فهرست مطالب

اقتصاد مقداری - سال ششم شماره 2 (پیاپی 21، تابستان 1388)
  • سال ششم شماره 2 (پیاپی 21، تابستان 1388)
  • 350 صفحه، بهای روی جلد: 1,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1388/07/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • معصومه موسایی، دکتر خالد عبدالرحیم صفحه 1
    بر اساس چهارمین برنامه پنج ساله ی توسعه ی اقتصادی ایران، مشارکن بهره وری در رشد اقتصادی باید 5/2 درصد باشد که از طریق افزایش بهره وری قابل تحقق است. از این رو، این مطالعه در صدد پاسخ به این سوال است که آیا بهره وری صنعتی، به عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، در طول برنامه چهارم توسعه ی اقتصادی ایران رشدی را تجربه کرده است. در این مطالعه تابع تولید مرزی تصادفی تخمین زده شده است تا میزان بهره وری کل در صنعت ایران تعیین شود. برای امکان مقایسه ی صنعت ایران در سه گروه متفاوت از نظر اندازه ی بنگاه ها و در گروه متفاوت از نظر نوع مالکیت بنگاه ها طبقه بندیشده است. نتایج تحقیق نشان داد که سطح بهره وری برای بنگاه های کوچک در بالاترین سطح (1/68 درصد) و برای بنگاه های بزرگ در پایین ترین سطح (5/52 درصد) قرا دارد. میانگین سطح بهره وری برای بنگاه های کوچک در طول دوره ی مورد بررسی تقریبا ثابت بوده، اما این سطح برای بنگاه های متوسط افزاینده و برای بنگاه های بزرگ کاهنده بوده است. سطح بهره وری بنگاه های خصوصی در طول برنامه چهارم (8/86 درصد) بالاتر از بهره وری بنگاه های عمومی (1/46 درصد) بوده است. میزان بهره وری کل صنعت ایران در سال 1388 به طور متوسط 41 درصد بود. بهره وری از 36 درصد در سال 1382 به سطح 45 درصد درصد در سال 1387 رسیده است که این امر نشانگر افزایش بهره وری به نسبت 5/1 درصد و تا حدودی افزایش توان رقابتی صنعت ایران در دوره مورد بررسی است. اما با وجود این افزایش، سطح بهره در ایران همچنان پایین و تنها در سطح 41 درصد است. در نتیجه صنعت ایران به اندازه ی لازم رقابتی نیست.
    کلیدواژگان: تابع تولید مرزی، کارایی، صنایع ایران
  • دکتر شهزاد برومند، دکتر محمدتقی ضیایی بیگدلی، دکتر ابراهیم رضایی صفحه 21
    در این مطالعه، ما رابطه ی بین بی ثباتی صادرات، سرمایه گذاری و رشد اقتصادی را در ایران مورد بررسی قرار داده ایم اندک مطالعات قبلی در مورد این موضوع چندان توجهی به روش های بررسی پویا با استفاده از تکنیک های سری زمانی نداشته اند. در این مطالعه روشن شد که متغیرها در سطح، ناپایا می باشند. بنابراین، کمی تردید در مورد مطالعاتی داشتیم که در چارچوب مدل های رگرسیونی، بدون در نظر گرفتن این مساله، صورت گرفته اند. در هر حال، نتایج ما نشان می دهد که در بلند مدت بی ثباتی صادرات اثر منفی بر سرمایه گذاری و رشد اقتصادی داشته ولی در کوتاه مدت چندان رشد اقتصادی را تحت تاثیر قرار نمی دهد.
    کلیدواژگان: بی ثباتی صادرات، سرمایه گذاری، رشد اقتصادی، تکنیک های سری زمانی
  • دکتر سید عزیز آرمن، سید جواد آغاجری صفحه 37
    در این مقاله تاثیر درآمد نفت بر تورم و نرخ رشد در دوره ی پیش از اصلاح ارز در سال 1372 در ایران مورد بررسی قرار می گیرد. مجموعه ای از معادلات پویا مربوط به رشد، تورم، نرخ ارز، پول و تورم خارجی برآورد می گردد. سپس از این معادلات در شبیه سازی تورم و رشد استفاده می شود. نتایج حاکی است که درآمد نفت، نرخ رشد را به طور مستقیم ولی به کندی متاثر می کند. تورم از متغیرهای درآمد نفت به طور مستقیم، قیمت های خارجی و نرخ واقعی ارز متاثر می شود. اثر خالص حاکی از آن است که سطح بالاتر درآمد نفت، گرایش به کاهش تورم دارد، که این اثر بعد از انقلاب به بیشترین مقدار خود رسیده است. بخش بزرگی از ناپایداری تورم و رشد اقتصادی نه به دلیل بالا رفتن فی نفسه درآمد نفت، بلکه به دلیل تغییراتی است که در آن به وجود می آید.
