فهرست مطالب

معماری و شهرسازی آرمان شهر - پیاپی 6 (بهار و تابستان 1390)
  • پیاپی 6 (بهار و تابستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/10/11
  • تعداد عناوین: 12
|
  • معماری
  • سید غلامرضا اسلامی، فرزانه هدفی صفحه 1
    با توجه به تعاریف مختلف از معماری، می توان گفت که معماری سعی در خلق فضا و هویت بخشی به مکان دارد. مجموعه عواملی که در این اهتمام مشارکت دارند، با هماهنگی و همسازی خود به توده و جوهر ماده هویت می بخشند. علی رغم انباشت مفاهیم و وجود دانش های نوین، بناهای امروز هویتی چند ساله داشته و قدمت چندین هزار ساله از آنها رخت بربسته است. ساختمان های کنونی درلایه های مد و سبک مدفون شده و اعتبار فضایی اندکی دارند. افزون بر این ادعا و علی رغم پیشرفت های شتاب آلود فناوری، با وقوع رویدادها و سوانح طبیعی و مصنوعی، مشاهده می شود که مقادیر زیادی از بناهای نوساز و کلنگی به تلی از خاک بدل می گردند.
    براساس بررسی ها و مباحث مطرح شده در محافل علمی می توان چنین استنباط نمود که یکی از عمده ترین عوامل عدم خوانایی و بی ثباتی در فضای معماری امروز، تفکیک مفهوم معماری و علوم مهندسی ساختمان، به خصوص مهندسی سازه، از یکدیگر است که با وقوع انقلاب صنعتی و تخصصی نمودن دانش ها این جدایی صورت پذیرفته، حال آنکه به زعم برخی متخصصین، معماری یکی از رشته هایی است که به دلایل ماهیتی در آن تف کیک علم، هنر و سازه ممکن نبوده و تلاش در این مورد سبب خواهد شد تا زخمی موحش بر پ کیر کالبدی بنا وارد شود.
    کنکاش در موضوع فوق و مشاهده نتایج ساخت و ساز کنونی، لزوم پردازش به تعامل و تبیین ارتباط میان معماری و سازه را روشن ساخته و خواستار زمینه های مطالعاتی غنی تر در بستر معماری است. این مقاله ضمن ارائه تعاریفی از فضای معماری و سازه، به نقش ارتباطی سازه در معماری و فضای ساختاری بنا از منظر مدل بکس 1976 نیز می پردازد.
    کلیدواژگان: معماری، سازه، تعامل سازه و معماری، مدل بکس
  • طراحی شهری
  • جهانشاه پاکزاد، الهام سوری صفحه 13
    طراحی شهری فعالیتی است میان رشته ای که هدف اصلی آن خلق و احیای کیفیت محیط شهری است. دامنه فعالیت این حرفه محدود به اوقات روز نمی شود و شب هنگام را نیز دربر می گیرد. با توجه به اینکه شهرهای امروزی تبدیل به مکان هایی شبانه روزی شده اند، ضرورت توجه به کیفیت محیط شبانه از سوی طراحان شهری امری بدیهی است.
    نورهای مختلفی که از طریق نورپردازی، شب هنگام عناصر شهری را روشن می سازد، بسته به آنکه با چه رنگی، از چه جهتی و با چه شدتی تابیده شود، تاثیرات کیفی متفاوتی در فضا ایجاد می کند. لذا، منظر شبانه به عنوان جزیی جدانشدنی در طراحی فضاهای شهری باید به طور همزمان با سایر بخش ها توسط طراحان شهری مورد طراحی قرار گیرد. در غیر این صورت دخالت صرف مهندسین روشنایی ممکن است تهدیدی برای شخصیت فضا محسوب گردد.
    البته طراحان شهری به عنوان متولیان کیفیت محیط به منظور دخالت در این امر نیازمند کسب حداقل دانشی در ارتباط با نورپردازی شهری می باشند. آگاهی از ابزارها و روش های نورپردازی شهری نخستین گام در جهت دخالت طراحان شهری در امر نورپردازی است. پژوهشگران این مقاله جهت اطلاع از انواع روش های نورپردازی، به بررسی و جمع بندی اطلاعات منابع مختلفی که تاکنون در ارتباط با انواع روش ها و تکنیک های مختلف نورپردازی اظهار نظر کرده، پرداخته اند. نتایج این مطالعات حاکی از آن است که به طور کلی انواع حالت های نورپردازی ناشی از تغییر سه مولفه اصلی نورپردازی یعنی هدف نورپردازی، ویژگی های منبع نور و موقعیت آن می باشد. در هر طرح نورپردازی شهری بسته به اینکه چه عنصری از فضا به چه نوع نوری و از چه زاویه ای نورپردازی شود، کیفیت و حالت متفاوتی ایجاد می شود که آشنایی با آنها توسط طراحان شهری امری ضروری است. این مقاله به بررسی انواع حالت های نورپردازی شهری و موارد کاربرد آن پرداخته و با ارائه نمونه ای موفق از طرح های نورپردازی شهری، بهترین روش نورپردازی را معرفی نموده است.
