فهرست مطالب

متن پژوهی ادبی - پیاپی 43 (بهار 1389)
  • پیاپی 43 (بهار 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/04/01
  • تعداد عناوین: 8
|
  • مجتبی منشی زاده، ابوالقاسم محرابی صفحه 9
    «خود اصلاحی» (self-repair) فرایندی است که گوینده مشکلی را در «واحد ساختاری نوبت»1 خویش تشخیص می دهد و درصدد اصلاح آن برمی آید. اینکه چه مقدار به عقب برمی گردد تا اقدام به اصلاح کند، از زبانی به زبان دیگر متفاوت است. در این مقاله این سؤال مطرح است که آیا در عملکردهای خود اصلاحی محاوره زبان فارسی، ارتباطی بین سازه تحت ساخت و میزان «قلمرو بازیابی» (scope of recycling) وجود دارد. دادگان محاوره زبان فارسی نشان می دهد که 89.8% «قسمت های نیازمند اصلاح» (repaired segments) از سازه های واحد (کلی یا جزئی) و 10.2% از ترکیب سازه های بندی تشکیل می شود. اگرچه انواع مختلف سازه ها (نهاد، فعل، مفعول و...) از نظر تعداد رخدادشان در«قسمت های نیازمند اصلاح» به صورت کلی یا جزئی و همچنین ترکیبی، متفاوت اند؛ اما ارتباطی بین سازه تحت ساخت و «قلمرو بازیابی» یافت نشد.
    کلیدواژگان: خود اصلاحی، واحد ساختاری نوبت، قسمت نیاز به اصلاح، قسمت در حال اصلاح (repairing segment) و تجزیه و تحلیل گفت وگو (conversational analysis)
  • محمدحسن حائری، ابراهیم رحیمی زنگنه صفحه 33
    از مباحث مهم عرفانی، اسرار و رازهایی است که در شطحیات و سخنان متناقض نمای عرفای بزرگ مطرح گردیده است. برای دریافت بن مایه های پارادوکس های هنری در زبان و بیان اهل تصوف، به خصوص پارادوکس های عرفانی (شطحیات)، باید به دنبال مبانی نظری ای بود که بتواند اساس شطحیات عرفانی را تبیین و تفسیر نماید.
    نگارندگان معتقدند تقابل ساحات وجودی آدمی در نگاه مولانا، اساس پارادوکس های عرفانی را تشکیل می دهد؛ به همین خاطر ضمن طرح نظرهای گوناگون درباره توجیه شطحیات عرفانی، مبانی نظری اندیشه مولانا در این مسئله، بر اساس نظریه تعدد مصادیق بررسی شده است.
    کلیدواژگان: شطحیات، پارادوکس های هنری، متناقض نما، مولانا، مثنوی
  • بهمن نزهت صفحه 47
    عشق یا محبت، نشانه ای بسیار بدیهی و کیلد معنایی در متون عرفانی است و در هرگونه تحلیل روان شناختی و نشانه شناختی متون عرفانی باید به این واژه که نسبت انسانی و الهی دارد توجه کرد.
    در تاریخ عرفان و تصوف اسلامی، واژه عشق در طرح تقریبا منسجم و نظام یافته ای سیر و تطور متعالی و رو به کمال داشته است. در سراسر این تحول و تطور، ما شاهد تبیین و تشریح روان شناختی و فلسفی ماهیت عشق هستیم که مبتنی بر شهود و مکاشفات درونی صوفیه و سرشار از اندیشه های غنی و احساسات و عواطف شورانگیز عرفانی است. ما در این مقال، ضمن معرفی کتاب «عطف الالف المالوف علی اللام المعطوف» ابوالحسن دیلمی (ف.391 ه.ق) که نخستین اثر مستقل و رساله ای تقریبا مفصل در باب سیر تاریخی و تجزیه و تحلیل روان شناختی و فلسفی «عشق» در عرفان و تصوف اسلامی است از تاثیر این کتاب بر آثار بعد از خود نظیر «سوانح العشاق» احمد غزالی (ف.520 ه.ق) و «عبهر العاشقین» روزبهان بقلی شیرازی (ف.606 ه.ق) نیز سخن خواهیم گفت.
    کلیدواژگان: احمد غزالی، دیلمی، روزبهان، عشق، محبت
  • عباسعلی وفایی، سیده کوثر رهبان صفحه 63
    از آنجایی که شعر نتیجه درهم شکستن نظام و اصول حاکم بر زبان معیار (خودکار) است، شاعر برای خلق یک اثر هنری ناگزیر است از این هنجارها عدول کند و برای ظهور این دگرگونی از ابزارها و شگردهای گوناگونی بهره می برد که سبب نزدیک شدن محور زبان به نقش ادبی آن می گردد. در این میان، بیدل دهلوی به عنوان برجسته ترین شاعر سبک هندی در به نمایش درآوردن ویژگی های فرمی و محتوایی این دوره، به خلق و به کارگیری شگردهایی زبانی پرداخته است که یا آن ها را تنها در زبان بیدل می توان یافت یا سروده های وی تبلور کامل و زیباتری از آن ها را دربردارد. از این رو، در پژوهش حاضر سعی شده است برخی از این شگردهای ابهام انگیز زبانی و ساختارهای سازنده و معانی قابل دریافت از آن ها، براساس فرایندهایی که در ژرف ساخت این عبارات و ترکیبات بر روی محورهای فرضی جانشینی و هم نشینی زبان صورت می گیرد و عامل پیوند آن ها به روساخت می گردد، تحلیل و ارائه گردد.