    کلیدواژگان: درآمد نفت، تورم، رشد، بیماری هلندی، ایران
  • دکتر مرتضی سامتی، مسلم آل بوسویلم صفحه 63
    در یک نظام تصمیم گیری، سیاست گذاران براساس یک نظام اطلاعاتی حاوی شاخص های آماری تصمیم گیری می کنند. اگر نظام اطلاعاتی تحت تاثیر اقتصاد زیرزمینی باشد، سیاستگذاری ها نیز نتایج موردنظر را نخواهند داشت، زیرا از طرفی منابع و از طرف دیگر نتایج با خطا مورد ارزیابی قرار می گیرند. این بخش از اقتصاد با تاثیر گذاری بر شاخص های مهمی مانند توزیع مجدد درآمد، اشتغال، درآمد دولت و غیره، نهایتا رفاه اجتماعی را تحت تاثیر قرار می دهد. از این رو شناخت کامل تر این بخش و نحوه ی تاثیرپذیری دیگر قسمت های اقتصاد از این بخش، دولت ها را در کنترل آثار آن کمک خواهد نمود. در این مقاله سعی گردیده با استفاده از دادگان پانل مربوط به 17 کشور توسعه یافته OECD بین سال های 1994 تا 2007 تاثیر اقتصاد زیرزمینی بر دیگر بخش های اقتصاد، به ویژه بازار نیروی کار این کشورها، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و پیشنهادهایی جهت تسهیل در کنترل این بخش ارائه گردد. نتایج نشان می دهد که در بازار نیروی کار، نرخ مشارکت اثر معنادار و منفی و نرخ بیکاری اثر معنادار و مثبتی بر گسترش اقتصاد زیرزمینی خواهد داشت و بار مقررات نیز رابطه ی مستقیمی بر این بخش از اقتصاد بر جای می گذارد. درارتباط با مالیات نیز، بار مالیاتی تاثیر مثبت و معناداری بر رشد اقتصاد زیرزمینی دارد ولی در مقابل، تغییر در بار مالیاتی اثر معناداری بر این بخش از اقتصاد کشورهای مورد بررسی ندارد.
    کلیدواژگان: اقتصاد زیرزمینی، بازار نیروی کار، مالیات، دادگان پانل، کشورهای OECD
  • دکتر رضا اکبریان، حمید رفیعی صفحه 89
    تمرکز یکی از مهمترین جنبه ها و ابعاد ساختار بازار به حساب می آید و تحلیل و بررسی تمرکز به درک و فهم عمیق ساختار بازار کمک می کند. هدف این تحقیق بررسی اثر آزادسازی تجاری روی تمرکز صنعتی در سطوح مختلف صنایع کارخانه ای (بر حسب طبقه بندی بین المللی استاندارد صنایع، کد چهاررقمی) می باشد. بدین منظور «داده های خام طرح جامع آمارگیری کارگاه های صنعتی ایران»، طی سال های 1383-1373 به کار گرفته شده است. پس از انجام آزمون پایایی لوین- لین- چو و آزمون های تشخیصی چاو، بروش- پاگان و هاسمن، از مدل پانل با اثرات ثابت مقطعی جهت تخمین الگو استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که آزادسازی تجاری اثر منفی روی تمرکز صنعتی دارد و باعث رقابتی تر شدن ساختار بازار می شود. جهت بررسی اثر آزادسازی تجاری در صنایع با ساختار رقابتی و ساختار انحصاری، دو گروه با تمرکز پایین و با تمرکز نسبتا بالا در نظر گرفته شده است. نتایج این گروه بندی نشان می دهد که آزادسازی تجاری باعث کاهش تمرکز در گروه رقابتی می شود. هم چنین از شاخص تمرکز تعدیل یافته برای بررسی اثر آزادسازی تجاری روی تمرکز بازار داخلی استفاده شده که این اثر نیز منفی برآورد شده است.