    کلیدواژگان: نورپردازی شهری، روش های نورپردازی شهری، تکنیک های نورپردازی شهری
  • سینا رزاقی اصل صفحه 21
    حوزه حرفه ای در کنار حوزه تحصیلات دانشگاهی از اهمیتی به مراتب بیشتر به لحاظ توسعه رشته ای برخوردار می باشد. هدف از این نوشتار، ارائه دادن ایده ها و راهکارهایی برای افزایش تطابق پذیری دانشجویان رشته های حرفه مبنا، هنگام مواجه با بازار کارحرفه ای است. رشته طراحی شهری به عنوان مثال در این مقاله مورد مداقه قرار می گیرد. از آنجا که بستر وقوع تحولاتی همچون جهانی شدن و تکنولوژی دیجیتالی، همانند سایر حوزه های دانشی مرتبط با محیط مصنوع، برای نخستین بار در عرصه عملی فراهم می گردد، از این رو دانش عملی نسبت به دانش نظری از اولویت بیشتری در رشته های حرفه مبنا همچون طراحی شهری و معماری برخوردار است. این موضوع یعنی تداوم یادگیری دانش عملی پس از فارغ التحصیل شدن دانشجویان، واجد اهمیت ویژه ای برای موفقیت کار حرفه ای می باشد و در شرایط کنونی در بسیاری از کشورهای درحال توسعه از جمله ایران، فقدان آن به روشنی مشهود است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که از طریق بکارگیری آموزش کار مبنا، می توان توانایی تطابق پذیری افراد را در مواجهه با ماهیت مبهم و نظریه ساز حوزه حرفه ای، تقویت و ارتقاء بخشید.
    کلیدواژگان: یادگیری کارمبنا، نظریه و عمل، دانش عملی، طراحی برنامه آموزشی
  • مهران علی الحسابی، منا جباری صفحه 27
    امروزه بحرانهای گوناگونی شهرهای ما را تهدید می نمایند و انسجام شهری در معرض اغتشاش و بی سامانی قرار گرفته است. وحدت و هویت شهری که از مشخصه های ویژه شهرسازی کهن ماست- کم کم به بوته فراموشی سپرده می شود. آشفتگی و عدم انسجام ساختار شهر با گسترش شبکه ارتباطی سواره و تسلط خودرو در شهرهای ما به حدی افزایش یافته که زندگی اجتماعی و آئین شهروندی بیش از گذشته در معرض خطر قرار گرفته و انسان مداری و مقیاس انسانی را تحت الشعاع خود قرار داده است. سواره ها و پیاده ها در کشمکشی دائمی در تمامی عرصه های شهری درگیر شده اند. نیازهای جدید باعث تغییر ساختار شهرها شده و فرصت انطباق ساختار قدیم با عملکرد جاری از شهرها گرفته شده است، و به تدریج باعث تضعیف ساختار و استخوان بندی شهر شده و در نهایت انتظار جدایی و تکه تکه شدن آن می رود. از همین رو ساماندهی نظام حرکتی و ساختار فعالیت های شهری به طور موازی و هماهنگ، و به نحوی که مسیرهای حرکتی شهر به صورت یک کل منسجم و یکپارچه عمل نماید و ادراک شوند، کاملا ضروری است.
    با توجه به اهمیت نقش عناصر و پیکره های ساختاری شهر در انسجام فضایی-کالبدی بافت شهری، این مقاله قصد دارد مفهوم استخوان بندی را با تاکید بر عناصر راه و میدان تبیین نماید و تاثیر این ویژگی را در ایجاد یک ساختار منسجم در شهر مورد نظر قرار دهد. رویکرد این پژوهش، ارائه نوعی روش شناسی در تحلیل استخوان بندی، بر پایه مطالعه و تحلیل محتوی ادبیات طراحی شهری و معماری در این زمینه می باشد. چارچوب مقاله بر اساس مفهوم راه و میدان شکل گرفته و به وسیله تحلیل های تصویری و توصیفی مورد ارزیابی قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که عرصه های اصلی شهری در قزوین جهت تجدید حیات اجتماعی شهری و انسجام کالبدی، در کدام نقاط واقع شدند و در راستای تقویت و کارایی بهتر آن ها به ارائه راهکار می پردازد.
    کلیدواژگان: استخوان بندی، احیاء، ارتباط، راه، میدان
  • برنامه ریزی شهری
  • نصرالدین الیاس زاده مقدم صفحه 35
    الگوی برنامه ریزی جامع که پایه های نظری و تئوریک آن بر اساس نظریات پاتریک گدس 1 و ابرکرامبی 2 در اوایل قرن بیستم بنا نهاده شده است، پس از جنگ جهانی دوم و در پی نیاز به گسترش بی رویه و نیز بازسازی ویرانی شهرهای پس از جنگ مطرح شد. اما، از همان اوایل به دلیل مبنای فلسفی ثابت، انعطاف ناپذیری و عدم شفافیت در نظر و گرایش بیش از حد به اندیشه هندسی و کالبدی و عدم توجه به مسائل اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی در عمل مورد انتقاد جدی در خاستگاه خود یعنی اروپا و آمریکا قرار گرفت. طولی نکشید که این الگو توسط رویکردها و الگوهای جدید از جمله رویکرد سیستمی و سپس برنامه ریزی راهبردی جایگزین شد. در حالی این جایگزینی در دهه 1960 میلادی اتفاق افتاد که در کشور ما هنوز بعد از گذشت بیش از نیم قرن از اتمام این الگوی برنامه ریزی در غرب، پارادایم اصلی در تهیه طرح های توسعه شهری محسوب می شود. هدف اصلی این مقاله امکان سنجی جایگزینی طرح های ساختاری- راهبردی با طرح های جامع شهری با رویکردی تطبیقی است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی است و تحقیق با استفاده از مطالعات اسنادی، مرور متون جهانی و یافته های حاصل از بررسی نتایج عینی و کالبدی- فضایی طرح های جامع شهری انجام شده است. نتایج نشان می دهند که اولا الگوی برنامه ریزی جامع با توجه به نقص های اساسی که هم در مبانی نظری و هم در عرصه عمل توسعه شهری دارد فاقد کارآیی و کفایت لازم برای هدایت تحولات توسعه شهری است و دوما رویکرد راهبردی بر اساس انعطاف پذیری، مبانی مشارکتی و آینده نگری، توان و ظرفیت لازم برای برنامه ریزی مطلوب و بهینه توسعه شهری در کشور را داراست.
