فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 1 (پیاپی 2، بهار و تابستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/07/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمود متوسلی، علی نیکونسبتی، مجتبی بیات صفحه 1
    برنامه توسعه سازمان ملل، گزارش بیستم توسعه انسانی را که در سال 2010 انتشار خواهد یافت، به بازاندیشی در توسعه انسانی اختصاص داده است. در این مقاله، ضمن بررسی تحول این مفهوم در طی بیست سالی که از مطرح شدن آن می گذرد، آرای محبوب الحق و آمارتیا سن را مورد بررسی قرار می دهیم و سپس بر اندیشه های اینگلهارت و ولزل تمرکز می کنیم که می کوشند تبیینی از فرایندهای توسعه ارائه دهند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که ایده توسعه انسانی نه تنها بر اهداف و سیاست های توسعه تاثیر گذاشته است، بلکه در درک فرایند توسعه نیز مؤثر بوده است. با این حال، نگاه خطی اینگلهارت و ولزل به توسعه انسانی، دربرگیرنده همه واقعیت این فرایند نیست و در دنیای واقعی، توسعه اقتصادی- اجتماعی، تغییر فرهنگی و دموکراتیک شدن فرایندهای درهم تنیده ای هستند و نمی توان اصالت آغاز فرایند توسعه انسانی را یکی از آنها دانست و بی شک انجام تحقیقات بین رشته ای، به درک بهتر...
    کلیدواژگان: تغییر اجتماعی.، نهاد، نظریه های توسعه، فرایند توسعه، توسعه انسانی
  • منصور وثوقی، علی ایمانی صفحه 23
    در توسعه روستایی نیز در کنار سایر حوزه های مطالعاتی علوم اجتماعی و اقتصادی، طی دهه های مختلف چالش های نظری متنوعی را پشت سر نهاده است. این مقاله با رویکردی تئوریک برخی از این چالش ها را مورد بررسی قرار داده و چشم انداز آتی توسعه روستایی را تحلیل کرده است. هدف این مقاله، بررسی نظری و نقد برخی رویکردهای توسعه روستایی و در نهایت ترسیم سیمای آتی رویکردهای نوظهور در توسعه روستایی است، روش این مقاله نیز مطالعه اسنادی و انتقادی نظریه ها و دیدگاه های حاکم بر توسعه روستایی است. از دهه 1970، همگام با نقد و چالش های نظری و روشی علیه مکتب نوسازی متعارف از سوی مکاتب وابستگی، تضاد، پست مدرنیسم و نهایتا فمینیسم و ساختارگرایان اجتماعی، زمینه لازم برای مطرح شدن حوزه روستایی در قالب رویکرد توسعه پایدار روستایی فراهم شد....
    کلیدواژگان: توسعه پایدار روستایی، نوسازی.، جهانی شدن، چالش های پایداری، محیط گرایی
  • سعید معیدفر صفحه 47
    ورود ماشین یا صنعت به کشورها یا مناطق توسعه نیافته، عموما با مسائل و مشکلات فراوان اقتصادی، اجتماعی توام بوده و واکنش های فراوانی از سوی مردم پدید آورده است. همراه با ماشین و صنعت، الگوهای توسعه و مجریان آن، با خود ارزش هایی را به جامعه هدف وارد می کنند و ارزش های جاری را به چالش می کشند و در پی آن، دوگانگی و مقاومت در برابر تغییرات شکل می گیرد. در نتیجه گرچه جامعه در بخش هایی، تحت تاثیر تغییرات جدید قرار می گیرد، اما در برابر آن مقاومت نیز می کند. مردم در چنین جامعه ای، مراکز صنعتی جدید و متولیان آن را «برابر نهاد» خود می پندارند و ریشه تمام مشکلات خود را در آنها می بینند. همین تلقی موجب کاهش خلاقیت و تلاش افراد در آن جامعه می شود و به وابستگی شدید و افزایش میزان انتظارات رو به تزاید از متولیان تغییرات ایجاد شده دامن می زند....
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، هویت مقاومت، هویت مدرن، وابستگی، صنعت نفت، مناطق درحال توسعه، اعتماد اجتماعی، هویت سنتی، توسعه ناموزون
  • مسعود مهدوی، وحید بارانی پسیان، علی مدبر خاک نژاد، سجاد یاهک صفحه 79
    در کشور ما به دلیل محدودیت منابع آب و خاک، زراعت به تنهایی نمی تواند پاسخگوی اهداف توسعه باشد، البته تا زمانی که استفاده از تکنولوژی های جدید استحصال و بهره برداری از منابع مذکور عملی شود. از آنجایی که صنایع روستایی بین بخش کشاورزی و صنعت ارتباط برقرار می کنند و در ایجاد توان لازم بین جوامع شهری و روستایی مؤثر هستند، از این رو، لازم است امکان سنجی صنایع تبدیلی و تکمیلی و استقرار صنعت در جوامع روستایی هر چه بیشتر و با برنامه ریزی آگاهانه در اقتصاد کشور تحقق یابد. با مطالعه ادبیات موضوع در این باره، شهرستان عجب شیر مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به اینکه هدف تحقیق، امکان سنجی توسعه صنایع روستایی شهرستان عجب شیر است، بنابراین، از دو روش کتابخانه ای و میدانی (مصاحبه) استفاده شده و برای آزمون فرضیات، از مدل سوات (SWOT) و نیز نمودار اطلس بهره گرفته شده است.. .
