فهرست مطالب

جغرافیا و توسعه - پیاپی 25 (زمستان 1390)
  • پیاپی 25 (زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/25
  • تعداد عناوین: 12
|
  • بهلول علیجانی، پیمان محمودی*، عبدالجبار چوگان، مرتضی بیشه نیاسر صفحه 1

    بارش به عنوان مهمترین عنصر اقلیمی همواره در سرزمین ایران از پیچیدگی های خاصی برخوردار بوده است. هدف از این تحقیق استفاده از مدل وضعیت نهان زنجیره ی مارکوف جهت مدلسازی تداوم وضعیت های دوحالته ایران جهت شناخت بهتر وضعیت ترسالی ها و خشکسالی ها برای مدیریت بهینه منابع آب در این قسمت از کشور است. بنابراین جهت این مدلسازی، داده های مربوط به بارش سالانه 3 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک بوشهر، جاسک و شیراز که دارای طولانی ترین داده ها در جنوب کشور می باشند، استفاده گردید. شاخص هایی که از این مدل استخراج می شوند عبارتند از: شاخص تفکیک وضعیت تر و خشک (WADSI)، شاخص ماندگاری وضعیت اقلیم (SSI)، شاخص زمان ماندگاری وضعیت (SRT) و شاخص شدت ساختار تداوم (SPS). نتایجی که از این مدل برای بارش های سالانه ی جنوب ایران حاصل آمد عبارتند از:بر اساس شاخص تفکیک وضعیت های خشک و تر (WADSI)، تفکیک سال های خشک و تر برای سه ایستگاه مورد مطالعه در جنوب ایران به آسانی امکان پذیر است. مقادیر شاخص ماندگاری وضعیت اقلیم (SSI) برای سه ایستگاه مورد مطالعه در جنوب ایران حاکی از ماندگاری ضعیف در وضعیت های خشک و تر برای ایستگاه شیراز و ماندگاری متوسط برای ایستگاه جاسک و بوشهر است. مدت زمان ماندگاری هر کدام از وضعیت های خشک و تر برای سه ایستگاه مورد مطالعه در محدوده ی 4-1 قرار دارد.
    مدل نهایی تحقیق برای بارش های سالانه ی جنوب ایران با استناد به یکسان بودن شدت ساختار تداوم ایستگاه ها، تشخیص داده شد که بیانگر ساختاری کاملا محتمل برای داشتن تداوم دو وضعیتی هستند.

    کلیدواژگان: بارش، تداوم بارش، مدل نهان زنجیره ی مارکوف، جنوب ایران
  • پروانه شاه حسینی صفحه 17
    موضوع وقف و شکل گیری فضاهای وقفی سابقه ی دیرینه ای در شهر تهران دارد و با وقف قنات مهرگرد به وسیله ی بانویی زرتشتی آغاز و پس از اسلام با اشکال متنوعی شامل اماکن مذهبی، مسکونی، تجاری، فرهنگی- آموزشی، بهداشتی- درمانی، تجهیزات زیربنایی، مستغلات و اموال منقول در قالب وقف های سنتی تا بنیادهای عظیم خیریه وقفی تداوم یافته است. چگونگی و نوع تجلی فضایی موقوفات در سطح شهر تهران در هر دوره ای را شرایط اجتماعی- اقتصادی و کالبدی حاکم بر جامعه تعیین می کند. از این روست که وقف و موقوفات در هر دوره ای در عین داشتن تشابهات، ویژگی های منحصر به فردی نیز دارند. در مقاله ی حاضر بر شناخت این تشابهات و ویژگی ها و تغییر و تحول و علل آنها طی دو دوره قاجاریه و پهلوی بر اساس آمارها و اطلاعات در دسترس، سعی شده است. از این رو اهداف وقف، نوع موقوفات و چگونگی توزیع فضایی آنها در سطح شهر تهران در این دو دوره بررسی و با هم سنجش شده اند. نتیجه ی حاصل آنکه در دو دوره ی قاجاریه و پهلوی هدف عمده ی عمل به وقف، توسعه و نشر دین اسلام با گرایش غالب به مذهب شیعه بوده است. هرچند در کالبد شکافی آن، اهداف دیگری نیز وجود دارد. همچنین موقوفات عمدتا از نوع درآمدزا به ویژه مغازه بوده است. وقف هم در اهداف و هم در نوع موقوفات روند تکاملی داشته و علاوه بر شکل سنتی به شکل بنیادهای خیریه وقوع یافته است.
