فهرست مطالب

پژوهشنامه حقوق اسلامی - پیاپی 30 (پاییز و زمستان 1388)
  • پیاپی 30 (پاییز و زمستان 1388)
  • 240 صفحه، بهای روی جلد: 30,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1389/01/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • جعفر کوشا، رحمت الله رضایی صفحه 5
    کلاه برداری مانور متقلبانه برای بردن مال غیر است. به کار بردن وسایل متقلبانه، اغفال مال باخته و تسلیم مال از طرف او جزو ویژگی های خاص این جرم است. جرم کلاه برداری به شکل های مختلفی واقع می شود و قانون گذار به تناسب اهمیت اشکال مختلف این جرم و شخص مرتکب و لطمه ای که این جرم در صورت های مختلف می تواند به جامعه وارد کند برای آن مجازات های گوناگونی در نظر گرفته است. در این مقاله سعی بر آن شده است که ابتدا انواع مجازات های اصلی کلاه برداری در حقوق ایران و فرانسه به شکل یک مقایسه تطبیقی مورد دقت نظر و بررسی قرار گیرد و به شباهت ها و تفاوت های بین این دو نظام حقوقی اشاره گردد و سپس مجازات های تبعی و تکمیلی جرم کلاه برداری در این دو نظام مورد تدقیق قرار گیرد.
    کلیدواژگان: کلاه برداری، مجازات های اصلی، حقوق جزای ایران و فرانسه
  • سیدمصطفی مصطفوی، طیب افشارنیا صفحه 29
    در معاملات و روابط تجاری میان اشخاص تضمین وصول طلب بسیار حائز اهمیت است، لذا افراد در صورت عدم چنین تضمینی هرگز اقدام به انجام معاملات نخواهند نمود. دست یابی به طرق و راه کارهایی جهت ایجاد تضمین برای بستانکاران همواره به عنوان یکی از دغدغه های مهم مطرح می باشد. در این مقاله به بررسی چگونگی امکان رجوع شخص بستانکار به اشخاص متعدد جهت وصول طلب خود در قالب تعدد مسئولیت پرداخت یک دین پرداخته شده است.
    تعدد مسئولیت از یک دین به معنای اخص به آن معنا است، که شخص بدون آن که ذمه اش به دین مالی مشغول بوده باشد، در برابر بستانکار ملتزم به پرداخت آن باشد.
    کلیدواژگان: مسئولیت پرداخت، تعدد مسئولیت عقد ضمان، بستانکار، مدیون، دین
  • محسن ایزانلو، عباس میرشکاری صفحه 53
    ماده 678 ق.م یکی از طرق ارتفاع وکالت را عزل موکل می داند. از مقایسه این ماده با ماده 186 و 954 ق.م این نتیجه حاصل می شود، که وکالت عقد جایز است. در کتب فقهی نیز رای به جواز این عقد داده شده است. ماده 680 ق.م مقرر می دارد، که اراده صرف موکل مبنی بر عزل برای پایان یافتن وکالت کافی نبوده، بلکه وکیل باید از عزل خبردار شود. در این مقاله ابتدا به بررسی سابقه فقهی موضوع سپس به نظر نفوذ یافته در قانون مدنی سپس مبنا و قلمرو حکمی و موضوعی ماده 680 ق.م می پردازیم.
