فهرست مطالب

علوم و مهندسی محیط زیست - شماره 48 (1389)
  • شماره 48 (1389)
  • بهای روی جلد: 10,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/12/15
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نجمه اشعری تبار، میرحسین زاهدی موحد، محمدرضا محقق، حسن بختیاری صفحه 3
    این پژوهش با بهره گیری از خصوصیات فیزیولوژیکی آبزیان مختلفی چون آرتمیا، ماهی قرمز، سیاه ماهی، ماهی فیتوفاگ، ماهی گامبوزیا، نوزاد وزغ، حشرات آبزی و غیره به بهینه سازی بیشتر پساب تصفیه خانه فاضلاب فوری و اضطراری قم کمک می کند. در مراحل اجرایی طرح بعد از انتخاب آبزیان مناسب و بومی استان، از پساب های تصفیه خانه در زمان های مختلف، رقت 0 تا 100% پساب تهیه شده و بعد از گذشت یک دوره زمان ماند 15 روزه در جهت رشد جلبک، آبزیان مختلف را به طور تک تک و گروهی در این رقت ها قرار دادیم. در این تیمار ها رفتار آبزی و تغییرات پارامترهای پساب بررسی و اندازه گیری شدند. تغذیه دستی آبزیان کمک موثری در بقاء و رشد و ماندگاری آنها در پساب داشت. در نهایت، به این نتیجه رسیدیم که پارامترهای فیزیکی چون گرما، نور و...، بر تست های مورد نظر ما تاثیر محسوسی دارند. از بین آبزیان مختلف مورد تست، ماهی قرمز بیشترین ماندگاری را در پساب 100% داشته وبعد از آن آرتمیا، ماهی گامبوزیا، سیاه ماهی، مولی زرد، مولی سیاه، نوزاد وزغ، لارو حشره، قرار دارند. اثر شفاف سازی پساب توسط جلبک ها و آبزیان مختلف در همان هفته اول ماهی ریزی به وضوح مشاهده شد. پرورش جلبک در پساب مدت بقای آبزیان مختلف (نسبت به پساب بدون جلبک) را افزایش داد. نتایج نشانگر آن است که پس از ورود آبزیان به پساب دارای جلبک در چند روز اولیه شاخص های کدورت، BOD و، COD سریعا افت می کند. افت BOD و،COD نشانگر استفاده سریع آبزی از مواد باقی مانده از تجزیه بیولوژیک فاضلاب می باشد. پس از سه روز، آبزی قسمت اعظم مواد آلی غیر قابل تجزیه در محیط را مصرف کرده به طوری که، پساب ((زلال)) شده و با چشم قابل رویت است.
    کلیدواژگان: فاضلاب، پساب، آبزیان
  • ظهراب اداوی صفحه 13
    لجن های به وجود آمده از واحد پساب پالایشگاه ها از جمله، مهمترین آلاینده های محیط زیست می باشند. دفن کردن وسوزاندن آنها اثرات خطرناکی برمحیط زیست و سلامت انسان می گذارد. بنابراین، باید از روش هایی استفاده کرد که اثرات سمی لجن های حاوی مواد هیدروکربنی را کاهش می دهند. به همین منظور، استفاده از فن آوری های جدید مانند گیاه پالایی ترکیبات آلی لجن در خاک می تواند در کاهش یا حذف هیدروکربن های نفتی در خاک موثر پنداشته شود. در این پژوهش لجن آبگیری شده واحد بازیافت آب پالایشگاه اصفهان ابتدا در هوا خشک شد. سپس، به نسبت های 0، 10، 20، 30 و 40 درصد وزنی باخاک مخلوط شد. مخلوط خاک و لجن هرسه روز یک بار به مدت 21 روز به وسیله بیلچه دستی برهم زده شد و آبیاری در حد رطوبت ظرفیت مزرعه انجام شد. ده رقم چمن برموداگراس در آزمایش گیاه پالایی خاک های تهیه شده فوق در شرایط گلخانه استفاده شد. آبیاری به طور مرتب هرسه روز یک بار، در حد ظرفیت مزرعه انجام شد. در پایان، عملکرد گیاهان ودرصد کاهش کل هیدروکربن های نفتی ریزوسفر ارقام چمن تعیین شد. نتایج نشان داد با افزایش درصد لجن مخلوط باخاک عملکرد وزن خشک اندام هوایی کاهش یافت. با افزایش درصد لجن از 10 درصد تا 20 درصد، عملکرد وزن خشک ریشه افزایش وپس از آن کاهش یافت. نتیجه گیاه پالایی هیدروکربن های نفتی لجن با ارقام چمن نشان داد که مقدار تجزیه هیدروکربن های نفتی در ریزوسفر رقم 3200w18-4 بیشتر از سایر ارقام بود.