    کلیدواژگان: شهرستان، عجب شیر.، صنایع روستایی، صنایع تبدیلی و تکمیلی، امکان سنجی صنایع
  • خلیل کلانتری، حسین شعبانعلی فمی، هما سروش مهر صفحه 107
    پژوهش حاضر به دنبال بررسی عوامل بازدارنده و تسهیل کننده توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی است. این تحقیق از نوع کاربردی و روش تحقیق آن، پیمایش است که در آن با استفاده از نمونه گیری انتساب متناسب تصادفی، تعداد 256 نفر از زنان روستایی شهرستان همدان انتخاب شدند. ابزار تحقیق، پرسشنامه است که روایی آن با بهره گیری از نظرات اساتید رشته توسعه روستایی دانشگاه تهران، کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی و زنان روستایی شهرستان همدان تایید شد و پایایی آن نیز با استفاده از فرمول کرونباخ-آلفا (82/0?>) محاسبه گردید. عوامل تسهیل کننده توانمندسازی اقتصادی با استفاده از روش تحلیل عاملی در پنج عامل و عوامل بازدارنده در چهار عامل دسته بندی گردید. نتایج نشان می دهد مهم ترین مؤلفه های تاثیرگذار بر تسهیل توانمندسازی اقتصادی زنان، سه عامل (مشارکت اقتصادی، انسجام خانوادگی و آگاهی اجتماعی) است و مقدار واریانس تجمعی تبیین شده توسط این سه عامل، 87/55 می باشد.. .
    کلیدواژگان: شهرستان همدان.، زنان روستایی، توانمندسازی اقتصادی، عوامل بازدارنده و تسهیل کننده، روستا
  • حسن دارابی، یوسف نعیمی صفحه 125
    در پنج برنامه قبل و چهار برنامه بعد از انقلاب اسلامی ایران، تلاش شده است تا بستر دستیابی به توسعه و توسعه روستایی به عنوان یک آرمان فراهم شود. اما با وجود اقدامات و هزینه های زیاد، برنامه های توسعه کشور، بیانگر وجود چالش های جدی در حوزه توسعه روستایی است. از پرسش های اساسی، دلیل وجودی این چالش ها و چگونگی برون رفت از آن است. عقیده بر آن است که پنجاه سال برنامه ریزی در عرصه ملی و روستایی، موجب شکل گیری دانشی شده است که فقط بخش محدودی از آن، به صورت دانش عینی قابل دسترس است. بخش قابل توجه این تجربه، به صورت دانش ضمنی، در سطوح مختلف پراکنده شده است که دسترسی به آن دشوار و صرفا به صورت محدود مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین، نمی تواند در فرایند توسعه اثرگذار باشد....
    کلیدواژگان: توسعه روستایی، دانش عینی.، دانش ضمنی، برنامه ریزی، مدیریت دانش، دانش
  • موسی عنبری صفحه 149
    ایران در بیست سال اخیر ، از نظر کیفیت زندگی در دنیا، در سطح متوسط رو به پایین قرار داشته است. ایران از حیث شاخص های آموزشی و برخی شاخص های مربوط به بهداشت و توسعه جنسیتی، تحولات مثبت و گاهی به مراتب بهتر از کشورهای همسایه را تجربه کرده است . با وجود بهبود در شاخص های درآمدی و فقر ، ایران نسبت به کشورهای همسایه وضعیت قانع کننده ای نداشته است . در زمینه شاخص های درآمدی و اشتغال ، آمارها چندان رضایت بخش نیستند. در بیست سال اخیر، میزان فقر مطلق در جامعه بسیار کاهش یافته، اما بر دامنه فقر نسبی به ویژه در مناطق روستایی افزوده شده است . درآمدهای پایین، افزایش نرخ بیکاری و تورم از مهمترین دلایل اقتصادی این امر بوده است. علاوه براین، متغیرهای تبیین کننده دیگری که ایران را در شمار کشورهای با کیفیت زندگی پایین قرار داده ، ریسک های زیست محیطی ، عدم امنیت استراتژیک و آزادی بوده است .. .