    کلیدواژگان: تمرکز صنعتی، صنایع کارخانه ای، مدل پانل، آزمون پایایی، شاخص تعدیل یافته
  • دکتر سید مرتضی افقه، طلیعه قنواتی فر صفحه 111
    نظر به اهمیت موضوع فقر در مباحث توسعه اقتصادی و لزوم انجام مطالعات استانی در این زمینه، هدف از انجام این تحقیق، اندازه گیری شدت فقر در استان خوزستان و بررسی روند آن طی سالهای 1376 تا 1385 می باشد. بدین منظور جهت برآورد شدت فقر از شاخصSST استفاده شده است. شاخص مذکور از جمله شاخص های تجزیه پذیر بوده و شدت فقر را به صورت حاصلضرب اجزایی نظیر نرخ فقر، متوسط نسبت شکاف فقر فقرا و ضریب جینی نسبت شکاف فقر ارائه می نماید. تجزیه این شاخص به محقق امکان می دهد که منبع تغییرات در شدت فقر را به شکل تغییرات در مولفه های تشکیل دهنده آن ملاحظه نماید. نتایج تحقیق نشان می دهد که طی دوره زمانی مذکور شدت فقر در نواحی شهری و روستایی استان افزایش یافته و افزایش شدت فقر در نواحی شهری استان خوزستان بیشتر از نواحی روستایی آن می باشد.
    کلیدواژگان: شاخص فقر، شدت فقر، شاخص SST، ضریب جینی، شکاف فقر
  • دکتر فرهاد خداداد کاشی و محمدنبی شهیکی تاش صفحه 127
    در این مقاله با استفاده از مدل سیستم تقاضای دیفرانسیلی CBS و با توجه به سهم مصرفی گروه های مختلف کالایی، به ارزیابی تقاضا در ایران پرداخته شده است. نتایج این تحقیق بیانگر آن است که کشش مخارج گروه های کالایی «مبلمان و اثاثه» و گروه «حمل و نقل و ارتباطات» بیش از یک بوده و کشش مخارج گروه «پوشاک و کفش»، گروه «بهداشت و درمان» و گروه «مسکن» کمتر از یک می باشد. یافته های این مقاله موید آن است که بر مبنای کشش قیمتی جبرانی و کشش قیمتی غیرجبرانی محاسبه شده از مدل CBS، کمترین کشش قیمتی به ترتیب مربوط به گروه خوراک و گروه «پوشاک و کفش» بوده است. همچنین کشش متقاطع جبرانی برآورده شده، نشان می دهد که اکثر گروه های کالایی، مکمل هیکس-آلن یکدیگر می باشند اما میزان کشش ها چندان بزرگ نمی باشد.
    کلیدواژگان: سیستم تقاضا، سیستم دیفرانسیلی، کشش ها، CBS
|
  • Masoumeh Mousaei (Msc), Khalid Abdul Rahim (Phd) Page 1
    In Iran’s 4th five-year economic development plan it has been assessed that the productivity contribution in economic growth to be 2.5 percent and it can be materialized through increases in efficiency. Therefore, this study seeks to answer this question whether industrial efficiency, as an engine of economic growth, has had any growth during the 4th five-year economic development plan of Iran. In this study the stochastic frontier production function is estimated to determine efficiency in Iran’s industry as a whole. For purposes of comparison, also, Iran’s industry is categorized into three different sizes of firms, and two different types of ownership. The results show that efficiency level is the highest for the small firms group at 68.1 percent and the lowest for large firms group at 52.5 percent. Average efficiency level was approximately constant for small firms, rising for medium sized firms and decreasing for large sized firms over the time period. The efficiency level is higher for the private firms group at 86.8 than for public firms group at 46.1 percent. The average efficiency level is rising for both private and public firms during the time period. The efficiency was 41 percent in 2009 for Iran’s industry as a whole and it has grown from 36 percent in 2003 to 45 percent in 2008. It shows efficiency has roughly increased 1.5 percent annually and also Iran’s industry is becoming more efficient and competitive. In spite of efficiency growth, the level of efficiency is still low at 41 percent. The results show that the industries are not competitive enough.
  • Shazad Borumand (Phd), Mohammad Taghi Ziaiee Bigdeli (Phd), Ebrahim Rezaei (Phd) Page 21
    The aim of this paper is to assess the relation between exports instability investment and economic growth in Iran. The few previous studies have not attempted to utilize the dynamic methods of assessment and the time series techniques and ARCH models. In this study, we found that the variables are unstable in level; therefore, a distorted view on studies was conducted according to regressive formats alone without no concern to the unstable state of variation. Nevertheless, our results indicate that in the long-run export instability has a negative effect on investment and economic growth. However, in the short -run the effects are minimal.
