فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال شانزدهم شماره 4 (پیاپی 58، زمستان 1389)
  • سال شانزدهم شماره 4 (پیاپی 58، زمستان 1389)
  • 146 صفحه، بهای روی جلد: 20,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1390/04/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عباس بازرگان، رضوان حسین قلی زاده، محمد دادرس صفحه 1
    آموزش عالی فراملی عبارت از مجموعه برنامه های آموزشی و درسی (حضوری یا غیر حضوری) است که مؤسسه ای از کشور مبدا در کشور مقصد عرضه می کند. این نوع آموزش مشمول آیین نامه های تجارت جهانی است.
    آموزش عالی فراملی در کشور ایران نیز در دهه گذشته مورد توجه قرار گرفته است و تعدادی از دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی دوره های آموزش-عالی فراملی برگزار کرده اند. هدف از این پژوهش بررسی وضعیت موجود آموزش عالی فراملی در کشور ایران بوده است. بدین منظور، جامعه آماری مورد نظر بررسی شد و داده های مربوط به آموزش عالی فراملی در ایران در سال تحصیلی 86-1385 از 21 دانشگاه گردآوری و اطلاعات به دست آمده از آن تحلیل شد. نتایج به دست آمده نشان داد که ایران یک کشور واردکننده آموزش عالی [از کشورهایی نظیر انگلستان، روسیه، آمریکا و فرانسه و...] است و همزمان صادرکننده آموزش عالی فراملی [به کشورهایی نظیر ازبکستان، افغانستان، ترکمنستان و پاکستان و...] به شمار می آید. مطالعه دروندادها و فرایندهای این نوع آموزش در قالب برنامه های مشترک میان دانشگاه های خارج از ایران با دانشگاه های داخلی نشان دهنده آن است که وضعیت موجود آن از مطلوبیت برخوردار نبوده است. نظر به اهمیت این نوع آموزش عالی، لازم است برای گسترش آن برنامه ریزی و سازماندهی صورت گیرد.
    کلیدواژگان: آموزش عالی فراملی، دوره های مشترک دانشگاهی، صادرات و واردات آموزش عالی، تضمین کیفیت
  • حمید رحیمی، علی سیادت، رضا هویدا، آرش شاهین، حسنعلی بختیار نصرآبادی صفحه 19
    هدف این پژوهش تحلیل عارضه های سازمانی دانشگاه های دولتی شهر اصفهان بر اساس مدل شش جعبه از دیدگاه اعضای هیئت علمی و ارتباط آن با سلامت سازمانی و کیفیت محیط کار است. روش تحقیق همبستگی برای انجام یافتن این مطالعه انتخاب شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه اعضای هیئت علمی دانشگاه های دولتی شهر اصفهان در سال تحصیلی 90- 1389 به تعداد 1544 نفر بود که با استفاده از روش نمونه-گیری تصادفی طبقه ای 218 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. در این پژوهش از سه پرسشنامه عارضه های سازمانی با 77 سؤال، پرسشنامه کیفیت محیط کار با 25 سؤال و پرسشنامه سلامت سازمان با 26 سؤال استفاده شد. ضریب پایایی پرسشنامه عارضه یابی با استفاده از ضریب آلفای کرانباخ 94%، پرسشنامه کیفیت محیط کار91% و پرسشنامه سلامت سازمان93% برآورد شد. یافته ها نشان داد که در مؤلفه رهبری، ارتباطات و پاداش، میانگین عارضه های سازمانی کمی بالاتر از حد متوسط و در مؤلفه های اهداف، ساختار و مکانیزمهای یاری رسان میانگین مؤلفه ها پایین تر از حد متوسط بودند. همچنین، رابطه منفی، معکوس و معناداری بین هر یک از مؤلفه های عارضه یابی و کیفیت محیط کار و سلامت سازمانی وجود داشت.
