فهرست مطالب

  • پیاپی 82 (تابستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/06/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • ملیحه مهدی آبادی صفحه 6
    سنگ نبشته هایکی از مهم ترین آثارمکتوب تاریخی هستند که اطلاعات فراوانی ازگذشتگان برای ما به ارمغان می آورند و بازخوانی و رمزگشایی آنها کمک بسیاری به شناخت پیشینه تاریخی وتمدنی کشور می نماید. یکی از این سنگ نبشته هاکه در «تاق بزرگ تاق بستان»حجاری شده وسپس نابود گردیده موضوع این مقاله است.
    هدف
    هدف این پژوهش، ارائه متن و سندی تاریخی است که در تاق بزرگ تاق بستان بوده واکنون فقط ردی ازآن باقی مانده است. دیدن قاب خالی وبدون متن آن، کنجکاوی و پرسش هایی را درذهن هر بازدید کننده بر می انگیزد که آیا درون این قاب، متنی بوده است؟ اگر متنی وجود داشته با چه خط و زبانی و در چه دوره تاریخی وبه دستور چه کسی نگاشته شده است؟این مقاله برای اولین بار متن کتیبه، خوانده وارائه می شود وبه پرسش های مطرح شده پاسخ می دهد.
    روش/رویکرد پژوهش: برای رسیدن به این هدف از دو روش پژوهش کتابخانه ای و میدانی استفاده شده است که هرکدام مکمل دیگری است.
    کلیدواژگان: کتیبه، طاق بزرگ طاق بستان، قاجار، مشروطیت، سالارالدوله، فرمانفرما عبدالحسین میرزا
  • ساسان طهماسبی، محمد رستمی صفحه 26
    در سال 1308ش. شورش گسترده ای در میان ایل بختیاری به وقوع پیوست که برای دولت نوظهور پهلوی مشکلاتی جدی ایجاد کرد. این شورش، که توسط یکی از خوانین بختیاری به نام علی مردان خان رهبری می شد، تلفات و خسارات زیادی به ارتش نوپدید رضاشاه وارد آورد و او را وادار کرد سیاست جدیدی در قبال ایل بختیاری در یش گیرد.دستگیری سران ایل و تضعیف قدرت سیاسی و نظامی آن، با اجرای طرح های خلع سلاح و اسکان عشایر، محورهای اصلی این سیاست بودند.مهم ترین سوالی که در مورد این واقعه وجود دارد این است که ریشه ها و عوامل بروز این شورش و نتایج آن برای ایل بختیاری کدام اند؟ ماهیت این شورش نیز جای سوال دارد، اینکه آیا این شورش از همان ابتدا یک حرکت ضد دولت مرکزی بود یا یک درگیری درون ایلی؟ این پژوهش بر آن است با استناد به اسناد و شواهد موجود زمینه های بروز این شورش، تاثیر آن بر روابط بختیاری ها و رضاشاه و ماهیت این شورش را از منظر رویکرد شورشی ها نسبت به دولت نوظهور پهلوی مورد بررسی قرار دهد.
    کلیدواژگان: ایل بختیاری، رضاپهلوی، شاه ایران، 1257، 1323، شورش 1308، علی مردان، خان بختیاری، 1313
  • غلامرضا امیرخانی صفحه 44
    منطقه ماوراء النهر در تاریخ ایران بعد از اسلام، به دلایل مختلف، از جمله وجود مرکزیت سیاسی و یا کشمکش های روابط بین ایران و همسایگانش از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در آغاز قرن دهم قمری و با ظهور دولت مقتدر و شیعی صفوی، روابط ایران و ماوراء النهر به حالتی کاملا خصمانه درآمد که نزدیک به 120 سال طول کشید. این روابط از سال های میانی حکومت شاه عباس اول به تدریج دوستانه شد.