    کلیدواژگان: ایران، کیفیت زندگی، روستا، توسعه انسانی، برنامه های توسعه
|
  • Page 1
    United Nation Development Program has announced the 20th Human Development Report in 2010. This Report is devoted to rethinking of human development. In this article we review the changes in this concept during the last 20 years and analyze the view points of Mahbub Ul Haq and Amartya Sen. Then we focus on Inglehart and Welzel's ideas that provide explanation of human development process. The research findings show that the concept of human development not only affects the goals and policies of development but also it influences the understanding of development process. However the liner explanations of Inglehart and Welzel from human development do not cover the whole subject. In real world conditions, socioeconomic development, cultural change and democratization are interwoven processes and one cannot say that human development begins with one of them and we believe that interdisciplinary research will be helpful to better understanding of these processes.
  • Page 23
    Rural development, along with other social and economical fields of study, has experienced different theoretical challenges. This paper, with a theoretical approach, has investigated some of these challenges and analyzed the future perspective of rural development. The purpose of this paper is to theoretically analyze the rural development approaches and to visualize the future perspective of some of the modern approaches in rural development. Thus, our method would be documental and critical study of the present approaches and theories of rural development. From 1970s, following the critical and theoretical challenges proposed from dependence schools, post modernism, feminism and social constructivism against common renovation school, rural field become prominent in rural resistant development framework. Moreover, one of the other factors in the extended rural development program and ignorance of common rural development programs is its common historical background with resistant development and environmentalism....
  • Page 47
    The transfer of technology from developed countries or regions to the less developed countries or regions has often been accompanied with economic and social problems. It also has resulted in indigenous people's reactions. This is because developmental models and those who apply them both aid an technological transfer and challenge the current values among indigenous people. This in turn, brings about dualism and resistance against changes. This paper seeks to support the above mentioned idea based on two quantitative and qualitative studies the writer has done in Assaluyeh and Bahregan, two Iranian oil districts. These studies indicate that, following the establishment of oil industries in the mentioned districts and the transfer of work force from developed regions to these deprived ones, modern and traditional identities have been confronted and a dual community has formed.. ..
  • Page 79
    In our country farming and cultivation has not capability to respond goals of the development due to limitation of water resources and soil until using new technologies in utilizing said resources be realized. In generating necessary capabilities between urban and rural societies it is necessary that possible metric of converted and complementary industries be realized in rural societies and consciously programming in economy of the country with studying this literature, Ajabshir city was selected for study. Due to this reason that the aim of this research is the possible metric of developing rural industries of Ajabshir city thus, library and field methods have been used in this research and to test hypo these SWOT model land atlas graph have been used.. .
  • Page 107
    This study was undertaken with the aim to determine the facilitating and preventing factors in economic Enablement of rural women. In this descriptive cross-sectional study, 256 rural women in Hamedan County were selected through stratified sampling method. Researchers made questionnaire including questions about facilitating and preventing economic empowerment factors. Validity of the questionnaire was examined by a panel of rural development Experts, rural women and Tehran university professors. Using Cronbach’s-alpha formula, the reliability of questionnaire assessed (?=0.81). Data analysis was performed using Factor analysis. The result of factor on obstacles in economic empowering revealed that four factors determined about 51.60 percent (personal-psychological, economic participation, infrastructure and socio-institutional) of variation of the role of economic empowering of rural women. In addition, three factors facility economic empowering (economic participation, family consolidation and social participation and awareness) determined about 55.87 percent of variation of obstacles of economic empowerment of rural women.
  • Page 125
    Development and rural development is one and greatest goals of the IR State, that has been trying to provide the ideal platform to achieve this goals by Nine programs before and after the Islamic Revolution. However, the country's development programs; despite the different efforts, and costs, discuss from serious challenges of rural development. So, the question is why rural development still wrestles with serious challenges, and how can prepare context to achieve development? It is believed that more than 50 years planning in national and rural domain, leading to the formation of huge body of knowledge that a limited part of it, is as explicit knowledge, but main parts of it, are as tacit knowledge. Access to this part of knowledge is very difficult. By Nonaka and Takochi that called as creating knowledge cycle in knowledge management framework, tacit knowledge can be extracted and the results used in. ..
  • Page 149
    Within the last twenty years, Iran has been a country with a below average life quality in the world. From the educational and hygienic and point of view, Iran, compared with other bordering countries, has experienced further improvement. However, from an income and poverty based point of view, Iran has not been able to satisfy these criteria, compared with other bordering countries. Statistics also show that Iran has not been able to fulfill the employment and income criteria. In that last twenty years, the absolute poverty has been alleviated; however, the relative poverty, especially in rural areas, has increased. Low income, unemployment rate, and inflation have been among the essential economic factors. Moreover, eco-environmental and lack of strategic security and freedom has had a pivotal role in determining the factors that place Iran among the countries with a low life quality.. .