    کلیدواژگان: الگوی برنامه ریزی جامع شهری، الگوی برنامه ریزی راهبردی، امکان سنجی، مطالعه تطبیقی، ایران
  • احمد پوراحمد، فرانک سیف الدینی، زیبا پرنون صفحه 49
    امروزه شناخت روند تغییرات کاربری زمین و عوامل اثرگذار بر آن از مباحث مطرح و مهم در برنامه ریزی شهری می باشد. در این پژوهش به بررسی نحوه اثرگذاری عامل مهاجرت بر تغییرات کاربری اراضی شهر اسلامشهر پرداخته شده است. با این هدف که شناخت و تحلیل منطقی و روشنی از مسائل پویا و متغیر شهر اسلامشهر به عنوان یکی از بزرگترین مهاجر شهرهای جهان ارائه شود روش تحقیق روش توصیفی - تحلیلی، روش جمع آوری اطلاعات روش اسنادی و میدانی و ابزار مورد استفاده، نرم افزارهای ENVI و GISوعکس های هوایی و تصاویر ماهواره ای شهر اسلامشهر می باشد. برای استخراج نقشه های کاربری اراضی از عکس های هوایی، پس از عملیات زمین مرجع کردن 1 از روش رقومی سازی دستی و از تصاویر ماهواره ای نیز پس از تصحیح هندسی 2 از روش حداکثر احتمال 3 در محیط نرم افزار ENVIاستفاده شده است و برای سنجش صحت نقشه های استخراجی، ضریب کاپا برای هر یک محاسبه گردید. نتایج تحقیق نشان دهنده اثرگذاری عامل مهاجرت بر تغییر کاربری کشاورزی و فضای سبز و تبدیل آنها به کاربری های شهری، به ویژه کاربری مسکونی و سپس کاربری حمل و نقل در اسلامشهر بوده است. لذا با توجه به اهمیت کاربری های کشاورزی و فضای سبز از نظر اقتصادی، زیست محیطی و... و همچنین مهاجرپذیر بودن این شهر و ادامه روندهای مهاجرتی، پیشنهاداتی برای حفاظت از این کاربری ها و اتخاذ تدابیر مناسب جهت کاهش آثار منفی ناشی از ورود مهاجران جدید ارائه گردیده است
  • علی اکبر تقوایی، محمدرضا پورجعفر، مصطفی حسین آبادی، حسین ریاحی مدوار صفحه 63
    مدیریت و تامین آب شهری، همواره یکی از دغدغه های اصلی مدیران و برنامه ریزان شهری بوده است. شناخت تقاضای آب شهری و عوامل موثر بر آن، از مولفه های مهم در مدیریت و کنترل مصرف آب شهری محسوب می شود. در تحقیق حاضر مدلی خبره برای پیش بینی تقاضای آب شهری ایلام با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی توسعه یافته است. مدل خبره، مبتنی بر عوامل موثری است که از درآمد سالانه (x1)، ناحیه مصرف(x2)، عرصه(x3)، اعیان((x 4، بعد خانوار(x 5)، تعداد شیر آب منزل(6 x)، قیمت سالانه آب(7x) به عنوان متغیرهای پیشگوی تقاضای آب مسکونی شهری سالیانه (AURWD) به عنوان متغیر خروجی استفاده می نماید. با استفاده از مجموعه داده های گردآوری شده و پیش پردازش آنها، ساختار بهینه مدل خبره بدین صورت بدست می آید: 3 لایه با 7 نرون در لایه ورودی، 10 نرون در لایه مخفی و یک گره در لایه خارجی که از تابع فعال سازی تنسیگ 2 استفاده میکنند. مقایسه کمی و کیفی نتایج مدل خبره با مقادیر مشاهده شده با استفاده از شاخص های آماری ضریب همبستگی 3 (R2) و مربع میانگین ریشه (RMSE)و آزمون های گرافیکی، نشان داد که مدل خبره شبکه عصبی مصنوعی (ANN) 5 کارایی خوبی در پیش بینی تقاضای آب مسکونی شهری سالیانه دارد، همچنین یک معادله رگرسیون خطی چندگانه (MLR)6 برای برآورد تقاضای آب مسکونی شهری سالیانه با استفاده از عوامل موثر ارائه شده است. مقایسه معادله AURWD-MLR با AURWD-ANN نشان داد که مدل خبره بر پایه شبکه عصبی مصنوعی از کارآمدی بیشتری برخوردار است. مدل خبره توسعه یافته در این تحقیق به عنوان کی پشتیبان تصمیم خبره، می تواند توسط برنامه ریزان و مدیران شهری مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: مدل خبره، تقاضای آب شهری، فاکتورهای موثر، شبکه عصبی مصنوعی، شهر ایلام
  • فرشته حبیب، حسنعلی لقایی، محبوبه جامعی فرد، حسین موسوی فاطمی صفحه 75
    امروزه در کشور ما بر اساس نیاز زنان در پایتخت و بسیاری از شهرهای بزرگ، اقدام به احداث پارک های موضوعی ویژه آنان شده است. در بررسی کلی مشاهده شده است که اکثر این طرح ها فاقد برنامه راهبردی مختص پارک بانوان می باشد. به طوری که صرفا با محصور نمودن برخی از باغ ها و پارک های قدیمی، نام پارک بانوان بر آنها نهاده اند و حتی تلاشی برای استانداردسازی آنها به صورت پارک متعارف به عمل نیامده است. این موضوع به عنوان جریانی نو در دهه اخیر در ایران، با دیدگاه های متفاوتی مطرح شده است و فقدان مطالعات علوم اجتماعی در آن مشهود می باشد که لازمه آن، بررسی طراحان و برنامه ریزان به صورت چندجانبه نگر می باشد. از این رو شایسته است موضوع را با اهداف کلی اجتماعی، فرهنگی، تفریحی، بهداشتی و اقتصادی به صورت جامع مورد مطالعه قرار داد.