    کلیدواژگان: عارضه های سازمانی، مدل شش جعبه، سلامت سازمانی، کیفیت محیط کار، دانشگاه
  • الهه هرندی زاده، امیر نعیمی، غلامرضا پزشکی راد، راضیه نامدار صفحه 41
    هدف از این پژوهش بررسی خصوصیات استاد خوب از نظر دانشجویان است. طرح پژوهش توصیفی و از نوع پیمایشی بود. جامعه مورد مطالعه تحقیق 155 نفر از دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس بودند. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده110 نفر از دانشجویان به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود که روایی ظاهری و محتوایی آن را جمعی از متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی تایید کردند. برای تعیین پایایی پرسشنامه آزمون پیشاهنگ انجام شد و مقدار آلفای کرونباخ 82/0 به دست آمد. نتایج آزمونهای مقایسه میانگین نشان داد که بین جنسیت و رشته های تحصیلی دانشجویان با نظرهای آنها درباره خصوصیات یک استاد خوب اختلاف معناداری وجود ندارد؛ به عبارتی، دانشجویان با رشته های تحصیلی متفاوت در خصوص ویژگی های یک استاد خوب دیدگاه های یکسانی داشتند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که پنج عامل دانش پژوهی، رفتاری، تکنیکی، ارتباطی و شخصی به ترتیب اهمیت در حدود 73 درصد از واریانس خصوصیات یک استاد خوب را تبیین می کنند.
    کلیدواژگان: استاد خوب، خصیصه دانش پژوهی، رفتاری، تکنیکی، ارتباطی و شخصی، دانشجویان کارشناسی ارشد کشاورزی
  • جواد مصرآبادی، زینب احمدی، الهام عرفانی آداب صفحه 57
    هدف از این پژوهش شناسایی خوشه های انگیزشی دانشجویان در دروس عمومی، تربیتی و اختصاصی بود. مبانی نظری پژوهش نظریه خودتعیین-گری دسی و رایان است که در آن منابع انگیزشی به پنج دسته انگیزش درونی، نظم دهی تشخیص داده شده، نظم دهی درون فکنی، نظم دهی بیرونی و بی انگیزگی تقسیم شده است. پژوهش به روش پیمایشی انجام شد. آزمودنی ها 159 نفر از دانشجویان دبیری دانشگاه تربیت معلم آذربایجان بودند. برای تشخیص خوشه های انگیزشی پرسشنامه انواع انگیزش در کلاس بر روی آزمودنی ها اجرا شد. با در اختیار داشتن نمرات آزمودنی ها در انواع شیوه های انگیزشی در کلاس در هر سه نوع درس، تفاوت در شیوه های انگیزشی آنها در این دروس مقایسه شد. برای این مقایسه از یک تحلیل خوشه ایاستفاده شد. نتایج نشان داد که در هر کدام از دروس عمومی، تربیتی و اختصاصی دو خوشه انگیزشی وجود دارد: اولین خوشه یک نیمرخ انگیزشی خود تعیین گر بود که در آن دانشجویان سطوح بالایی از انگیزش درونی و نظم دهی تشخیص داده شده و سطوح پایینی از بی انگیزگی و انگیزش بیرونی داشتند. دومین نیمرخ انگیزشی که از تحلیل خوشه ایبه دست آمد شامل دانشجویانی با مقادیر بالای بی انگیزگی و نظم دهی بیرونی، مقدار متوسط در نظم دهی تشخیص داده شده و مقادیر پایین در انگیزش درونی و نظم دهی درون فکنی بود. بررسی خوشه-های انگیزشی دانشجویان در دروس عمومی، تربیتی و اختصاصی نشان داد که نسبت دانشجویان خوشه یک در دروس اختصاصی بیشتر از دروس عمومی و تربیتی بود. در دروس عمومی نسبت دانشجویان هر دو خوشه یکسان بود.