    کلیدواژگان: گیاه پالایی، چمن برموداگراس، هیدروکربن های نفتی، آلاینده محیط زیست
  • نازنین کلانی صفحه 20
    طی 22 بازدید میدانی که 110 ساعت صرف آن شد و در یک دوره دو ساله از آذرماه 1380 تا خرداد ماه 1382 پراکندگی کفتار به منظور تهیه نقشه پراکندگی و تعیین محدوده پراکندگی بررسی شد. به این منظور، پارک ملی خجیر به سه بخش تقسیم شد و حضور کفتار راه راه ایرانی(Hyaena hyaena hyaena) با مشاهده مستقیم و غیر مستقیم یعنی آثار و شواهد به جای مانده از آن مانند: سرگین، ردپا، پلت، وجود لانه و لاشه ثبت شد. در مجموع، 8 قلاده کفتار مشاهده و 16 مورد آثار و شواهد حضور حیوان ثبت شد. برای این کار، ابتدا پارک ملی خجیر به سه بخش به عنوان بخش های مطالعاتی تقسیم و مسیرهای پیمایش در هر یک مشخص شد. پس از پیمودن مسیرها و ثبت اطلاعات صحرایی، انتقال نقاط حاصل از مجموع بازدیدها با نرم افزار Arc view روی نقشه پارک انجام شد. در این بررسی معلوم شد که محدوده پراکندگی کفتار در پارک ملی خجیر در قسمت های جنوب و جنوب غربی بیشتر است به خصوص در منطقه آبدره و گردنه حسین خانی پراکندگی بیشتری دارد. بر اساس نتایج به دست آمده بیشترین نقاط حضور کفتار به بخش شماره 3 تعلق گرفت و در بخش شماره 1 هیچ گونه آثاری مبنی بر وجود این حیوان مشاهده نشد. در سال های گذشته کفتار پراکندگی وسیعی در پارک ملی خجیر داشته، اما متاسفانه، در سال های اخیر به علل مختلف از قبیل: تصادف با اتومبیل (جاده پاسداران- پارچین)، اشغال زیستگاه توسط دستگاه های دولتی و غیر دولتی، فعالیت های نظامی، قرار دادن طعمه مسموم، شکار توسط افراد محلی، تعقیب و زخمی شدن توسط سگ های گله، جمعیت آنها به شدت کاهش یافته است.
    کلیدواژگان: کفتار راه راه ایرانی، پراکندگی، پارک ملی خجیر
  • آزیتا فراشی، نعمت الله خراسانی صفحه 27
    استاندارد ISO14001 به عنوان یک عنصر موثر و فعال در سیستم مدیریت شهری، عملکرد محیط زیستی شهرداری ها را بهبود بخشیده، نظام مدیریت محیط زیستی را منسجم و استاندارد می کند. با وجود فواید بسیاری که استقرار این نظام در شهرداری ها دارد نگهداری آن نیزاز ارکان اساسی است که عملکرد محیط زیستی شهرداری به آن وابسته است. در این مطالعه به منظور طراحی مدل ارزیابی عملکرد محیط زیستی شهرداری ها برای نگهداری این استاندارد از ارزیابی چند معیاره استفاده شد که در گام نخست موانع و مشکلات مربوط به نگهداری این استاندارد در شهرداری ها شناسایی و بر اساس تجزیه و تحلیل این داده ها در نرم افزار Nvivo8بر پایه مراحل چرخه دمینگ از بین این موانع، 13معیار ارزیابی استخراج شد سپس، با روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی(AHP) Analytical Hierarchy Process معیارهای حاصل وزن دهی شدند و در گام بعدی برای ساخت مدل از روش ترکیب خطی وزنی(WLC) Weighted Linear Combination استفاده شد، که اولویت اول در این مدل به معیار وجود تیم اجرایی کارآمد و متخصص تعلق گرفت. مدل حاصل شده در شهرداری منطقه 17 تهران که آذر ماه 1387 موفق به اخذ گواهینامه استاندارد ISO14001 شده بود اجرا شد و نتایج نشان داد که عملکرد این شهرداری در نگهداری این نظام مدیریتی ضعیف بوده است. در این مطالعه پیشنهاد شد که به منظور بهبود عملکرد محیط زیستی شهرداری ها، نگهداری این استاندارد در شهرداری ها تجدید نظر شود.
