فهرست مطالب

بوم شناسی جنگل های ایران - پیاپی 1 (بهار و تابستان 1392)
  • پیاپی 1 (بهار و تابستان 1392)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرتضی میرعبداللهی شمسی، امیر اسلام بنیاد، بهزاد بخشنده ناورود، جواد ترکمن صفحه 1
    گونه راش در جنگل های شمال ایران از اهمیت اقتصادی و بوم شناختی زیادی برخوردار است و در مدیریت این جنگل ها کنترل کمی و کیفی توده های آن مهم است. هدف این مطالعه بررسی اثر سن درخت بر متغیرهای رویشی گونه راش در جنگل های حوضه لومیر در استان گیلان بود. تعداد 1 7 9 اصله درخت راش براساس طبقات قطری پنج سانتی متری اندازه گیری و رابطه بین سن و متغیرهای مختلف درخت توسط تجزیه رگرسیون مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسی نشان داد تابع توانی رابطه بین سن و هر یک از متغیرهای قطر (93/0=) و ارتفاع (77/0=) گونه راش را در این منطقه به بهترین نحو نشان می دهد. همچنین رابطه سن و رویش حجمی راش به صورت تابع توانی با مقدار ضریب تعیین تعدیل یافته، 92 درصد است. بین سن و قطر تاج (78/0=) و سن و ضخامت پوست (80/0=) رابطه S شکل برقرار است. اما ضریب شکل مصنوعی درخت با افزایش سن تغییر معنی داری نمی کند. همچنین مشخص شد رویش قطری و ارتفاعی در سنین بالا روند کاهشی دارند ولی رویش حجمی همواره در حال افزایش است. نتایج این تحقیق می تواند راهنمایی برای پرورش و مدیریت جنگل از نظر تولیدی و اقتصادی باشد.
    کلیدواژگان: الگوی رویشی، تجزیه رگرسیون، سن، رویش، گونه راش، لومیر
  • کامبیز طاهری آبکنار، نگین طولابی، بهمن ستوده فومنی صفحه 16
    ارغوان (Cercis siliquastrum L.) یکی از گونه های نادر در جنگل های زاگرس است و بررسی حاضر به منظور آگاهی از وضعیت گونه ارغوان و رویشگاه های آن در استان لرستان و مقایسه آنها صورت گرفت. خصوصیات جنگل شناسی رویشگاه ارغوان در دو منطقه پل دختر و شینه، یکی واقع در جنوب غربی و دیگری در شمال غربی شهرستان خرم آباد در استان لرستان مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور محدوده های مورد مطالعه روی نقشه توپوگرافی با جنگل گردشی و به کمک GPS مشخص شدند. تعداد 30 قطعه نمونه دایره ای و به مساحت 10 آر به شکل تصادفی در منطقه توزیع شد. خصوصیات کمی و کیفی و ساختار قطری در این مناطق بررسی شدند. خصوصیات کمی و کیفی و عوامل فیزیوگرافی در این دو منطقه و نیز خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و ساختار بررسی شدند. براساس این مطالعه، بین صفات مورد بررسی در دو رویشگاه از نظر تاج پوشش و قطر برابر سینه و تعداد جست اختلاف معنی داری وجود دارد، اما از نظر ارتفاع در دو رویشگاه اختلاف معنی داری وجود ندارد. هم چنین درصد فرم رویشی و شادابی و تخریب و نوع گونه های موجود در دو منطقه مشخص شدند که فرم رویشی عموما شاخه زاد و مهم ترین عامل تخریب، سرشاخه زنی می باشد. نتایج نشان داد که گونه ارغوان خاک با pH حدود 8-7 (قلیایی) را می پسندد و در شیب های شمالی رویش دارد. گونه ای رطوبت دوست است اما به کم آبی و خشکی مقاومت می نماید و در آب و هوای مدیترانه ای رویش دارد. ساختار هر دو منطقه ناهمسال و نامنظم است که احتمالا به دلیل شرایط نامساعد جنگل های غرب و تخریب های صورت گرفته در منطقه است.