    کلیدواژگان: نظریه خود تعیین گری، نیمرخ انگیزشی، دانشجویان، دروس دانشگاهی، تحلیل خوشه ای، تربیت معلم، ایران
  • نسیم سعید، حسین زارع، نعمت الله موسی پور، محمدرضا سرمدی، محمود هرمزی صفحه 73
    هدف این پژوهش بررسی ارتباط کاربرد راهبردهای شناختی، فراشناختی و تعاملات با پیشرفت تحصیلی دانشجویان کارشناسی دانشگاه های مجازی بود. در یک بررسی توصیفی – همبستگی 352 دانشجو در دوره کارشناسی دانشگاه های مجازی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه دو بخشی با 38 گویه بود. معدل دانشجویان به عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی در نظر گرفته شد. داده ها به کمک آزمونهای آماری تی، تحلیل واریانس، رگرسیون ساده و چندگانه تحلیل شد. یافته های به دست آمده از پژوهش حاکی از ارتباط معنادار راهبردهای شناختی، فراشناختی و تعاملات در محیط مجازی با پیشرفت تحصیلی است. همچنین، مؤلفه ای که بیشترین توان پیش بینی در تعاملات و پیشرفت تحصیلی را داشت، تعامل استاد با یادگیرنده و در راهبردهای شناختی و فراشناختی طراحی و برنامه ریزی بود.
    کلیدواژگان: راهبردهای شناختی و فراشناختی، تعاملات، دانشجویان، آموزش مجازی
  • احمدرضا روشن صفحه 97
    در دهه های اخیر آموزش عالی گسترش بسیاری یافته است. دلیل اصلی این رشد عوامل قانونی، اقتصادی، عدالتخواهانه و نیز پاسخ به تقاضای اجتماعی در همه کشورهای جهان بوده است. به طوری که تعداد دانشجویان جهان از 13 میلیون نفر در سال 1960 با بیش از 12 برابر افزایش به 7/158 میلیون نفر در سال 2008 رسیده است. با وجود این، گسترش آموزش عالی با محدودیتهایی از جمله کمبود مدرس، کمبود فضای فیزیکی و کمبود منابع مالی مواجه بوده است. در مطالعه حاضر، با هدف تعیین ظرفیت بهینه پذیرش دانشجو، در چارچوب روش توصیفی و با کاربرد یک مدل برنامه ریزی خطی و در نظر گرفتن سه محدودیت اصلی گسترش آموزش عالی، میزان بهینه ظرفیت پذیرش دانشجو بر حسب تعریف «دانشجوی مقیاس» محاسبه شده است. یافته ها نشان داد که اکثریت قریب به اتفاق دانشگاه های کشور بیش از ظرفیت بهینه به پذیرش و آموزش دانشجو اقدام کرده اند، به طوری که نسبت تعداد دانشجوی موجود به مطلوب در سطح وزارت علوم، تحقیقات و فناوری معادل 7/2 به دست آمد. توصیه نهایی بررسی حاضر اولویت دادن به بخش آموزش عالی و افزایش حمایتهای مالی و قانونی از آن به جای کاهش پذیرش و نیز توجه عملی بیشتر به این بخش از جانب برنامه ریزان، سیاستگذاران و مسئولان کشور است.
    کلیدواژگان: ظرفیت بهینه پذیرش، مدل برنامه ریزی خطی، دانشگاه های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، گسترش آموزش عالی
  • امیر علم بیگی، ایرج ملک محمدی، علی اسدی، بهروز زراعی صفحه 117
    هدف این پژوهش شناسایی نقش ظرفیت سازی دانش در شکل گیری پیامدهای کارآفرینانه در سازمان تحقیقات کشاورزی ایران بوده و از روش همبستگی برای تحلیل داده ها استفاده شده است. جامعه آماری شامل 2768 نفر از اعضای هیئت علمی و محققان مراکز و ایستگاه های تحقیقاتی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی بود که برای نمونه گیری از هر منطقه جغرافیایی کشور یک استان به تصادف انتخاب و از بین آنها به صورت تصادفی و با رعایت انتساب متناسب 320نفر(بر حسب محاسبه فرمول کوکران) انتخاب شدند. ابزار تحقیق پرسشنامه ای در قالب طیف لیکرت بود که برای سنجش روایی آن از روش روایی تشخیصی و برای سنجش پایایی از روش پایایی ترکیبی استفاده شد. از بسته نرم افزاری Lisrel نسخه 54/8 برای مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) بهره گرفته شد. یافته های تحقیق حاکی از آن است که ظرفیت سازی دانش از مؤلفه های خلق دانش، تفسیر دانش و نشر و توزیع دانش تشکیل شده است. بعد خلق و تفسیر دانش بر شکل گیری ابعاد تحقیق و توسعه کارآفرینانه از خود اثر معناداری را نشان می دهند، لیکن نشر دانش در نظام تحقیقات کشاورزی کشور نقش معناداری را از خود نشان نداد.
