فهرست مطالب

پژوهشنامه ادب غنایی - پیاپی 14 (بهار و تابستان 1389)
  • پیاپی 14 (بهار و تابستان 1389)
  • 168 صفحه، بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/10/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • یدالله جلالی پندری، محمدکاظم کهدویی، مژگان میرحسینی صفحه 5
    مرثیه، شعری است که در ماتم گذشتگان و تعزیت بازماندگان و اظهار تاسف و تالم بر مرگ عزیزان از دست رفته یا حوادث و بلایای ناگهانی یا طبیعی و... سروده شده است.
    سوگ سروده های ادیبان برای دیگر شاعران را می توان از قدیم ترین انواع شعر رثائیه دانست که نخستین نمونه های آن در دیوان رودکی در رثای شاعری به نام مرادی و یا در مرثیه ی شهید بلخی یافت می شود.
    در دوره ی معاصر نیز، سرودن اندوهیاد برای شاعران توسط دوستان و حتی گاهی دشمنان آنها وجود دارد که غیر از ادای حق دوستی، عواملی چون تحریک حس همکاری، شعر دوستی و رابطه ی ادبی، علت سرودن آن بوده و در مقایسه با انواع دیگر مرثیه، به سبب اصالت احساس آن واجد ارزش ادبی بیشتری است؛ مانند سوگ سروده ی ملک الشعرای بهار برای ایرج میرزا و یا اندوهیادهایی که در سوگ شاعرانی چون اخوان ثالث، سپهری، فرخزاد، شاملو و... سروده شده است.
    در این مقاله، ابتدا اندوهیادهایی که شاعران معاصر در سوگ دیگر شاعران سروده اند، از منابع مختلف استخراج شده، سپس به بررسی عنصر«حسرت» و جنبه های مختلف آن در اشعار کلاسیک و نیمایی پرداخته می شود و همراه با ذکر شاهد، تحلیلی از آن صورت می گیرد و در پایان نیز، نتیجه ی بحث ارائه می گرد
    کلیدواژگان: مرثیه سرایی، شعر معاصر، حسرت، غم غربت، اندوهیاد (سوگ سرود)
  • مریم خلیلی جهانتیغ، علی دلارامی صفحه 27
    در اواخر قرن هجدهم مکتب جدیدی در تقابل با مکتب کلاسیک ظهور کرد. رمانتیسیسم انقلاب همه جانبه ی اروپایی است که ریشه و پایه های آن را باید در کشورهای اروپایی جستجو کرد. انقلاب فرانسه، انقلاب صنعتی و توسعه شهر نشینی را از عوامل مهم پیدایش این مکتب دانسته اند. «ظهور رمانتیسم همزمان بود با فروپاشی نظم کهن، وقوع انقلاب صنعتی، رشد شهر نشینی، رشد طبقه متوسط، گسترش سواد آموزی و تحولات دیگری که همگی پدیده هایی نو و بی سابقه اند وانسان کلاسیک با آنها مانوس نبوده است» (مسعود جعفری، 1378: 160). این مکتب رفته رفته از اروپا به همه ی جهان راه یافت و در ادبیات سایر ملل نیز تاثیر گذاشت از جمله در ایران هم نه به شکل یک مکتب و جنبش فراگیر بلکه به صورت یک گرایش ادبی در کنار گرایش های دیگری همچون کلاسیسیسم ورئالیسم ظهور کرد.
    کلیدواژگان: رمانتیک، تمدن جدید، شهرنشینی، کودکی، روستا طبیعت، سفر، وطن
  • محمود درگاهی صفحه 53
    طرحی که «نیمایوشیج» از «شاعری» ارائه می داد، یک طرح انتزاعی، آکادمیک و گسسته از زندگی و زمانه ی او نبود،بلکه طرح زندگی و گزارش احساسات،آرزوها،وآرمان های مردم معاصرخود بود و از این چشم انداز با سنت های شاعرانه ی سرزمین او هیچ گونه همانندی نداشت!
    پیش از نیما، شیوه های سنتی شعر فارسی «شاعری کردن» را از پیوند با زندگی و واقعیت های دردناک آن دور کرده بود و آن را در قرنطینه و قرق «قدرت های سیاسی» یا «سرمستی های صوفیانه» یا «عشق های آتشناک» و یا «دغدغه های خصوصی شاعران» درآورده بود. یعنی شعر کهن ما بر روی چهار استوانه ی اصلی بالا رفته بود و اندیشه های شاعرانه در پیرامون این چهار محور می چرخید:«ممدوح»،«معبود» «معشوق»، و «خود» شاعر. در روزگار نیما نیز موجه ترین تفسیرهای شاعری، شعر را وسیله ی تبیین احساسات و عاطفه ی درونی شاعر و یا به تعبیر روشن تر آزهای رنگارنگ او می خواندند، و آن را از ورود درعرصه های زندگی اجتماعی منع کرده بودند! هنر بزرگ نیما فرو ریختن این استوانه های دیرپای شعر فارسی و دادن جای آنها به انسان روزگار خود بود.
