فهرست مطالب

پژوهش جوانان ، فرهنگ و جامعه - پیاپی 5 (پاییز و زمستان 1389)
  • پیاپی 5 (پاییز و زمستان 1389)
  • تاریخ انتشار: 1391/02/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اکرم محمدی، اسدالله نقدی، اکبر علیوردی نیا، محسن کیانی صفحه 1

    ظهور فناوری های نوین ارتباطی و نقش روز افزون آنها در زندگی اجتماعی سبب شده است تا شکل های افراطی تر استفاده از این فناوری ها و پیامدهای ناخواسته آنها خطری برای حیات سالم اجتماعی تلقی گردند. در میان رسانه های مدرن، اینترنت به دلیل جاذبه ها و فرصت های متنوع جایگاه ویژه ای دارد. اما در کنار کارکردهای مفید و مثبت آن، استفاده افراطی از آن می تواند منجر به اختلال در عملکردهای فردی و اجتماعی گردد، و زمینه ایجاد وضعیتی که به آن اعتیاد اینترنتی گفته می شود را فراهم کند. اعتیاد اینترنتی ممکن است در بین اقشار مختلف مشاهده شود، اما در میان جوانان شایع تر است. این پژوهش با هدف بررسی رابطه اعتیاد به اینترنت و سرمایه اجتماعی در بین جوانان شهر همدان انجام شده است و از نظریه های سرمایه اجتماعی (کلمن، پاتنام، فوکویاما و بوردیو)، نظریه پردازان شبکه اجتماعی و تاثیرات متقابل دو متغیر سرمایه اجتماعی و اعتیاد به اینترنت که در سه دیدگاه عرضه شدند استفاده شده است. روش تحقیق این پژوهش، پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق جوانان شهر همدان بوده اند که با روش نمونه گیری گلوله برفی، تعداد 138 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استاندارد شده اعتیاد به اینترنت یانگ (1998) و پرسشنامه محقق ساخته درباره سرمایه اجتماعی است. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS پردازش شده اند. نتایج تحلیل داده ها حاکی از آن است که میزان اعتیاد به اینترنت در میان پسرها (05/41) و در میان دخترها (41/36) است. همچنین یافته های به دست آمده موید عدم وجود رابطه معنی دار بین اعتیاد به اینترنت و سرمایه اجتماعی است. علاوه بر این بین متغیرهای سن، رشته تحصیلی و اعتیاد به اینترنت نیز رابطه معنی داری مشاهده نشد، اما بین اعتیاد به اینترنت و جنسیت این رابطه معنی دار بوده است.

    کلیدواژگان: اینترنت، اعتیاد به اینترنت، سرمایه اجتماعی، جوانان همدان، همدان
  • حمیدرضا سعیدی نژاد، سعید آریاپوران صفحه 29

    هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه هویت قومی و سنخیت فرهنگی با ارزش های سیاسی و اجتماعی دانشجویان است. به همین منظور 412 دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه با روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه ویژگی های جمعیت شناختی، مقیاس های هویت قومی و سنخیت فرهنگی و پرسشنامه سلسله مراتب ارزش ها را تکمیل نمودند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از همبستگی پیرسون، رگرسیون و مانوا استفاده شد. نتایج نشان داد که بین هویت قومی (453/0=r)، جست وجوی هویت قومی (403/0=r)، تعهد و تعلق به گروه قومی (388/0=r) و سنخیت فرهنگی (385/0=r) با ارزش های سیاسی و بین هویت قومی (317/0=r)، جست وجوی هویت قومی (294/0=r)، تعهد و تعلق به گروه قومی (301/0=r) و سنخیت فرهنگی (382/0=r) با ارزش های اجتماعی دانشجویان رابطه مثبت معنی دار وجود دارد. نتایج رگرسیون نشان داد که هویت قومی و سنخیت فرهنگی 25 درصد واریانس ارزش های سیاسی و 17 درصد واریانس ارزش های اجتماعی را تبیین نموده است. نتایج مانوا نشان داد که میانگین ارزش های سیاسی و اجتماعی در دانشجویان پسر بیشتر از دانشجویان دختر بوده است (05/0< p). اما میانگین هویت قومی و سنخیت فرهنگی در دانشجویان دختر و پسر تفاوت معنی دار نداشت. بر اساس نتایج، پیشنهاد می شود که به نقش مثبت هویت قومی و سنخیت فرهنگی توجه شود تا از شکل گیری ارزش های سیاسی و اجتماعی منفی در دانشجویان پیشگیری کرد.