    کلیدواژگان: ظرفیت سازی دانش، تحقیق و توسعه کارآفرینانه، مدل یابی معادلات ساختاری
|
  • Abbas Bazargan, Rezvan Hosseingolizadeh, M. Dadras Page 1
    Transnational education (TNE) is defined as a set of higher education programs (face-to-face or e-learning) which is offered by institutions of higher education in an exporter country to an importer country. This type of education is covered by General Agreement on Trade in Services. The TNE has been introduced in Iran since last decade and a number of universities and higher education institutions hosted such programs. For the purpose of examining the TNE situation in Iran, a sample survey of universities and other higher education institutions (HEI) was conducted in 2007. Data were collected and analyzed from 21 sample HEIs. The results indicated that (in 2006-2007 academic year) Iran was an importer of transnational education (from countries such as U.K., Russia, U.S.A., and France). At the same time, it was exporter of the TNE (to countries such as Afghanistan, Uzbekistan, Turkmenistan, and Pakistan). Data on the inputs and the processes such program systems indicate that the quality was not satisfactory. Considering the importance of the TNE, efforts should be planned and organized to expand the TNE. Furthermore, as quality assessment and monitoring of the TNE is of prime importance in its success. In last part of this article a proposal is discussed in this regard.
  • Hamid Rahimi, Ali Siadat, Reza Hoveida, Arash Shahin, Hasan Ali Nasrabadi Page 19
    The purpose of this research was to analyze organizational diagnosis based on Six Box Model from faculty members view and its relationship with organizational health and quality of work environment in Isfahan public universities. A co-relational research method was chosen for this study. Statistical population consisted of 1544 faculty members of Isfahan public universities in 2010-2011 academic-year which through random stratified sampling method 218 persons were chosen. In this research three instruments including: Organizational Diagnosis Questionnaire with 77 items, Organizational Health Questionnaire with 26 items and Quality of Work Environment Questionnaire with 25 items were used. Utilizing Cranach’s alpha coefficient, reliability coefficients were estimated: Organizational Diagnosis Questionnaire 0.94, Quality of Work Environment Questionnaire 0.91 and Organizational Health Questionnaire 0.93. Research findings revealed that components of leadership, communication and motivation were little above average and components of objective, structure and helpful mechanisms were below average. In addition, Research findings revealed that there were negative & significant relationship between dimensions of organizational diagnosis and organizational health & quality of work environment.
  • Elaheh Harandi Zadeh, Amir Naeimi, Gholamreza Pezeshki Rad, Raziyeh Namdar Page 41
    The purpose of this study was to analyses the features of good faculty from students’ perspectives. The design of the study was descriptive survey research. The target population consisted for the study was 155 Master of Science Students at Agriculture College of Tarbiat Modarres University. A simple random sampling method was used to select 110 students as sample of the study. A questionnaire was used as an instrument for data gathering. Face validity of the questionnaire was established by using a panel of experts in agricultural extension and education. A pilot test was conducted to determine the reliability of the questionnaire. Cranach’s alpha was estimated about.0.82. The results of means comparison tests showed that students’ gender and majors did not have any significant effects on their perspectives toward good faculty characteristics. In other words, students in different fields of study had the same view point toward good faculty characteristics. Factor analysis results showed that approximately %73 variances of good faculty characteristics determined by educational, behavioral, technical, communication and personal factors.
