فهرست مطالب

معرفت اخلاقی - پیاپی 3 (تابستان 1389)
  • پیاپی 3 (تابستان 1389)
  • 166 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/08/25
  • تعداد عناوین: 8
|
  • محمدعلی شمالی صفحه 7
    این مقاله با رویکرد نظری و با هدف تبیین رابطه علم و فلسفه اخلاق تدوین یافته است. پس از بیان ماهیت اخلاق و تعریف علم اخلاق، به بازشناسی حوزه های مختلف مطالعات اخلاقی می پردازد. علاوه بر تبیین دامنه شمول مطالعات فلسفی درباره اخلاق، رابطه میان اخلاق توصیفی، هنجاری و فرا اخلاق مورد بررسی قرار گرفته و سرانجام، الگوهای مختلف درباره نحوه ارتباط و تعامل میان نظریه اخلاقی و اخلاق کاربردی مقایسه و نظریه مختار مطرح می گردد.
    کلیدواژگان: اخلاق، علم اخلاق، فلسفه اخلاق، اخلاق توصیفی، اخلاق هنجاری، فرااخلاق، اخلاق تحلیلی، اخلاق کاربردی
  • احمدحسین شریفی، حسین باقری صفحه 27
    هنری سیجویک خودگرایی را نظریه ای اخلاقی می داند که شبیه سودگرایی است. سودگرایان بر آن هستند که فرد باید در صدد حداکثر کردن خیر و خوبی همه یا بیشتر انسان ها در جهان باشد. اما خودگرایان معتقدند که تنها خوبی ای که فرد باید درپی آن باشد، خوبی خود اوست. این خودگرایی، که «خودگرایی اخلاقی» نامیده می شود، باید از این فرضیه تجربی، که انسان ها درصدد حداکثر کردن خوبی خودشان هستند، تمییز نهاد. خودگرایی اخلاقی، می تواند با رفتاری که به نفع دیگران است موافق باشد، زیرا غالبا بهترین راه برای ارتقای خیر و خوبی، روابط مشترک است، اما خودگرایان نمی توانند توجیه دگرگرایانه برای این گونه مشارکت ها را بپذیرند. در واقع، دگرگرایی خیر دیگران را صرفا به سبب خود ایشان می خواهد، در حالی که خودگرایان تاکید می کنند که باید هدف غایی انسان صرفا خیر خودش باشد.
    مسیحیت همواره «حب ذات» را بخشی از ذات ما و نیز تاثیرات آن را به طور محدود قابل قبول می دانست. در بسیاری از دیدگاه ها و ایدئولوژی ها، حب ذات منشا تمام خواست ها و حرکات انسانی خوانده شده است. اما مقولاتی چون فداکاری و از جان گذشتگی می توانند، تناقضی بر این مدعا باشند.
    کلیدواژگان: خودگرایی، حب ذات، خودگرایی روان شناسی، خودگرایی اخلاقی و دگرگرایی
  • محمد عالم زاده نوری صفحه 43
    این مقاله در صدد تبیین مقصد رشد، و ارزش انسان در حیات فردی و اجتماعی است. انسان دارای یک هویت فردی و یک هویت اجتماعی است. مقصد رشد و ارزش انسان در حیات فردی، با دو عنوان «قرب به خدا» و «حیات طیب» مشخص شده است. قرب به کمال مطلق، به معنی کامل تر شدن است. انسان هرچه کامل تر شود، به خدا نزدیک تر می گردد. هرکس به خدا وابسته تر و فقیرتر باشد، کامل تر و به خدا نزدیک تر است.
    متکلمان حیات را به ترکیبی از «ادراک» و «قدرت» معنا کرده اند. موجود زنده، موجودی است که شعورمند و توانا، دارای قدرت شناخت و تصرف است. «حیات» در موجودات زنده دارای درجه بندی و مراتب است. هر چه انسان از این دو ویژگی بیشتر بهره مند باشد، به معنای حقیقی حیات، نزدیک تر است.
    در بعد اجتماعی نیز، ارزش انسان بر اساس خدماتی است که ارائه می دهد؛ هرچه این خدمات ارزنده تر و گسترده تر باشد، تاثیر وجود شخص بیشتر و در بعد اجتماعی موفق تر است.
