فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 3 (پاییز 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 10
|
  • سلیمان افشاری پور، محمد رضا شمس اردکانی، محمود مصدق، علیرضا قنادی، عبد العلی محقق زاده، سید احمد امامی، امید صادقپور، نوید افشاری پور صفحه 183
    شناخت و درمان بیماری ها وابسته به درک مفاهیم سوء مزاج و درک مزاج معتدل انسان و دارو می باشد. مزاج کیفیتی است که از واکنش متقابل کیفیت های متضاد موجود در عناصر بسیار ریز شده بوجود می آید و از نظر تقسیم بندی عقلی به دو گونه ی معتدل حقیقی و غیر معتدل تقسیم بندی می گردد. در مزاج معتدل حقیقی اندازه ی کیفیتهای متضاد یکسان و برابر می باشد؛ البته چنین مزاجی در جهان موجود نیست. مزاج غیرمعتدل بر خلاف مزاج معتدل حقیقی به طرف یک یا دو کیفیت چون گرمی، سردی، تری و خشکی گرایش بیشتری دارد. در طب، اعتدال مزاج انسان را از هشت وجه نسبت به نوع، صنف، شخص و عضو با مزاج غیر معتدل قیاس می کنند و مزاج های غیر معتدل را نیز مانند مزاج معتدل به هشت حالت تقسیم می نمایند، با این ویژگی که همه ی آن ها در برابر مزاج معتدل قرار دارند. سایر مزاج های انسان شامل مزاج های فاقد ماده و واجد ماده، مزاج اعضاء، مزاج مراحل مختلف سن، مزاج فربهی و لاغری، مزاج جنس ها، و مزاج عادت می باشد.
    مزاج داروها نیز به دو گروه اصلی معتدل و غیر معتدل تقسیم بندی می گردد. سایر مزاج های داروها شامل مزاج مرکب یا مرکب المزاج، مزاج اول و مزاج دوم یا ثانی، مزاج ثانی قوی یا پایدار، و مزاج ثانی رخو یا سست می باشد. در این مقاله سعی شده است تا با تشریح مزاج های انسان و دارو دیدگاهی نو و البته علمی به مقوله ی بیماری و درمان آن مطرح گردد. امید است که توجه به این مهم، بتواند موجب ارایه رویکرد های درمانی مناسب با توجه به مزاج های بیمار و دارو و در نتیجه دست یابی به مطلوب ترین آثار درمانی دارو های گوناگون در افراد مختلف گردد.
    کلیدواژگان: مزاج، مزاج معتدل، مزاج غیر معتدل، مزاج های انسان، مزاج های دارو، طب سنتی
  • محمود خدادوست، محسن ناصری، شمسا شریعت پناهی، محمد کمالی نژاد، مجید امتیازی، علی دواتی، عباس هاشمی نژاد، منصور کشاورز صفحه 195
    با توجه به سبک زندگی ماشینی امروزی، روش های تغذیه، بی حرکتی، افزایش وزن و مواردی از این دست، بیماری های مفاصل جزء بیماری های شایع می باشد. از آن جا که در طب کلاسیک درمان بیماری های مفاصل عمدتا نگهدارنده است، مطالعه ی حاضر جهت بررسی بیماری های مفاصل از دیدگاه طب سنتی ایران طراحی گردید؛ تا شاید بتوان راهکارهای متفاوتی برای پیشگیری و درمان این اختلال ارایه نمود.
    در این مطالعه روش های تشخیصی و درمانی از منابع طب سنتی ایران مربوط به قرون مختلف گردآوری گردید. بیماری های مفصلی در طب سنتی ایران تحت عنوان اوجاع مفاصل نام برده شده است و به دو دسته ی اصلی ساده و مادی تقسیم می شود که هر یک خود دارای زیرگروه های متعددی هستند که بسته به نوع آن ها راهکارهای پیشگیری و درمان اختصاصی ارایه شده است.
