فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال هفدهم شماره 2 (پیاپی 60، تابستان 1390)
  • سال هفدهم شماره 2 (پیاپی 60، تابستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/04
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نسرین ابراهیمی*، زهرا صباغیان، محمود ابوالقاسمی صفحه 1

    تحقیق حاضر با هدف مطالعه رابطه امید با موفقیت تحصیلی دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی در دو دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و در سه گروه علوم انسانی، فنی- مهندسی و علوم پایه صورت پذیرفت. تعداد 381 نفر نمونه با روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه استاندارد «مقیاس امید در عرصه های خاص بزرگسالان» بود و از روش های آزمون T، تحلیل واریانس، ضریب همبستگی و رگرسیون و آزمون شفه برای تحلیل داده ها استفاده شد. بر اساس نتایج پژوهش بین دو عامل امید و موفقیت تحصیلی رابطه معنادار به دست آمد. همچنین، با توجه به نتایج، میزان امید دانشجویان در عرصه های مختلف با رشته تحصیلی و دوره تحصیلی آنان رابطه معنادار داشت. علاوه بر این، بین میزان امید در عرصه خانوادگی و عرصه تحصیلی با موفقیت تحصیلی نیز رابطه ای معناداری وجود داشت، ولی در سایر عرصه های مطرح شده امید، رابطه معناداری مشاهده نشد. در نهایت، نتایج نشان داد که از بین شش عرصه مطرح امید، امید در عرصه تحصیلی بیشترین رابطه را با موفقیت تحصیلی دارد.

    کلیدواژگان: امید، موفقیت تحصیلی، دانشجویان، دانشگاه شهید بهشتی، ایران
  • یعقوب انتظاری صفحه 17
    دانشگاه به مثابه یک بنگاه دانش فعالیتهای تولید، توزیع، تبدیل و ترویج دانش را دنبال می کند. یک الگوی مطلوب برای تامین مالی فعالیتهای دانشگاه های دولتی الگویی است که اولا تمام فعالیتهای یاد شده را در بربگیرد، ثانیا سه اصل کارایی،کیفیت و عدالت را در دانشگاه ها تحقق ببخشد، ثالثا دانشگاه ها را برای توسعه کمی و کیفی فعالیتهای خود برانگیزاند. در الگوی جاری تامین مالی دانشگاه های دولتی ایران فقط بعضی از فعالیتهای دانشگاه از نظر مالی تامین می شوند و انگیزه کافی برای توسعه کمی و کیفی فعالیتها و بهبود کارایی اقتصادی وجود ندارد. با توجه به مسئله یاد شده در مقاله حاضر تلاش بر این است که در چارچوب نظام بودجه ریزی عملیاتی الگویی ارائه شود که ضمن در نظر گرفتن تمام ستانده های یک دانشگاه جامع، کارایی اقتصادی و انگیزش توسعه فعالیتها نیز لحاظ شود. برای طراحی الگوی مورد نظر از رویکرد تامین مالی مبتنی بر «اهداف ستانده» و از روش «تحلیل پوششی داده ها» استفاده شده است. کارکرد الگوی ارائه شده با استفاده از داده های دانشگاه های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال 1387 و تعریف سناریوهای مختلف برای رشد ستانده های دانشگاه ها در سال هدف تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد که رویکرد «تامین مالی به مثابه پیش خرید ستانده های دانشگاه»، به مثابه یک رویکرد شبه بازاری، جایگزین مناسب تری برای رویکرد جاری است و الگوی ارائه شده در چارچوب آن مطلوب تر از الگوهای قبلی است. چون ضمن در نظر گرفتن تمام فعالیتهای دانشگاه، بودجه بر پایه رقابت و کارایی اقتصادی بین دانشگاه ها توزیع می شود و انگیزه و رقابت دانشگاهی افزایش می یابد. در این الگو تامین مالی دانشگاه ها تابعی از قیمتهای سایه ستانده ها و نمره کارایی در سال جاری(یا سال گذشته) و مقدار هدف ستانده ها در سال آینده است.
