فهرست مطالب

حقوق اسلامی - پیاپی 24 (بهار 1389)
  • پیاپی 24 (بهار 1389)
  • 230 صفحه، بهای روی جلد: 25,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/03/16
  • تعداد عناوین: 8
|
  • ابوالقاسم علیدوست، محمد ابراهیمی راد صفحه 7
    قاعده «سلطنت مردم بر اموال خویش»، از قواعد مشهور ومسلم فقهی است. مفاد قاعده مرکب از دو جزء ایجابی وسلبی بااین تقریر است: «هر مالکی بر انواع تصرف ها در اموال خویشمسلط است وهیچ شخص یا نهادی نمی تواند سلطنت وی را بر اموالش محدود سازد». قرآن، بنای عقلا، عقل، اجماع وروایات از اسناد این قاعده به شمار می روند. حدیث سلطنت به عنوان عمده ترین دلیل روایی قاعده سلطنت، گرچه سند صحیحی ندارد، ولی چون از شعارات مسلم اسلامی است، معتبر می باشد؛ هرچند مبنای جبر ضعف سند را به عمل واستناد مشهور نپذیریم. اندیشه صحیح در بیان مفاد حدیث این است که مردم حق هرگونه تصرف در اموال خود را دارند تا زمانی که منعی از سوی شارع نرسیده باشد. این حدیث در مقام تشریع است وجواز وضعی وتکلیفی هر نوع تصرف مالکان به عنوان حکم اولی وواقعی از آن تا زمانی که منعی از ناحیه شارع نرسیده باشد، استفاده می شود؛ بنابراین می توان با آن وقاعده تسلط، شک وتردیدها را برطرف ساخت. تسلط مردم بر ملک، حق وشئون دیگر خویش، جزء حوزه قاعده است. اسقاط حق وسلب مالکیت، از شئون سلطنت مالک بر ملکش است. تبعیت عمق وهوا از ملک مالک (اعم از شخص، دولت وملت)، تابع اعتبارعرفی است.
    کلیدواژگان: تسلط، حدیث سلطنت، مالکیت فکری، اسقاط حق
  • محمدعلی حاجی ده آبادی، سیداحسان حائری صفحه 33
    بحث از هزینه های جرم، از جمله مباحث بسیار مهم در حوزه جرم شناسی و سیاست جنایی است که با رویکرد اقتصادی در صدد استخراج، تبیین و محاسبه انواع هزینه های جرم و به تناسب آن طراحی و تدوین اقدامات پیشگیرانه و بازدارنده در مقابله با جرم است. این مقاله می کوشد تا با تشریح مفهوم و بیان انواع هزینه های جرم، برخی کاربردهای آن در حوزه سیاست جنایی را توضیح دهد و با رویکردی دینی، بخشی از هزینه های جرایمرا که در متون اسلامی مورد توجه قرار گرفته است و در نگرش مادی از آن غفلت می شود، تبیینکند.
    کلیدواژگان: هزینه ها، منافع بزه، بزه دیده، بزهکار، سیاست جنایی
  • سیدمهدی میرداداشی صفحه 61
    این مقاله می کوشد ضمن بررسی مبانی فقهی حق فسخ نکاح، به مهم ترین و چالش انگیزترین مباحث حقوقی نوین درباره حق فسخ نکاح به استناد عیوب بپردازد. نوشتار حاضر با طرح امکان علاج برخی بیماری ها و عیوب مذکور در قانون مدنی و تاثیر آن بر حق فسخ از یک سو و پیدایش عیوب جدید و امکان تسری از عیوب منصوصه از سوی دیگر، به طرح نظرات فقهی پرداخته است و برای موارد و موضوعات جدید، سعی دارد احکام فقهی و حقوقی آنها را مشخص سازد.