    کلیدواژگان: استاندارد ISO 14001، عملکرد محیط زیستی، ارزیابی، نگهداری
  • رضا رمضانی، جمشید درویش، حاجی قلی کمی، مهندس مهران حریری صفحه 34
    Phrynocephalus persicus یکی از مارمولک های خانواده Agamidae است که در فلات ایران و نیز اراضی نیمه بیابانی قفقاز و آذربایجان پراکندگی دارد و زیستگاه آن را اراضی بازنیمه بیابانی شنی با پوشش گیاهی پراکنده تشکیل می دهد. پراکندگی Phrynocephalus persicus در فلات مرکزی ایران محدود به نیمه غربی فلات بوده و با رشته کوه های پیرامون فلات محدود می شود. بر اساس مطالعه ای که در خصوص فون مارمولک های استان زنجان طی سال 1385 در کل محدوده استان صورت گرفت، نمونه ای از این گونه در دشت سهرین زنجان به دست آمد که نشان دهنده گستردگی پراکنش این گونه در امتداد کشیدگی فلات ایران در میان رشته کوه های شمال غربی ایران است که احتمالا منتهی الیه شمال غربی پراکنش آن در فلات مرکزی ایران می باشد. گرچه، حضور گونه مذکور در این منطقه جغرافیایی محرز است، لیکن، فراوانی آن و شرایط زیستگاهی گونه وضعیت نگران کننده ای دارد.
    کلیدواژگان: Phrynocephalus persicus، Agamidae، فلات ایران، زیستگاه، فراوانی، زنجان
  • الهام محققی، عبدالرضا کرباسی صفحه 40
    یکی از اساسی ترین معضلات زیست محیطی پالایشگاه های نفت کشور، آلودگی هواست. این پالایشگاه ها با انتشار انواع آلاینده های گازی نظیر SOX، PM، COX، HC، NOX، H2S و... سهم قابل توجهی در ایجاد آلودگی هوای شهر و محیط اطراف خود دارند، لذا، ضرورت این تحقیق احساس می شود. در این مطالعه، مهمترین آلاینده های هوای (CO -(NOx - SOx منتشر شده از پالایشگاه نفت شیراز طی 6 ماه نمونه برداری مستمر و در شعاع 25 کیلومتری پالایشگاه، سنجش شده و میزان آلاینده ها در دودکش و پارامترهای هواشناسی در طول این 6 ماه در 15 ایستگاه ثابت) دودکش) اندازه گیری شد. سپس، با مدل سازی پراکنش آلاینده ها با نرم افزار screen 3 سهم پالایشگاه در آلودگی شهر و محیط اطراف خود مشخص شد. به طور کلی، بررسی نتایج به دست آمده نشان می دهد غلظت متوسط آلاینده ها در محدوده مطالعاتی کمتر از حد استاندارد هوای پاک است.
    کلیدواژگان: آلودگی هوا، مدلسازی، پالایشگاه، محیط زیست
  • محمد یزدی، زهرا جواهریان، افسون اژدری صفحه 46
    توسعه زیست محیطی کشورها از شاخص های مهم توسعه کشورها در قرن 21 می باشد. دو هدف اصلی این شاخص کاهش فشارهای زیست محیطی بر سلامت انسان و ارتقای وضعیت زیست بوم ها و مدیریت صحیح منابع طبیعی است. نگاهی به شاخص عملکرد زیست محیطی کشورها نشان می دهد که کشورهای ابرقدرت مانند کشورهای در حال توسعه از نظر عملکرد زیست محیطی جایگاه خوبی ندارند و در عوض کشورهای توسعه یافته و ثروتمند کوچک بهترین جایگاه را دارند. در این بین کشورهایی مثل آمریکا با رتبه 61 و چین با رتبه 121 از بزرگترین آسیب زنندگان محیط زیست محسوب می شوند در حالی که کشورهایی مثل ایسلند با رتبه 1 بهترین عملکرد را دارند. جایگاه ایران در گزارشهای شاخص عملکرد زیست محیطی در بین 163 کشور جهان نشان می دهد که رتبه ایران در سال 2006 حدود 53 بوده، در سال 2008 با 14 پله نزول به رتبه 68 و در سال 2010 به رتبه 78 رسید. علت اصلی نزول رتیه ایران افزایش تعداد کشورها، تغییر در شاخص ها، تغییر در نحوه محاسبه شاخص ها، عدم ارایه گزارش و عملکرد واقعی در این سال ها بوده است. این در حالی است که رتبه واقعی ایران از کشورهائی مانندآمریکا بهتر است. فاجعه زیست محیطی خلیج مکزیک بهترین گواه بر عدم توجه کشورهای ابرقدرت به مسائل زیست محیطی می باشد.