    کلیدواژگان: وقف، موقوفات، بنیاد خیریه، دوره قاجاریه، دوره ی پهلوی
  • فریبا کرمی صفحه 39
    رودخانه ی آجی چای بزرگترین رود شرق دریاچه ی ارومیه است که سرشاخه های اصلی آن از کوه های سبلان، سهند و رشته کوه بزقوش سرچشمه می گیرند. علاوه بر آبراهه های اصلی، حوضه ی آبریز آجی چای دارای ذخایر غنی آب های زیرزمینی نیز می باشد. معمولا کیفیت آب ها در تماس با سازندهای مارنی گچدار و نمکدار بخش های میانی حوضه، تغییر می یابد و به آب های شور و حتی خیلی شور تبدیل می شوند.
    هدف این مطالعه ارزیابی کیفیت منابع آب بالادست حوضه ی آبریز آجی چای از نظر مصارف کشاورزی می باشد که برای این منظور از نتایج تجزیه شیمیایی نمونه آب های سطحی و زیرزمینی،شاخص های کیفی شامل (TH، Cl،%Na، TDS، SAR، Ec) و دیاگرام های کیفی (Piper،USSL) در خرداد 1387 استفاده شد. نقشه ها در محیط (GIS) ترسیم شدند.
    نتیجه ی این پژوهش نشان می دهد که آب های شیرین به مقدار کم (حدود 2 درصد) در آبخوان های پایکوه های سبلان وجود دارد و بیشتر آب های زیرزمینی منطقه از نظر کیفیت متوسط هستند. در حدود 40 درصد آب های زیرزمینی منطقه را آب های شور و خیلی شور تشکیل می دهند. آب های سطحی هم که از ارتفاعات سبلان سرچشمه گرفته اند و در بالادست حوضه اندازه گیری شده اند از نظر کیفی شیرین هستند.
    کلیدواژگان: ارزیابی کیفی آب، شاخص ها و نمودارهای کیفی، آبخوان های سبلان و بزقوش، حوضه ی آبریز آجی چای
  • عبدالرضا کاشکی، سیدابوالفضل مسعودیان، سید محمد حسینی صفحه 59
    در این پژوهش، از مجموعه داده های روزانه ی شش متغیر اقلیمی شامل میانگین حداکثر دمای روزانه، حداقل دمای روزانه، بارش روزانه، فشار بخارهوا، مولفه باد مداری و نصف النهاری استفاده گردید. دوره ی آماری داده ها از تاریخ 1/1/1360 تا 29/12/1382 به مدت 23 سال می باشد. ابتدا پایگاه داده ها در نرم افزار Matlab به صورت آرایش ماتریس Pm×n تشکیل شد.
    آرایش ماتریس P، ماتریسی از پایگاه داده ها است که در آن سطرها (m)، زمان و ستون ها (n)، عناصر اقلیمی هستند. سپس یک تحلیل خوشه ایپایگانی با روش ادغام وارد بر روی ماتریس استاندارد شده داده ها به منظور تیپ بندی صورت گرفت، پنج تیپ متمایز برای ایستگاه مشهد مشخص شد (تیپ معتدل، بارشمند، یخبندان، بسیار گرم و خشک بادی و گرم و خشک). یک روز نماینده نیز برای هر تیپ مشخص گردید.
    در پایان الگوهای گردشی تراز میانی جو (500 هکتوپاسکال) هر یک از تیپ ها تعیین شد. با توجه به نقشه های الگوهای گردشی، نقش سامانه های پرارتفاع عربستان و جنوب ایران در ایجاد شرایط گرم و خشک و نقش فرود مدیترانه، فرود شمال شرق ایران و پرفشار سیبری در سطح زمین در ایجاد دوره های سرد آشکار می شود.