  • Javad Mesrabadi, Zeynab Ahmadi, Elham Erfani Adab Page 57
    The purpose of this study was to identify teachers’ training motivational clusters in general, educational and core courses. Theoretical base of this research is Dece and Ryan’s self-determination theory that in which the resources of motivation is divided to five categories: external regulation, introjected regulation, identified regulation, integrated regulation and amotivationa. The research conducted through a survey method. Subjects were 159 teachers’ training students in Azerbaijan University of Tarbiat Moallem. Motivation Types in the Classroom’s Questionnaire was completed by subjects to identify motivational clusters in three courses. Cluster analysis method was used for the comparison. The analysis discovered two motivational clusters in general, educational and core courses. The first cluster was self-determinant motivational profile that in which student had high levels of internal motivation and identified regulation and low levels of external motivation and amotivation. The second motivational profiles was included students with high levels amotivation and external regulation, middle level of identified regulation and low levels of internal motivation and introjected regulation.
  • Nasim Saeed, Hossein Zare, Nematolah Moosapour, Mohamadreza Sarmadi, Mahmood Hormozi Page 73
    The purpose of this study was to investigate relationship between cognitive and meta-cognitive strategies and interactions of bachelor students in virtual universities and their academic achievement. In a correlation-Descriptive study, 352 bachelor students were selected from virtual universities. The gathering instrument was a two section questionnaire with 38 items. Students’ grade point average was considered as academic achievement. Data were analyzed by using analysis of variance, simple regression, T-test and multiple regression. Findings from this research showed that there is a significant relation between students’ cognitive and meta-cognitive strategies and interactions in virtual environment with their academic achievement. Furthermore, a factor that had the most predictability in interaction and academic achievement was interaction between faculty and learner, and in cognitive and meta-cognitive strategies were design and planning.
  • Ahmad Reza Roshan Page 97
    Through recent decades the higher education has seen tremendous growth in the world. Much of this is due to legal, economical, Justice and social needs responsive in all over the world. The number of college students has increased twelve times from 13 million in 1960 to 158.7 million in 2008. However, this expansion has faced limitations related to relevant norms in human, physical and financial resources. This study was designed with the purpose of specifying the capacity of students’ admission in the framework of descriptive method and a leaner planning model. In this regard three principal limitations of higher education expansion, and the appropriate adjustment of students’ admission based on “student scale” were calculated. The linear programming method indicated that student admission by public universities exceeded the optimum capacity. It was 2.7 times more than the optimum. The proposed policy recommendations were giving priority to higher education sector, increasing financial and legal supports, and paying more practical attention to this sector from planners, policy makers and Iranian authorities instead of lowering student admission.
  • A. Alambeigi, I. Malek Mohammadi, A. Asadi, B. Zarei Page 117
    This research was conducted to identify knowledge capacity role in Entrepreneurial consequences in Iranian Agricultural Research Institute. A co-relational research method was used for data analysis. Statistical population for the study consisted of 2768 faculty members and researchers in centers and research stations affiliated with Ministry of Jihad-e-Agriculture. One out of each six regional groups of provinces and 320 researchers from them were randomly selected using Cochran’s sampling methodology. Research instrument consisted Likert scale for latent variables measurement. Validity of the questionnaire was analyzed using discriminant validity. Also composite reliability coefficient was calculated. The Structural Equation Modeling was employed by LISREL 8.54 software package. The research results indicated that knowledge capacity is formulated by acquisition of knowledge, knowledge interpretation and knowledge distribution components. Knowledge acquisition and knowledge interpretation components have a significant role in transfer and entrepreneurial research and development dimensions, while knowledge distribution has no significant effect on research and development dimensions in Iranian agricultural research system.