    کلیدواژگان: ارغوان، لرستان، شینه، پل دختر، ساختار قطری، رویش
  • علی مهدوی، امید کرمی، جواد میرزایی صفحه 30
    صنعت توریسم به عنوان بزرگترین صنعت تجاری در جهان محسوب می شود به طوری که یک سوم کل تجارت و مبادله بین المللی را به خود اختصاص داده است. در بسیاری از نقاط دنیا این صنعت به عنوان محرکی برای توسعه اقتصادی یک کشور شناخته می شود. یکی از مناطق بسیار زیبا در سطح کشور و استان ایلام منطقه بدره بوده که با وجود جاذبه های تفرجی فراوان و شرایط مناسب جهت توسعه اکوتوریسم، تاکنون برنامه ریزی مناسبی جهت توسعه صنعت اکوتوریسم به عنوان راهکاری موثر برای توسعه پایدار منطقه صورت نگرفته است. با توجه به اهمیت موضوع، در این مطالعه سعی شد با استفاده از GIS و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) نواحی مستعد اکوتوریسم منطقه ارزیابی و مشخص شوند. برای این منظور ابتدا معیارها و گزینه های موثر بر فرآیند ارزیابی اکوتوریسم در منطقه تعیین و شبکه بین معیارها طراحی شد. سپس با استفاده از نظرات کارشناسی و ANP وزن نهایی گزینه های موثر در ارزیابی پتانسیل سرزمین تعیین و نقشه های مورد نیاز جهت این ارزیابی تهیه شدند. در نهایت با استفاده از تکنیک ترکیب خطی وزنی (WLC) نقشه نهایی پتانسیل منطقه برای توسعه اکوتوریسم ارائه شد. نتایج این تحقیق نشان داد که 11/6 درصد از سطح منطقه دارای پتانسیل طبقه یک (پتانسیل بالا) و 41/29، 17/50 و 3/14 درصد از سطح منطقه به ترتیب دارای توان طبقه دو، سه و چهار برای توسعه اکوتوریسم است.
    کلیدواژگان: اکوتوریسم، سامانه اطلاعات جغرافیایی، فرآیند تحلیل شبکه ای، بدره، ایلام
  • یحیی کوج، سیدمحسن حسینی، جهانگرد محمدی صفحه 46
    ریشه کن شدن درختان منجر به تشکیل میکروسایت های متعددی می شود که می تواند در ایجاد تغییرات و ناهمگنی مشخصه های خاک موثر واقع گردد. با هدف بررسی مشخصه های خاک در محل پیت و ماند، مساحت 20 هکتار از جنگل آموزشی- پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس واقع در استان مازندران پیمایش شده و تعداد 34 درخت ریشه کن شده از گونه های درختی مختلف شناسایی گردید. نمونه های خاک از پنج میکروسایت بالای ماند، دیواره ماند، دیواره پیت، ته پیت و زیر تاج پوشش بسته به کمک استوانه ای مدور با سطح مقطع 81 سانتی متر مربع و از سه عمق 15 - 0، 30 - 15 و 45 - 30 سانتی متری گرفته شد. نتایج حاکی از آنست که بیشترین مقادیر ظرفیت تبادل کاتیونی، فسفر، پتاسیم و کلسیم به زیر تاج پوشش بسته اختصاص داشته در حالی که بیشترین مقدار ازت در ته پیت مشاهده گردید. مقادیر مشخصه های ظرفیت تبادل کاتیونی، ازت، فسفر و پتاسیم از لایه های بالاتر خاک به سمت لایه های پایینی دارای روند کاهشی و مقادیر کلسیم دارای روند افزایشی بوده است. نتایج این تحقیق حاکی از آنست که حضور درختان ریشه کن شده و تشکیل پیت و ماندها منجر به ایجاد تنوع عملکردی خاک می شود.