    کلیدواژگان: شاخص عملکرد، محیط زیست، سایر کشورها، ایران
|
  • Najme Ashari Tabar, Amir Hossein Zahedi Movahed, Mohammad Reza Mohaghegh, Hasan Bakhtiary Page 3
    In this project, it is attempted to help the optimization of weakest water (Emergency andimmediate refinery of waste water of Qom). Using the physiological characters of variousaquatic animals like, Partenogenetica (Newborn Artemia), Carassius auratus, Capoetaaculeate, Hypopholitrix thalmichthys (Phytophag), Gambusia affinis Bufu viridian,Ephemerophter, etc. In the administrative silages following the selection of suitable andnative aquatic animals of the province of this project, a dilution of 0% to 100% has beenprovided from the weakest water of the refinery at different time after a period of 15 days to algae growth different aquatic animals were set in this dilution individually Orin groups, in this treatments, aquatic animals behaviors and changes to weakest water parameters were measure and slated. Manual feeding the aquatic animal was effective in their growth and survival. It was finally fund that physical parameters like heat, light and etc affect our tests considerably. Among the tested aquatic animals, Carassius auratus, had the highest degree of survival in the weakest water of 100% and others aquatic animals like, Partenogenetica(Newborn Artemia), Gambusia affinis, Capoeta aculeate, Poecillia Latipinna (male), Poecillia Latipinna (female), Bufu viridian, Ephemerophter, fallow it. The effect of making weakest water transparent meant by the algae and various aquatic animal was observed in the first week of seeding fish in the weakest water. Browning algae weakest water increase the period of survival of various aquatic animals (Proportion to with the weakest water without algae). The results show that after potting aquatic animals in the weakest water including algae, the indices of dullness that is Bod and Cod were dropped sharply. The fall of Bod and Cod showed aquatic animal fast use of materials left form the biological analyses of waste water. After three days, most of analyzable organic substantiates in the environment were used by aquatic animal so that the weakest water was cleared it was easily seen through.
  • Zohrab Adavi Page 13
    The petroleum refinery sludge is important source of environmental pollution. Burning andburying of this sludge may cause adverse effects on environment and human health. Thusother mechanisms for decreasing the toxic effects of these hydrocarbon substances must be suggested. So that application of new technology such as phytoremediation in soils can be suggested for degradation and remediation of petroleum hydrocarbons. In this study, Isfahan refinery complex sludge was dewatered and air dried then mixed by 0, 10, 20, 30 and 40% w/w ratio with soil. The different mixtures of soils and sludge land farmed each 3 days for 21 days and irrigated daily to the field capacity. In the phytoremediation experiment ten varities of bermudagrass were planted in 3 kilogram pots containing contaminated soils. Finally, yield and the decrease percent of total petroleum hydrocarbons of ten varities of bermudagrass were determined. Results showed that with increase percent of contamination foliage dryweight reduced. Also, with increase percent of contamination from 10 to 20 percent root dry weight increased, but reduced in higher percent of contaminations. Degradation of petroleum hydrocarbons in soil with 320018-4 was greater than the others.
  • Nazanin Kalani Page 20
    Distribution of Iranian Striped hyaena (Hyaena hyaena) were studied in Khojir National Park, located in southwest of Tehran, based on 22 field trips and 110 hours of field observations from December 2001 to June 2003. The park is 9971 ha in size and was divided into 3 sections for observations using signs as scats, tracks, carcasses and dens. Altogether, 8 hyaenas were observed and 16 signs noted. Hyaenas were more concentrated in southern and southwest parts of the park. Human related factors that influenced distribution of hyaenas were accounted for.
