فهرست مطالب

معرفت سیاسی - سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1389)
  • سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • قاسم شبان نیا صفحات 5-26
    طرح گفتمان عدالت و پیشرفت در دولت دینی، که در دهه چهارم انقلاب اسلامی مورد تاکید مقام معظم رهبری قرار گرفت، مستلزم شناخت مناسبی از روابط میان عدالت و پیشرفت است، در صورتی دولت، مصداقی از عدالت به معنای «وضع کل شیء فی موضعه» یا «اعطاء کل ذی حق حقه» را محقق می سازد که به وظایف خود جامه عمل پوشاند؛ عدالت به همین معنا، نه تنها با پیشرفت در تضاد نیست، با آن همسو است به طوری که در دولت اسلامی عدالت محور، باید بیشترین افراد به بهترین کمالات دست یابند. در واقع، اگر دولت همه تلاش خود را صورت دهد تا بیشترین افراد به بالاترین سطح کمالات، به ویژه کمالات اخلاقی، فرهنگی، معنوی و الهی دست یابند، در این صورت، چون حق مردم را به آنان داده است، عدالت را محقق ساخته است. بنابراین، اگر پیشرفت به مفهوم اسلامی آن در نظر گرفته شود و شامل پیشرفت های معنوی نیز گردد و عدالت هم به معنای اعطای حق به هر گروه یا فرد محق در نظر گرفته شود، در این صورت، یکی از حقوق، فراهم ساختن زمینه ها و امکانات لازم برای نیل به پیشرفت های معنوی جامعه است. در اینجا نه تنها تزاحمی میان پیشرفت و اعدالت پیش نمی آید، بلکه پیشرفت در جهت عدالت قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: عدالت، پیشرفت، رابطه، دولت دینی، کمال مادی، کمال معنوی
  • محمد جواد نوروزی صفحات 27-56
    شناخت جمهوری اسلامی ایران مستلزم تبیین شاخص های آن است. جمهوری اسلامی ایران مشابه هر نظام سیاسی، دارای سه ساحت باور (فلسفه سیاسی)، ساختار و رفتار است. در این پژوهش تلاش شده است تا شاخص های جمهوری اسلامی ایران در این سه محور مورد بررسی قرار گیرد. در ساحت باور تاکید بر خدا محوری، انسان شناسی بر پایه اندیشه اسلامی و عقیده به نبوت و معاد است. در عرصه ساختار ویژگی های ساختار سیاسی، فرهنگی و اقتصادی مطرح است و در حوزه رفتار می توان به رفتار نخبگان، شهروندان و گروه های اجتماعی اشاره کرد. این مقال با رویکرد نظری و تحلیلی به شاخص ها و نشانه های نظام جمهوری اسلامی می پردازد.
    کلیدواژگان: نشانه، شاخص، انسان شناسی، خدامحوری، ساختار سیاسی اجتماعی
  • محسن رضوانی صفحات 57-82
    در چند سال اخیر، اکثر محافل خبری و تحلیل سیاسی جهان تقریبا به اتفاق این ادعا را مطرح کرده اند که «لئو اشتراوس» پدر فکری نومحافظه گرایی است. در حالی که، تنها منبع و مرجع ادعای مذکور، نوشته ها و مصاحبه های انتقادی خانم شادیا بی. دروری است. وی برای مدعای خویش به روی کردی تمسک می کند که روح آن برای نویسندگان و حامیان چنین ادعایی، به ویژه در کشور ایران مغفول مانده است. رویکرد فمنیستی و همجنس گرایانه شادیا دروری موجب شده تفسیری از اشتراوس ارائه شود که در واقع تحریف اندیشه مبتنی بر فضیلت و معنویت است. این مقاله به شیوه موردشناسی و با رویکرد انتقادی در صدد است با بررسی تصویر دروری از اشتراوس با تصویر واقعی وی به معناکاوی ضمنی خلط های رایج جریان شناسی در فلسفه سیاسی معاصر بپردازد.