    کلیدواژگان: درختان ریشه کن شده، میکروتوپوگرافی، میکروسایت، بافت خاک
  • سعیده اسکندری، جعفر اولادی قادیکلایی، علی یخکشی صفحه 60
    از آنجایی که پارک های جنگلی در محیط زیست شهری اهمیت فراوانی دارند، ارزیابی توان تفرجی و شناسایی محدوده های مستعد استفاده تفرجی در آنها ضروری و لازم است. در این مطالعه با استفاده از روش تجزیه و تحلیل سیستمی و بکارگیری مدل بوم شناختی کاربری توریسم مخدوم و با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی، مناطق مناسب برای استفاده تفرجی به دو شکل متمرکز و گسترده، درجات مختلف آنها و قابلیت تفرجی بالقوه در پارک جنگلی سرخه حصار شناسایی شد. در انجام این تحقیق با توجه به الگوی بوم شناختی کاربری توریسم مخدوم، پنج پارامتر بوم شناختی شیب، جهت، ارتفاع از سطح دریا، خاک و تراکم پوشش گیاهی برای ارزیابی توان تفرجی محدوده پارک در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که تقریبا تمام عرصه پارک جنگلی سرخه حصار توان انواع استفاده تفرجی و پتانسیل جذب توریست را دارد. به همین منظور برای تکمیل کار پیشنهاد می شود نقش فاکتورهای دیگر تاثیرگذار در تفرج مانند قابلیت دسترسی، منابع آب و تسهیلات تفرجی نیز در تعیین پتانسیل تفرجی پارک بررسی شود.
    کلیدواژگان: ارزیابی، توان تفرجی، سرخه حصار، سیستم اطلاعات جغرافیایی
  • ابوالفضل جعفری، اکبر نجفی، پریسا پناهی صفحه 72
    محدودیت های مختلف در ایجاد فضای سبز شهری موجب شده است تا تحقیقات متعددی در تعیین مساحت و سرانه فضای سبز هر منطقه و مقایسه آن با استانداردهای موجود انجام شود. در این بین، گزینش روش آماربرداری مناسب از مهمترین اقدامات اولیه است که تاثیر به سزایی در اتخاذ سیاست های مربوطه دارد. بدین منظور در تحقیق حاضر هفت روش آماربرداری براساس سه معیار کمی و چهار معیار کیفی در فضای تصمیم گیری چند معیاره، با استفاده از فرآیند سلسله مراتبی (AHP) مورد ارزیابی قرار گرفتند. درجه اهمیت (وزن) هر یک از معیارها و گزینه ها با اخذ نظرات از متخصصین آماربرداری با استفاده از نرم افزار Expert Choice محاسبه شد. نتایج نشان داد که دو معیار کیفی گستردگی کاربرد نتایج و مشکلات اجرایی و اجتماعی به ترتیب با وزن های نسبی 394/0 و 005/0 بیشترین و کمترین تاثیر را در انتخاب یک روش آماربرداری دارند. در نهایت روش نمونه برداری با استفاده از عکس هوایی که در اغلب معیارها بیشترین وزن را به دست آورده بود به عنوان بهترین روش انتخاب شد و روش های آماربرداری 100 درصد، منظم تصادفی، بلوکی تصادفی2، تصادفی ساده، بلوکی تصادفی 1 و دو مرحله ای به ترتیب در اولویت های بعدی قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: تصمیم گیری گروهی، اولویت بندی، معیار کیفی، معیار کمی
  • محسن مصطفی، نصرت الله رافت نیا، شعبان شتایی، هدایت غضنفری صفحه 88
    جاده های جنگلی از ضرورت های دسترسی به مناطق جنگلی جهت اجرای طرحهای جنگل داری و مدیریت اکوسیستم جنگل می با شند. هدف از این تحقیق تجزیه و تحلیل شبکه جاده های موجود در طرح جنگل داری چند منظوره آرمرده بانه و مقایسه مشخصات فنی آنها با استانداردهای جاده های روستایی، جاده های جنگلی و جاده های ویژه مناطق زاگرس می باشد. در این تحقیق ابتدا شبکه جاده های موجود از نقشه 50000/1 منطقه در محیط GIS استخراج و صحت آنها با استفاده از GPS در روی زمین مورد کنترل قرار گرفت. سپس به روش تصادفی در 150 نقطه از جاده های موجود مشخصات فنی یعنی عرض بستر، عرض ماشین رو، عرض شانه خاک برداری، عرض شانه خاک ریزی، شیب دامنه خاک ریزی و شیب دامنه خاک برداری، شیب طولی برداشت شد. با استفاده از آزمون t مشخصات فنی و هندسی هر یک از جاده ها با استانداردهای مشابه مقایسه شد. نتایج نشان داد که عرض بستر جاده های درجه یک و دو، شانه خاک برداری و خاک ریزی جاده درجه دو، هم چنین شیب طولی جاده های درجه سه با استانداردهای موجود اختلاف معنی داری دارند P<0.05)). ولی شیب طولی جاده های درجه یک و دو، شیب دامنه خاک برداری و خاک ریزی کل جاده های موجود اختلاف معنی داری نداشتند ((P>0.05. نتایج حاصل از این تحقیق حاکی از آن است که بیشتر بودن عرض بستر جاده نسبت به استانداردها باعث افزایش حریم جاده و در نتیجه تخریب زمین های کناری آن شده است چون عامل اصلی تخریب جنگل های منطقه ساخت جاده می باشد و هم چنین نامناسب بودن شانه ها در جاده های درجه دو و شیب طولی جاده های درجه سه باعث تخریب قسمت ماشین رو و به وجود آمدن مشکلات عبورو مرور در آنها شده است. لازم است که طراحان جاده در هنگام ساخت و طراحی دقت بیشتری با توجه به مسائل فنی و زیست محیطی داشته باشند تا احداث جاده خسارت کمتری به جنگل های اطراف وارد کند.