    کلیدواژگان: بیماری های مفاصل، اوجاع مفاصل، طب سنتی ایران
  • حوریه محمدی کناری، سید کامران سلطانی عربشاهی، شعله بیگدلی، محمدرضا شمس اردکانی صفحه 203
    مقدمه
    با توجه به گسترش روزافزون پزشکی مبتنی بر شواهد در جوامع علمی، طب سنتی ایران که به تازگی وارد محافل دانشگاهی کشور شده است ناگزیر باید با به کارگیری شواهد علمی معتبر، کارایی و اثربخشی خود را اثبات نماید. لذا این مطالعه به منظور تبیین مفهوم استناد به شواهد در طب سنتی ایران از دیدگاه صاحب نظران این رشته پرداخته است.
    روش ها
    این پژوهش کیفی به روش مصاحبه ی انفرادی و رودررو، دیدگاه صاحب نظران طب سنتی ایران را در مورد مفهوم استناد به شواهد در طب سنتی ایران بررسی می نماید. در این مطالعه نمونه گیری به صورت هدفمند بود و ابزار جمع آوری اطلاعات مصاحبه ی نیمه سازمان یافته با تعدادی سوال باز بود که توسط پژوهشگر پرسیده شد.
    یافته ها
    در این مطالعه 4 درون مایه ی اصلی ضرورت انجام پژوهش و مستند نمودن طب سنتی، مفهوم استناد به شواهد در طب سنتی ایران، محدودیت های استناد به شواهد و تفاوت پژوهش در طب سنتی با طب مدرن بررسی گردید.
    نتیجه گیری
    با توجه به یافته های این مطالعه، توجه به استناد به شواهد در طب سنتی ایران و به کارگیری شواهد و منابع معتبر جهت اثبات کارایی و اثربخشی این رشته امری ضروری می باشد.
    کلیدواژگان: پزشکی مبتنی بر شواهد، طب سنتی ایران، صاحب نظران
  • امیر محمد جلادت، فاطمه عطارزاده، امید صادقپور صفحه 215
    نضج در طب ایرانی، فرآیندی است که طی آن، مواد زاید بیماری زا آماده ی دفع شده و خروج آن ها از بدن آسان می گردد. به عبارت دیگر طبیب باید قبل از آنکه اقدام به پاکسازی بدن از مواد بیماری زا نماید، ابتدا آن ها را نضج دهد؛ مگر آنکه در شرایط خاص فرصت این کار وجود نداشته باشد، این آماده سازی قبل از دفع لازم و مورد تاکید حکما است و چه بسا استفراغ و دفع مواد قبل از نضج بر شدت بیماری بیافزاید.
    هر خلطی برای نضج باید به قوامی معتدل برسد و این قوام در مورد هر خلط متفاوت است. بنابراین داروهای منضج نیز متفاوت می باشند و هر خلطی منضج مخصوص به خود را دارد. اما برای رسیدن به نتیجه ی مطلوب، لازم است که شرایط مکانی و زمانی هم در نظر گرفته شود و در مورد هر بیمار با توجه به نوع و شدت بیماری او توجه لازم صورت گیرد.
    شناخت نضج و کاربردهای آن در مطالعه و بررسی روش های درمانی طب ایرانی لازم و ضروری است و پژوهش در شیوه های درمانی طب ایرانی بدون رعایت نضج که از اصول درمانی این طب می باشد با خطای تفسیری همراه خواهد بود. علاوه بر آن توجه به مقوله ی نضج در کنار درمان رایج می تواند نوید بخش ارتقاء روند درمانی حال حاضر باشد.
    کلیدواژگان: نضج، طب ایرانی، طبیعت، استفراغ
  • علیرضا عطاردی، مجتبی کیان مهر، عباسعلی عباس نژاد، محمد معصوم زاده، حمید راسخی صفحه 221
    مقدمه
    یادگیری، فرآیند ذهنی مهمی است که از عوامل بیرونی و درونی متعددی تاثیر می پذیرد و یکی از این عوامل تغذیه است. در این پژوهش تاثیر غذاهای با طبیعت سرد و گرم بر یادگیری دانشجویان در فراگیری درس زبان انگلیسی عمومی بررسی گردیده است.