    کلیدواژگان: تیپ هوا، الگوهای گردشی، تحلیل خوشه ای، مشهد
  • قدیر فیروزنیا، سیدمهدی موسی کاظمی، اعظم صادقی طاهری صفحه 79
    سکونتگاه های انسانی همواره در معرض تحولات اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی و کالبدی قرار دارند. در سکونتگاه های روستایی به دلیل ویژگی های خاص خود (خردی، رابطه تنگاتنگ با طبیعت، تاثیرپذیری از روستاهای پیرامون شهرها و مانند آن) تحولات نمود بیشتری داشته و در زمینه های متعددی می توان این تحولات را مشاهده نمود از جمله: تحول و دگرگونی در فعالیت ها، ویژگی های اجتماعی و اقتصادی و کالبدی، افزایش یا کاهش کارکرد ها، تخلیه جمعیت، افزایش جمعیت، تبدیل به شهر و یا ادغام در شهر.
    گسترش فیزیکی شهرها و روستاها به سوی یکدیگر سبب الحاق و ادغام سکونتگاه کوچک تر (روستا) در سکونتگاه بزرگتر (شهر) می شود. ادغام روستا در شهر پیامدهای زیادی در روستای ادغامی و شهر بر جای می گذارد. این پیامدها به صورت مثبت یا منفی قابل ارزیابی است. از جمله پیامدهای مثبت می توان به بهبود وضعیت زیرساخت های کالبدی و فیزیکی، توسعه ی خدمات رسانی شهری، افزایش ساخت وساز، اشاره نمود. تغییر کاربری اراضی کشاورزی، تغییر جمعیت تولیدکننده به جمعیت مصرف کننده، افزایش توقع و روحیه مصرف گرایی در مردم، افزایش هزینه های زندگی نمونه هایی از پیامد های منفی هستند.
    در این مقاله که با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با بهره گیری از شیوه ی مطالعات اسنادی و میدانی (مصاحبه، مشاهده و تکمیل 260 پرسشنامه خانوار سکونتگاه های ادغامی انجام پذیرفته در هفت سکونتگاه ادغامی در شهر کاشان، مشخص شد که آثار مثبت ادغام روستاها بیش از آثار منفی آن است و میزان رضایت مندی ساکنان نسبت به قبل از ادغام افزایش داشته است.
    کلیدواژگان: آثار و پیامد، روستا، الحاق، ادغام روستا در شهر، گسترش فیزیکی شهر، کاشان
  • منیژه قهرودی صفحه 97
    از ویژگی های بارز کواترنر در ایران تناوب دوره های اقلیمی سرد وگرم می باشد. ناهمواری های کنونی ایران نشان دهنده ی اثر فرایندهای فرسایشی در شرایط متفاوت گرم و سرد بوده است. رشته کوه البرز دارای شواهد متعددی است که نشانگر دخالت فرایندهای یخچالی و بین یخچالی می باشند. این شواهد به صورت حفره های بزرگ و عمیق و دره های صخره ای عریان و تخریب شده نمایان هستند. بررسی قلمرو برف های دائمی در کواترنر می-تواند تعیین کننده ی مرز قلمرو دخالت فرآیندهای دوره های یخچالی و بین یخچالی در ایران باشد.
    این تحقیق به منظور برآورد تغییرات خط برف دائمی حوضه ی هراز در ارتفاعات البرز مرکزی انجام شده است. برای تخمین قلمرو برف دائمی در آخرین دوره ی سرد، میراث های اقلیمی و شواهد مورفولوژیکی با به کارگیری تصاویر ماهواره ای و مشاهدات میدانی، شناسایی شدند. سپس به کمک روش رایت ارتفاع برف دائمی تعیین گشته است. از روش درجه روز برای به دست آوردن آستانه-ی دمایی ریزش برف استفاده شده است و تحلیل رگرسیونی برای تخمین اختلافات دمای محدوده برف های دائمی در دوره های گرم و سرد به کار رفته است. با به کارگیری شاخص NDSI در تصاویر سنجنده MODIS قلمروهای برفی در ماه مارچ سال های 2008-2005 شناسایی شده تا با آستانه دمای ریزش برف مقایسه گردد.