    کلیدواژگان: تامین مالی آموزش عالی، تامین مالی مبتنی بر ستانده، بودجه ریزی مبتنی بر ستانده، کارایی دانشگاه
  • احسان قلی فر، سید یوسف حجازی، سید محمود حسینی، عبدالمطلب رضایی صفحه 37
    توانمندسازی نیروی انسانی یکی از ابزارهای موثر برای افزایش بهره وری و استفاده بهینه از ظرفیتها و توانایی های فردی و گروهی افراد به منظور تحقق اهداف سازمانی است. هدف این پژوهش توصیفی – پیمایشی، تحلیل عاملی تاییدی مولفه های لازم برای توانمندسازی اعضای هیئت علمی بوده است. جامعه آماری تحقیق را اعضای هیئت علمی دانشکده های کشاورزی ایران (1837 N=) تشکیل می دادند که از این میان تعداد 404 نفر به عنوان نمونه تعیین شد. ابزار تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن بر اساس نظر جمعی از اعضای هیئت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تهران و صاحبنظران مربوط تایید و برای تعیین میزان پایایی بخشهای مختلف، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد (78/0 تا 92/0). داده ها با استفاده از نرم افزار Lisrel8.8 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که فرهنگ سازمانی، مهارتهای حرفه ای و زمینه های سازمانی – مدیریتی اثر مثبت و معنا داری بر توانمندی اعضای هیئت علمی دارد.
    کلیدواژگان: توانمندسازی، فرهنگ سازمانی، مهارتهای حرفه ای، زمینه های سازمانی - مدیریتی، اعضای هیئت علمی
  • شعبان الهی، فاطمه کنعانی، علی شایان صفحه 59
    به منظور گسترش استفاده از رسانه های نوین در آموزش عالی و بهره مندی از مزایای آن، بررسی عوامل موثر بر گرایش دانشجویان به یادگیری الکترونیکی ضروری است. در این مقاله با بررسی پژوهشهای پیشین و نظرخواهی از خبرگان، چارچوبی برای عوامل موثر بر گرایش دانشجویان مجازی به یادگیری الکترونیکی شناسایی و طراحی شده است. بر اساس این چارچوب چهار بعد اصلی شامل عوامل فردی، محیطی، رسانه و محتواست. در این پژوهش متغیرهای موجود در چارچوب در دانشگاه های دارای آموزش الکترونیکی در شهر تهران سنجش شده است. برای این منظور پرسشنامه ای طراحی و میان دانشجویان دانشگاه های امیرکبیر، تربیت مدرس، خواجه نصیرالدین طوسی و شهید بهشتی، که دوره های آموزش الکترونیکی را اجرا می کنند، توزیع شده است. پس از جمع آوری و تحلیل داده ها، نتایج نشان داد که عوامل فردی در بهترین شرایط و عوامل رسانه در پایین ترین وضعیت قرار دارند. در پایان، بر اساس نتایج، پیشنهادهایی درباره وضعیت آموزش الکترونیکی دانشگاه های مورد بررسی بیان شده است.
