فهرست مطالب

مشرق موعود - پیاپی 14 (تابستان 1389)
  • پیاپی 14 (تابستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1389/05/08
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عبدالحسین خسروپناه صفحه 5
    علم کلام، دانش و مهارتی دین پژوهی است که با کمک متون اسلامی به استخراج و تنظیم و تبیین معارف و مفاهیم اعتقادی می پردازد، آن ها را بر اساس روش ها و رویکردهای مختلف درون و برون دینی، اثبات و توجیه می کند و به اعتراض ها و شبهات مخالفان اعتقادی پاسخ می دهد. امامت و امامت پژوهی در علم کلام جایگاه ویژه ای دارد. بحث پیرامون مسئله امامت از قرن های نخست اسلام مطرح بوده و علمای شیعی و سنی در آن باره هم نظر نبوده اند. علمای شیعه برای دفاع از این اعتقاد مهم در همان قرن های اولیه، کتاب هایی نوشته اند، همچنان که مخالفان نیز آثاری در رد امامت تالیف کرده اند. علاوه بر وجود جریان های خوارج، سنی گرایی، وهابی گرایی و کسروی گرایی که با طرح شبهات و اشکالاتی ضرورت تحقیق پیرامون دکترین امامت را تقویت می کند، جایگاه امامت در قرآن و روایات نیز ضرورت پرداختن به آن را روشن می سازد. از نصوص دینی برمی آید که امامت از اصول بنیادین اسلام است.
    گستره مباحث امامت در دو ساحت امامت عامه و خاصه به سه عرصه تبیینی، اثباتی و دفاعی محدود می شود. مباحث دفاعی امامت نیز در چهار دسته شبهات مطرح می گردد. جایگاه معرفتی امامت، از بحث های امامت شناسی به شمار می آید. آیا امامت، از اصول دین یا فروع دین و از مباحث کلامی یا فقهی است؟ متفکران اسلامی سه دیدگاه را مطرح کرده اند.
    کلیدواژگان: علم کلام، امامت، کسروی گرایی، جایگاه امامت، گستره امامت
  • نصرت الله آیتی صفحه 29
    «خسف بیداء» که تعدد روایات و تنوع منابع درباره آن نشان دهنده اهمیت و اهتمام نویسندگان متقدم به آن است، از نشانه های حتمی ظهور امام مهدی به شمار می رود که هم جوامع معتبر شیعی، احادیث مربوط به آن را گزارش کرده اند و هم منابع معتبر اهل سنت بدان پرداخته اند و دامنه آن به بحث های فقهی نیز کشیده شده است. مقصود از «خسف بیداء» این است که چون لشکر سفیانی که به قصد کشتن امام مهدی از مدینه به سمت مکه راه افتاد، در میانه راه و در سرزمین بیداء به شکلی معجزه آسا در زمین فرو می رود. تحقق اعجازآمیز این رخداد نشان می دهد اراده الهی بر این تعلق گرفته است که حتی با مداخله عوامل فوق طبیعی، از آخرین ذخیره خود محافظت نماید.
    کلیدواژگان: خسف بیداء، امام مهدی، نشانه های ظهور، علایم حتمی، ظهور، سفیانی
  • شمس الله مریجی، اسماعیل چراغی کوتیانی صفحه 59
    هر نظام اجتماعی برای پایداری و پویایی خود نیازمند فضایی آرام و به دور از هرگونه تضاد و تنش است تا بتواند به اهداف خود دست یابد. این مهم نیازمند زمینه هایی است که بدون آن ها پیشرفت غیرممکن است. یکی از این زمینه ها وجود وفاق ملی و همبستگی اجتماعی در سطح جامعه است. از این رو امروزه همه نظام های سیاسی جهان با درک درست از این واقعیت به دنبال تحقق و تثبیت همگرایی در جوامع خود هستند. ما اعتقاد داریم که دولت و جامعه مهدوی در این فضیلت نیز سرآمد جوامع انسانی است و یکی از راهبردهای امام زمان پس از ظهور، ایجاد همبستگی اجتماعی در بین جوامع بشری است و برای رسیدن به این وفاق، شیوه ها و راهکارهایی را به کار خواهند برد که می تواند الگویی شایسته برای جوامعی باشد که می خواهند از جامعه و ملتی همگرا برخوردار باشند؛ راهکارهایی چون گسترش دین و جهان بینی واحد، توسعه همه جانبه عدالت اجتماعی، توسعه مهرورزی، ارتقای سطح فکری فرهنگی جامعه و البته این راهکارها با رهبری سیستماتیک و فرهمندانه خویش می تواند برای دولت و جامعه زمینه ساز الگو باشد؛ هم در تلاش برای تحقق شرایط و زمینه های ظهور منجی و هم در ساماندهی به وضعیت نظام اجتماعی موجود.