    نتایج مطالعات نشان داد که در آخرین دوره ی سرد، قلمرو برف های دائمی تا ارتفاع 1800 متری در این حوضه پایین آمده است و این قلمرو در حال حاضر حدود 3200 متر می باشد و بیانگر این است که بیش از 80 درصد از مساحت حوضه در دوره های سرد تحت حاکمیت فرسایش یخچالی بوده است. مشاهدات میدانی نیز آن را تایید می کند. اختلاف میانگین دمای هوا در دوره های یخچالی 6 درجه سلسیوس کمتر از دوره های بین یخچالی بوده است. در واقع این اختلاف دما حاکی از حضور دو سیستم شکل زایی متفاوت در حوضه ی هراز می باشد.
    کلیدواژگان: قلمرو برف دائمی، تغییرات اقلیمی، کواترنر، حوضه هراز
  • مهران مقصودی، مریم جعفری اقدم، سجاد باقری سیدشکری، مسعود مینایی صفحه 111
    حوضه ی آبخیز کفرآور در زاگرس شمال غربی در جنوب استان کرمانشاه واقع شده است. شواهد ژئومورفولوژیکی حوضه ی مورد بحث حاکی از ادامه فعالیت های نئوتکتونیکی در دوران پلیو-کواترنر می-باشد. هدف از این پژوهش ارزیابی تکتونیک فعال منطقه و مقایسه نتایج به دست آمده از شاخص های ژئومورفیک و شواهد ژئومورفولوژیکی (پرتگاه های گسلی جوان، سطوح مثلثی شکل، عدم وجود کوهپایه، مخروط افکنه های بریده شده و جابه جا شده و عدم تقارن رودخانه کفرآور، پادگانه های ارتفاع یافته، جوان شدگی رودخانه) می باشد.
    در این پژوهش از بازدیدهای متعدد میدانی لندفرم ها، شاخص های ژئومورفیک (Facet، Smf، Vf، Fd Af، T، Bs، SL)، شاخص طبقه بندی IAT، نقشه-های توپوگرافی، زمین شناسی و عکس های هوایی منطقه، تصاویر سنجنده IRS در جهت تجزیه و تحلیل فعالیت های نئوتکتونیکی منطقه استفاده گردیده است.
    نتایج تحقیق نشان می دهد مقادیر به دست آمده از شاخص های ژئومورفیک و بررسی شواهد ژئومورفولوژیکی حاکی از فعال بودن نئوتکتونیک در حوضه می باشد و حوضه بر اساس طبقه بندی شاخصIAT در کلاس یک قرار می گیرد که نشان دهنده ی فعالیت های نئوتکتونیکی شدید در حوضه می باشد. مقادیر کمی به دست آمده از شاخص های ژئومورفیک توسط شواهد ژئومورفولوژیکی منطقه تایید می گردد.
    کلیدواژگان: نئوتکتونیک، شاخص های ژئومورفیک، GIS، شواهدژئومورفولوژیکی، زاگرس شمال غربی، حوضه کفرآور
  • حسین عساکره، رباب رزمی صفحه 137
    اقلیم شناسی بارش را می توان رفتار غالب بارش در هرمکان تعریف نمود.یکی از روش های تحلیل اقلیم شناسی بارش، شناخت رفتار چرخه ای بارش است. این مهم از طریق بررسی و وارسی همسازهای مختلف بارش امکان پذیر است. در واقع همسازها انواع پویه های نهان دریک سری زمانی را نشان می دهند. اهمیت همسازها براساس پراش ویژگی های بسامد دریک سری زمانی تعریف می شود. در این تحقیق تلاش می شود جنبه های پنهان بارش در شمال غرب کشور (استان های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان) آشکار و تحلیل شود. در این راستا از تعداد 260 ایستگاه همدید، اقلیم شناسی و باران سنجی طی دوره ی آماری 2005 - 1966 استفاده شد. به منظور رفع نقیصه های آماری و جبران تفاوت طول دوره ی آماری، نقشه های ماهانه بارش تولید و عملیات محاسباتی برای حصول مشخصات همسازها بر روی یاخته های این نقشه ها انجام شد. بارش سالانه ی شمال غرب کشور از شمال شرق به جنوب غرب افزایش می یابد. برخلاف انتظار بیش ترین بارندگی در چکاد بلندی های این پهنه از کشور رخ نمی دهد. علاوه بر این، تغییرات مکانی بارش بسیار زیاد است. براساس روش های به کار رفته معلوم شد که دو سامانه همدید- محلی تا بیش از 90 درصد بارش شمال غرب را توجیه می کند. کمترین سهم بارش حاصل از سامانه های همدید در شمال شرقی (پهنه کم بارش) رخ می دهد. بنابراین سهم بارش حاصل از سامانه های محلی (بارش همرفتی، کوهستانی، جبهه های محلی و...) در این بخش بیشتر است. درحالی که متناسب با افزایش بارش سالانه، سهم سامانه های همدید نیز فزونی می یابد. بخش های جنوب غربی بیشینه ی بارش افزون تری از سامانه های همدید را دریافت می دارد. همچنین زمان وقوع بیشینه ی بارش حاصل از سامانه های همدید در شمال شرقی در اوایل دسامبر ولی در نیمه ی جنوبی در اواخر دسامبر و اوایل ژانویه رخ می دهد.