    در منابع و پژوهش های گوناگون، تحلیل این شرایط اغلب تحت الشعاع اختلافات مذهبی صفویان شیعی و ازبکان سنی مذهب قرار گرفته است. این مقاله در صدد است با بررسی نمادها و موضوعات مذهبی مندرج در مکتوبات و اسناد آن دوره، ملاحظات دیگری را در تبیین این موضوع ارائه نماید. یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که به رغم وجود منازعات مذهبی، طرفین از مذهب به عنوان پوشش و یا بهانه ای برای صف آرایی های سیاسی و نظامی بهره می بردند. به همین دلیل، در دوره دوم که عصر فروکش کردن منازعات به شمار می آید، دیگر سخنی از مجادلات مذهبی نیست؛ بلکه انگیزه های اقتصادی و اهداف تجاری در اولویت قرار دارد، به گونه ای که در مکاتبات فی مابین نیز دیگر اثری از ادعاها و احتجاجات شیعه و سنی به چشم نمی خورد.
    کلیدواژگان: صفویان، ازبکان، ماوراء النهر، مکتوبات، اختلافات مذهبی
  • زهره مرادخانی، مهنازعبدالله خان گرجی، رضا وحید زاده، صدیقه روحی، رقیه محمودی صفحه 62
    آنچه در درمان اسناد کاغذی مهم است، عدم تغییر خصوصیات اولیه شیء (شیمیایی، فیزیکی، و بیولوژیکی)، در اثر گذشت زمان است. انتخاب روش و مواد و مصالح درمانی مناسب می تواند تا حدودی از این روند جلوگیری کند. به نظر می رسد چسب های مورد استفاده در این حوزه، به دلیل فراهم نمودن شرایط محیطی مناسب، می توانند در جذب و رشد عوامل بیولوژیک موثر باشند.
    هدف
    این پژوهش به بررسی میزان تاثیر چسب های به کار رفته در مرمت آثار کاغذی- از لحاظ جذب و رشد عوامل بیولوژیک- تحت شرایط استاندارد محیطی می پردازد، که شامل سنجش میزان رشد میکروارگانیسم ها در هر یک از چسب ها و نمونه های تحت درمان با آنها و مقایسه با نمونه شاهد بدون درمان است. دو گروه چسب های سنتی (سریش و نشاسته) و سنتزی (کربوکسی متیل سلولز و تکسی کریل) از رایج ترین چسب های مرمت آثار کاغذی در ایران هستند.
    جامعه پژوهشی: شامل نمونه کاغذهای دست ساز و ماشینی و چهار نمونه چسب شاخص مرمت آثار کاغذی است.
    روش/رویکرد پژوهش:جهت انجام مطالعات آزمایشگاهی، نمونه های یکسان از کاغذهای دست ساز و ماشینی جدا شده سپس، نمونه های کاغذ با چهار نمونه چسب انتخابی به روش مشابهی مرمت شدند.در مرحله بعد، تاثیر چسب ها بر روی نمونه های کاغذ، از جهت رشد عوامل بیولوژیک، مورد بررسی قرار گرفتند.
    نتیجه گیری
    در جمع بندی نتایج حاصل، شاهد این مسئله هستیم که تقریبا همه نمونه چسب ها می توانند باعث جذب و رشد عوامل بیولوژیک شوند.
    کلیدواژگان: اسناد کاغذی، مرمت، آلودگی بیولوژیک، چسب، سریش، نشاسته، کربوکسی متیل سلولز، تکسی کریل
  • طلعت حسن زاده، عبدالرضا نوروزی صفحه 80
    در طی چند سال اخیر مفهوم جدید آرشیو رقمی پا به عرصه ظهور گذاشته است که به نظر می رسد در همین عمر کوتاه خود طلایه دار نگرشی نو به مفهوم آرشیو بوده و این مقوله را در معرض تغییرات بنیادین قرار داده است.
    روش پژوهش: مقاله حاضر با بهره گیری از مدل علمی پذیرش فناوری دیویس [1] به بررسی موانع موجود بر سر راه گسترش و پذیرش آرشیو رقمی صدا توسط برنامه سازان از نقطه نظر کاربردی در منطقه شمال غرب کشور پرداخته و با ارائه راه حل هایی به حذف این موانع پرداخته است. این پژوهش از نوع تحلیلی است که با روش پیمایشی به انجام رسیده است. جامعه آماری: جامعه آماری این مطالعه را 100 نفر از برنامه سازان صدای جمهوری اسلامی ایران در منطقه شمال غرب کشور در شهرهای ارومیه، تبریز، اردبیل، زنجان، قزوین، سنندج و مهاباد تشکیل می دهد که با توجه به محدود بودن جامعه، از روش سرشماری استفاده شده و اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه گردآوری شد.
    یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان داد که برداشت ذهنی از مفید بودن و برداشت ذهنی از آسانی یادگیری تاثیر مهمی در پذیرش نظام آرشیو رقمی صدا دارد و این نشان دهنده آن است که هر چه نظام آرشیو رقمی صدا از نظر برنامه سازان رادیویی برای بهبود عملکرد کاریشان مفیدتر و از نظر یادگیری آسان تشخیص داده شود بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. در پایان نیز، با توجه به یافته های پژوهش، توصیه هایی برای افزایش سرعت پذیرش نظام آرشیو رقمی صدا توسط برنامه سازان رادیویی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است.
    کلیدواژگان: آرشیو رقمی صدا، برنامه سازان رادیوی جمهوری اسلامی ایران، مدل پذیرش فناوری دیویس
  • میترا صمیعی صفحه 100
    هدف
    این پژوهش ٬ با هدف بررسی وضعیت موجود حفاظت رقمی آرشیوهای ملی،منتخب عضو شورای جهانی آرشیو،از طریق شناسایی راهبردها و شیوه های نگهداری،انباره های رقمی،استانداردها، فرمت ها و ابزارهای ذخیره سازی، سطوح دستیابی ٬ و امنیت انجام گرفته است.
    روش/رویکرد پژوهش: در این پژوهش از پیمایش تحلیلی و توصیفی استفاده شده است.در این روش،با استفاده از ابزار پرسشنامه، جامعه مورد مطالعه،از نظر مسائل مربوط به حفاظت رقمی در دو دسته آرشیوسازی رقمی و دستیابی دائمی مورد بررسی قرار گرفته است.پرسشنامه از طریق پست الکترونیکی برای جامعه مورد مطالعه فرستاده شد که شامل11آرشیو ملی منتخب عضو شورای جهانی آرشیو بودند.
    یافته ها
    91/90درصد آرشیوهای ملی از رسانه های مغناطیستی پیوسته و تیب لایبرری؛ 82/81 درصد از فناوری سن؛91/90 درصد از استاندارد متس و الگوی مرجع ا.ای.آی.اس.؛ 91/90 درصد از فرمت پی.دی.اف.، تیف، ام.پی.3، و دبلیو.ای.وی.ای؛ 100درصد از راهبرد تهیه پشتیبان؛ 45/45 درصد شیوه دستیابی به کل مجموعه به صورت رایگان، شیوه دستیابی با محدودیت حق مولف، و شیوه دستیابی رایگان به بخشی از مجموعه اسناد رقمی؛ و100 درصد از سازوکار اثبات/تایید و مدیریت کنترل دستیابی استفاده می کنند.
    نتیجه گیری
    نتایج پژوهش حاکی از آن است که به دلیل کیفیت و عمر بالای رسانه های مغناطیستی برخط و تیب لایبرری و نیز سن ها- به واسطه ادغام بهتر و میسر ساختن اشتراک تسهیلات پشتیبان - این ابزارها برای ذخیره سازی و حفاظت بلندمدت پشتیبان ها و اسناد رقمی در آرشیوهای ملی مناسب هستند.استاندارد متس و الگوی مرجع ا.ای.ای.اس، ای.ای.دی [1] و فرمت های پی.دی.اف.،تیف، ام.پی.3، و دبلیو.ای.وی.ای از استانداردهای مناسب اسناد رقمی در آرشیوهای رقمی هستند.راهبرد تهیه پشتیبان و انتقال اطلاعات و دستیابی به کل مجموعه،به صورت رایگان و با محدودیت حق مولف و به کار گیری سازوکار تایید/اثبات و مدیریت کنترل دستیابی برای حفاظت رقمی بلند مدت اسناد رقمی در آرشیوهای ملی مناسب هستند.