    کلیدواژگان: فلسفه سیاسی، اندیشه شناسی، افلاطون شناسی، سعادت شناسی، پنهان نگاری، سنت گرایی، محافظه گرایی، نومحافظه گرایی
  • علیرضا صدرا صفحات 83-100
    «عدالت» و «پیشرفت» در دو رویکرد متعارض سوسیالیستی-کمونیستی و لیبرالیستی-کاپیتالیستی، قابل جمع نیستند. اما در رویکرد دو ساحتی توحیدی و متعالی اسلام، به ویژه رهیافت راهبردی ولایی شیعی، نه تنها قابل جمع، بلکه لازم، ملزم و مکمل و هم افزا می باشند و به اصطلاح دارای تاثیر و تاثر متقابل، متزاید یا متکاملند. در حالی که، در رویکرد مدرنیستی، اساسا با تقلیل و حتی تحریف این دو پدیده، به عدالت و توسعه مادی و اقتصادی یعنی؛ عدالت سوسیالیستی و توسعه کاپیتالیستی، متعارض غیر قابل جمع نمی دانند. در رویکرد توحیدی، دو ساحتی متعادل و متعالی پیشرفت اعم از:توسعه اقتصادی، توسعه، فرهنگی، معنوی و اخلاقی بوده و عدالت اعم از عدالت اقتصادی، سیاسی و بلکه عدالت فرهنگی می باشد و جهت توسعه اقتصادی معطوف به تعالی فرهنگی، معنوی و اخلاقی می باشد.
    بنابراین، توسعه اقتصادی، بدون عدالت، حتی اگر هم ممکن باشد، جامع نبوده و پایدار نخواهد بود. این مقاله به واکاوی رابطه و نسبت میان گفتمان متعالی، عدالت و پیشرفت در نظریه، نظام سیاسی و دولت اسلامی، می پردازد.
    کلیدواژگان: عدالت، پیشرفت، متعالی، دولت، نظریه، نظام، سیاست، سیاسی
  • ذبیح الله نعیمیان صفحات 101-124
    یکی از مهم ترین مؤلفه ها در تصمیم سازی و نظام سازی سیاسی، تعیین نسبت میان مقاصد آرمانی با ظرفیت های موجود و قدر مقدوری است که تحقق آن می تواند خود را بازآفرینی و بازنمایی کند. نوشته حاضر بر آن است تا با بررسی برخی ابعاد نظری این امر، چشم اندازی تطبیقی را از دل نظریه پردازی شماری از اندیشمندان دینی سیاسی معاصر ایران ارائه دهد. کسانی که به امید کسب مقاصد آرمانی خود از پنجره تنگ زمانه خویش به تماشا نشسته اند. تحصیل اذن فقیه در امور حکومتی، تلاش برای محدودسازی اختیارات نامشروع سلطنتی، در صورت عدم امکان خلع ید از آن، تلاش برای تامین مشروعیت راهبردهای مختلف در این زمینه اند.
    کلیدواژگان: مشروعیت، کارآمدی، مقاصد آرمانی، سطوح قدر مقدور، تزاحم، اولویت های سیاسی، ظرفیت معنایی
  • علیرضا رضایی صفحات 125-148
    در باب مسئله توسعه، تاکنون نظریات متعددی از جانب اندیشمندان این حوزه مطرح گردیده و مورد بررسی قرار گرفته است. هدف نظریات غربی از توسعه، تنها دست یابی، به رفاه مطلق مادی است. این موضوع از نظر اسلام برای انسان کمال مطلوب نبوده و هدف از آفرینش و خلقت انسان نیز تنها آن نبوده است، بلکه رفاه مادی به صورت ابزاری برای رسیدن به اهداف عالی که دین اسلام تعیین نموده است جلوه گر می شود. این مقاله بر آن است تا ضمن توضیح مفهوم توسعه و هدف توسعه از منظر اسلام، زمینه های فرهنگی توسعه و پیشرفت را از دیدگاه اسلام، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و امام خمینی، بررسی نموده و نیز چارچوب های کلی الگوی اسلامی فرهنگ توسعه را شناسایی نماید. البته شایان ذکر است که هدف این نوشتار بیش از آنکه ارائه یک نظریه نهایی باشد، روشن ساختن زوایای گوناگونی است که در دست یابی به یک الگوی نهایی از فرهنگ پیشرفت و توسعه در اسلام حایز اهمیت است.