    کلیدواژگان: قرب به خدا، حیات، حیات طیب، کمال مطلق، حیات اجتماعی، ادراک و قدرت، کمال فردی، کمال اجتماعی، ارزش انسان
  • اسماعیل علی خانی صفحه 65
    اخلاق جوهره یهودیت است؛ اما با توجه به مشکلات مطرح شده درباره باب اخلاق یهودی، یافتن تعریفی جامع از اخلاق یهودی ممکن نیست. با این حال، مجموعه گسترده و پرارزشی وجود دارد که «اخلاق یهودی» نامیده می شود. اصول اخلاقیات یهود، نخست در ده فرمان حضرت موسی تبیین شد؛ سپس در قوانین شریعت تورات در کتب مقدس عبری توسعه یافت و پس از آن، پیامبران عبرانی به نقد و بررسی آن پرداختند، و بار دیگر در قوانین شفاهی میشنا گسترش یافت. پس از آن، در گمارا و میدراش تجزیه و تحلیل شد و در قرون وسطا و مدرن، دوباره با واژه های فلسفی و عرفانی تفسیر شد.
    با توجه به این امر، آثار مکتوب اخلاق یهودی به طور معمول به چهار گروه اصلی تقسیم می شوند: توراتی، حاخامی، قرون وسطایی و مدرن.
    اخلاق اجتماعی جایگاه خاصی در یهودیت و کتاب مقدس و تلمود دارد. برخی از آموزه های اخلاق اجتماعی یهود عبارت اند از: محبت به همنوع، تواضع و فروتنی، دستگیری از مستمندان، عدالت و درستکاری، تقدس حیات، اعتدال و میانه روی و عفو و گذشت. به جز اخلاق، فلسفه اخلاق نیز جایگاه خاصی در یهودیت دارد که به برخی از امور بنیادین اخلاق، مانند کمال اخلاقی می پردازد.
    کلیدواژگان: اخلاق، هلاخا، کتاب مقدس، اخلاق حاخامی، اخلاق توراتی، اخلاق قرون وسطایی، اخلاق مدرن، قبالا
  • مهدی عبداللهی صفحه 95
    تکامل انسان ره آورد اراده خود اوست و انسان تنها از طریق افعال جوارحی و جوانحی خود می تواند استعدادهای نهفته اش را به فعلیت برساند. صدرالمتالهین بنیان گذار حکمت متعالیه، افزون بر نظریه پردازی درباره کمال نهایی انسان که آن را به «فنای فی الله »، یعنی تحصیل علم حضوری به خداوند متعال می داند، در مورد عوامل و موانع وصول به کمال نیز سخن گفته است.
    این نوشتار به بررسی عوامل موثر در کمال انسان از منظر ملاصدرا می پردازد؛ اما پیش از بیان این امور، به عنوان مقدمه، چهار مسئله دیگر را بررسی می کند که عبارت اند از: نحوه تاثیر عمل در وصول به کمال، لزوم اخلاص در اعمال، جایگاه و مراتب اعمال و لزوم استاد.
    عواملی که ملاصدرا در دستیابی به کمال نهایی انسان از آنها سخن گفته است عبارت اند از: تنبه، اراده، ریاضت های شرعی، علوم و معارف الهی، توجه به خداوند و قطع توجه از غیر، عشق و محبت الهی، ذکر و تفکر.
    کلیدواژگان: ملاصدرا، انسان، کمال انسان، عوامل تحصیل کمال
  • محمد فولادی صفحه 119
    ارتباط میان اخلاق و رسانه و نحوه تعامل آنها از جمله موضوعات محوری است که در چند دهه اخیر اذهان محققان را به خود معطوف داشته است. امروزه تعامل میان این دو واقعیت، دو متن، دو نهاد و دو عنصر فرهنگی و تکنولوژیکی، دست مایه بررسی های علمی و تاملات محققانه واقع شده و نقطه تلاقی این دو، از منظرهای گوناگون جامعه شناسی، جامعه شناسی و دانش ارتباطات، اخلاق، فرهنگ و...مورد بحث و مداقه قرار گرفته است. این تعامل، با چرخه سوم یعنی «فرهنگ» نیز رابطه دارد. در واقع، فرهنگ بستر وقوع انواع ارتباط، از جمله ارتباط اخلاق و رسانه است. دو مفهوم ترکیبی پربسامد «اخلاق رسانه ای» و «رسانه اخلاقی» از رهگذر توجه به نحوه تعامل اخلاق و رسانه پدید آمده اند.