    از آنجایی که تمامی این اهداف، در آسایش زندگی اجتماعی بانوان موثر بوده و کمبود هر یک از آنها نیازهای روحی، روانی و جسمی به دنبال خواهد داشت، لذا این مقاله، بررسی اهداف و مولفه های مربوطه را به روش نیازسنجی و مطالعات تحلیلی ارائه می نماید. از بررسی نتایج سوالات پرسش نامه و توزیع درصد پاسخگویان بر اساس نمودارهای شاخص، جمع بندی ادارک بانوان از یک پارک اختصاصی و خواست های آنان استخراج شد و بدین شکل برنامه ریزی و طراحی در پارک بانوان بر اساس دیدگاه های فرهنگی، اجتماعی- مشارکتی، فراغتی- تفریحی، بهداشتی و اقتصادی به عنوان یک بستر مناسب، جهت ارتقاء سطح کیفی زندگی اجتماعی بانوان، مناسب دیده شد.
    پارک بانوان عرصه ای برای فعالیت های فرهنگی، اجتماعی- مشارکتی، فراغتی- تفریحی، بهداشتی و اقتصادی، مبتنی بر ارزش های اجتماعی - فرهنگی بانوان در هر جامعه ای می باشد. لذا، برنامه ریزی و طراحی در این پارک ها می بایست زمینه ساز شکوفایی،بالندگی، ایجاد حس اعتماد به نفس و مشارکت و نیز اشتغال برای بانوان باشد.
    کلیدواژگان: پارک موضوعی، بانوان، جامعه، ارزش های فرهنگی
  • محمدرضا حق جو، اکبر سرداری زنوز صفحه 87
    طراحی شیوه مواجهه با هر پدیده ای متناسب با ماهیت و چیستی آن در عرصه ای چند سطحی صورت بندی می شود.
    مساله برنامه ریزی در این پژوهش مواجهه با مهمترین پاره کلانشهری یعنی مراکز تاریخی آنها بوده که ماهیتی پیچیده، متنوع و البته گاها به ظاهر متناقض دارد و این در حالیست که به شدت تحت تاثیر نیروهای خارجی قرار دارد. طبیعی است طراحی شیوه مواجهه نیز به همان میزان از پیچیدگی فزاینده ای برخوردار است.
    این گونه مناطق از یک سو تاریخی بوده، از سویی مرکز شهر است و از سوی دیگر مرکزیت کلانشهری را بر عهده گرفته است.
    تاریخی بودنش رویکرد حفاظت، مرکز بودنش رویکرد تقویت و توسعه را و در نهایت مرکزیت کلانشهریش نیز ضرورتهای نوین و خاص توسعه کلانشهری و در نهایت نیازهای ناشی از تقویت روابط فراشهری و حتی فراملی را در محیطی رقابتی مطرح می سازد.
    این پژوهش سعی دارد تا با استفاده از ساختار کلان مدل طراحی استراتژی توسعه شهری(2) بتواند جایگاهی شایسته برای مرکز تاریخی کلانشهرها در محیطی ایرانی (شهر تبریز) فراهم نماید. هدف نهایی، آفرینش مرکز تاریخی کلانشهری است که ارزشها و میراث خود را در جریان حیات واقعی خود مبدل به ثروتی انکار ناپذیر سازد و مبتنی بر آن دخیل سازد، عملکردهای برتر کلانشهری را بپذیرد و ظرفیت و آمادگی لازم را برای مواجهه با آینده و محیط خارجی در جهت افزایش توان رقابتی و بهره وری از توان بسیار بالای مرکز کلانشهری بر مبنای رفتارهایی شهروند مدار، بوم محور و مبتنی بر ارزشهای پایداری ایجاد نماید.