    روش ها
    این مطالعه ی نیمه تجربی بر روی 26 نفر دانشجوی پسر سالم انجام شد. شرکت کنندگان در طول ترم تابستانی به دو گروه تغذیه با رژیم غذایی گرم و تغذیه با رژیم غذایی سرد تقسیم شدند. دانشجویان به طور همزمان و با یک استاد که از نحوه ی توزیع دانشجویان در گروه ها اطلاعی نداشت، 3 واحد درس زبان انگلیسی عمومی را در شرایط یکسان آموزش دیدند. در پایان ترم نمرات این درس از استاد مربوطه اخذ و داده ها در نرم افزار آنالیز آماری SPSS نسخه 5/11 وارد گردید و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.
    یافته ها
    دو گروه مورد مطالعه از لحاظ دانشگاه محل تحصیل، ترم تحصیلی، مقطع تحصیلی و منطقه ی آزمون در کنکور سراسری با یکدیگر تفاوتی نداشتند (05/0
    نتیجه گیری
    یافته های مطالعه ی حاضر نشان می دهد که ماهیت سردی و گرمی غذا بر میزان یادگیری دانشجویان در فراگیری درس زبان انگلیسی عمومی تاثیر نداشته است؛ اما به نظر می رسد برای رسیدن به قطعیت بیشتر در این موضوع نیاز به مطالعات بیشتر و با حجم نمونه ی بیشتر باشد.
    کلیدواژگان: طب سنتی، طبایع، یادگیری، تغذیه
  • فرید قاسملو صفحه 229
    به نظر می رسد علی رغم سرمایه گذاری بسیار زیادی که طی چند سال گذشته در عرصه ی تاریخ پزشکی کشور انجام شده است، اما این سرمایه گذاری ها و چشم انداز نتایج به بار آمده از آن در عرصه ی مطالعات و پژوهش های تاریخ پزشکی دوره ی اسلامی هنوز به بارننشسته و وافی به مقصود نبوده است. شاید یکی از دلایل این رخداد، نبود چشم انداز و مطالعات نظری در این زمینه باشد. در مقاله ی حاضر، پس از گزارشی کلی از چراها و چگونگی لزوم نظریه پردازی در عرصه ی تاریخ پزشکی، به این نکته می پردازیم که این فضای نظریه پردازانه نیازمند زیرساخت هایی است و با معرفی نمونه هایی از این زیرساخت ها، می کوشیم چند دغدغه از الزامات نظریه پردازی در زمینه ی تاریخ پزشکی را بررسی نماییم.
    کلیدواژگان: تاریخ پزشکی، نظریه پردازی، اصلاح نامه، کتابشناسی
  • مجید آویژگان، مهتاب آویژگان، فرنوش میرزاده صفحه 237
    در برخی موارد زخم های مزمن بافت نرم با روش های متداول درمانی قابل درمان نیستند. در سال های اخیر روش های جایگزین موثری با استفاده از دانش طب سنتی برای درمان این زخم ها ارایه شده است. مقاله ی حاضر گزارش یک مورد درمان زخم مزمن با استفاده از ژل آلوئه ورا (صبر) می باشد. زخم بیمار ناشی از تصادف اتومبیل بود و علی رغم استفاده از درمان های متداول درمان بیمار بیش از 60 روز بدون ایجاد پاسخ مطلوب به درمان به طول انجامید. پس از این بازه ی زمانی بیمار تحت درمان با پانسمان ژل آلوئه ورا به صورت 2 تا 3 بار در روز و به مدت 42 روز قرار گرفت. به دلیل توقف در روند بهبودی، بعد از 42 روز، درمان با پانسمان آلوئه ورا متوقف شد و پرمنگنات پتاسیم استفاده گردید؛ سپس مجددا ژل آلوئه ورا تا بهبودی کامل مورد استفاده قرار گرفت. توقف فرآیند درمان در روز 42 این سوال را مطرح می نماید که آیا برای درمان کامل زخم مزمن ژل آلوئه ورا به تنهایی موثر است و یا به همراه آن نیاز به استفاده از درمان های کمکی می باشد؟
    کلیدواژگان: آلوئه ورا، صبر، زخم مزمن، گیاه درمانی، پرمنگنات پتاسیم
  • غلامرضا امین، محبوبه خاتم ساز، مهناز خانوی، بهزاد ذوالفقاری، روجا رحیمی، ابوالقاسم سلطانی، محمدرضا شمس اردکانی، میثم شیرزاد، امید صادقپور، امیر مهدی طالب، علیرضا قنادی، مهرداد کریمی، منصور کشاورز صفحه 243
    صبر یکی از گیاهان مشهور در طب سنتی ایران است که با نام های متعددی از جمله صبارا، فیقرا و الوا معرفی شده است. شیرابه ی خشک شده ی برگ این گیاه تحت نام های صبر سقوطری، صبر عربی و صبر سمنجانی نامیده می شود. صبر در طب سنتی به عنوان مسهل اخلاط از اعضای مختلف به خصوص سر، معده و مفاصل شناخته شده است. با در نظر گرفتن خصوصیات گیاه شناسی مذکور در منابع طب و داروسازی سنتی برای این گیاه می توان آن را با گیاه Aloe vera L. متعلق به خانواده ی Liliaceae مطابقت داد.