    کلیدواژگان: وکالت، عزل وکیل، ماده 68 ق.م، وکالت در فقه امامیه
  • مهدی چوپانی صفحه 87
    در حقوق جزا جرایم به یک اعتبار به جرایم مشهود و جرایم غیر مشهود تقسیم می شوند. قوانین شکلی ایران در مورد جرایم مشهود، آئین رسیدگی سریع و با حداقل تشریفات دادرسی را پذیرفته اند و قوانین ماهوی نیز به تشدید مجازات و جرم انگاری خاص در مورد جرایمی که به نحو مشهود واقع می شوند پرداخته است. این در حالی است که این نهاد جزایی دارای مبانی فقهی بوده و در فقه امامیه نیز ارتکاب جرایم به نحو مشهود با تعابیری مثل «تجاهر به فسق»، «ارتکاب علنی گناه» و یا «تظاهر به گناه» شناخته می شوند و آثار متعددی هم در باب تشدید واکنش اجتماعی مثل عدم استحقاق سهم الخمس و زکات المال، جواز استخفاف متجاهر به فسق، سقوط عدالت و شهادت متظاهر به منکرات و... بر آنها بار می شود. در رویکرد آئین دادرسی کیفری، «تسهیل» و «تسریع» در تشریفات دادرسی و نحوه رسیدگی به این دسته از جرایم مورد توجه قرار گرفته، حال آنکه «توجه ماهوی به پاسخهای اجتماعی به جرم» خصیصه ی اساسی رویکرد فقهی است که در قالب «پاسخ های اجتماعی شدید و سختگیرانه» و «محرومیت از برخی حقوق اجتماعی» تجلی یافته است. اما وجه شبه ادبیات فقهی و حقوقی را می توان در اصل تاسیس نهاد «جرایم مشهود» به عنوان یک نهاد مستقل و ویژه دانست به نحویکه هم از منظر فقهی و هم از دیدگاه حقوقی، جرایم مشهود به واسطه «ارتکاب علنی» آنها به عنوان یک نهاد خاص با مختصات منحصر به فرد، تاسیس گردیده است.
    کلیدواژگان: جرم، مشهود، تجاهر، تظاهر، فسق، علن
  • حسنعلی موذن زادگان، حسن غلامعلی زاده صفحه 133
    خصیصه کلی بودن قانون و گاه ابهام، اجمال، تعارض و یا سکوت قانون، ضرورت تفسیر را ایجاب می کند. قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری نیز عاری از موارد فوق الذکر نمی باشند. در این مقاله به بررسی مواد این قوانین از حیث نظری با هدف بنیادی و با مطالعات کتابخانه ای صورت گردیده است. در نهایت نتیجه گیری نیز در مقام شک در اراده قانون گذار، ابتدا باید کوشید، تا به اراده اصلی او واقف گردید و هرگاه از این جست وجو مایوس شد، آن گاه چنین شکی را به نفع متهم تفسیر خواهد شد. در اثبات جرم نیز، هرگاه ادله اتهامی ناکافی باشد و یا دلیلی علیه متهم در دست نباشد تا بتوان بر مبنای آن، متهم را محکوم کرد، اصل بر برائت است، که اصولا در این مقام، شک مساوی با عدم اثبات جرم بوده که در این گونه موارد، شک کاملا به نفع متهم خواهد بود.
    کلیدواژگان: تفسیر، مضیق، موسع، شک، تفسیر به نفع متهم، حقوق کیفری
  • علی غلامی، محمدمهدی رحیمی صفحه 149
    سیاست جنایی یکی از مهم ترین شاخه های علوم جنایی است، که بحث های مهمی را به خود اختصاص داده است. تعریف سیاست جنایی و ایدئولوژی های حاکم بر آن با گذر زمان دست خوش تغییرات اساسی و بنیادینی گردیده است و در هر دوره تعریفی کامل و جامع تر نسبت به تعاریف قبلی توسط دانشمندان مطرح علوم جنایی ارائه شده است. مهم ترین مبحث در سیاست جنایی، انتخاب یکی از دو ایدئولوژی سرکوب گرانه(امنیت گرا) و بازپذیری است، که با انتخاب هریک از این دو ایدئولوژی مدیران و تصمیم گیران سیاست جنایی نحوه برخورد کلی خود را با جرائم و مجرمین در جامعه تنظیم می کنند. لذا در این نوشتار سعی بر آن شده است، تا با تبیین سیاست جنایی سرکوب گرانه به زمینه های تمایل مدیران و تصمیم گیران سیاست جنایی به سیاست جنایی سرکوب گرانه و همچنین عوامل موثر در کاهش جرائم به واسطه پیاده نمودن چنین سیاستی در جامعه اشاره شود و در عین حال با اشاره به مدل سیاست جنایی اسلام، دو ایدئولوژی فوق الذکر در قالب دینی مورد نقد قرار گیرد.