    کلیدواژگان: یادگیری الکترونیکی، ویژگیهای فردی، رسانه، عوامل محیطی، محتوا
  • لیلا طالب زاده شوشتری، هادی پور شافعی صفحه 81
    یادگیری یک موهبت الهی است. در میان همه عوامل موثر بر یادگیری، انگیزه بسیار مهم است و یکی از عوامل تعیین کننده انگیزه تحصیلی فرا دانشجویان نقش استادان است. هدف پژوهش حاضر شناسایی اسنادهای استادان موفق درخصوص روش های ارتقای انگیزه تحصیلی دانشجویان است. روش پژوهش از نوع زمینه یابی است. بدین منظور 15 نفر از استادان برجسته دانشگاه بیرجند که طی یک دوره پنجساله در ارزیابی از کیفیت تدریس به شیوه نظرخواهی توسط دانشجویان در گزینه کیفیت تدریس بالاترین نمره را کسب کرده بودند، به روش نمونه گیری هدفمند و از پنج دانشکده مختلف انتخاب و داده ها از طریق مصاحبه جمع آوری شدند. بر اساس نتایج پژوهش، اسنادهای استادان در خصوص افزایش انگیزه در چهار مقوله اصلی شامل روابط انسانی، مهارتهای تدریس، ویژگی های شخصیتی و مهارتهای ارزشیابی دسته بندی شدند. در این پژوهش با توجه به اسنادهای استادان در خصوص عوامل موثر برکاهش انگیزه دانشجویان طی سالیان اخیر، نقش استاد مهم ترین عامل بود. همچنین، جنبه هنر یا علم بودن تدریس و میزان تاثیر آموزش و بهسازی، نیز مورد سوال و تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    کلیدواژگان: استاد موفق، اسناد، انگیزه تحصیلی، دانشجو، یادگیری
  • رسول ربانی، کامران ربیعی صفحه 99
    آموزش عالی به عنوان مهم ترین نهاد آموزشی هر جامعه می تواند سهم بسزایی در رشد و توسعه کشورها داشته باشد. هدایت صحیح دانش آموزان به دانشگاه ها و کمک به افزایش نزدیکی و ارتباط میان علایق و رشته تحصیلی افراد می تواند از هدر رفتن استعداد و نیروی جوانی و منابع ملی جلوگیری کند. در پژوهش حاضر ضمن شناسایی عوامل اصلی موثر بر انتخاب رشته دانشجویان دانشگاه اصفهان، هدف اصلی بررسی تاثیر نحوه ارزیابی رشته بر میزان رضایت تحصیلی آنان بوده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه دانشجویان کارشناسی دانشگاه اصفهان تشکیل می دهند. حجم نمونه بالغ بر 465 نفر بود که بر اساس دو متغیر جنسیت و رشته تحصیلی انتخاب شدند که حدود 65 درصد پاسخگویان علایق و نظر خودشان را مهم ترین عامل تاثیرگذار بر انتخاب رشته معرفی کردند. تقریبا به همین نسبت از آنان نیز عنوان کرداند که در صورت داشتن دانش و شناخت حاضر دوباره رشته فعلی را انتخاب می کردند. همچنین، در پژوهش حاضر به منظور بررسی سهم تاثیرگذاری نحوه ارزیابی فرد از رشته بر میزان رضایت تحصیلی اش از مدل معادله ساختاری استفاده و ملاحظه شد که عامل تاثیرگذار ارزیابی از رشته تحصیلی بر رضایت تحصیلی 58 درصد است.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، ارزیابی رشته، رضایت تحصیلی، انتخاب رشته، دانشجویان دانشگاه اصفهان
  • محمود اکرامی، زهرا دشتوان اردستانی، امیر هوشنگ فرهبد صفحه 121
    هدف اصلی این پژوهش بررسی نظام ارزشها در دانشجویان از طریق اندازه گیری ارزشهای دانشجویان در هر یک از سطوح، رتبه بندی نظام ارزشها و تعیین رابطه ویژگی های فردی با نظام ارزشهای دانشجویان بوده است. جامعه آماری 6000 نفر دانشجوی مرکز تهران در مجتمع های علوم انسانی و علوم پایه بودند. در مجموع350 نفر با روش نمونه برداری خوشه ایبه طور تصادفی انتخاب و از پرسشنامه نظام ارزشهای آلپورت، ورنون و لیندزی برای جمع آوری داده ها استفاده شد. اعتبار ابزار سنجش برای هر یک از ارزشهای شش گانه نظری، اقتصادی، هنری، اجتماعی، مذهبی و سیاسی به ترتیب برابر86/0، 77/0، 83/0، 81/0، 82/0، و 79/0 به دست آمد. نتایج نشان داد که هر یک از ارزشها در جامعه مورد مطالعه رتبه ای بالا داشتند. همچنین، متغیر ارزش هنری بالاترین رتبه و ارزش مذهبی پایین ترین رتبه را داشتند و ارزشهای سیاسی، اقتصادی، نظری و اجتماعی در رتبه های دوم تا پنجم قرار داشتند. در این پژوهش رابطه ویژگی های فردی نیز با متغیرهای شش گانه نظام ارزشهای دانشجویان مدنظر قرار گرفت و این نتایج به دست آمد: جنسیت با ارزش اقتصادی و ارزش هنری، تاهل با ارزش اقتصادی، سن با ارزش هنری، مقطع تحصیلی با ارزش اقتصادی و نوع دانشکده با ارزش هنری رابطه دارد. در متغیرهای فردی دیگر با هیچ یک از ارزشها رابطه معنادار مشاهده نشد.