    کلیدواژگان: همبستگی اجتماعی، وفاق ملی، ظهور منجی، پس از ظهور، جامعه زمینه ساز، جامعه مهدوی
  • مسلم محمدی صفحه 85
    این پژوهش تحلیلی مختصر از ماهیت نظام اخلاق دینی ارائه می دهد و سپس دو بنیاد محوری آن در حکومت مهدوی یعنی اکمال اخلاقی و عدالت طلبی را به صورت موردپژوهانه بررسی می کند.
    اکمال اخلاقی توام با اتحاد عقول انسان هاست که از طریق فراهم آوردن بستر عمومی رشد و تعالی انسان ها پدیدار خواهد شد.
    در بعد عدالت طلبی پس از بررسی هویت معرفتی عدالت اثبات خواهد شد مراد از عدالت، طریق وسطی و تاویل آن به صراط مستقیم است.
    بررسی برخی از مهم ترین کارکردهای مترتب بر اکمال اخلاقی و عدالت طلبی عصر ظهور نیز در این پژوهش مورد توجه قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: عصر ظهور، حضرت مهدی، اکمال اخلاقی، عدالت طلبی، نظام اخلاقی دین
  • شجاع احمدوند، احمد عزیزخانی صفحه 99
    اعتقاد به آخرالزمان جزء لاینفک آموزه های تمامی ادیان و حتی مکاتب دست ساز بشری است، به گونه ای که عدم پاسخ به پرسش آخرالزمان، ذهن ناآرام بشر را در وادی حیرت وانهاده و سکون و آرامش را که ثمره ایمان به ادیان و مکاتب است، حاصل نمی آورد. از این رو اعتقاد به این آموزه وجه مشترک تمامی ادیان و مکاتب است. بر این اساس مکتب صهیونیسم مسیحی نیز از این قاعده مستثنا نبوده و حتی در میان مکاتب موجود، بیش ترین نقش را به آخرالزمان داده، به گونه ای که تفسیر آموزه های دیگر این مکتب تنها در سایه نگاه به آخرالزمان میسر خواهد بود. این تحقیق ضمن معرفی اجمالی مکتب صهیونیسم مسیحی به دنبال تبیین نقش آخرالزمان در مکتب صهیونیسم مسیحی است.
    کلیدواژگان: آخرالزمان، موعود، منجی، صهیونیسم مسیحی
  • حسین علی سعدی، محمود سعدی صفحه 125
    اندیشه تحقق مدینه فاضله که شهروندان، بر اساس آن، می توانند فضیلت محور و ارزش مدار زندگی کنند و به بسط و توسعه معنویت، صلح و صفا و پاکی برای رشد و تعالی انسانیت دست توانند یافت، از دیرباز در ذهن همه متفکران و مصلحان و فیلسوفان همچون افلاطون، فارابی، خواجه نصیر، شیخ اشراق و...، مطرح بوده و هر کدام، به فراخور افق فکری خویش، طرحی درانداخته و الگویی را پیشنهاد کرده اند.
    راه صلاح و بالندگی انسان چیست و کجاست؟ چگونه انسان می تواند مدینه ای بسازد که در آن، قابلیت ها و استعدادهای خویش را به فعلیت برساند و زندگی انسان به دور از هرگونه جدال و بی عدالتی و مملو از خوبی و صلح و پاکی شود؟ برای این پرسش ها راه حل های متنوع و مختلفی در مکاتب فکری گوناگون وجود دارد. اما پرسش کلیدی این نوشتار، هستی شناسی و چگونگی «مدینه فاضله مهدوی» آن هم در اندیشه فیلسوف الهی، صدرای شیرازی است.