  • Azita Farashi, Nematolah Khoasani Page 27
    ISO14001:2004 standard an active and effective element in city management system canimproved function of municipality’s environment. It can be constant environment’smanagement. Despite many benefits of this system in municipality, maintaining is a greatpart that the function of municipality’s environment dependant on it. In this survey, to design a model for evaluation municipality’s environment’s function in order to keep this standard, multiple criteria’s evaluation was used. In first step, by studding texts and investigations that have done in this aspect and also interviewing with consulters and auditors of ISO14001:2004 standard in certification body, 13 criteria’s evaluation extracted by analyze the data in software invivo8 and by Analytical Hierarchy Process procedure (AHP) criteria were weighted. The end for preparing a model, weighted linear combination procedure was used. Then by obtained model on 7 region municipal in Tehran in 1387 that could be achieved ISO14001 Standard certification were done. Results show that the function of this municipality in maintaining this management system isn’t very rich and acting weakly. In this survey, it was proposed for improving environmental function of municipality, keeping of this standard in municipality could be considered.
  • Reza Ramezani, Dr.Jamshid Darvishi, Dr.Haji Gholi Kami, Mehran Hariri Page 34
    Phrynocephalus persicus is a lizard of Agamidae family that is dispersed in Iran plateau and Caucasus region. Distribution of this species is bounded at the west of Iran plateau. During the study of lizard fauna of Zanjan province that was done from the beginning of the year 1385 in the whole province, one specimen of this species was tacked, that show distribution of this species is prolonged to north-western mountain of Iran. Although presence of Phrynocephalus persicus in mentioned area is confirmed, but it's abundance and habitat conditions are anxious.
  • Elham Mohagheghi, Abdolreza Karbassi Page 40
    It seems that one of the main environmental problems of refineries in our country is the air pollution. As these refineries have a significant role in causing air pollution in theirsurrounding environment and also other nearby cities by transmitting different kinds of gaspollutants, conducting of the present study looks to be of high significance. In this study the main air pollutants emitted from oil refinery of Shiraz was evaluated on monthly basis for six months covering a distance of 25km. Moreover the measurement of the pollutants was done monthly in a six months in 15 fixed stations. Subsequently, through modeling of the distribution of pollutants by using screen3 software, it was made clear that up to witch extent the refinery is involved in air pollution of the city. The results illustrate that in general the average density of pollutants in the area under study is lower than national standards.
  • Mohammad Yazdi, Zahra Javaherian, Afsoon Ajdari Page 46
    Environmental sustainability has emerged as a critical policy focus across the world. Governments are increasingly being asked to explain their performance on a range of pollution control and natural resource management challenges with reference to quantitative metrics. A more data-driven and empirical approach to environmental protection promises to make it easier to spot problems, track trends, highlight policy successes and failures, identify best practices, and optimize the gains from investments in environmental protection. The 2010 Environmental Performance Index (EPI) ranks 163 countries on 25 performance indicators tracked across ten policy categories covering both environmental public health and ecosystem vitality. These indicators provide a gauge at a national government scale of how close countries are to established environmental policy goals. This proximity-to-target methodology facilitates cross-country comparisons as well as analysis of how the global community is doing collectively on each particular policy issue. The EPI provides a framework for greater analytic rigor in the environmental domain but also reveals severe data gaps, weaknesses in methodological consistency, and the lack of a systematic process for verifying the numbers reported by governments. Likewise, the EPI makes vivid the need for better data collection, analysis, review, and verification as an essential underpinning for the trust required to make future worldwide policy cooperation effective. It also provides a model of transparency with all of the underlying data available online. One of the biggest weaknesses in the current framework is the lack of ability to track changes in performance over time. Thus, the 2010 EPI offers a pilot exercise – focused on a small handful of indicators for which time series data are available – designed to make clear the potential for highlighting which countries have gained the most ground and which are falling back, as well as the issues on which global performance is improving and those on which it is deteriorating. The 2010 EPI also identifies some of the critical drivers of good environmental results including the level of development, rule of law and good governance, and a robust regulatory regime. The overall EPI rankings provide an indicative sense of which countries are doing best against the array of environmental pressures that every nation faces. From a policy perspective, greater value derives from drilling down into the data to analyze performance by specific issue, policy category, peer group, and country. Such an analysis can assist in refining policy choices, understanding the determinants of environmental progress, and maximizing the return on governmental investments. More generally, the EPI provides a powerful tool for steering individual countries and the world toward environmental sustainability.