    کلیدواژگان: فسخ نکاح، عیوب، امکان درمان عیوب، بیماری های جدید
  • علی محمدی جورکویه صفحه 87
    منطقه ممنوع رفتاری در امور جنسی در سیاست جنایی اسلام، بسیار محدودتر از آن چیزی است که مخالفان این سیاست تبلیغ می کنند. سیاست جنایی اسلام با نگاهی معتدل و واقع بینانه به غریزه جنسی و پذیرش آن به عنوان امری ضروری در حیات فردی و اجتماعی،ولی سرکش و زیاده خواه، موضعی سازنده و هدایت گر نسبت به آن اتخاذ کرده است؛ بنابراین به منظور تنظیم رفتار جنسی برابر مقررات مدون، برنامه هاوراهکارهای متنوعی برای هدایت غریزه جنسی به سوی سعادت فرد و جامعه انسانی، بالابردن آستانه مقاومت فرد در برابر کشش های غریزه جنسی و ایجاد نیروی خودکنترلی در درون فرد، از میان بردن زمینه ها و عوامل تحریک کننده غریزه جنسی، ایجاد موانع بر سر راه دستیابی افرادی که در صدد ارتکاب جرایم جنسی اند، پیش بینی کرده است که نقش اساسی و مهمی در پیشگیری از جرایم جنسی دارند.
    کلیدواژگان: سیاست جنایی، جرایم جنسی، پیشگیری اجتماعی، پیشگیری وضعی
  • سید محمد اسدی نژاد، اکبر امیرپور دیزج یکان صفحه 123
    در حوزه خدمات مالی، کارگزار، گاهی درنقش مدیر صندوق، گاهی در نقش مشاور و سبدگردان و در برخی موارد در حوزه بازار اولیه و یا در حوزه بازار ثانویه فعالیت می کند. وجود ماهیت حق العمل کاری درقراردادهای سبدگردانی که کارگزار به عنوان نماینده،طبق قرارداد متعهد به خریدیافروش اوراق بهادارمعینی است، احرازمی شود. ماهیت مدیریت در صندوق های سرمایه گذاری مانند مدیریت در شرکت های تجاری مندرج در قانون تجارت، فراتر از مسئولیت هاییک وکیل است و نمایندگی از سوی سرمایه گذاران است؛زیرا با وجود عارض شدن اسباب انحلال سمت، مدیرصندوق تا زمان تعیین مدیر جدید مکلف به اجرای تکالیف خود است. قراردادهایی که به عنوان مشاوره سرمایه گذاری منعقد می شود، مشمول بند 3 ماده 2 قانون تجارت می شود وعنوان قرارداد تجاری می یابد. در بررسی ماهیت «نمایندگی ناشر برای ثبت اوراق بهادار و اخذ مجوز عرضه»، برخلاف«نمایندگی ناشر برای اخذمجوز ورود به بورس»نیز معلوم می شود که به نوعینمایندگی است،نه اجاره اشخاص؛ زیرا به تبع، عمل حقوقی صورت می گیرد.
    کلیدواژگان: کارگزار، صندوق سرمایه گذار، سبد گردانی، قانون بازار اوراق بهادار
  • سعید قماشی صفحه 147
    جرم انگاری عملی سنجیده و برخاسته از خرد جمعیاست و شکل گیری آن نیازمند اصول و ضوابطی است. به طور کلی در این باره می توان از چهار ضابطه یاد کرد: اصل زیان، پدرسالاری، اخلاق گرایی قانونی و کمال گرایی قانونی. بهره گیری از این ضوابط به اندیشه های سیاسیو فرهنگی حکومت ها بستگی دارد و هریک از آنها از دل اندیشه سیاسی و فرهنگی متناسب با خود می روید. از این رو، شناخت هریک ازاین ضوابط، مستلزم شناخت زمینه های آن است.
    اندیشه های سیاسی حاکم بر جهان معاصر را می توان ذیل دو عنوان «لیبرالیسم (فردگرایی)» و «جمع گرایی» شناسایی کرد. «فردگرایی» در جرم انگاری، با اصل زیان و تا حدودی پدرسالاری سنخیت دارد و «جمع گرایی» افزون بر این دو، با اخلاق گرایی و کمال گرایی تناسب دارد. تفاوت دو اندیشه فردگرایی و جمع گرایی، در پدیدآوردن و بهره مندی در این ضوابط چهارگانه ریشه در نوع تفسیر انسان شناسانه دارد. بدین ترتیب، در این پژوهش از انسان شناسی به عنوان بنیاد جرم انگارییاد شده است و هرگونه تفسیری از انسان بر شکل گیری اندیشه های سیاسی و به ویژه ضوابط جرم انگاریموثر است.