    آن چه در منظومه فکری ملاصدرا همچون حلقه ای مفقوده از دید بسیاری از محققان پنهان مانده است و بحثی مفصل می طلبد در این نوشتار به اختصار آمده است. از این رو، در ابتدا باید دید انسان کامل به منزله جزئی از جامعه چه معنایی دارد و سیر تکاملش تا مرحله اتصال به عقل فعال چگونه است. در ادامه باید به صفات جامعه نیکو و ویژگی های جامعه فاضله و صفات ریاست آن آرمان شهر اشاره کرد.
    کلیدواژگان: مدینه فاضله، انسان کامل، حکمت متعالیه، صدر المتالهین، مهدویت
  • ابراهیم خدایار، خدیجه حاجیان صفحه 141
    سابقه تحقیق درباره بازشناسی ممدوحان حافظ در غزل های مدحی این شاعر و تلاش برای تطابق آن بر شخصیت‎های تاریخی، به روزگار شرح و تفسیر غزل های وی در قرن دهم بازمی گردد. این مقاله می کوشد سیمای محبوب حافظ را در غزلی از دیوان وی با مطلع زیر بازشناسی کند:آن سیه چرده که شیرینی عالم با اوست چشم می گون، لب خندان، دل خرم با اوستمسئله اصلی این پژوهش، این است که آیا می توان از طریق نشانه های برشمرده شده محبوب حافظ در این غزل، آن را منطبق بر ویژگی های مهدی موعود دانست. نتایج این تحقیق که بر دست آوردهای اصول و روش های علم تفسیر و تاویل متن با رویکرد هرمنوتیک ادبی مفسر محور استوار است، نشان می دهد هرچند به دلیل ماهیت تاویل‎پذیری و ابهام و ای هام ذاتی بسیاری از غزل های حافظ، انطباق ممدوحان مورد اشاره وی بر شخصیت های تاریخی در بسیاری از موارد غیر ممکن است. از آن جا که نشانه ها و اشارات انکارناپذیر در این غزل از یک سو و همسویی و همسانی اندیشه مرکزی طرح شده در آن با اندیشه محوری حافظ در دیوان وی درباره مهدویت از سوی دیگر مطابقت دارد، ترسیم سیمای واقعی محبوب حافظ و انطباق آن با یک شخصیت تاریخی، دور از دسترس نمی نماید.
    کلیدواژگان: حافظ، غزل های مدحی، ممدوحان حافظ، اندیشه مهدویت، امام مهدی، هرمنوتیک ادبی مفسر‎محور
|
  • Abdolhossein Khosropanah Page 5
    Imamate and research about Imamate has a special place in ‘Kalam’ discipline, the discipline of seeking theological knowledge through debate and argument. It extracts, explains and set the doctrinal concepts and teachings with the help of Islamic texts, and establishes them according to different methods and approaches within as well as beyond religion and responds to the opposing views and clarifies protestant doubts. There has been discussions about Imamate from the first centuries of Islam, which been raised as the difference between Shia and Sunni. Shia scholars have written books to defend this important belief in early centuries, as the opponents have written works in rejection of Imamate. In addition to doubts spread by the Khawarij movements, Sunnism, Kasraviism, Wahabiism, the position of Imamate in Quran and Hadith also reveals and reinforces the necessity of addressing research on the doctrine of Imamate. The religious texts reveal that Imamate has been a fundamental principle of Islam. Topics in Imamate in both the general and particular would range in three explanatory, proving and defensive. The defensive topics of Imamate also come in four categories of questions. Epistemic position of Imamate is one of the debates be considered in studying Imamate. The question is whether Imamate is a main issue or one of the finer points of religion and whether it is a theological or juridical issue. Islamic thinkers have raised perspective into this issue that will be explained in detail.
  • Nosratollah Ayati Page 29
    "Khasf –e- Byda" which the multiplicity and variety of resources about it is a sign of its importance and attemts of the early writers, is certain signs of emergence of Imam Mehdi that Shiite authentic communities have reported its related Hadith and also reliable Sunni sources have also discussed about it. Its amplitude is drawn to the jurisprudential debates. The meaning of "Khsf Byda" lies in the fact that Sufiani troops moved with intention of the killing of Imam Mahdi from Mecca to Medina but in the middle of the road they went down into the earth in the land of Byda miraculously. The miraculous realisation of this event shows that the will of God supersedes to save Mahdi as the last messiah even with the intervention of supernatural forces.