    کلیدواژگان: اقلیم شناسی، بارش، بارش شمال غرب ایران، همسازها، همساز اول و دوم
  • داریوش مهرشاهی صفحه 159
    کوهریگ ها رسوباتی هستند که در دامنه ی برخی تپه ها و رشته کوه های نواحی بیابانی و نیمه بیابانی تشکیل می شوند. پیش از این، کوهریگ ها را محصول فرآیندهای بادی می-دانستند. مطالعات جدید، نشان می دهند که اگرچه در پیدایش آن نقش باد در درجه ی اول اهمیت قرار دارد ولی سایر فرآیندها، از قبیل فرآیندهای دامنه ای و آبی، نیز در تکامل آن دخالت دارند. چگونگی تشکیل و تجمع مواد بادی و سپس، دخالت سایر عوامل و فرآیندهای ژئومورفولوژیک، با تراکم لایه های مشخصی از مواد دامنه ای و جریانی (آبرفتی) هر کدام نشانه هایی از شرایط اقلیمی یا محیطی گذشته به شمار می روند. از آنجاکه اهمیت این پدیده در مطالعات ژئومورفولوژی یا جغرافیای طبیعی ایران مورد توجه قرار نگرفته است، هدف این مقاله بررسی ویژگی های قابل توجه این پدیده و معرفی آن به جامعه ی جغرافیای طبیعی ایران است. مطالعه ی شرایط فیزیکی، شکل استقرار و ساختار رسوبی چنین پدیده ای در موقعیت های جغرافیایی مختلف، به ما امکان دسترسی به اطلاعات مفیدی از قبیل جهت و شدت وزش باد، روند تغییر اقلیم، شرایط فرسایش در منطقه و حتی تاثیر برخی از رویدادهای تکتونیکی و حرکات دامنه ای را می دهد. برای تشریح بیشتر این پدیده، ضمن ارایه ی جمع بندی مطالعات کتابخانه ای، مثال هایی از مطالعات میدانی در استان یزد مطرح شده است.
    کلیدواژگان: کوهریگ، فرآیندهای بادی، فرآیندهای دامنه ای، استان یزد، ژئومورفولوژی ایران
  • قاسم لرستانی، علی شهریار، مهران مقصودی صفحه 179
    بند ریگ کاشان یکی از معدود پهنه های ماسه ای بزرگ ایران با تنوع اشکال ماسه ای می باشد که در جنوب دریاچه ی نمک قرار دارد. محدوده ی مورد مطالعه بخشی از بند ریگ کاشان در جنوب غرب مرنجاب با مساحت 272/1 کیلومتر مربع می باشد. در این تحقیق 30 برخان نمونه و تیپیک انتخاب شدند. روش کار مبتنی بر مشاهدات میدانی و نمونه گیری از ماسه ها در نواحی پیشانی،دم،بازوی راست و چپ برخان های مورد مطالعه در دو مرحله ی زمانی مرداد و اسفند 1387 است و با استفاده از تکنیک دانه سنجی ذرات ماسه طبقه بندی و فراوانی آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
    هدف از این مطالعه بررسی تغییرات فصلی قطر ذرات ماسه و تاثیر آن بر شکل هندسی برخان های منتخب بوده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که به دلیل تغییر در جهت، سرعت و فراوانی وزش باد در طول سال، تغییراتی در پراکنش قطر ذرات ماسه در اجزای اصلی برخان رخ می دهد که منجر به تغییر شکل هندسی دم، پیشانی، بازوی راست و چپ برخان می شود.