    کلیدواژگان: شعر، زندگی، انسان، دغدغه های اندیشه
  • مریم شعبانزاده صفحه 73
    نظامی در پنج گنج بویژه در «خسرو و شیرین» شاهکاری در ادب غنایی آفریده است که هرگز شیرینی آن از خاطر محو نمی شود. ماجرای عشق را در بسیاری ازآثار ادب غنایی دیگر نیز می توان یافت ولی هیچکدام به پرمایگی روایت نظامی نیست. حتی لیلی و مجنون خود نظامی هم به پای خسرو و شیرین او نمی رسد.
    جانمایه ی این شاهکار در پرورش شخصیت شیرین است که نسبت به همتایانش درسایر معاشیق از پختگی و کمال بیشتری برخوردار است. نظامی او را طوری پرورده است که نه بی پروایی «ویس» در «ویس و رامین» را داشته باشد و نه کمرویی و تنگنای قبیله ای «لیلی» را در «لیلی و مجنون». بانویی آزاده ست که هم عاشق است و هم معشوق. در پی عشق خطر می کند، بر همه ی آرزوهای دنیوی بر می آشوبد، در راه عشق پای در رکاب می نهد، دشواری عشق را با شکیبایی به جان خریدار می گردد. آنگاه که عاشق را پخته نمی یابد او را با تمهیداتی به کمال معنوی می رساند و سپس به وصال با او تن می دهد و سرانجام در کنار جسم بی جان او جان می بازد.
    این مقال برآن است که از چشم اندازی دیگر با ساختار روایی این داستان روبرو گردد و رمزها ونشانه های عرفانی این داستان را از خلال بررسی شخصیت و رفتار شیرین در داستان خسرو و شیرین براساس معیارهای مندرج در متون عرفانی باز جوید و از این راه نگاه عرفانی نظامی و سرسپردگی او را به مبانی عرفان در این روایت عاشقانه نشان دهد.
    کلیدواژگان: نظامی، خسرو و شیرین، عرفان، عشق
  • اسماعیل شفق، نوشین بهرامی پور صفحه 95
    عشق پاسخی به معمای وجود انسان و جوابی کامل به عمیق ترین نیاز او برای غلبه برجدایی ورهایی از زندان تنهایی خویش است. مضمون عشق در غزل شکسپیر به متون ادبی فارسی بسیار نزدیک است. غزل سعدی یکی از بهترین جلوه گاه های ظهور عشق است و این عشق را می توان از جهاتی با عشق شکسپیر مقایسه کرد. شکسپیر از نظر زمانی حدود سه قرن با سعدی فاصله دارد اما از نظر محتوا می توان شباهت های قابل توجهی درغزل های هردو یافت.
    روش تحقیق در این نوشته، به شیوه ی مقایسه ی معنایی است به این شکل که محتوا و مضمون غزل های شکسپیر با محتوای برخی ابیات غزل های سعدی مقایسه شده است. طی مطالعه ی اجمالی غزل-های عاشقانه ی سعدی و غزل های شکسپیر شباهت های معنایی ومفهومی قابل توجهی ملاحظه شد. ابتدا شباهت ها و سپس تفاوت ها دسته بندی شده است. با توجه به این که تعداد غزل های شکسپیر نسبت به غزل های سعدی کم تر است، بسامد تکرار یک مفهوم در غزل های سعدی بیشتر مشاهده شد، به این دلیل در متن، گاه چندین شاهد مثال از سعدی در برابر یک یا احیانا چند شاهد مثال از شکسپیر آورده شده-است. شایان ذکر است که امکا ن مقایسه و بررسی تمام غزل های سعدی و شکسپیر در این مجال نبود و این نوشته، چشم انداز روشنی برای پژوهش های بیشتر می تواند باشد.
    کلیدواژگان: شکسپیر، سعدی، عشق، غزل عاشقانه
  • سید محمد مرندی، سعیده میرزایی صفحه 119
    ادبیات مدرن، نقد ادبی و فلسفه غرب، تاثیر عظیمی از نظریات آیریس مورداک، یکی از نامدارترین نویسندگان انگلیسی و فلاسفه غرب، پذیرفته اند، اما متاسفانه این نویسنده و متفکر بزرگ کمتر در ایران شناخته شده است. در بیشتر رمان های مورداک، فلسفه نقش مهمی در روند حوادث و شخصیت پردازی ایفاء می کند و مسائل مختلف فلسفی-اخلاقی، همانند دیدگاه وی درباره عشق و قدرت آن، هنر، اخلاقیات، خوبی، خدا و حقیقت، با بافت رمان در هم آمیخته اند. در واقع، یکی از محورهای اصلی هر یک از این رمان ها، وجود عشاقی است که تعاملات، احساسات و افکار آنها، قدرت اخلاقی و تهذیب کننده ی عشق را به تصویر می کشند.