    کلیدواژگان: سیاست جنایی، سیاست جنایی سرکوب گرانه، سیاست جنایی بازپذیری، جنبش های سرکوب گر
  • عاصف حمدالهی، بهزاد پورسید صفحه 175
    در شرع مقدس اسلام برای هر فعلی از افعال انسان ها حکمی هست؛ مساله استفاده از رحم جایگزین و انتساب طفل متولد از رحم جایگزین از افعالی است، که باید حکم تکلیفی و وضعی آن مشخص گردد. در این مقاله آن چه مورد تعقیب و نتیجه گیری قرار می گیرد، ناظر بر احکام تکلیفی نیست بلکه به بررسی حکم وضعی طفل متولد از رحم جایگزین در رابطه با توارث و نفقه می شود. از جمله مسائل مهمی که در ارتباط با این موضوع در قلمرو مسائل حقوقی مطرح است، این است که کودک متولد شده در اثر لقاح بعد از فوت پدر، آیا وارث محسوب می گردد و با بقیه وراث درماترک شریک می باشد یا خیر؟ وضعیت ارث جنین منجمد شده نیز از مسائلی است که به مناسبت بحث از توارث کودکان متولد از رحم جایگزین قابل بررسی است. در زمینه نفقه هم مسایلی چند مطرح است از جمله مباحث مهمی که به مناسبت بحث از نفقه طفل متولد از رحم جایگزین قابل طرح است این است که آیا حملی که در رحم مادر جانشین قرار دارد مستحق نفقه می باشد یا خیر؟ سعی ما در این نوشتار بر این است که بر پایه مبانی فقهی- حقوقی و بهره گیری از فتاوی فقها و اندیشه های حقوقی برای سوالات فوق و سوالات دیگری که در این زمینه مطرح است، پاسخ مناسب ارائه نمائیم.
    کلیدواژگان: توارث، نفقه، رحم جایگزین، باروری مصنوعی، مادر جانشین
|
  • Page 5
    Swindling is a fraudulent maneuver for seizing another′s property. Appropriating fraudulent means, cheating the victim, and submitting his property are the particular qualities of this crime. The offence of swindling occurs in various ways and the legislator has predicted different punishments in proportion to the gravity of the types of the offence, the person of the perpetrator, and the extent of the damage that this offence may afflict on the society. The present article first deals with a comparative study of various types of principal punishments of swindling in the law of Iran and France. It continues to refer to the similarities and differences between these two legal systems concerning those punishments. The article then discusses and analyzes the accessory and supplementary punishments of this crime in the two systems.
    Keywords: swindling, principal punishments, criminal law of Iran, France
  • Page 29
    In commercial transactions and relations among people, guaranteeing collection of debt is of high significance. Thus in default of such guarantee, people would not undertake transactions. Finding the ways and mechanisms of creating guarantees towards creditors has always been a great concern for parties to contracts. The article studies the quality of the possibility of the reference of the creditor to various persons towards collecting his debt in the framework of the plurality of liability in paying a single debt. Plurality of liability in its narrower sense means that a person without being under the obligation of a debt is bound to pay to the creditor.
    Keywords: liability of paying, plurality of liability of the contract of guarantee, creditor, debtor, Debt
  • Page 53
    Article 678 of the Civil Code considers removal of the agent one of the ways of termination of agency. A comparison of articles 186 and 954 of the Civil Code leads to the point that agency is a revocable contract. Revocability of this contract is also recognized in Jurisprudential texts. Article 680 of the Civil Code provides that the mere decision of the principal concerning removal is not enough for the termination of agency and the agent should be informed about it. The present article studies the jurisprudential background of the issue, its influence on the relevant articles in the Civil Code, and the foundation and domain of the matter of the law and the matter of the fact of Article 680 in the Civil Code.