    کلیدواژگان: جاده های جنگلی، سامانه اطلاعات جغرافیایی، شبکه جاده، مشخصات فنی و هندسی
|
  • Page 1
    Oriental Beech forests have economic and ecological importances in Hyrcanian zone in the north of Iran. Therefore qualitative and quantitative controls of the stands are essential in management of these forests. This study was aimed for determining the effect of age on growing variables of beech trees in Lomir forest in Asalem, Guilan Province. In this study, 179 Beech trees were selected based on diameter classes (5 cm). The relationships between tree age and growing variables of beech trees were tested by regression analysis. The results of this study indicated that tree age-diameter (=0.93) and tree age-height (=0.77) relationships were described using Power model. Volume growth was fitted by power model with the adjusted coefficient of determination of 0.92 (=0.92). The S-curve model gave the best result for relationship between age-crown diameter (=0.78) and age-bark thickness (=0.80). But the tree artificial form factor is not affected with increasing tree age. These results indicated that diameter and height trends of annuall increment are negative in final periods of tree life. But volume trend of annual increment always is positive. The results of this research could be a guideline for foresters to manage forest economically.
    Keywords: Growth Model, Regression Analysis, Age, Growth, Fagus Orientalis, Lomir
  • Page 16
    In this study, some silvicultural and growth characteristics of Cercis siliqustrum L. were assessed at Pol-dokhtar and Shineh in northwest and southwest of Khoramabad in Lorestan province. The study areas were delimitated on topographic map by field observations and using GPS. Data were collected from 30 circular plots of 0.1 ha area, by random sampling design. Quantitative and qualitative characteristics and diameter structure in these sites were evaluated. The results showed that there was significant difference (p≤0.01) between stands in canopy cover, diameter at breast height and the number of sprouts, but no significant difference in stand height between stands. Regeneration form, vitality, disturbance regime, and species composition were also determined. In both site the main regeneration form was coppice and the most important disturbance was limbing. Judas tree would like to appear in northern slopes and establish in mesic humid soils, meanwhile can tolerate drought. Stands diameter structure were uneven aged and irregular.
    Keywords: Cercis siliqustrum L., Lorestan, Shineh, Pol, dokhtar, Diameter structure, Growth
  • Page 30
    Ecotourism as the largest industry in the world, accounts for one third of whole International trade and many people view tourism as a vehicle for economic development of a country. One of the beautiful areas in Iran is Badreh region which is located in Ilam Province. Despite of abundant recreation attractions and many conditions for ecotourism development in this area, but there is no appropriate planning for ecotourism development as a strategy for sustainable development of the region so far. With respect to the importance of the subject, in this study we tried to use GIS and ANP method for evaluating and determining of suitable area for ecotourism in this region. For this regard, firstly different criteria and effective options on evaluating process were determined then a network between the criteria was designed. After that, by using of expert opinions and ANP method the final weight of effective options in evaluating of land potential was assigned and the needed maps for this evaluation were provided. At the end, using of Weighted Linear Combination (WLC) technique the final potential ecotourism development map for the region was provided. The results showed that 6.11 percent of the region fall into the class 1 (high potential) and 29.41, 50.17 and 14.3 percent fall into 2, 3 and 4 classes respectively.