    از آنجایکه دیدگاه مورداک درباره ی آثار اخلاقی و نیز ویژگی های عشق حقیقی، در مقایسه با عشق مجازی، در واقع بازتابی از مطالعات وسیع وی و سالها تدریس، تفکر و تعمق در ادبیات و فلسفه ی غرب بوده است، هدف نگارنده از این پژوهش که به روش کتابخانه ای انجام شده است بررسی و شناسایی عنصر عشق و قدرت آن در دو رمان مورداک (زیر تور و شاهزاده ی سیاه) است که منجر به شناساندن جایگاه عشق در این رمان ها و بطور کلی در ادبیات مورداک، و در سطحی وسیع تر، نوع نگرش غربی نسبت به موضوع عشق در ادبیات خواهد شد.
    کلیدواژگان: آیریس مورداک، فلسفه، عشق، اخلاق، انسان خوب، حقیقت جویی، نفس و خودخواهی
  • شیرین و پاملا / بررسی تطبیقی خسرو و شیرین نظامی و پاملای ساموئل ریچاردسون
    محمدرضا نصر اصفهانی، مریم حقی صفحه 141
    پاملا یا پاداش پاکدامنی رمانی از ساموئل ریچاردسون نویسنده انگلیسی است که شباهت های فراوانی با منظومه ی خسرو و شیرین نظامی گنجوی دارد. در مقاله ی حاضر به مقایسه ی این دو اثر و بیان شباهت های آنها پرداخته شده است. در هر دو داستان مردی ثروتمند، مشهور و هوسباز در پی کامجویی از شخصیت زن داستان است و شخصیت زن هرچند در عمق وجود خود عاشق مرد مقابل است ولی در برابر هوسبازی های او مقاومت می کند و خواستار ازدواج رسمی است. سرانجام شخصیت مذکر به ازدواج رسمی با زن مورد علاقه ی خود تن می دهد و عشق سبب تحول تدریجی و مثبت در او می شود. در واقع مضمون اصلی هر دو اثر پیروزی بردباری، عفت و پاکدامنی بر خودکامگی و هوسبازی است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، ساختار داستان، نظامی گنجوی، خسرو و شیرین، ساموئل ریچاردسون، پاملا
|
  • Dr. Y. Jalali Pandari, Dr. M. K. Kahduei, M. Mirhosseini Page 5
    Elegy is a kind of poem which is written to mourn the occasions of losing beloved persons and comfort the remaining or in natural disasters. Elegies for the loss of other poets are of the oldest one the first examples of which are found in Roudaki’s Diwan in the mourning a poet called Moradi or in the elegy of Shahid Balkhi. In the contemporary age, there has also been elegies by the poet’s friends or even enemy’s to express their friendship, to show their work relationship, and to present their interest in poetry. This kind of elegy seems to have more literary valuable in comparison to other kinds since it holds especial and original feelings; some examples include elegies by Malek-o-shoaraye Bahar about Iraj Mirza and elegies for the loss of great poets like Akhavan Sales, Sepehri, Farrokhzad, Shamloo,etc. One of the widely observed elements in such elegies is " regret ". A sense of regret is especially tangible when the poet’s friend is lost. This article is an attempt to shed light on different corners of the issue " regret " which underlies the nostalgic feelings in contemporary elegiac poems.
  • Dr M. Khalili Jahantigh, A.Delarami Page 27
    In the late 1800s, a new school of thinking emerged in reaction to the classical school. Romanticism is a multi-aspect revolution and its roots and foundations should be sought in Europe. French revolution, industrial revolution and development of urbanization could be considered among the causes of the emergence of romanticism. Emergence of romanticism is simultaneous with the collapse of classical system, industrial revolution, growth of urbanization, development of middle social class, increase of literacy and the like which are all new events so that the classic human was not familiar with them. This school gradually spread all over the world and infected the literature of other nations including that of Iran although not as a school of thinking and an overall movement but as a literary trend along with other trends such as classicism, and realism that, in fact, was caused by cultural and socio-economic factors. It seems that with the content features such as criticizing the realizations of the modern civilization, return to childhood, village praising, nature praising, recreation and nostalgia, …….,literary romanticism is more prominent and more colorful in Naderpour’s poems compared to other poets’works. This paper aims to display romanticism tendencies of Naderpour’s poems with a content analysis approach.