    کلیدواژگان: ارزش نظری، ارزش اقتصادی، ارزش هنری، ارزش اجتماعی، ارزش سیاسی، ارزش مذهبی، دانشجویان، دانشگاه پیام نور استان تهران
|
  • Nasrin Ebrahimi, Dr. Zahra Sabaghian, Dr. Mahmood Abolghasemi Page 1

    The purpose of this study was to investigate the relationship between hope and academic success, which was conducted on Shahid Beheshti University students studying in undergraduate and post-graduate in three branches, Human Science, Technical-Engineering and Basic Sciences. A sample of 381 individuals was selected by Ratio Stratified random Sampling method. The tool of collecting data was the standard questionnaire “Adults hope scale in specific areas”. T test, Sheffe test, analysis of variance, co-relation coefficient and regression were used to analyzed the data. According to the results of this research there was a significant relationship between the two factors: hope and academic success. Also there was a significant relationship between students hope in different phases with their academic field and academic period. There was also significant relationship between hope in familial area as well as academic phase and academic success, but in other areas of hope there were no significant relationships. Finally, the results indicated that among six areas of hope, hope in the academic area had the highest relationship with academic success.

  • Dr. Yaghoub Entezari Page 17
    University as a knowledge institution follows the production, distribution and promotion of knowledge activities. A desired model for financing the activities of public universities is a model that at first, covers all mentioned activities; second, fulfills the three principals of efficiency, quality and equity; third, encourages quantitative and qualitative development of university’s activities. In percent model of public universities funding in Iran, only some activities of university is financed; there aren’t enough motivation for quantitative and qualitative development of activities and also economic efficiency improvement. In this article attempt is made to present a model in output- based operation funding framework that while considering all outputs of a comprehensive university, it considers also economic efficiency and encourages development of activities. "Output goals-based funding" approach and "data envelopment analysis" technique ware used to design the desired model. Performance of the model has analyzed by using 2008 data in universities that are affiliated to Ministry of Science Research and Technology and defining different scenarios for universities outputs development..The result analysis indicated that "output-based funding” as a quasi-market approach is a better replacement for current approach and the presented model is better than previous models.
  • Ehsan Gholifar, Dr. Seyyed Yousef Hedjazi, Dr. Seyyed Mahmmod Hosseyni, Abdolmotaleb Rezaee Page 37
    Empowerment of human resources is one of the effective tools for increasing efficiency and optimum use of individual and group capacities and capabilities of individuals in order to realize organizational goals. The purpose of this descriptive survey research was confirmatory factor analysis of necessary contexts on promotion of Iranian agricultural colleges faculty members. The statistical population of the study consisted of the faculty members of Iranian agricultural colleges (N= 1837), out of whom 404 people included in statistical sample. To collect data, proportional stratified random sampling method. A questionnaire was the main tool of study. The validity of the questionnaire was approved by the judgment of a panel of faculty members of the department of Agricultural extension and education. In order to measure the reliability of the questionnaire, Cronbach Alpha coefficients was calculated(.78-.92). The data were analyzed by Lisrel8.8 software.. Confirmatory Factor Analyze results showed that organizational culture, professional skills and management – organizational contexes had positive and significant effect on the empowerment of faculty members.