    کلیدواژگان: مرکز تاریخی کلانشهرها، استراتژی توسعه شهری، حفاظت تاریخی، ماهیت کلانشهری، چشم انداز توسعه شهری، مرکز تاریخی تبریز
  • مرتضی خلیلی، سمانه جلیلی صدرآباد، حسن خاکسار صفحه 97
    در برنامه ریزی حمل و نقل به منظور تحلیل تقاضای سفر، به برآورد تعداد سفرهای تولید و جذب شده پرداخته می شود. در این مقاله با توجه به اهمیت فضاهای سبز شهری به ویژه پارک ها، با در نظر گرفتن مبانی برنامه ریزی حمل و نقل، به شناسایی عوامل موثر در جذب سفر پارک ها پرداخته شده است. در همین راستا پارک های ارغوان، فدک)پارک ناحیه ای(و عطرسیب)پارک منطقه ای(در شهر باقرشهر واقع در استان تهران مورد مطالعه قرار گرفته است و برای هر یک از این پارک ها مدل جذب سفر جداگانه ای ارائه شده است. این مدل ها با استفاده از رگرسیون خطی استاندارد و با درنظر گرفتن آزمون های لازم کنترل گردیده اند. بدین منظور از آماره های تلرانس، دوربین واتسون و کولموگروف - اسمیرنوف استفاده شده است. تمامی آزمون ها نکویی برازش مدل های رگرسیونی محاسبه شده را تایید می کنند. با مقایسه عوامل موثر در جذب سفر پارک های ناحیه ای و منطقه ای، می توان اینگونه نتیجه گیری کرد که با بالا رفتن هزینه های ماهانه زندگی، افراد کمتر به پارک های منطقه ای می روند. افراد مجرد بیشتر به پارک های ناحیه ای و افراد متاهل به پارک های منطقه ای می روند و بیشتر بعد از ظهر و شب را برای رفتن به پارک انتخاب می کنند. مراجعین به پارک های منطقه ای تمایل دارند که زمان بیشتری را صرف کنند تا به پارک بهتری بروند. افراد مسن تر تعداد روزهای بیشتری به پارک های ناحیه ای می روند در صورتی که این متغیر در پارک های منطقه ای صدق نمی کند. زیرا آن ها توانایی کمتری دارند که به پارک های منطقه ای بروند. بنابراین، با توجه به عوامل موثر در مدل می توان به این نتیجه رسید که عامل اجتماعی مانند وضعیت تاهل، عوامل اقتصادی مانند وضعیت شغلی و میزان هزینه های ماهانه خانوار و عواملی مانند زمان و امکانات، همگی در میزان سفرهای جذب شده به پارک های شهری موثر هستند.
    کلیدواژگان: پارک شهری، مدل سازی، جذب سفر
  • مجتبی رفیعیان، آرمان فتح جلالی، هاشم داداشپور صفحه 107
    رشد شتابان و فزاینده شهرنشینی و در پی آن، افزایش جمعیت شهرها، پیامدهای مختلفی را در زمینه های گوناگون به دنبال داشته است. از جمله مهمترین این پیامدها می توان به افزایش مصرف و تقاضا برای منابع انرژی اشاره نمود، که خود از دو جنبه محدود بودن منابع انرژی مورد مصرف و آلودگی های زیست محیطی ناشی از مصرف سوخت های فسیلی قابل تامل است. در همین راستا، فراگیر شدن آگاهی های عمومی نسبت به جنبه های یاد شده و سایر جنبه های شهرنشینی، سبب شد تا رویکردهای نوینی نظیر توسعه پایدار، نوشهرسازی و غیره در شهرسازی ظهور یافته و اهمیت و توجه به بحث انرژی را در شهرسازی بیش از پیش آشکار نماید. مفهوم انرژی در شهر، با مولفه های برنامه ریزی و طراحی شهری در دو سطح کلان و خرد ارتباط مستقیم داشته و با تغییر آنها، میزان مصرف انرژی نیز تغییر خواهد کرد. یکی از این مولفه های مهم، ویژگی های کالبدی ساختمان است که بر میزان مصرف انرژی در این بخش مهم، با سهم 40 درصدی از کل انرژی مصرفی در شهرها، تاثیر می گذارد. تاکنون مطالعات بسیاری در زمینه ارتباط میان اجزاء معماری ساختمان و کاهش مصرف انرژی صورت گرفته، ولی تحقیقات کمی به خصوص در کشور ما در زمینه ارتباط میان شهرسازی و انرژی انجام شده است. در این مقاله، ابتدا بنیان های فکری و تحقیقات مختلف صورت گرفته در زمینه انرژی و شهر مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته، سپس مولفه های موثر برنامه ریزی و طراحی شهری بر میزان مصرف انرژی در شهر به طور خلاصه بررسی شده و در نهایت با تمرکز بر بخش ساختمان، دستورالعمل هایی جهت کاهش مصرف انرژی در ساختمان های مسکونی ارائه گردید. در مرحله بعد، برای 35 هکتار از اراضی شهر جدید هشتگرد، سه سناریوی پیشنهادی ارائه شد و در انتها نیز با اندازه گیری شاخص های انرژی ساختمان توسط نرم افزارهای Ecotect، میزان مصرف انرژی ساختمان های سناریوهای مختلف ارزیابی شد. یافته های تحقیق نشان می دهد که با اعمال تغییر در فرم، تراکم، جهت گیری و ارتفاع ساختمان های مسکونی، می توان تا حدود 45 درصد از میزان مصرف انرژی ساختمان کاست.