    کلیدواژگان: محور هم نشینی، محور جانشینی، وابسته عددی، ترکیب، اشتقاق
  • مریم حسینی صفحه 103
    یکی از حکایت های کتاب «حدیقه» روایت جوانمردی مردی از صوفیه است. این حکایت بیانگر یکی از اصول اساسی اندیشه فتوت و آیین فتیان است. نویسنده در مقاله حاضر، درصدد کشف ماخذ اصلی این حکایت برآمد و در طی این جست وجو بر وی روشن شد که جز کتاب «حلیه الاولیاء» ابونعیم اصفهانی که به عنوان یکی از مآخذ کتاب ذکر شده، روایت فوق در میان احادیث مروی از دو امام بزرگوار شیعه امام سجاد(ع) و امام محمدباقر (ع) موجود است و سلمی در کتاب «ذکر النسوه المتعبدات الصوفیات»، روایتی شبیه به آن را ذکر می کند که احتمال می رود از سرچشمه های اصلی این حکایت باشد. ابوالحسن هجویری در «کشف المحجوب» و شهاب الدین عمر سهروردی در «عوارف المعارف» نیز به این حکایت اشاره کرده اند. با توجه به اینکه در روایت سلمی، زن عارف قهرمان داستان است؛ بخشی با عنوان زنان و فتوت به مقاله حاضر افزوده شد تا جایگاه زنان در فتوت و زنان فتی نیز معرفی شوند.
    کلیدواژگان: فتوت، سنایی، حدیقه، زنان عارف
  • محمدباقر میرزایی حصاریان صفحه 115
    با اینکه تقریبا همه صاحب نظران معتقدند که در زبان فارسی افعال مرکب نسبت به افعال ساده از تعداد و زایایی بسیار بیشتری برخوردارند، ولی در این میان، به آن دسته از افعال که با همکردهای مرکبی مانند قراردادن، قرارگرفتن، واردکردن، به عمل آوردن و مواردی از این دست می آیند، توجه چندانی نشده است؛ بر همین اساس در این نوشته به توصیف و بررسی ترکیباتی پرداخته شده است که با همکردهای مرکب قراردادن و قرارگرفتن در فارسی امروز به کار می روند. برای این منظور پس از بیان مقدمه ای کوتاه، برخی نظرات مرتبط با موضوع افعال مرکب معرفی و نقد گردیده است؛ در ادامه پس از درنظرگرفتن افعال قراردادن و قرارگرفتن به عنوان همکرد مرکب، طبقه بندی چندگانه ای براساس صورت، معنا و کاربرد ترکیبات معرفی شده و درباره ویژگی های هر گروه توضیحاتی ارائه می گردد. در پایان نیز با جمع بندی ویژگی دسته های چندگانه و ارائه چند فرض به عنوان دلایل استفاده از ترکیبات مورد بحث، پیشنهادهایی برای بررسی های بیشتر مطرح می شود.
    کلیدواژگان: ترکیبات فعلی، همکرد مرکب، قراردادن، قرارگرفتن، فارسی امروز
  • منصوره تدینی صفحه 133
    در این مقاله حضور برخی از مهم ترین مؤلفه های پسامدرنیستی، چون محتوای وجودشناسانه، عدم انسجام، آمیختن انواع ادبی (ژانرها)، اتصال کوتاه، عدم قطعیت، ابهام، آشفتگی زمان و مکان، بینامتنیت، شیفته گونگی شخصیت، تغییرات راوی و زاویه دید و... در یک رمان از دکتر سیروس شمیسا، با نام «تاریخ سری بهادران فرس قدیم» با ذکر مستنداتی از متن، اثبات شده است و با توجه به عنصر غالب پسامدرنیسم در این متن، یعنی برجسته شدن محتوای وجودشناسانه با استفاده از مباحث عرفانی به شکلی تازه و کارکردی(functional)، می توان گفت این داستان به شیوه ای نو و بومی شده و غیرتقلیدی وارد حیطه پسامدرنیسم شده است، در عین حال که عناصری از مدرنیسم را نیز در خود دارد؛ از جمله آن چنان که لازمه عرفان است، مباحث معرفت شناسانه نیز به نحوی تنگاتنگ و غیر قابل تفکیک از مباحث وجودشناسانه در این متن مورد توجه قرار گرفته اند.