    کلیدواژگان: دانه سنجی، قطرذرات، فراوانی، برخان، مرنجاب و بندریگ کاشان
  • محمد زارع صفحه 197
  • زهرا شیرکوهی صفحه 201
|
  • Dr. B. Alijani, P. Mahmoudi, M. Bishe Niyasar Page 1

    Precipitation as the most important climatic element in Iran territory has faced with certain complexities. The aim of this study is using latent state model of Marcov chain for modeling the continuity of Iran two states conditions for the purpose of better recognition of wet and dry year condition to optimal management of water resources optimally in this part of the country. Therefore for conducting such modeling, the data related to the annual precipitation of three (3) synoptic meteorology stations of Bushehr, Jask and Shiraz, which have the longest data in south of Iran, were used. The indices derived from this model are: wet and dry separation indicator (WADSI), climate steady state indicator (SSI), steady state time index (SRT) and intensity indicator of continuing structure (SPS) and intensity indicator of continuing structure (SPS). The findings obtained from this model for annual precipitation in south of Iran are as the following:Based on wet and dry separation indicator (WADSI), separation of wet and dry years for the three (3) under study stations in the south part of Iran is simply possible. The indicator value of climate steady state (SSI) for the three(3) under study stations on south of Iran indicates the weak steady state in dry and wet conditions for Shiraz station and medium steady state for Jask and Bushehr stations. The time period of the steady state of each dry and wet condition for the three under study areas is between 1-4 limit.The final research model for annual precipitation of south of Iran based on the equal intensity of continuing structure of the stations (W, W, WADSI) was recognized that indicates a full probable structure for having a two states continuity.

  • Dr. P. Shahhoseyni Page 17
    The issue of endowment and forming the endowment spaces has a long history in Tehran city. The endowment was started with Mehr Gord aqueduct endow by a Zeroastrian lady and has continued after Islam with different forms including religious, residential, commercial, cultural-educational, health, infrastructure facilities, real estate and properties in the form of traditional endowments up to great charity of foundations. The manner and type of spatial manifestation of endowments in Tehran city is being determined by the dominant social - cultural and physical conditions of the society. That is why that the endowment, while having similarities, has unique characteristics in each period of time. In this paper, it is tried to identify these similarities, characteristics, changes and their causes during Qajar and Pahlavi periods based on the obtained and available information and statistics.Therefore the endowment objective, type of endowments and their spatial distribution in Tehran city have been studied and compared with each other in two periods. The obtained results in two periods of Qajar and Pahlavi were the main purpose of endowment, development and spread of Islam with dominant tendency to Shiite religious. although there are other goals in its autopsy. Furthermore the endowments were mainly of income type especially the stores. Endowment both in the aim and type has an evolutionary trend and in addition to traditional form has happened in charity foundation form.
  • Dr.F. Karami Page 39
    Ajichai River is the largest river of the east part of Urimia Lake, which its main tributaries originate from Sabalan, Sahand and Bozghosh mountain chains. In addition to the main water ways, Ajaichai catchment area owns rich reservoirs of underground water. Usually the quality of water will change in contact with salty and marl foundations of middle parts of the catchment area and is changed to salty or even too salty waters. The aim of this study is the quality assessment of water at upstream of Ajichai catchment area from the view point of agriculture uses, for this purpose, the chemical analysis results of sample surface and underground waters, quality indices including (Ec, SAR, TDS, Cl, %Na, TH) and quality diagrams(piper, USSL) were used in June 2008. The maps were drawn in GIS environment. the findings of this research shows that a low amount of soft water (about 2%) exists in the aquifer of Sabalan foothills, and most of the areas’ underground waters has a medium quality. salty and very salty waters form about 40% of the underground waters. Surface waters which has originated from Sabalan Mountains and has measured at the upstream of the catchment area, has a soft and fresh quality.