    کلیدواژگان: توسعه پایدار، کارایی انرژی، بلوک های مسکونی، شهر جدید هشتگرد
  • محمدمهدی عزیزی، محمد ابویی اردکان، نسرین نوری صفحه 117
    مقاله حاضر با هدف بررسی تاثیر قوانین و مقررات شهری بر تحقق مدیریت یکپارچه شهری در مجموعه شهری تهران انجام گرفته است. به این منظور، ابتدا مفاهیم مدیریت شهری و مدیریت یکپارچه شهری بررسی شده و جایگاه قوانین و مقررات در مدیریت شهری بر مبنای ادبیات پیشین مشخص می گردد. برای پاسخ دادن به سوال های اصلی تحقیق، از رو یکرد آمیخته استفاده شده است. در رویکرد آمیخته، با بهره گیری از روش های موردپژوهی) کیفی(و پیمایش)کمی(، داده های مورد نیاز برای تحقیق گردآوری شده است. در مقاله حاضر، داده های حاصل از پرسش نامه های توزیع شده با استفاده از آزمون های آماری کولموگروف- اسمیرنوف، t تک نمونه ای و زوجی و تحلیل واریانس ANOVA)) تجزیه و تحلیل گردید. یافته های تحقیق نشان دهنده تاثیر قوانین و مقررات برمدیریت یکپارچه شهری در وضعیت موجود و وضعیت مطلوب، و شکاف معنی دار میان وضعیت موجود و مطلوب است. همچنین این یافته ها نشان دهنده تاثیر عوامل عملکردی، ساختاری و سازمانی بر مدیریت یکپارچه شهری در وضعیت موجود و وضعیت مطلوب و شکاف معنی دار میان وضعیت موجود و مطلوب می باشد. در انتهای مقاله، به بحث در مورد اهمیت قوانین و مقررات در مدیریت یکپارچه شهری پرداخته شده و راهکارهایی شامل ایجاد نظام مدیریت مجموعه شهری تهران و کاستن از تفرق سیاسی و عملکردی موجود، تدوین قانون ویژه مدیریت و برنامه ریزی مجموعه شهری تهران و به کارگیری یک رویکرد جامع در تدوین قوانین شهری، ارائه می شود.
    کلیدواژگان: قوانین شهری، مدیریت شهری، مدیریت یکپارچه، مجموعه شهری تهران، رو یکرد آمیخته
|
  • Seyed Gholamreza Islami, Farzaneh Hadafi Page 1
    Architecture, regarding its various definitions, attempts to create space and give identity to place. The factors involved in this effort, identify the mass and essence of object through their harmony and cooperation. Despite the accumulation of concepts and new knowledge, today's buildings mostly have old identity and their antiquity of thousands of years has vanished. Today's buildings are buried under the layers of style and fashion and have poor spatial merit. Moreover, despite of rapid technological advancements many buildings are easily destroyed by natural and non-natural disasters that large amount of new buildings, and pick become to hill of soil. Based on surveys and discussions in scientific societies, it can be concluded that one of the main factors of instability and lack of readability in contemporary architecture is separation of architecture concept and building engineering, especially structural engineering happening in Industrial Revolution and specialization of knowledge, however, Architecture is such knowledge that separating science, art and structure from each other is naturally impossible. This effort will lead to a horrible wound on the physical body of building. Investigating the issue and observing of the results of current constructions, makes the necessity of addressing the interaction and expression of the integrated relation of architecture and structure, clear and seeks to define richer study fields in architecture. This paper along with presenting definitions of architectural space is to focus on the role of structure on architecture and structural space from the perspective of Bax model of design process.
    Keywords: Architecture, Structure, Architecture, Bax Modeling, Architectural Structure, Architectural Space
  • Jahanshah Pakzad, Elham Sori Page 13
    Urban Design is multi-disciplinary activity and its goal is creation and revival of urban environment quality. Its activity range is not limited to daytimes, and it includes night times. Contemporary cities have been turned to 24 hours places; accordingly, it is obvious that urban designer must engage to night environment quality. Night time, various lightings that light urban element makes various qualitative affects in spaces, according to its color, direction and its illuminant. So, nightscape must be designed simultaneously with other parts by urban designers as an inseparable part in urban spaces design. Otherwise, only illumination engineering interference may threaten character of space. Urban designers as environment quality responsible, certainly, must get some knowledge about lighting. First step of urban designer’s interference in urban lighting is awareness of lighting techniques and its tools. In order to awareness of lighting techniques kinds, the researchers of this article attempt to accumulate various references of knowledge about lighting techniques and methods. This findings show that all kinds of lighting styles are due to three component of lighting change: lighting object, light source characteristics and its position. In every urban lighting plan, quality and style of lighting depend on element, light, angle and direction has been lighted. It is essential for urban designers accustom about this. This article study urban lighting styles and their usage cases, and introduce best method of lighting with present successful case of urban lighting.
    Keywords: Urban Lighting, Urban Lighting Methods, Urban Lighting Technique
  • Sina Razzaghiasl Page 21
    Practice domain in parallel with academic domain, has an important role in career development. The main goal of this paper is presenting ideas and solutions for enhancing the adaptability of students graduating in career-based fields confronting professional areas. The urban design discipline has been emphasized in this paper. The identified themes such as globalization and Digital technology achievements like other domains of built environment knowledge, probably first appeared as problematic for practitioners rather than educators; this would be consistent with common understandings that practice knowledge (rather than theory knowledge) is a priori in professional, practice based disciplines such as urban design & architecture. It is inevitable, especially in Iran Condition that the knowledge required to participate in the life-world of practice following graduation is emergent, and probably non-learning, prior to engagement with practice. The findings of this research promote undergraduate education that is conceptualized and implemented, through critical work-based teaching and learning strategies, to prepare people to adapt to the ambiguous, knowledge-building nature of practice.
    Keywords: Work, based Learning, Theory, practice, Practice Knowledge, Curriculum Design
  • Mehran Alalhesabi, Mona Jabari Page 27
    Today, the various crises threaten our cities; urban cohesion has been exposed to disorder. Urban identity and unity-is one of the special characteristics of our ancient urban planning and designing-little by little have been forgotten. Confusion and lack of urban structure cohesion with street network expansion and dominance of cars in our cities are increased so dramatically that social life and citizenship laws put at risk over the past and cover anthropocentric and human scale. Autos and pedestrians are always involved in all urban fields. New needs change cities structure and take opportunities to adapt the old structure with the current operation of cities, they gradually weaken structure of the city and finally, they are expected separation and fragmentation. Therefore, it is absolutely necessary to organize transportation system and structure of urban activities in parallel and coordinately as the urban pathways act like an integrated whole and be perceived. Considering role importance of elements and structural statue of city in physical-spatial integration of urban context, this paper aims to explain the concept of structure, with emphasis on road and square elements and impact of this character on creating a coherent structure in the city are considered. Approach of this research provides a methodology in the analysis of structure based on studying and analyzing of architecture and urban design literature that framework for assessing the environmental quality that have formed based on concept of road and square and present it by descriptive and picture analyses. Research findings identify the main areas in Qazvin city that ensure social revival of city, and its physical integration, and provide solutions in order to their better enhance and performance.