    Keywords: agency, removal of the agent, article 680 of the Civil Code, agency in Shiite jurisprudence
  • Page 87
    one categorization, offences in criminal law are divided into flagrant and non flagrant ones. Procedural laws of Iran concerning flagrant offences have adopted quick legal procedures with the minimum formalities. Substantial laws have also dealt with aggravated punishment and particular criminalization concerning flagrant offences. This criminal institution has certain jurisprudential foundations. In the Shiite jurisprudence, flagrant offences are known by expressions such as overtly committing a sinful conduct, open commission of sins, or public commission of sins. Numerous regulations also affect one having committed these offences such as his failure to benefit from a share of Khums and Zakat, permission of disapproving and dishonoring him, extinction of his justice and invalidation of his testimony. In the criminal procedure approach, easy and quick action in dealing with these offences is taken into account. The essential characteristic of the jurisprudential approach is substantial focus on social responses to the offence, a fact being manifested in severe and serious social responses to the offence, and being deprived of certain social rights. However, the common point in the jurisprudential and legal literature is the provision of the institution of flagrant offences as an independent institution. In both jurisprudential and legal approaches, flagrant offences due to their open commission are recognized as an independent institution with unique characteristics.
    Keywords: crime, flagrant, overt commission, sinful conduct, public commission
  • Page 133
    The quality of the general nature of the law, and sometimes ambiguity, obscurity, inconsistency, or silence of the law require the necessity of interpretation. The Islamic Penal Code and the criminal procedural code are affected by the previous problems. The present article proceeds a desk study and theoretical study of the articles of these laws. In case of doubt in the intention of the legislator, first we must try to be aware of his real intention. However if we are desperate in our attempt, we should construe the case in favor of the defendant. In establishing the commission of a crime if the arguments for accusation are not sufficient or there is no evidence against the defendant towards his conviction, the principle of innocence is to be followed. Basically doubts in these cases are equal to failure to establish the crime and are definitely in favor of the defendant.
    Keywords: Interpretation, narrow, broad, general, Doubt, interpretation in favor of the defendant, criminal law
  • Page 149
    Criminal policy is one of the most significant branches of criminal sciences comprising some important issues and discussions. With the passage of time, the definition of criminal policy and the ideologies governing it has undergone fundamental changes. Thus in every stage, a more perfect and comprehensive definition has been presented in comparison to the previous ones by experts in criminal sciences. The most important issue in criminal policy is choosing one of the two ideologies: repressive or rehabilitative. Managers and decision makers in the field of criminal policy would regulate the ways of dealing with offences and offenders in the society based on one of these ideologies. Explaining the repressive criminal policy, the present article studies the causes of tendency of managers and decision makers of criminal policy towards repressive criminal policy. It also deals with the factors affecting reduction of crimes due to the application of such a policy in the society. Furthermore, referring to the model of criminal policy in Islam, the article criticizes the above mentioned ideologies in a religious framework.
    Keywords: criminal policy, repressive criminal policy, rehabilitative criminal policy, repressive movements
  • Page 175
    There is a rule for every act in the holy religion of Islam. The issue of surrogacy and affiliation of the surrogate child is among the issues rules of which should be determined. The present article merely touches the conventional rules of the surrogate child in relation to succession and maintenance. One of the questions here is whether the surrogate child shares the estate after the demise of its father along with other heirs. The issue of the inheritance of the frozen embryo is also among the issues worthy of study due to its relation with the succession of surrogate children. Another issue worthy of discussion is whether the embryo in the womb of the surrogate mother is entitled to maintenance. The present article is an attempt to provide good responses to the above questions and other relevant ones based on jurisprudential and legal foundations as well as juridical views of Muslim Jurisprudents and legal doctrines.
    Keywords: succession, maintenance, surrogacy, artificial insemination, surrogate mother