  • Aziz Arman (Phd), Seyyed Javad Aghajari (Msc) Page 37
    The present paper investigated the impact of oil revenue on the inflation and growth rates of Iran in the period of pre-exchange rate reform of 1993. In doing so, dynamic equations for growth, inflation, the exchange rate, money and foreign inflation were estimated. The equations were then used to run a number of simulations of inflation and growth. As a result, it was found out that oil revenue only influences growth by a slow direct effect. Inflation is influenced by oil revenue through a direct effect, foreign prices, and the real exchange rate. The net effect is that greater oil revenue has tended to reduce inflation, though the effect has been greatest since the revolution. A large part of the volatility in inflation and growth appears to be due to the variation in oil revenue rather than boom in themselves.
  • Morteza Sameti (Phd), Moslem Alboosoveilem (Msc) Page 63
    In the decision system, policy makers decide based on an information system including statistical indexes. If information system would be based on shadow economy, the policy makers will not achieve to desired results, because information and results are subjected to estimate by error. This part of economy effects on important indexes such as income redistribution, employment, government income and finally social welfare. So study about this part of economy and how affecting other parts of economy from this will help government to control its effects. In this paper, we have tried to analyze the effect of shadow economy on the other parts especially labor market and tax system of a country via panel data for 17 developed countries of OECD between 1994-2008 and then presented the suggestions to simplify the control of this part.As a consequence, in the labor market, partnership rate has significant effect negatively and unemployment rate has significant positively on expanding the shadow economy and the regulation burden have also direct effect on this part of economy. About the tax, tax burden has significant effect positively on shadow economy growth and versus change in tax burden of these countries doesn’t have significant effect on this part of studied countries.
  • Reza Akbarian (Phd), Hamid Rafiee (Msc) Page 89
    structure and it helps us to consider market structure. It is usually used in empirical studies of market and industry structure to determine the degree of competition and monopoly. Also, it is possible to design appropriate program toward desired performance by studying time trend of concentration and recognition of effective factors on concentration variation. This study aims to investigate the effects of trade liberalization on industrial concentration in various levels of manufacturing industries (ISIC 4digits). for this purpose "Raw data comprehensive project of the industrial firms of Iran during 1994-2004" were used, Also, panel model with cross fixed effect was chosen for estimation, after doing stability test of Levin-Lin-Chu and specification tests of Chow, Brousch-Pagan and Hausman. The results show that trade liberalization has negative effect on industrial concentration and make the market structure more competitive. To investigate the effects of trade liberalization on industries with competitive and monopoly structure, two groups including low and high concentrated industries were considered. Results of this grouping show that the liberalization leads to a decrease in the level of concentration in the low concentrated group. Also, adjusted concentration index was used in order to investigate domestic market.
  • Seyyed Mortaza Afgheh (Phd), Talea Ghanavatifat (Msc) Page 111
    Considering the importance of poverty in economic development issues, it is tried to estimate poverty intensity and examine its trend via using an applied index called SST. This index belongs to the family of decomposable indices and shows the poverty intensity in terms of the product of its components: poverty rate, average poverty gap ratio of the poor and Gini index of poverty gap ratio of the population. This decomposition makes possible for the researcher to follow the source of changes in poverty intensity via changes in its components. The results reveal that the SST index has increased during both in urban and rural areas of the province. Also, the increase in the urban areas, is much more than the increase in rural areas
  • Farhad Khodadad Kashi (Phd), Mohammad Nabi Shahiki Tash (Msc) Page 127
    In this study, we estimate a complete demand system for Iran that emphasizes main groups demand, using the CBS differential demand system specification. The results of this study, indicated that the expenditure elasticity of “Furniture and upholstery” and “Transportation and communication”groups are greater than one, and expenditure elasticity of “Housing group”; “Hygiene and medical care” and “Clothing and Footwear” lesser than one. Also, the lowest compensated own-price elasticity and the lowest uncompensated own-price elasticity are found for Food and for “Clothing and Footwear”, respectively. From the compensated cross-price elasticities view point, some groups are Allen-Hicks complements, although the values of elasticities are small (For example Hygiene and medical care and Food).