    Keywords: Structure, Revival, Communication, Way, Square
  • Nasroddin Elyaszadehmoghadam Page 35
    Comprehensive planning model that its theoretical foundations are based on the ideas of Patrick Geddes and Abercrombie has been built in the early twentieth century, after World War II and following the need to indiscriminate expansion and reconstruction of devastated cities after the war were considered. But from the very beginning because of the fixed and rigid philosophical basis and lack of transparency in idea and too much trends in geometrical and physical thinking and no attention to economic and culturalsocial issues in the practice were criticized in its origins, in Europe and America. This pattern by the new model and approach such as systematic approach and then strategic planning was replaced very soon. this substitution occurred in the 1960s while our country still apply it more than half of century after the completion of this pattern in the West planning paradigm in urban development plans. The main goal of this article is feasibility of replacement strategic-structural plans with comprehensive plans by comparative approach. The research method of this paper are descriptive, analytical and studies was done by using documents, reviewing the global literature and findings are obtained from surveying objective, physical and spatial results of comprehensive plans. results show that first, comprehensive planning model with attention to fundamental flaw in the theoretical principles and practice in urban development have the lack of efficiency and competence lead to the transformation of urban development and secondly, strategic approach based on the flexibility of the foresight and participative Foundations have necessary capacity for optimum and proper planning of urban development in the country has improved.
    Keywords: Urban Comprehensive Planning, The Pattern of Strategic planning, Feasibility, Comparative Study, Iran
  • Ahmad Pourahmad, Faranak Seifoddini, Ziba Parnoon Page 49
    Nowadays identification of the process of land use changes and its effective factors on it is considered as the important issues of urban planning. This research examine the effects of migration on land use changes in Islamshahr City aiming at finding a clear and logical identifying and analyzing of the dynamic and variable issues of Islamshahr City as one of the largest immigrant cities. The research methodology is descriptive and analytical; the relevant data was collected through documents and field methods. The tools used in this research are ENVI and GIS software packages, aerial photographs and satellite images of Islamshahr City. To extract land use maps from aerial photographs, handheld digital method have been used after georeferencing operations and satellite images have also been used after geometric correction through maximum likelihood methods in ENVI Software. Kappa coefficient has been calculated to assess the accuracy of the extracted maps. The results indicate that immigration has changed the use of agriculture and green space lands and converted them to urban use especially residential and transportation in Islamshahr City. Considering the importance of agriculture and green space land uses in terms of economic, environmental and etc. in addition to immigrants accepting of these cities and continuing immigration process; some recommendations have been presented to protect agriculture and green space land use and taking appropriate measures to reduce negative effects caused by the arrival of new immigrants in Islamshahr City.
    Keywords: Land Use, Agriculture, Green Space Use, Migration, Islamshahr
  • Aliakbar Taghvae, Mohamadreza Pourjafar, Mostafa Hosseinabadi, Hossein Riyahimodvar Page 63
    Water supply and its management for cities have been the main concerns of urban mangers and planners. The recognition of the amount of water demand and its related effective factors are treated as the important parameters in managing and controlling of urban water consumption. In this study, an expert model for predicting annual water demand using Artificial Neural Network (ANN) has been developed for water supply of the City of Ilam. The input parameters of the model as predictive variables are: Annual Income(X1), Consumption Zone(X2), Area(X3), building area(X4), Family size(X5), Number of valves(X6), and Annual water price(X7). The output parameter is Annual Urban Residential Water Demand (AURWD). By using the collected data and their preprocessing, an optimum structure of the expert model was derived. This was composed of: 3 layers with 7 neurons in the internal level, 10 neurons in the hidden level; and one node as the external layer in which Tansing activating function has been utilized. The comparisons of quantitative and qualitative results of the expert model with the observed quantities based on statistical criteria R2, RMSE and graphical tests indicate that ANN has been effectively implicated in AURWD prediction. Also by using the effective factors, a Multi Linear Regression (MLR) equation for AURWD has been developed. Comparisons of AURWD-MLR equation results with the expert model of AURWD-ANN show the superiority of expert system based on ANN to MLR equation. Therefore, the developed expert model in this study, AURWD-ANN, can be used as an expert decision support system by urban managers and planners.