    کلیدواژگان: طب سنتی ایران، صبر، الوا، صبارا، فیقرا، Liliaceae
  • معرفی مشاهیر طب سنتی اسلام و ایران / عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی
    حسین کیانی، مجید نیمروزی، مریم پارسایی صفحه 247
    طب اسلامی در سیر تکاملی خود توسط پزشکان مختلف دچار تغییرات و تحولات فراوان گردیده است. تاریخ طب در ایران نیز پس از اسلام همراه طب اسلامی به روند خود ادامه داد و پزشکان نام آوری را به جهان هستی معرفی نمود. یکی از این بزرگان «حکیم عمادالدین محمود بن مسعود شیرازی» از مشهورترین طبیبان بزرگ و برجسته ی ایران در دوره ی صفویه و پزشک دربار شاه طهماسب است. مقاله ی حاضر پس از مقدمه ای کوتاه در تاریخ پزشکی تا دوران نویسنده، به معرفی و بررسی شخصیت علمی عمادالدین محمود شیرازی می پردازد و با تقسیم آثار وی به داروسازی و پزشکی، آثار او را معرفی می نماید. آثار به جا مانده از عمادالدین محمود شیرازی در زمینه ی پزشکی و داروسازی نشان دهنده ی تلاش های ارزنده ی وی در تشخیص درمان بیماری هایی چون آتشک، افیونیه، پادزهر، بیخ چینی و... است. البته بخش عمده ی آثار این دانشمند به داروشناسی اختصاص دارد. مهم ترین اثر عمادالدین در پزشکی، شرح بیماری «آتشک» است که در همان ایام به ایران راه یافته بود. از آثار ارزشمند او در حوزه ی داروشناسی، نگارش نخستین رساله ی فارسی است که به طور کامل به سنگ بزوار (پادزهر) اختصاص دارد.
    کلیدواژگان: طب سنتی، طب اسلامی، عمادالدین شیرازی، تاریخ پزشکی
  • فرخنده اجاق صفحه 255
|
  • S. Afsharypuor (Phd), M.R. Shams Ardekani (Phd), M. Mosaddegh (Phd), A. Ghannadi (Phd), A. Mohagheghzadeh (Phd), S.A. Emami (Phd), O. Sadeghpour (Phd), N. Afsharypuor (Md) Page 183
    Diagnosis and treatment of diseases relies on the understanding of abnormality in temperaments and the equable human and drug temperaments. Temperament is a quality produced by interaction of opposite qualities present in very tiny elements. In rational classification, temperaments are divided into true equable and inequable ones. In the true equable temperament, the amounts of opposite qualities are the same. However, such temperament does not exist. Contrary to the true equable temperament, the inequable temperament is inclined towards one or two qualities of hotness, coldness, dryness, or wetness. In medicine, human equatability is compared with the inequable temperaments from eight aspects and with respect to genus, species, individual, and organ. Human inequable temperaments are also categorized into eight types, all of which are opposite to the equable temperaments. Other types of human temperaments include with and without matter temperaments, temperaments of organs, temperaments of different ages, obesity and thinness temperaments, temperament according to sex, and habit temperament.Temperaments of drugs are also grouped into two main categories of equable and inequable. Other drug temperaments are combined temperament, primary temperament, secondary temperament, robust or stable secondary temperament, and weak or unstable secondary temperament. In this paper, we have described the human and drug temperaments to provide a novel scientific approach to the disease and treatment entities. We hope that carrying out research in this field result in providing appropriate therapeutic approaches with respect to the patient and drug temperaments; and subsequently achieving more desirable effects of various drugs in different people.