  • Dr. Shbaan Elahi, Fatemeh Kanaani, Ali Shayan Page 59
    In order to expand modern media in higher education and exploiting its benefits, the study of effective factors in students’ tendency to the electronic learning is essential. By studying the literature and gathering experts’ opinions, this paper designs a framework for virtual students’ tendency to the electronic learning. Based on this framework, the main dimensions include individual, environmental media and content factors. This research examines the frameworks’ variables in the Tehran universities which have online education program. Therefore, a questionnaire was developed and distributed among students in Amir Kabir, Tarbiat Modares, K.N. Tousi, and Shahid Beheshti universities. After data analysis, the results indicated that individual factors are in the best situations, while the media factors are in the worst situation. At the end, some suggestions about condition of electronic learning in these universities are presented.
  • Leila Talebzadeh Shoshtari, Dr. Hadi Pourshafaie Page 81
    Learning is a gift from God. Among all the factors influencing learning, motivation is very important and professor’s role is one of the determinant factors of student’s academic motivation. The main purpose of this research is to identify attributions of successful professors in promoting students’ academic motivation. A survey method was used for this study. For this purpose, 15 prominent professors from Birjand University that had obtained the highest scores in quality of teaching in student assessments during past five year period, were selected from different colleges using targeted sampling method. The data was collected through interviews. Based on research results attributions of successful professors in promoting students’ academic motivation classified in four main following categories: “human relations, teaching skills, personality traits and assessment skills”. In this research considering attributions of professors regarding diminution of students’ academic motivation in the recent years, professor’s role was the most important factor. Also artistic and scientific aspects of teaching and the influence level of instruction and development on teaching was discussed and analyzed.
  • Dr. Rasoul Rabani, Kamran Rabiei Page 99
    Higher education, as the most important educational institution of any society, can play a significant role in the development of countries. Proper guidance of students into universities and reducing the gap between what they like to study and what they actually end up studying can save not only individual talents, but also youth energy and national resources. In addition to identify important factors influencing major selection among Isfahan University students, this study attempts to analyze the impact that major assessment has on students’ educational satisfaction. Our research population is all undergraduate students at Isfahan University, of whom, using quota sampling method, we selected 465 individuals, based on two variables of gender and major. The results of the study indicated that nearly 65% of the respondents mentioned their own interest and decision as the most important factor determining their major selection. Likewise, a similar number indicated that if they had their current knowledge and understanding, they would make the same decisions. In order to measure the impact of individual major assessment on his/her educational satisfaction, we used Structural Equation Modeling and realized that the influential factor of major assessment on educational satisfaction is 58%.
  • Dr. Mahmood Ekrami, Zahra Dashtevan Ardestani, Amirhoshang Frahbod Page 121
    The main purpose of this study is to survey the values’ system among students through measuring student's values in each levels, ranking values system & determining a relation between individual characteristic & students’ values. Statistical population of this research was 6000 students in Human Science & Basic Science Complexes in Tehran. A total of 350 of individuals were randomly selected through cluster sampling. Alport, Vernon and Lindzi's values system questionnaires were used to collect data. The reliabilities of measuring tool for each of the 6 values were: theoretical 0.86, economical 0.77, artistic 0.83 social 0.81, religious 0.82 and political 0.79 respectively. The result showed that all these values had high ranks.. Also among the 6 values theoretical and religious value got the highest & lowest and Political, economics, artistic & social values stand on third to sixth places. Also in this study, the relation between individual characteristic & student's values were considered and the result shows that there is a relation between economics and artistic values and gender,, marital status and economics value, age and artistic value, educational level with economics value, and type of university with artistic value. There was no meaningful relation between other individual characteristic and the mentioned values