    Keywords: Expert System, Urban Water Demand, Effective Factors, Artificial Neural Network, Ilam City
  • Fereshteh Habib, Hasanali Laghae, Mahbobeh Jameifard, Hossein Mosavifatemi Page 75
    Today, in capital and many other big cities in our country, thematic parks are constructed based on women’s needs. A general review features out that most of these projects lack strategic plan for women’s park, so that some old parks and gardens are enclosure by high walls and even no attempts are made to standardize them as common parks. The same subject is being considered as a new trend in Iran during recent decade with different points of view while lack of social science studies calls for multi-lateral survey of designer and planners. Hence, it is necessary to comprehensively study the subject with general social, cultural, recreational, health and economic objectives. Since each of mentioned objectives was effective on women’s social life wellbeing, then lack of each could cause emotional, psychological and physical needs. Therefore efforts have been made in this article to observe related objectives and components through need assessment and analytic methods. Women’s comprehension from a dedicated park and their demands were obtained through observing the outcome of questionnaire and distribution of respondent percentage based on indicator graphs. Then programming and designing women park were carried out on the basis of cultural, social- participatory, leisure- recreational, health and economy points of view as a suitable step towards improving the quality level of women’s social life. Women Park is an area for cultural, social-participatory, health and economic activities based on social-cultural values for women. Therefore, planning and designing of women’s parks should prepare a basis for blooming, flourishing, self-confidence building, participating and occupation opportunities for women.
    Keywords: Thematic Park, Women, Society, Cultural Value
  • Mohammadreza Haghjou, Akbar Sardarizenous Page 87
    Designing the method of facing with any phenomena based on its essence is classified in a multilevel context. The main issue of this research is facing with the most important part of a metropolis, the historical center, which has a complicated, various and apparently anomalous identity by external forces. So designing the related facing method is more complicated. These areas are historical from one point of view, and the city center and metropolis center from another. Its historical characteristics introduce preservation approach, its central characteristics introduce development approach and finally its metropolis center characteristics introduce specific necessity of modern metropolis development in a competitive international and national environment. This research try to provide a suitable placement for metropolis historical centers in Iranian context (Tabriz City) based on CDS approach. The final goal is creation of a metropolis historical center which transform its values and heritages to an irrefutable wealth, locating supreme metropolis functions and creating essential capacity to face with future and external environment through increasing competitive power of metropolis center based on Citizen-oriented behaviors, vernacular and sustainable values.
    Keywords: Metropolis Historical Center, City Development Strategy, Historical Preservation, Metropolis Substation, Essence, City Development Vision, Historical Center of Tabriz
  • Morteza Khalili, Samaneh Jalilisadrabad, Hasan Khaksar Page 97
    Transportation planning estimates the number of trips generation and attraction to each land use category. In this research important factors on the trip attraction to urban park have been discussed because of importance of urban green space especially parks in the urban Planning. For this survey the Arghavan, Fadak (District Park); Atre sib (Regional Park) in Baghershar city, Tehran province have been studied. Then special model has been developed for each of them. These models generated by using standard linear regression and necessary tests have been implemented: So Tolerance, Durbin-Watson and Kolmogorov-Smirnov tests are used in this research. All tests confirm the validity of regression models that calculated. The results have been shown that by increasing of the monthly household expenses, he would not like to go to the regional park. Single people prefer to go to district parks and married people tend to go to regional parks, they would like to go there in the afternoon and evening. Regional park visitors tend to spend more time to go to the better park. Older people go to district parks on the most of days, although the variable does not apply to the regional park because they aren’t able to go to a regional park. Finally according this research, social factors such as marital status, economic factors such as employment status and monthly household expenses, and other factors such as time and facilities can influence on the trip attraction to urban parks.
    Keywords: Urban Parks, Modeling, Trip Attraction
  • Mojtaba Rafiyan, Arman Jalali, Hashem Dadashpour Page 107
    Rapid growth of urbanization and increase in urban population has caused different consequences in different aspects. One of the most important consequences is increase in the use of energy resources and the demand for them that is considered in two different characteristics: first, the limitation of in use energy resources, and second, environmental pollution caused by fossil fuels. Accordingly, pervasive public awareness about these characteristics and other aspects of urbanization led to the appearance of new approaches such as sustainable development, new urbanism and etc. in urban planning and designfield. Energy in cities is in relation to urban planning and design factors in macro and micro scale. One the most important of such factors is physical characteristics of buildings which affects building energy consumption. Lots of research has been done in surveying the relationship between architecture elements and energy, but few researches focused on urban planning and design in relation with energy in Iran. In this essay, first, theoretical background and previous researches in the area of city and energy surveyed and assessed. Then, the urban planning and design effective factors on energy consumption in cities summarized and at the end, some implication regard to energy saving approach in residential building prepared. In next step, three scenarios proposed for 35 hectare area of Hashtgerd new town. At final step, building energy consumption in three scenarios calculated by ECOTECT software and using shadow, solar access and thermal analysis and compared with each other. The results of study show that by changing in form, orientation, density and elevation of residential buildings, building energy consumption decreased by 45 percent.
    Keywords: Sustainable Development, Energy Efficiency, Residential Blocks, Hashtgerd New Town
  • Mohammadmahdi Azizi, Mohammad Aboeeardekan, Nasrin Nori Page 117
    The aim of present article is to examine the impact of urban rules and regulations on realizing integrated urban management in Tehran Metropolitan Area. First, the urban management and integrated urban management literature is reviewed, analyzing and determining the role of regulations in urban management. Then for answering the research questions, we utilize mixed method approach; based on this approach, the needed data is gathered, using case study method (qualitative) and survey method (quantitative). In the present research, data were gathered from 64 academic staff and managers in the field of urban management and urban planning. Data analysis was conducted using K-S test, one sample and two independent samples t-test and analysis of variance (ANOVA). Findings show the impact of rules and regulations on integrated urban management (sig=0.000). These findings also show the impact of functional, structural and organizational factors on integrated urban management (sig=0.000). Finally, based on these findings, the importance of rules and regulations in integrated urban management and present implications for improvement of urban management in Tehran metropolitan are discussed.
    Keywords: Urban Regulations, Integrated Management, Urban Management, Mixed Method