  • Dr. M. Dargahi Page 53
    The design that Nima presented of “being a poet” was not a subjective, and academic one which was separate from his life, but was a design of life and a report of feelings, wishes and desires of his contemporary people, and from this aspect it was quite different from poetic traditions of his homeland. Before Nima, traditional approaches of Persian poetry had separated “being a poet” from life and its painful realities and put it in the quarantine of “political power” or “Sufi intoxicatedness” or “fiery loves” or “poets’ personal concerns”. That is, our classical poetry was based on four main columns and poetic thoughts were turning round these four columns: “the praised”, “the deity”, “the beloved” and “the poet himself”. At the time of Nima, even the most accepted poetic interpretations considered poetry as a means of expressing poet’s feelings and internal emotions and had been banned from social life. Nima’s main art was to bring all these classical columns down and replace them with his contemporary human.
  • Dr. M. Shabanzadeh Page 73
    Nezami in Panj Ganj especially in”Khosraw and Shirin” created such a masterpiece in lyric poetry whose sweetness never disappears from memory. Love is introduced in many lyric works, but none is as impressive as those by Nezami. Even the love introduced in Leily and Majnoon story is not as attractive as Khosraw and Shirin. The secret of this attractiveness is the character of Shirin who, in comparison to other sweethearts, has more wisdom and is more mature. She is neither as aggressive as Weis in Weis-o- Ramin, nor as bashful and tribally limited as leyli in Leyli-o-Majnoon. Shirin is a free lady, who is not only a sweetheart but also a lover. She takes risks for the sake of love, and turns her back on the materialistic desires, selects to travel for love and welcomes the difficulty of love patiently. When she does not find the lover mature enough, helps him to develop his spirit and then marries him and dies next to his lifeless body. This writing tries to study the narration structure of the story in a different way and detect symbols and secrets of the story of Khosrow-o-Shirin by analyzing Shirin’s character and behavior according to mystic criteria so as to show Nezami’s mystic view and his obligation to mysticism in this love story.
  • Dr. E. Shafagh, N. Bahramipoor Page 95
    Love is a reply to the riddle of human’s existence and a complete answer to his most profound need, for overcoming separation and liberation from loneliness prison. The concept of love in Shakespeare’s sonnets is very close to Persian literary texts. Sa’di’s sonnets are of the best love manifestations, and this love can be compared with that of Shakespeare. Chronically, Shakespeare is nearly three centuries far from Sa’di, but regarding content, there are remarkable resemblances in their sonnets. This study was conducted in a meaning comparison approach aiming at comparing content and concept in Shakespeare’s sonnets with that of S’di’s. Some remarkable similarities were observed regarding meaning content between Shakespeare and Sa’di’s sonnets. First similarities and then differences were classified. Since the number of Sa’di’s sonnets is bigger than that of Shakespeare, the frequency of a single concept is higher in Sa’di’s sonnets; therefore, several examples from Sa’di are compared with one or a few examples from Shakespeare. Finally, it should be mentioned that this manuscript does not afford to cover all Sa’di and Shakespeare’s sonnets; however, it can be a clear perspective for more studies.
  • Dr. S. M. Marandi, S. Mirzaei Page 119
    Modern literature, literary criticism, and west philosophy have all been influenced by the opinions of Iris Murdoch, one of the greatest English writers and West philosophers, however, unfortunately this famous writer and thinker is not known well in Iran. In most of Murdoch’s novels, philosophy plays an important role throughout events and in characterization and different ethical-philosophical notions such as his viewpoints about love and its power, art, ethics, goodness, God and reality are interwoven with the novel. In fact, one of the main parts of each novel is the lovers whose feelings, emotions and interactions illustrate the ethical and refining power of love. Since Murdoch’s opinion about characteristics of real love versus virtual love is, in fact, a reflection of his years of experiences, studies, teaching, and thinking in west literature and philosophy, the aim of the writer in this library study was to investigate and introduce love and its power in two novels of ‘Under Lace” and “Black Prince” which hopefully can lead to presenting the position of love in Murdoch’s works and in a broader scale in west literature.
  • Dr. M. R. Nassr Esfahani, M. Haghi Page 141
    Samuel Richardson is of the pioneers of novelists who played a major role in developing the novel style. His famous work "Pamela or Virtue Rewarded" is very similar to the story of "Khossro Va Shirin" by Nezami Ghanjavi. This paper deals with the comparison between these two works and indicates their similarities. Both of them are of romance. The heroines of both stories are women and anti-heroes are wealthy, famous and capricious men who are seeking to seduce the heroines. Both heroines are deeply in love with the men, but resist against their desires and waiting for formal proposal of marriage. Finally, the heroes propose the formal marriage to the beloved women and the love results in the positive and gradual evolution. The concept of both works is the triumph of patience and virtue over seduction and caprice.