    کلیدواژگان: مفهوم توسعه در اسلام، نظریات توسعه، نظریه نوسازی، نظریه وابستگی، نظریه مارکسیستی، اسلام و توسعه، شاخص های توسعه در اسلام، اهداف غیرمادی توسعه
  • احمدعلی نیازی صفحات 149-179
    بحث اهداف حکومت از مباحث مهم فلسفه سیاسی است. در این نوشتار، پس از تعیین مفهوم حکومت دینی، به مهمترین دیدگاه ها در باب اهداف حکومت، اشاره شده است. برخلاف نظریه فیلسوفان مدرن، که وظیفه حکومت را ایجاد نظم و حد اکثر تامین رفاه مادی مردم می دانند، فیلسوفان کلاسیک معتقدند که حکومت علاوه بر تامین امنیت و عدالت، وظیفه تربیت مردم و هدایت آنان به سوی خیر و سعادت و زمینه سازی برای اکتساب فضایل انسانی را نیز به عهده دارند. تفاوت مهم حکومت دینی با حکومت های غیر دینی آن است که حکومت دینی، افزون بر تامین نیازهای مادی، بر توزیع عادلانه امکانات تاکید می ورزد و به لحاظ توجه به فطرت و حقیقت انسان ارزش مدار است. از این رو، عدالت خواهی، هدایت و تربیت جامعه برای نیل به سعادت و خیر حقیقی و ملاحظه مصالح اخروی، از شاخصه های اصلی حکومت دینی است.
    کلیدواژگان: دین، حکومت، حکومت دینی، اهداف و وظایف
|
  • Edited By Qasim Shaban-Nia Pages 5-26
    The discourse of justice and development, on which the supreme leader lays special emphasis in the fourth decade of the Islamic Revolution history, demands a proper perception of the relationship between justice and development. Justic in the sense of "locating every thing in its proper place" or "giving every one the right he/she deserves" is administered, only whene government fulfills it own duties.The idea of justice implies that, in an Islamic government justice is never inconsistent with development and it goes side by side with development paving the way to people to attain high degrees of perfection.When government's hard efforts are centred on divine, moral and educational values thus, paving the way to most people to reach high levels of perfection we can say, justice has been achieved because such a government has fulfilled its duties towards its people properly. Therefore, if the Islamic concept of development-which stresses the idea of spiritual development and defines justice as a means of giving each individual or group the rights he/she deseves is-observed, then one of people's rights is achieving spiritual development. In this case, both development and justice will go side by side, and so there is no cortradiction between them.
  • Muhammad Jawad Norozi Pages 27-56
    In order to have a good acquaintance with the Islamic Republic of Iran we ought to know what its main features are. The Islami Republic of Iran seems like a political system consisting of three spheres: belief (political philosophy), structure and conduct. The author seeks to examine the features of the Islamic Republic of Iran in the light of these three spheres.In the sphere of belief, the discussion is centred on theocrism, Islamic-based anthropology, and the belief in prophethood and Resurrection. In the sphere of structure, the article deals with the political, cultural and economic structure. In the sphere of conduct, the author points to the conduct of the eleté, citizens and social groups. The present article presents a theoretical analysis of the main characteristics of the Islamic Republic Government.