  • A. Kashki, Dr.S. A. Masoudiyan, S. M. Hoseyni Page 59
    In this study, among the daily data sets, 6 climatic variables including maximum mean of daily temperature, minimum of daily temperature, daily precipitation, vapor pressure, circle wind phenomenon and Meridian elements were used. Statistical period of data is from 21, March, 1981 up to 19, March 2003 for 23 years. Firstly, data base was formed in Matlab software as Pm*n matrix array. P matrix is a matrix data base in which rows (m) are time and columns (n) are climatic features. Then a cluster analysis has been performed for classification of data by integration method entering on standardized data matrix. Five distinctive types were determined for Mashad station (temperate type, rainy, glacial, very hot and dry windy and hot and dry). A representative day was specified for each type. At the end, circular patterns of atmospheric intermediate level (500 hpa) of each type were determined. With respect to circular pattern maps, the role of high elevation systems of Saudi Arabia and south of Iran in creation of hot and dry conditions and the role of Mediterranean drop down, dropdown of Iran’s north east and Siberian high pressure at the ground surface in creation of cold periods will be manifested.
  • Dr. Gh. Firouzniya, Dr. S. M. Mousakazemi, A.Sadeghi Taheri Page 79
    Human settlements are always faced with economical, social-cultural and physical changes. In rural settlements, in view of their particular features (smallness, close relationship with nature, influence of neighboring villages and cities and the like), the changes were more visible and these changes can be observed in different fields including change and alternation of activities, social, economical and physical characteristics, increase or decrease of functions, population depletion, population increase, converting to city or merging in to cities.Physical expansion of cities and villages toward each other causes the integration of smaller settlements (villages) in to greater settlements (cities).Merging villages in to cities makes great effects on the merged villages to cities. These effects can be assessed positively or negatively.Among the positive effects, the empowerment of physical substructures condition, development of urban services and increase of construction can be referred. Change of agricultural land uses, changing producer population to consumer ones, increasing the expectation and consuming morale of people, increase of life costs are some samples of negative effects. In this paper which is conducted by analytical-descriptive method and by the use of field and documentary method (interview, visit and filling questionnaire of 260 families of merged villages) in seven merged settlements in Kashan city, revealed that the positive effects of merging villages is more than their negative effects and satisfaction of residents has increased.
  • Dr. M. Ghohroudi Page 97
    Alternation of cold and warm climatic periods is of distinguished features of quaternary in Iran. The present rough and uneven areas of Iran indicate the erosion processes in warm and cold conditions. Alborz mountain chain has numerous evidences which indicate the involvement of glacial and interglacial processes. These evidences are visible as deep and large holes also naked and destroyed rocky valleys. Review of zones with permanent snow in quaternary era can be the determinant of involvement limit of glacial and interglacial processes in Iran. This research has been performed to estimate the line changes of permanent snow of Haraz catchment area in central Alborz Mountains. To estimate the zones with permanent snow in the latest cold period, climatic heritages and morphological evidences have been identified by satellite photos and field observations. Then height of permanent snow has been determined by the use of Wright method. Day-degree method has been used for achieving temperature threshold of snow fallings and regression analysis has been used for estimating temperature differences of permanent snow limit in cold and warm periods. Through implementing NDSI index in MODIS sensing photos, the snow zones in March 2005-2008 years were recognized to be compared with temperature threshold of snow falling. The findings of the studies showed that in the last cold period, the zone of permanent snows has lowered up to height 1800m in this catchment area, and now this zone is about 3200m which indicates that more than 80% of the zones with cold periods were under the domination of glacial erosion. Also field visits confirms it. The average difference of air temperature in glacial periods was 6 Celsius degrees lower than the interglacial periods. In fact, the air temperature difference indicates the presence of two different forming systems in Haraz catchment area.