    کلیدواژگان: جرم انگاری، بنیادها، اندیشه سیاسی، انسان شناسی، فردگرایی، جمع گرایی
  • محسن صفری، مصطفی بهاری زاده صفحه 179
    «رانندگیبدون گواهینامه» عنوان بسیاری از پرونده های مطرح در دادگاه های جزایی است. هرچند فقط یک ماده در قانون مجازات اسلامی به طور خاص به این جرم اختصاص یافته است، ولی با توجه به ارتباط این جرم با خسارت های وارده ناشی از تصادفات رانندگی که این رانندگان در آن شرکت دارند،پرسش ها و ابهام های بسیاری درباره چگونگی وقوع و اثبات جرم رانندگی بدون گواهینامه و روشتاثیر این رانندگان در تعیین میزان خسارت های وارده به زیاندیدگان ناشی از این گونه تصادفات مطرح است. از مهم ترین ابهام ها در این موضوع می توان به چگونگی مباشرت و معاونت در وقوع جرم رانندگیبدون گواهینامه اشاره کرد. افزون بر این، تشخیص مسئولیت مدنی راننده بدون گواهینامه و تعیین میزان این مسئولیت در وقوع تصادفات رانندگی بسیار اهمیت دارد. از این رو، در این مقاله سعی شده است مسئولیت کیفری و مسئولیت مدنی راننده بدون گواهینامه در هنگام بروز خسارت های جانی و مالی، تبیین، روشن و شفاف گردد.
    کلیدواژگان: گواهینامه، رانندگی بدون گواهینامه، حوادث رانندگی، جبران خسارت، تقصیر، نظریه خطر
|
  • Abolghasem Alidoost, Mohammad Ebrahimirad Page 7
    The rule of "people's control on their possessions" is one of the wellknown and certain juridical rules. The rule consists of two positive and negative parts as follows: "each and every owner is in control of all kinds of interferences in his own possessions, and no one or no institution may limit his control on his own possessions". This rule is based on the Holy Quran, the way of the wise people, consensus, and hadiths. Though it lacks a strong chain of transmission, as one of the most important narrative arguments, the rule of control is one of the certain Islamic slogans, and it is thus authenticate. If, because of what that is well-known and followed, we do not accept the idea of weakness of chain of transmission, the correct point in this hadith is that people are entitled to make all kinds of interferences in their possessions as long as there is no prohibition issued by the legislator. This hadith is to legislate; and a hypothetical and obligatory permission to make all kind of interferences by the owners, as long as there is no prohibition made by the legislator,may be inferred from it. Thus, based on this hadith and the rule of control, all doubts may be eliminated. People's control on their possessions, rights, and the like falls in the scope of this rule. Waiver and dispossession are among the aspects of the owner's control on his own property. That whether the owner's control covers depth and height of his property (whether the owner is a natural person or government or nation) follows the convention.
    Keywords: control, hadith of control, intellectual property, waiver
  • Muhammad Ali Hajidehabadi, Seyyed Ehsan Haeri Page 33
    "Costs of crime" is one of the most important issues in the field of criminology and penal policy which has been designed, based on an economic approach, to infer, explain, and calculate all kinds of costs of crime, and accordingly, to formulate preventive measures against crimes.The present article tries to describe the kinds of "costs of crime", explain some of uses made of it in the field of penal policy, and, through an Islamic approach, explain a part of costs of crime which has been discussed in the Islamic texts but neglected in a materialistic approach.
    Keywords: costs, profits, crime, victim, criminal, penal policy
  • Seyyed Mahdi Mirdadashi Page 61
    While exploring the juridical foundations of the right to terminate [the contract] of marriage, the present article tries to discuss the most important and challenging legal issues concerning the right to terminate [the contract] of marriage because of some diseases. The present writing says that, according to Civil Law, some diseases maybe cured, and this influences the right to terminate [the contract] of marriage on the one hand; but new diseases may appear and the above may be generalized to include them. The article discusses juridical ideas in this concern.