  • Mohsen Rezvani Pages 57-82
    In the loot few years, most media organizations and political analysis centers have almost consensus of opinion that leo Strauss is the disciple of neo-conservatism, whereas the only source which backs this calim is the critical interviews with Shadia B. Drury and some of her articles. To support her claim, she holds fast to an approach the essence of which remains unknown to the writers and proponents of this claim especially in Iran. The feminist and homogenous poinious adopted by Shadia B. Drury have contributed to suggest an interpretation of Strauss which is, in fact, a thought deviation based on nartue and spirituality.The prese article seeks through a critical case study to compare Drury's picture of Strauss with his real picture of the implicit semantic study of the ideological confusions in political philosophy.
  • Ali Red, A. Sadra Pages 83-100
    Neoither in socialist communism nor in liberal capitalism can justice and development go side by side, whereas in the monotheistic and tran scen dental view of Islam particularly the strategic devout perspective of Shiah justice and development and not only in agreement with each other but closely connected to one another and each of them is affected by and affecting the other to large extent. Modern trend sees that materialistic and economic justice and development, that is socialistic justice and capitalistic development oppose each other.The balanced and transcendental aspects of monotheistic approach to development include economic development and culturalaud spiritual development and justice includes ecomomic and political justice in additior to cultural justice which is divected towards cultural, spiritual and moral transcendence.Consequenthy even if it is possible to achieve development and ignore justice, attainment of a conclusive and sustainable development will not be possible.The present essay diswsses the relationship between the transcendental discourse of justice and development in the theory of Islamic system and Islamic government.
  • Zabihullah Naimiyan Pages 101-124
    One of the most imporfant components in making decisions and formation of pplitical system spciifying the relationship of ideal objectives with the available capacities and predestination, the accomplishment of which can recreat and mainifest itself.The anthor tries to investigate the theoretical aspects of this snbject and distract the practical preospect from the depthe of the theorization of some of current Iranian Politico-religious thirkers. Some devote their time to think deeply of what happens in their own lifetime, hoping to reach their ideal goals. Getting a faqih's permission concerning governmental affairs and athempting to limit a soverign's illegitmate jurisdictions when if is impossible to remove him from authority are attempts to ensure the legitimacy of different strategies in this field.
  • Alireza Rezaee Pages 125-148
    Various theories about development have been the subject of speculation and inquiry. Some regard that the apparent life of industrial societies an indication of development and reconstruction.Some others adopt an oppressive attitude and maintain that societies have to comply with what they determine A third group adopt a negative view and hold that the capitalistic economic system which works systematically hinders the development of the third-world countries and brings to them economic disturbances. The ultimate aim of the western view of development is achieving absolute materialistic welfare, a view which is not approved by Islam for Islam seesthat materialistic welfare is only a means of attaining fundamental goals.The author expounds the Islamic viewpont of the meaning of development and its objectives. Then he tries to point out to the cultural areas of development and progress in the view of Islam, the Constitution of the Islamic Republic of Iran and Imam Khomeini to illustrate the overall features of the Islamic type of the idea of development. The essay seeks to shed light on the various points which play an effective role in attaining a distinct meaning of development in Islam.
  • Ahmad Ali Niyazi Pages 149-179
    The question of the goals of government is noe of the important issues of political philosophy. After defining the meaning of religious government, the author points to the main views put forward about the goals of government. Contrary to the view adopted by modern philosophyers who hold that the fumction of government is maintaining order and promoting people's welfare, classical philosophers think that in addition to maintaining order and administeriny justice a government is responsible for education of nation and guiding it towards good and felicity and poving the say for attaining human virtues. The main difference between a eligious type of government and the non religious type is that in a religious type of government the main concern is not only meeting poople's physical needs but also emphasizing on justice in distributing facilities, and due to its observance of man's nature and reality a religious type of government is value – centred one. Accordingly, the main characteristics of this type of government are seeking justice, education of nation and guiding it towards true good and felicity and observing the profits of the hereafter.