    کلیدواژگان: آرشیو ملی، دسترس پذیری، استانداردها، راهبردها
|
  • Page 6
    Inscriptions are one of the most important written historical records. ey provide much information about past history. Reviewing and decrypting them can be very helpful in learning about the history and civilization of a country. e subject of this paper is one such inscription which had been engraved in the big arch of "Taq-e Bostan" and has since been destroyed. e aim of this research is to provide the text of a historical record that once existed in the big arch of Taq-e-Bostan, but of which only a trace remains. Seeing the empty frame of this historical epigraph raises questions in the mind of each visitor; was there a text in this frame? If there was a text, in what handwriting and in what language was it written? In what historical era was it written and by whose order? In this paper, the text of the epigraph is read and presented and the abovementioned questions are answered for the rst time. In order to reach this goal, complementary library and eld research methods were used.
    Keywords: epigraph, inscription, Taq, e Bostan, big arch, Qajar, Constitutional era, Salar al Doleh
  • Page 26
    In 1929 widespread rioting occurred within the Bakhtiari tribe and caused serious problems for the newly-formed Pahlavi government. is rioting, which was led by a Bakhtiari khan named Ali Morad Khan, brought many casualties and losses to the newlyestablished army of Reza Shah and therefore forced him to adopt a new policy toward the Bakhtiari tribe. Arresting the tribe leaders and weakening the political and military power of the Bakhtiaris through disarming them and forcing them to settle were the main features of this policy. e most important question about this event is: what were its roots, and what results did this rioting have for the Bakhtiari tribe? is leads to another essential question: was this rioting an anti-government movement from its beginning or was it an intra-tribal conict? Based on the records and evidence available on the factors triggering this rioting, this research aims to study its eects on the relations between the Bakhtiaris and Reza Shah, and the essence of this rioting from the perspective of the rioter's approach toward the newly-established Pahlavi government.
    Keywords: Bakhtiari tribe, Reza Shah, 1929 riot, Ali Morad Khan
  • Page 44
    In the history of Iran a"er Islam, the Transoxiana region has a special importance for various reasons, such as its political centrality and the conicts between Iran and its neighbors. In the early sixteenth century, with the emergence of the powerful Shia Safavid government, relations between Iran and the Transoxiana became completely hostile, and this situation continued for about 120 years. From the middle years of the reign of Shah Abbas I, these relations gradually improved. In dierent studies, the analysis of this situation has frequently been aected by the religious disputes between the Shia Safavids and the Sunni Uzbeks. is paper aims to explore this issue by studying the religious subjects and symbols in the letters and records of that era. e "ndings of this research show that despite the existence of religious conicts, the two sides used religion as a disguise and excuse for their political and military actions. at’s why in the later era when the conicts were settled, there are no more discussions about religious disputes; in this era economic motivations and commercial purposes are the priority. Even in the correspondences of the two sides in this era, there is no sign of religious claims and Shia and Sunni conicts.
    Keywords: Safavids, Uzbeks, Transoxiana, letters, religious disputes
  • Page 62
    What is important in the conservation of paper records is that the record's initial features (chemical, physical, and biological) should not change through the pass of time. Selecting proper conservation methods and materials can prevent such changes to some extent. It seems that the adhesives used for repairing records may help the absorption and development of biological agents by preparing the proper environmental conditions. e aim of this research is to study the extent to which the adhesives used in repairing Iran's paper records a-ect the absorption and development of biological agents under standard environment conditions. is includes measuring the amount of development of microorganisms in each of the adhesives and the samples being repaired by them and comparing them with the non-repaired control samples. e most popular adhesives used for repairing paper records in Iran are traditional adhesives (including asphodel glue and starch) and synthetic adhesives (including Carboxymethyl Cellulose and Texicryl). erefore the research population consists of handmade and machine-made papers and four types of adhesives typically used for repairing paper records. In order to carry out laboratory experiments, similar samples were separated from handmade and machine-made papers and then the paper samples were repaired with the four sample adhesives and with the same method. In the next stage, the e-ects of the adhesives on the sample papers were studied in terms of the development of biological agents. e research results indicate that almost all adhesive samples may lead to the absorption and development of biological agents.