    Keywords: dissolution of marriage, diseases, possibility to cure diseases, new diseases
  • Ali Mohammadi Jourkuyeh Page 87
    In the Islamic criminal policy, the prohibited behavioral area in sexual affairs is mush more limited than what that is spoken of by the opponents of this policy. Based on a moderate and realistic view to the sexual instinct and accepting it as a necessary, but indomitable and unsatisfiable,thing in individual and social life, the Islamic criminal policy has adopted an instructive and guiding approach to it. Thus, to regulate sexual behaviors according to laws and rules, it has elaborated various plans to guide the sexual instinct in the way to happiness of individual and society, elevate individual's threshold of resistance against sexual attractions as well as things which excite sexual instinct, and make obstacles against those who may commit sexual crimes, which play important roles to prevent sexual crimes.
    Keywords: criminal policy, sexual crimes, social prevention, positional prevention
  • Seyyed Mohammad Asadinezhad, Akbar Amirpour Dizaj Yekan Page 123
    In the field of financial services, agent plays sometimes the role of chairman of the Fund, some other times the role of consultant and basket rotator, and some still other times, he/she may work in the field of primary or secondary market. In the contracts of basket rotating, the agent, as a representative, is according to the contract obliged to sell or purchase some securities. Such contracts are of a brokerage nature.Management in Investment Funds, like management in Commercial firms covered by the Trade Law, is, by nature, beyond responsibilities of a delegate; it is representativeness granted by the investors; for, even if his office is dissolved, he has to perform his duties as long as no new manager is appointed. Contracts concluded for consultancy for investment are covered by the Clause 3 of the Article 2 of the Trade Law and are classified as commercial contracts. If the nature of "representativeness of the issuer to register securities and obtain a permission for supply" is studied, it will be known that, unlike "the issuer's representativeness to obtain a permission to the Exchange", it is some kind of representativeness and not hiring of persons, for it is followed by a legal act.
    Keywords: agent, Investment Fund, basket rotating, securities market law
  • Saeid Ghomashi Page 147
    Defining an act as a crime is a well-studied measure stemmed from collective reason, and needs some principles and rules.Generally speaking, in this regard four principles may be mentioned:the principle of loss (principle of benefit), paternalism, legal moralism,and legal perfectonism. Employment of these principles depends upon government's political and cultural ideas, and each one of them springs out from a proper political and cultural idea. Thus, to know each one of them, its grounds should be known. Politcal ideas governing the contemporary world may be classified under two titles: liberalism (individualism) and collectivism. In defining an act as a crime, individualism tends to the principle of loss and somewhat to paternalism.In addition to the two, collectivism tends to moralism and perfectionism as well. The difference in creating and employing these four principles between individualism and collectivism has its roots in their anthropological interpretations.Thus, in the present study, anthropology has been regarded as a foundation to define an act as a crime; and each and every interpretation of man influences formation of political ideas and in particular the rules and principles for defining an act as a crime.
    Keywords: defining an act as a crime_foundations_political thought_anthropology_individualism_collectivism
  • Mohsen Safari, Mostafa Baharizadeh Page 179
    "Driving without license" is the title of many cases in criminal courts.Though only one Article has been devoted to this offense in the Act of Islamic Punishment, because of the relation between this offense and damages resulted from driving crashes by such drivers, there remain many questions and ambiguities concerning the way that the offense of "driving without license" occurs, the way that it may be proved, and how such drivers may influence determination of damages to victims of such crashes. One of the most important ambiguities concerning this issue is supervision and accessory in the occurrence of the offense of "driving without license" and determination of responsibilities in occurrence of driving crashes. Thus, in the present article, the authors have tried to explain, clarify, and make transparent the penal and civil responsibilities of a driver without a license when injuries and damages occur.
    Keywords: license_a driver without a license_driving crashes_compensation of damage_fault_the theory of danger