    Keywords: Ecotourism, GIS, ANP, Badreh, Ilam
  • Page 46
    Tree uprooting creates multiple microsites that can be effective on soil heterogeneity. In order to investigate the soil features in pit and mound location, twenty hectare areas of Tarbiat Modares University Experimental Forest Station studied that is located in Mazandaran province, in the north of Iran. Numbers of thirty four uprooted trees were found in study areas. Five microsites were considered including mound top, mound wall, pit bottom, pit wall and closed canopy. Soil samples were taken at 0-15, 15-30 and 30 - 45cm depths from all microsites using core soil sampler (81cm2 cross section). Results indicated the most CEC, phosphorus, potassium and calcium were recorded in closed canopy. A greater amount of nitrogen was found in pit bottom. CEC, nitrogen, Phosphorus and potassium values had descending trend and calcium showed ascending trend with increasing soil depth. Our findings suggested that the presence of uprooted trees and pit - mound cause soil diversity.
    Keywords: Uprooted trees, Microtopography, Microsite, Soil texture
  • Evaluation, Outdoor Recreation Potential, Sorkhehesar, Geographical Information System Page 60
    Since forest parks have high importance in urban environment, evaluation of outdoor recreation potential and identification of the suitable regions for outdoor recreation usage in forest parks is necessary. In this research, the suitable areas for intensive and extensive outdoor recreation, their various degrees and outdoor recreation potential of Sorkhehesar forest park was identified using systemic analysis method and Makhdoum tourism ecological model using GIS. Five ecological parameters (slope, aspect, elevation, soil and vegetation cover density) were used to perform this research and to evaluate outdoor recreation potential of Sorkhehesar forest park regarding to Makhdoum tourism ecological model. Results showed that whole of Sorkhehesar forest park have outdoor recreation usage capability and tourist attract potential. Therefore it is suggested that role of other effective factors on outdoor recreation such as accessibility, water resources and recreation facilities also investigate to identify recreation potential of outdoor areas.
  • Page 72
    Constraints in the development of urban green space has led to numerous researches with the aim of determining the per capita and area for green area in each region and comparing with standards. Meanwhile, the selection of appropriate inventory method is part of the initial actions that effect on relevant policies. Therefore in the this study, 7 inventory methods based on three quantitative criteria and four qualitative criteria in multiple criteria decision making environment, using the analytic hierarchy process (AHP) were evaluated. Degree of importance (weight) of each criterion and alternative was computed by obtaining opinions from experts group and using Expert Choice software. The results indicated that the two quality criteria of “extensiveness of application of the results” and also “administrative and social problems” with the relative weight of 0.349 and 0.005 had the most and the least effect on choosing an inventory method. Sampling using aerial photo, which obtained the highest weight in most of the criteria, was selected as preeminent inventory method and the methods of 100% inventory, systematic random sampling, randomized block sampling 2, simple random sampling, randomized block sampling one- and two-stage sampling, respectively, were the next priorities.
    Keywords: Group decision making, Prioritize, Quantitative criteria, Qualitative criteria
  • Page 88
    Forest roads are necessary to access the forest area in order to performance forest management plans and to be availability of forest regions. Purpose of this research was technical characteristic analysis of existing road networks in compare to given standards of rural road, forest road and in multiple use forest management plan of Armardah, Banah. First, the existing road network was extracted from a 1:50000 map in GISenvironment. Then reality assessment of this roads was controlled trough the fielding works and by using of GPS. Trough a random sampling method, technical characteristics of 150 points of existing roads i.e. roadbed width, road way width, cut shoulder width, fill shoulder width, cut slope, fill slop and road lengths grade were recorded. One-sample T- Test method was applied to compare technical characteristics of existing roads with their given standard. Results showed that width roadbed of grade 1 road and grade 2 road, road bed cut shoulder width and fill shoulder width of grade 2 road and road lengths slope of grade 3 were different with standards significantly. In addition, grade 1 roads and grade 2 road in according to lengths slope were significantly different with standards. The cut slope and fill slope of all roads were not significantly different. Results of this study showed that the roadbed width in study area was more than standards. This leads to increase in road sanctum and road border was caused land destruction. In addition, to be unsuitable road shoulder in grade2 road and length slop of grade3 roads were caused destruction in roadway and was made traffic problem.Existing roads are unsuitable for be availability for purposes of Zagros particularmultiple used forest management plan. It could be proper for better efficiency of this network, redesigning of these roads was done in according to given standards.
    Keywords: Forest road, GIS, Road network, Technical characteristic, Numeral