    این مقال با رویکرد تحلیلی، نظری به بررسی اخلاق رسانه و چگونگی تعامل آن دو می پردازد.
    کلیدواژگان: اخلاق، رسانه، رسانه اخلاقی، اخلاق رسانه، وظایف اخلاقی
  • پروانه رضایی صفحه 145
    برخی از متفکران معاصر غرب بر این عقیده اند که ادیان، از جمله اسلام، عامل اساسی تخریب و ایجاد بحران محیط زیست اند. این مقاله با رد این ادعا، اثبات می کند اخلاق زیست محیطی که غربی ها در دوره معاصر در اندیشه رعایت آن برآمده اند، پیش تر در منابع و آموزه های دینی و اسلامی بدان توجه شده است. در این میان، ریزترین نکته های اخلاق زیست محیطی مانند توجه و اهتمام به آبادانی زمین و طبیعت، سفارش به حفظ حقوق کشاورزی و دامپروری، رعایت عدالت در رفتار با حیوانات و بچه های آنها، پرهیز از استفادهای بی حدو حصر و اجتناب از اذیت و آزار موجودات در سیره علوی، به ویژه کتاب نهج البلاغه بازتاب گسترده ای داشته، و افزون بر آن، امام علی(ع) راه کارهای عینی حفاظت از محیط زیست را ارائه کرده است. امام علی (ع)، در نهج البلاغه به تنظیم رفتار کارگزارنش، در بهره برداری از حیوانات به گونه ای دقیق و قابل توجه پرداخته است. این مقاله به بررسی موارد مذکور در نهج البلاغه می پردازد.
    کلیدواژگان: نهج البلاغه، اخلاق، زیست محیط، حقوق حیوانات
|
  • Muhammad Ali Shomali Page 7
    The present paper uses a theoretical approach, aiming at an explanation of relationship between ethics and philosophy of ethics. After explaining the nature of ethics and defining ethics, it deals with recognition of different spheres of ethical studies. In addition to explaining the domain of philosophical studies on ethics, the relationship between descriptive ethics, normative ethics and meta-ethics has been investigated. Finally, variousmodels of interaction between ethical theory and practical ethics are compared and the selected theory is specified.
    Keywords: morality, ethics, the philosophy of ethics, descriptive ethics, normative ethics, meta, ethics, analytical ethics, practical ethics
  • Ahmad Hussein Sharif, Hussein Baqiri Page 27
    Henry Sejwick holds that autism is a moral theory resembling utilitarianism. Adherent of utilitarianism hold that the individual must seek to maximize goodness of all or most of human beings. The adherents of autism, however, believe that the only goodness that must be sought by the individual is his own goodness. This autism, called moral autism, must be distinguished from the empirical theory stating that human beings are seeking to maximize their own goodness. Moral autism can be in agreement with the behavior benefiting others, because mutual relationship is the best way for promoting goodness;but adherents of autism cannot accept the altruistic justification for these kinds of relationships. Indeed, altruism wants the other's goodness just for their own seek, while adherents of autism stress that human's ultimate goal must be merely his own goodness.Christianity regards "self-love" as a part of our nature, and its effects as being limited. In many views and ideologies, self-love has been called the origin of all human desires and movements. However, things like self-sacrifice and devotion can be a negation to this claim.
    Keywords: autism, self, love, psychological autism, moral autism, altruism
  • Mohammad Alim, Zada Noori Page 43
    The present article seeks to illuminate the way leading to man's progress and man's value in his individual life and in his social life. Man has an individual identity and a social identity. The movement leading to man's progress and man's value in his individual life is determined by two things: "nearness to God" and "agreeable life" or, to be more precise, nearness to the Absolute Perfectness. The more perfect man is, the nearer to God ho will be. Whoever is more dependent on and more needy of God, is more perfect and nearer to God.Theologists define life as a compound of perception and power. A conscious and powerful living creature has the power of knowlodge and manipulation. The life of living creatures are of various levels. The more share man has of hese two characteristics, the nearer to the real meaning of life he will be. In as far as the social aspect of life is concerned, man's value is measured by man's aclievements. The more significant and greater the aclievements are, man's influence existence will be greater and man will be more successful in social aspects.