  • M. Khodadoost (Md), M. Naseri (Phd), Sh. Shariatpanahi (Md), M. Kamalinejad (Bsc), M. Emtiazy (Md), A. Davati (Md), A. Hasheminejad (Md), M. Keshavarz (Phd) Page 195
    Considering the modern lifestyle (including the diets, lack of physical activity, overweight, so on), joint diseases are among the common disorders. In classical medicine, treatment of joint disease mainly includes "maintenance therapy." The current study addresses joint disorders from the viewpoint of Traditional Iranian Medicine to provide different approaches for prevention and treatment of these disorders.In the study, diagnostic and therapeutic methods of joint disorders in different centuries were collected. In Traditional Iranian Medicine, joint disorders are called "Oja-e Mafasel", and classified into two main categories of simple and material ones, each of which have several subcategories. Depending on the type of the disorder, specific prevention and treatment strategies are presented.
  • H. Mohammadi Konari (Md), K. Soltani Arabshahi (Md), Sh. Bigdeli (Phd), M.R. Shams Ardekani (Phd) Page 203
    Introduction
    Evidence-based medicine has achieved increasing importance in scientific societies. In this regard, Traditional Iranian medicine (TIM), which has recently attracted the Iranian academic society, should employ valid scientific evidence to confirm its efficacy and effectiveness. Therefore, the current study clarifies the concept of knowledge-based practice in TIM from the experts’ viewpoint.
    Methods
    This qualitative study was conducted by individual face-to-face deep interviews to obtain the opinions of experts of TIM about the concept of evidence-based practice. Sampling was goal-oriented, and information gathering was performed by semi-organized interviews with some open questions asked by the researcher.
    Results
    In the study, the four main themes of 1- necessity of carrying out research in this field and documentation of TIM; 2- the concept of evidence-based practice in TIM; 3- limitations of evidence-based practice in Iranian traditional medicine; and 4- the differences between carrying out research in modern and Iranian traditional medicine were addressed.
    Conclusion
    According to the research findings, evidence-based practice and using valid references is necessary in TIM to confirm its efficacy and effectiveness.
  • A.M. Jaladat (Md), F. Attarzadehmd, O. Sadeghpour (Phd) Page 215
    In Iranian medicine, maturation (nozj) is a process, through which the morbid matters (morbid humors) are prepared for evacuation and their evacuation from the body is facilitated. In other words, physician should mature the morbid matters before evacuating them from the body, except in certain condition, in which there not enough time for the process. Maturation before evacuation have been considered to be necessary and confirmed by hakims. It is considered that vomiting and excretion of morbid matters before their maturation may aggravate the disease.For maturation, each humor should be in a balanced concentration, which is different for each humor. Therefore, there are several maturative drugs, and each humor has its own maturative drug. However, to achieve the desired result, considering the time and spatial conditions is necessary. Moreover, the type and severity of disease for each individual patient should be taken into account.Identifying maturation and its application are necessary for studying and evaluation of treatment protocols in Iranian medicine. If maturation, which is a treatment step in Iranian medicine, is not considered, studies on therapeutic methods of Iranian medicine would be misinterpreted. Moreover, paying attention to maturation process beside the current treatments may promote current treatment approaches.
  • A. Atarodi (Msc), M. Kianmehr (Phd), A. Abbasnezhad (Msc), M. Masoumzadeh (Md), H. Rasekhi (Msc) Page 221
    Introduction
    Learning is an important mental process, affected by several internal and external factors. Nutrition is one of the factors affecting learning. Therefore, the effect of food with cold and hot nature on students’ learning in general English language course was evaluated.