  • Shamsullah Mariji, Ismail Cheraghi-Kutiany Page 59
    Any social system require a quiet atmosphere away from any conflict and tension for its stability and dynamics to be able to achieve its goals. The major areas that require progress is impossible without them. One of its fields is national unity and social cohesion in society. So now, all political systems in the world strive to achieve convergence and consolidation in their communities with the correct understanding of this fact. We believe that Mahdavi government and society will also excel human societies in this virtue and is creating the social cohesion among societies is one of the strategies after the emergence of Imam. To reach this consensus, he will work the methods and strategies and a model for communities that can be worthy for the societies who want to have a converging nation. Solutions such as spreading a unified worldview and religion and multidimensional development of social justice, development of kindness, promoting intellectual and cultural level of society with this strategies and of course with a systematic and inspirational leadership can be models to follow for the government and society that sets the scene for emergence; This hold for both trying to fulfil conditions and contexts of the emergence of the saviour and for improving the status and the organization of the existing social system.
  • Muslim Mohammadi Page 85
    This research presents a detailed analysis of the nature of moral system of religion and then conducts a case study on two pivotal foundations in a Mahdavi government which are moral excellence and pursuit of justice.Moral excellence is mixed with the unity of human minds which materialize through providing a general context of growth and excellence.In case of pursuit of justice, after considering the nature of knowledge about justice, it will be proved that the meaning of justice is the medial route and its interpretation to the Straight Path.Some of the most important functions of moral excellence and pursuit of justice will also be studied in the era of the emergence.
  • Shoja Ahmadvand, Ahmed Azizkhany Page 99
    Belief in Apocalypse is an integral part of all religious teachings and even human-made schools, in a way that no response to the issue of Apocalypse leaves human mind restless left behind in the valley of astonishment and does not bring rest and calm as the results of faith in religions and schools o thought. Hence the belief is the common teaching of all religions schools. According to this, the school of Christian Zionism is not exempt from this rule, and even among the existing religions, has emphasied most on the role of apocalypse., so that interpretation of the other teachings of this school is only possible based on an understanding of its approach to Apocalypse. This research briefly introduceso the School of Christian Zionism and explains the role of apocalypse in Christian Zionism.
  • Hossein Ali Saadi, Mahmoud Saadi Page 125
    From Early on, the idea of utopia has always been in the minds of all thinkers and philosophers such as Plato, Farabi, Khaje Nasir, Sheikh Eshragh, etc. On that basis, citizens who are value oriented and fine can live to expand and develop spirituality, and achieve peace and purity for growth and excellence of humanity. Each of the above thinkers, according to their intellectual horizons, have put a plan or proposed a model.What is ideal way and the way human beings flourish and where? How men can build a utopia where their capabilities and talents come to be actualized and human life gets full of good will and peace and purity, far from any conflict and injustice? Solution to these questions are varied in many different schools of thought there. But the key question of this article and is in ontology " Mahdavi Utopia" as realised in the ideas of the divine philosopher Sadra Shirazi.This articles taps on what has been untapped in Mulla Sadra's thought sphere, a missing link of many researchers which has been hidden from the view which requires detailed discussion and has briefly done in this paper. At first, we must consider what is the meaning of the vision of perfect human as a part of society and how is her or his evolutionary phase to connect to the active intellect. Then, it should be pointed what a good community and good traits and characteristics and traits of utopia are and mention the attributes of the governors of that utopian society.
  • Ebrahim Khodayar, Khadija Hajian Page 141
    The history of research about the lauded beings in Hafez poetry and trying to match its historic character and interpret his poetry goes back to the tenth century. This article tries to protect the re-investigate the true nature of his desire through the following lyric of his:The one person who has sweetness of the world with himThe fair eye, the laughing lip, the joyous heart is with himThe main issue of research is whether it can be established from the signs of the desired person described in the poetry, that the promised Mahdi would match the characteristics. Findings are based on the achievements of science principles and methods of text interpretation and the interpretation of literary hermeneutics and interpretor-orineted approach. Adaptation of the historical characters in his reference is impossible in many cases due to quality and the inherent ambiguity and opacity of many poems of Hafez. However, the nature of interpretation in the undeniable signs and gestures the sonnets as the central idea in the plan of Hafiz on the one hand and aligns with the crux of Mahdism thought on the other hand. It is not very inaccessible to assume a relation between the real face of a desired person drawn by Hafez with a desired historical character.