    Keywords: nearness to god, life, agreeable life, Absolue Perfectness, social life, perception, power
  • Ismail Ali Khani Page 65
    Ethics is the essence of Judaism. However, in view of the problems stated on the Jewish ethics, it is impossible to find a comprehensive definition of Jewish ethics. Nevertheless, there is an extensive and valuable collection called 'Jewish Ethics'. The Jewish ethical principles were explained, for the first time, in Mose's Ten Commandments; they were, then, developed in the Laws of Torah and Hebrew scriptures. After that, Hebraic prophets reviewed these principles, and they were developed again in the verbal laws ofMishnah. These were then analyzed in Gomorrah and Midrash, and were reinterpreted in the Middle Ages using philosophical and mystical terms. Thus, the written works on Jewish ethics are usually divided into four major groups; these are a) works relating to Torah, b) Rabbinical works, c) works on Middle Ages, and d) Modern works.Some of the doctrines of Jewish social ethics are as follows: affection towards human beings, humbleness and modesty, helping the poor, justice and truthfulness, sacredness of life, moderation, and forgiveness.
    Keywords: Ethics, Halacha, rabbinical ethics, Torah ethics, Middle Age's ethics, modern ethics
  • Mahdi Abdullahi Page 95
    Human's perfection is the outcome of his own determination. He may actuate his potentials only through his physical actions. Sadr al-Mutallehin, the founder of transcendental wisdom, in addition to theorizing on human's ultimate perfection, which he knows as the "annihilation in Allah" or obtaining intuitive knowledge of Allah, has spoken of the factors facilitating or hindering human's achieving perfection.The present paper deals with an investigation of factors affecting human's perfection in Mulla Sadra's view. Before stating these factors, however, it deals with four other issues as an
    Introduction
    the way an action affects achieving perfection, necessity of sincerity in one's action, status and ranks of actions, necessity of having a teacher.In Mulla Sadra's view, the factors effective in human's ultimate perfection are as follows: awakening, determination, legitimate austerity, divine knowledge, paying attention to God and neglecting all other than Him, divine affection and love, mentioning God, and contemplation.
    Keywords: Mulla Sadra, human being, human's perfection, factors of obtaining perfection
  • Muhammad Fuladi Page 119
    The relationship between ethics and media, and how they interact with one another are among the central themes obsessing the minds of scholars in recent few decades. Today the interaction between these two realities, two contexts, two institutions, and two cultural and technological elements have become the themes for scientific studies and scholarly reflections, and the meeting point of these two have been discussed and scrutinized from various viewpoints of sociology, communication, ethics, culture and so on. This interaction has also related to the third cycle, i.e. culture. Indeed, culture isthe context for various relationships, including relationship between ethics and media. Two compound conceptions of high frequency, i.e. "media ethics" and "ethical media", have emerged from a concern for fashion of interaction between ethics and media.This paper uses an analytical and theoretical approach, aiming at an investigation of the role of ethics in media and the way they interact.
    Keywords: ethics, media, ethical media, media ethics, ethical duties
  • Parvana Rezaie Page 145
    Some of the contemporary western thinkers believe that religions, including Islam, are the main factor of destructing environment and create the environmental crisis. The present article rejects this claim, proving that environmental ethics, which contemporary westerners have thought of observing, have been already dealt with in religious and Islamic sources and teachings. Among these, the most subtle points of environmental ethics have been widely presented in Imam Ali's way of life, especially in Nahj al-Balagha. Some of these points are as follows: paying attention and attempting to improvement of land and the whole nature, pieces of advice on the rights pertaining to agriculture and animal husbandry, observing justice in treating animals and their offspring, avoiding unlimited use of natural resources, and refraining from harassing living creatures, etc. Besides, Imam Ali has presented objective methods for preserving environment. In Nahj al- Balagha, Imam Ali has precisely dealt with regulating the behaviors of hisagents in using animals. The present article has investigated those points presented in Nahj al-Balagha.
    Keywords: Nahj al Balagha, Ethics, environment, Animal's rights
  • Translator: سیدعباس حسینی Page 166