    Methods
    This quasi-experimental study was conducted on 26 normal male students. The participants attended the summer semester, and were divided into two groups, receiving food with hot and cold natures. The students were taught in the same class and by the same English teacher, who was blinded to the research groups. The students passed the 3-unit course of general English language under the same condition. The students’ final scores were analyzed by SPSS software, version11.5.
    Findings
    The two groups were not significantly different with regard to their university, semester, education degree, and high school location at the time of taking university entrance exam (p > 0.05). Moreover, the two groups were not significantly different in their entrance exam scores, scores of their primary English course, and the mean number of courses passed (p > 0.05). It was demonstrated that although the scores obtained by the students received food with hot nature was higher than those of the group with cold nature food; the difference was not statistically significant (p > 0.05).
    Conclusion
    The findings showed that cold and hot nature of food did not affect the students’ learning in general English language course. However, it seems that further studies with larger sample sizes should be carried out to obtain more conclusive results.
  • F. Ghassemlou (Msc) Page 229
    It seems that in spite of huge investments made in history of Iranian medicine in recent years, the investments and the perspective of results obtained in studies of history of the Islamic era medicine is not what was expected. A reason for this phenomenon can be absence of perspective and theoretical studies in this field. In this study, after explaining the how’s and why’s of the theory development in history of medicine, we address the infrastructures required for theory development atmosphere. By introducing some of these infrastructures, we would evaluate some concerns about the essence of theory development in history of Islamic medicine.
  • M. Avijgan (Md), M. Avijgan (Md) Student, F. Mirzadeh (Md) Page 237
    In some cases, chronic ulcers of soft tissue cannot be treated with conventional treatment methods. In recent years, some alternative methods have been proposed for treatment of such ulcers on the basis of traditional medicine. The current paper is the report of a case of chronic ulcer treatment using Aloe vera gel. The ulcer was caused by car accident, and in spite of using conventional treatments, the injury remained for 60 days without appropriate response to treatment. After this period of time, the patient was treated by A. vera gel dressing, two to three times a day for 42 days. Because of stop in healing process after 42 days, the A. vera gel dressing was discontinued and treatment with potassium permanganate was used. Then, again A. vera gel was employed until achieving complete healing. The stop in healing process raise the question whether A. vera gel is solely effective in complete healing of chronic ulcers or it requires adjuvant therapies.
  • Page 243
    Sabr is a popular plant in Traditional Iranian Medicine, recognized with different names such as Sabara, Fiqara, and Alwa. The leaf dried latex has been identified as Sabr-e-Saqoutari, Sabr-e-Arabi, and Sabr-e-Semenjani. In Traditional Iranian Medicine, Sabr is used as the cathartic of humors of different organs; especially head, stomach, and joints. Considering the botanical description of the plant in traditional medicinal and pharmaceutical resources, Sabr can be complied with Aloe vera L., from the Liliaceae family.
  • H. Kiani (Phd), M. Nimrouzi (Md), M. Parsaei (Msc) Page 247
    During its development by different physician, Islamic medicine has experienced many changes and evolutions. The medicine history in Iran in the post-Islam era had continued its trend, and outstanding physicians were introduced in this school of medicine. One of these physicians is “Emadodin Mahmoud-Ibn Masoud Shirazi,” a great Iranian physician during the Safavid era, who served as the personal physician of Shah Tahmaseb. In the current paper, after proving a brief introduction on the Iranian history of medicine, the scientific character of Emadodin Mahmoud-Ibn Masoud Shirazi is introduced. Moreover, his works are addressed by dividing them into medicine and pharmacy works. The works remained indicate his valuable efforts in diagnosis of Atashak, Afyuneh, Padzahr, Bikh-e chini, and so on. However, a major portion of his works is related to pharmacy. His most important manuscript in medicine is description of Atashak disease, which was then prevalent in Iran. Another important manuscript of Shirazi is writing the first Persian treatise, which was completely about Padzahr.