information in Tabriz during the contemporary history of Iran; that is an example to being pioneer and history making of Tabrizians in the field of thought, knowledge and culture. The extent of these creations and innovations is very spread and consists of literature and art, education, science and technology, anticolonization and antidespotic movements but in this article we try to have a summary view at the transitions and transformations in the fields of information, literature, education and their effects on the changes of society. In addition to establishment of print industry of Iran in Tabriz, foreign books have been translated into Farsi for the first time in this city, so this city is the pioneer of translation, modern composition or simple writing have been tought by Talebov, one of the son worthy of this city. We owe authority of the first encyclopedia in the Islamic world, writing the first novel, children literature, national journalism to pioneer and powerful humans raised from Tabriz. Several facts have caused to appear these changes, like increasing foreign relationships and traveling to European and neighbor countries. And also, meeting new industries and technologies, translation of published works in this fields, elite and pioneer people’s birth in Iranian society are the presence of sending students to European countries. To be in the way of Silk Road, being neighbor with Ottoman, Russia and European countries, traveling foreign merchants and politicians, and also living Crown Prince in this city have made Tabriz to one of the most important Iranian cities in contemporary history of Iran. And we can say that in this period of history especially in recent two centuries, this proud city is not only a usual city, but also a museum of epics. And, it is pioneer in several political, social, artistical, literary and scientific fields, and finally the entrance of modern information tools in the city led to awaken the Iranians and to Constitution Movement (Mashroote).
    Keywords: Modern information tools, Tabriz, Qajar era, Printing industry, Azarbayjan, Iran, History, Press
  • Page 63
    This study has been conducted to determine the job satisfaction of the librarians of public libraries of Artistic Cultural Organization of Tehran Municipality in 2008-2009 (1387). The research method is survey and the desire information is gathered by questionnaire. The research society includes 213 librarians consisting 148 women and 65 men. The information is analyzed by Excel. The results show that the level of satisfaction from educational, research and job promotion perspective is less than average, while the other indicators like welfare facilities, human relation, job security, social position, policies of management and job nature how been higher than average. Therefore, the research hypothesis is confirmed.
    Keywords: Job satisfaction, Public libraries, Artistic Cultural Organization of Tehran Municipality
  • Page 75
    In this research, Rasa user interface is evaluated using heuristic approach. Results showed that in designing Rasa user interface, 64 percent of needed criteria were observed and the most observed one belongs to the aesthetics (90 percent), and the least observed one was 70 percent belonging to the error prevention. Results of this research show that although most of the criteria have been observed but there are a lot of problems in user interface of Rasa software which should be considered.
    Keywords: Heuristic evaluation, user interface, Rasa library software, Library softwares
  • Page 89
    Using library method and comparative analysis, this research deals with evaluating and comparing indexed scientific products of Iran, Turkey, Egypt, Pakistan, and Saudi Arabia based on WoS during the 5 years between 2003 and 2007. The most important objectives of this research include the comparison of articles of each country regarding ‘variety of language’, ‘variety of types of documents’, ‘subject areas’, ‘participant bodies’ and ‘number of articles and their growth rate’. Moreover, evaluation of ideality of performance of articles of these countries on the basis of the mingled indicator of “Average Gross Domestic Product (GDP) in comparison with the Indexed Scientific Products” is another issue discussed in this article. The results show that although Iran is placed between Turkey and Egypt regarding its number of articles in WoS, it is placed after these two countries considering its performance of indexed scientific products in WoS.
    Keywords: Scientific productivity, Scientific products, Iran, turkey, Egypt, Pakistan, Saudi Arabia, Institute for Scientific Information (ISI), Web Of Science (WOS)