    کلیدواژگان: پسامدرنیسم، محتوای وجودشناسانه، محتوای معرفت شناسانه، عدم انسجام، بینامتنیت
|
  • Mojtaba Monshizadeh, Abolghasem Mehrabi Page 9
    Self-repair is a process that the speaker realizes a trouble in ‘turn constructional unit’ and decides to repair it. How far the speaker goes back is different in various languages. This study intends to identify whether there is a relationship between the constituent under construction and the scope of recycling. The results show that 89.8% of the repaired segments consisted of a single clause constituent (whole or partial) and 9.2% of some combination clause constituents. Although different types of constituents (S, V, O, etc) differed with regard to how often they appeared in repaired segments as whole or partial constituents and how often they combined with other constituents to form combined-constituent repaired segments, there found to be no relationship between the constituent under construction and the scope of recycling.
  • Mohammad Hasan Haeri, Ebrahim Rahimi Zanganeh Page 33
    One of the most important mystical issues is the secret and mystery of paradox and paradoxical speeches of great mystics. We must seek to establish the theoretical principles needed in order to interpret and explain the basis of rhetorical paradox in the literature of mysticism, particularly the mystical paradox. To this end, this study investigates and examines the theoretical basis of Mevlana’s views. The author believes that the contrast of human existence from Mevlana’s perspective constitute the basis of mystical paradox. Consequently, various ideas regarding the interpretation of Mevlana’s theoretical foundations and his mystical paradoxical thoughts have been thoroughly investigated according to the theory of double location.
  • Bahman Nozhat Page 47
    Love or affection is the very vivid sign and semantic clue in any mystical texts. This concept which has human and theological relevance is significant in any psychological and semiotic analysis of mystical texts. In the history of Sufism and Islamic mysticism, the term “Love” has had a transcendental evolution in a coherent and systematic way. Therefore, throughout this evolution and development, there are psychological experiences and philosophical explanations about the nature of love which are all based on intuition, profound mystic thoughts and exotic emotions. This paper introduces the book of “Atf-ol Alef al-Maluf àl-allam-al màtuf” by Abolhasan Deylami (d. 391 AH. AH) which is the first independent and detailed treatise about historical, psychological, and philosophical analysis of “love” in mysticism and Islamic mysticism. Moreover, the impact of this book on later works such as “Savaneh_ol oshag” and “Abhar-ol Ashegin” will be discussed.
  • Abbas Ali Vafaei, Seyyedeh Kosar Rohban Page 63
    Since poetry is the result of breaking the system and the principles governing the standard language, the poet has to inevitably deviate from such norms and resort to a variety of techniques and tools to create a work of art, causing the adjacency of language axis to its literary role. However, Bidel Dehlavi as the most prominent poet in Hindi style has exploited linguistic techniques to represent the attributes of the content and the form of this era. These features can be found either in his language or in his poetries. The present study is an attempt to analyze some of the amazing linguistic techniques, constructive structures, and their meanings according to the processes that take place in the deep structure of such clauses and compounds on the imaginary syntagmatic and paradigmatic axis of language and their shift to the surface structure.
  • Maryam Hosseini Page 103
    This paper aims at finding the sources of an anecdote of Hadiqa. It recounts the chivalrous conducts of a man from Sufia; while, representing one of the fundamental principles of chivalry. Hilliat al-Olia of Naeim Isfihani has already been identified as one of its sources; however, the results of this inquiry show that this story is found among the sayings of two Shiaat Imams: Imam Sajjad and Imam Mohammad Baghir (peace be upon them). Moreover, in the book of zikr al-Nasva al-Motaabbidat al-Sufiat, Sulami narrates a similar story that may be one of its main sources. It has also been mentioned by Ab al-Hasan Hojviri and Shahab al-Ddin Omar Sohrivardi in their respective books, Kashf al-Mahjoob and Avarif al-Maarif. Observing the female protagonist of this anecdote, a part has been added to this paper under the title of “Women and Chivalry”, in order to introduce the chivalrous women and to represent their position in this doctrine.
  • Mohammad Bagher Mirzaei Hesarian Page 115
    Although almost all scholars and educators believe that the number of compound verbs in Persian language is more than the simple verbs, there has not been enough concern for those categories of verbs which accompany compound verbs such as qarâr dâdan, qarâr gereftan, vâred kardan, be amal âvardan “put down, set up, and act out” and the like. Hence, this paper aims at describing and examining the compounds which are accompanied by the word verbs of “qarâr dâdan and qarâr gereftan” in Persian. To this end, after a short introduction, some relevant viewpoints regarding compound verbs have been put forward and analyzed. Furthermore, a multifold classification of the above mentioned word verbs are presented based on form, meaning, and the use of the compounds and the characteristics of any group of compounds have been explained. Finally, after summarizing the characteristics of the multiple categories and presenting some hypotheses concerning the reasons for making use of the aforementioned compounds, some suggestions have been made for further discussions.
  • Mansoureh Tadayyoni Page 133
    This paper presents some of the most important components and features of postmodernism, such as the significance of ontological theme, incoherence, mixing literary types (genres), short circuit, uncertainty, ambiguity, intertextuality, paranoia, and etc. Further, the existence of some of these elements in Dr. Shamisa’s novel is discussed with reference to the documents mentioned in the text. Actually, this novel has entered the postmodern area in a novel and original way as it includes the dominant elements of postmodernism through signalizing the ontological themes and with the use of mystical discussions in a functional manner. Although this study includes the elements of modernism, it has also highlighted the epistemological and ontological themes closely.