    Keywords: paper records, repairing, conservation, biological pollution, glue, adhesive, asphodel glue, starch, Carboxymethyl Cellulose, Texicryl
  • Page 80
    During recent years, the new concept of digital archiving has emerged and in its short life, this concept has led a new approach toward archives and has caused archives to be subject to fundamental changes. Using the Davis Technology Acceptance Model, this paper studies the obstacles to the development of digital audio archives and their acceptance by the producers from the viewpoint of usage in the northwest region of Iran, and has provided some solutions for removing these obstacles. e research community includes 100 radio producers of the I.R. Iran Broadcasting in the northwest region of Iran in Orumieh, Tabriz, Ardabil, Zanjan, Qazvin, Sanandaj and Mahabad cities. Because of the limited community size, a survey method was used and the required information was collected using a questionnaire. e "ndings of this study show that most of the research population believes that digital audio archives are bene"cial and easy to use and that most of the radio program producers have decided to use digital archives. Among the limitations of the existing digital archives, "retrieval speed", "search windows", and "quality of content and sound of archival resources" were most frequently highlighted by the participating program producers. Finally some solutions are provided for improving the acceptance of digital audio archives.
    Keywords: Digital audio archives, radio program producers, I.R. Iran Broadcasting Organization, Davis Technology Acceptance Model
  • Page 100
    Purpose
    is research was carried out with the aim of evaluating the status of digital preservation in selected national archives that were members of the International Council on Archives. is was done through identifying the strategies, methods for preservation, digital storages, standards, formats and tools for data storage, and levels of accessibility and security. Methodology / Approach: Analytic and descriptive survey was used in this research. A questionnaire was employed to evaluate the selected research community in terms of issues relating to digital preservation in two areas i.e. digital archiving and constant accessibility. e questionnaire was sent to the research community, consisting of 11 national archives, through email.
    Findings
    90.91 percent of the national archives used online magnetic media and tape library, 81.82 percent used SAN technology, 90.91 percent used the METS standard and the OAIS reference model, 90.91 percent used PDF, Ti, MP3 and Wave formats; 100 percent used a backing up strategy, 45.45 percent used the policy of providing access to the whole collection for free, or access subject to copyright limitations, or providing access to part of the digital records collection for free; 100 percent used the veri"cation/con"rmation mechanism and access control management.
    Conclusion
    e "ndings of this research indicate that due to the high quality and long life of online magnetic media and tape library, and also SANs because of better integration and enabling the sharing of backup facilities, these tools are appropriate for long-term storage and preservation of digital records and backups in national archives. e METS standard and the OAIS reference model, EAD and PDF, Ti, MP3, and Wave formats are suitable standards for digital records in digital archives. Strategies like making backups, transferring data, access to the whole collection for free and with copyright limitation, employing the veri"cation/con"rmation mechanism, and access control management are appropriate for long-term digital preservation of digital records in national archives.
    Keywords: preservation, national archive, accessibility, standards, approaches
  • Syed Mohd Amir Page 12
    Purpose
    on archival documents/paper materials. e research aims to explain the mechanism of photochemical degradation and the damaging e ect of light on paper. It also tells us about the measures to be adopted to control the deteriorating e ects of light on paper step by step. e purpose of this paper is to highlight the destructive e ects of light Design/Methodology/Approach: divides the whole article into di erent paragraphs i.e. causes, e ects, controlling measures, and precautions, etc with the signicance of paper and its conservation from time to time. e approach is very objective in nature.
    Findings
    important documents, fragile in nature. ey should be properly kept, handled and preserved according to the rules of archival laws. Photochemical e ects of light and ultraviolet rays are very dangerous for these documents. Prevention is better that cure. It is our prime duty to safeguard records. Ignorance is dangerous but negligence is unpardonable.
    Conclusion
    understanding about the damaging e ects of light on archival material, preservation and conservation and how it a ects archival collections. A sound preservation plan which includes environmental and storage conditions and a disaster plan will give any collection a solid base on which to survive. Knowing the details of various conservation treatments should help the archivist make decisions on how best to deal with damaged items in their collections. In either case, knowledge is power and with this power the archivist can help make their collections last for generations to come without the fear of their damage. Both preventive and curative precautions must be taken to protect archival documents from deterioration and to bring them back as close as possible to their original strength, -exibility and legibility. us, we reach to the conclusion that we must protect archival documents from any sort of damage at any cost.
    Keywords: light, photochemical degradation, ultraviolet rays, protection, precautions, controlling measures, records, archives