  • Dr. M. Maghsoudi, M. Jafari Aghdam, S. Bagheri, Seid Shokri Page 111
    Kefravar catchment area is located in the north western Zagros in south of Kermanshah province. Geomorphologic evidences of the under study catchment area indicates the continuing of neo-tectonic activities in polio-quaternary period. The aim of this study is to evaluate the active tectonic of the area comparing the results obtained from geomorphic and geomorphological evidences (young fault head lands, triangular shapes, lack of foothills, moved and broken alluvial cones and lack of symmetry of Kefravar river, elevated terraces, river youngness). In this study, different field visits of land forms, geomorphic indices (T, Af, Vf, Smf, Facet, Bs and Sl), IAT classification indices, topographic maps, geology and aerial photos of the zone, IRS sensing photos have been used in analyzing neo tectonic activities. The study findings show that the resulting values of geomorphic indices and review of geomorphological evidences show the activeness of geotectonic in the catchment area, and the basin is placed in class 1 based on IAT classification index which shows the high and intensive neo tectonic activities in the basin. Quantitative values obtained from geomorphologic indices are being confirmed by geomorphological evidences of the area.
  • Dr. H. Asakereh, R. Razmi Page 137
    Climatology of precipitation can be defined as the dominant behavior of precipitation in any place. One of the methods for analyzing the precipitation climatology is the recognition of cyclic behavior of precipitation. This important issue is possible through analyzing and studying different accordants of precipitation. In fact conformes show different latent aspects in a time series. The importance of accordants is defined based on the diffraction of frequency features in a time series. In this study, it is tried to detect the latent aspects of precipitation in west part of Iran (west Azerbaijan, East Azerbaijan, Ardebil and Zanjan provinces). In this regard, 260 synoptic, climatology and udometer stations were used during statistical period of 1996-2005. In order to remove statistical deficiencies and compensate for length difference of statistical period, monthly precipitation maps were produced and arithmetic operations were made on the cells of these maps to obtain features of accordants. Annual precipitation of the north west part of Iran will increase from north east to south east. In spite of what expected, maximum rainfall will not occur in the heights of this area of country. In addition, spatial variations of precipitation are too great. Based on the used methods, it was cleared that two local synoptic systems justify up to more than 90 percent of north west precipitation. Maximum amount of precipitation due to synoptic systems occurs in northeast (low rainfall). therefore the share of precipitation resulting from local systems (convection precipitation, mountainous precipitation, local fronts and.) is more in this part. Mean while, proportionate to the increase of annual precipitation, the share of synoptic systems will also increase. South west parts receive greater maximum precipitation than synoptic systems. The time of maximum precipitation occurrence, due to synoptic systems in the northern, is early December but in Southern half is late December and early January.
  • Dr. D. Mehrshahi Page 159
    Sand hills are deposits which are formed at hillsides of some hills and mountains of the desert and semi desert areas. Previously, Sand hills were known as the product of wind processes. New studies show that although the role of wind has the first importance degree in emergence of such phenomenon but other processes including hill side and water processes are involved in its development. How the formation and accumulation of wind material and then the involvement of other geomorphologic factors and processes, with a certain layers compaction of hill side and flowing material (alluvial), each one are considered as the indicators of the past climatic or environmental conditions. Since the importance of this phenomenon has not been considered in geomorphologic studies of natural geography of Iran, therefore the purpose of this paper is to study and review the significant features of this phenomenon and introducing it to natural geography society of Iran. The study of physical conditions, settlement shape and sediment structure of such phenomenon in different geographical situations enable us to access useful information such as direction and intensity of wind blowing, trend of climatic change, erosion condition in the area and even the impact of some tectonic events and hill side movements.For more description of this phenomenon, while summing up the library studies, some examples of field studies in Yazd province have been indicated.
  • G. Lorestani, A. Shahriyar, Dr. M. Maghsoudi Page 179
    Band e Rig Kashan is one the few large sand zones of Iran with various sand forms which is located at the south of salt lake. The area under study is a part of Band e Rig Kashan at south west of Maranjab with an area of 1.272 km2. In this study, thirty typical sand hills were selected. The research method, based on field visits and sampling of sands in front head, tail, right and left arms of the understudy sand hills was performed in the two time periods of August and March 2008, and by the use of grading technique, sand particles were classified and their abundance were verified and analyzed.The aim of this research was review and study of seasonal changes of sand particles diameter and their impact on the geometrical shape of sand hills. The findings show that due to changes of direction, speed and frequency of wind during a year, changes occur on diameter afflection of sand hills in main parts of sand hill which leads to the changes of geometrical shape of forehead and right and left arms of sand hill.