    کلیدواژگان: هویت قومی، سنخیت فرهنگی، ارزش های سیاسی، ارزش های اجتماعی، دانشجویان
  • احمد محمدپور، موسی طیبی نیا صفحه 53

    هویت فرهنگی یکی از ابعاد اصلی ساختار هویت است و پرداختن به آن در اوضاع کنونی کشور بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. این مقاله که برگرفته از طرحی پژوهشی با همین عنوان است، در پی بررسی متعین های تاثیرگذار بر هویت فرهنگی دانش آموزان دبیرستانی در شهر اسدآباد از توابع استان همدان است.
    روش شناسی پژوهش حاضر مبتنی بر کار پیمایشی است و واحد تحلیل آن دانش آموز دبیرستانی است. حجم نمونه 364 نفر بوده و اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه و با روش نمونه گیری طبقه ای متناسب جمع آوری شده است.
    یافته ها نشان دادند که بین متغیر وابسته (هویت فرهنگی) و متغیرهای مستقل (تحصیلات والدین، درآمد خانواده، شغل والدین، تعهد مذهبی عملی، مشارکت سیاسی، استفاده از رادیو داخلی، استفاده از تلویزیون، استفاده از روزنامه) در سطح اطمینان 95درصد رابطه معناداری وجود ندارد. با وجود این، متغیرهای مستقل مذکور از طریق متغیر واسط عزت نفس بر متغیر وابسته هویت فرهنگی تاثیرات معناداری داشته اند.

    کلیدواژگان: هویت فرهنگی، متعین های اثرگذار، عزت نفس، دانش آموزان دبیرستانی، شهر اسدآباد
  • مریم احمدپور، امید قادرزاده صفحه 75

    دین به منزله پدیده ای پویا، مهم ترین رکن هویت فرهنگی در جامعه درحال گذار ایران است و نقش مهمی در شکل دهی به هویت جوانان دارد. فضای سایبر، ارزش های اجتماعی را متحول ساخته است و دگرگونی گسترده ای را در شیوه های شکل گیری هویت دینی افراد و گروه ها به وجود آورده است. دانشجویان از گروه های مرجع کشور هستند و در دانشگاه با دسترسی به فناوری های نوین ارتباطی مانند سایت های اینترنتی، چت روم ها، گروه های مباحثه ای آنلاین و... امکان آشنایی و گسترش میدان تعاملاتی آنها فراهم می شود. این مقاله در پی بررسی تاثیرات فضای سایبر بر هویت دینی دانشجویان دانشگاه کردستان است. در این باره استدلال اصلی مقاله حاضر این است که تعامل در فضای سایبر موجب تضعیف هویت دینی دانشجویان می شود. پژوهش حاضر به روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه و درباره 400 نفر از دانشجویان دانشگاه کردستان انجام گرفته است. یافته ها حاکی از آن است که هویت دینی در تعامل با فضای سایبر تضعیف می شود و با افزایش میزان مصرف و دسترسی به اینترنت از برجستگی هویت دینی نزد دانشجویان کاسته می شود. در میان ابعاد و شاخص های هویت دینی، فضای سایبر بیشترین تاثیر را بر ابعاد پیامدی و تجربی و کمترین تاثیر را بر بعد شناختی داشته است.

    کلیدواژگان: تعامل، هویت دینی، فضای سایبر، دانشجویان، جوانان
  • محبوبه پاینده، فروزنده جعفرزاده پور صفحه 101

    امروزه به مسئله هویت از جنبه های گوناگون، از سوی متفکران و نظریه پردازان بسیاری در منابع علمی توجه شده است. دلایل و فرضیه های مختلف اجتماعی و فرهنگی به ویژه در سطح جوانان، اهمیت رسیدگی علمی به موضوع فوق را افزایش داده است. با توجه به بافت جمعیت جوان کشور و ترکیب بالای جمعیت جوان و کارکرد غیر قابل انکار سیاسی و اجتماعی آنها در روند تحولات عمومی ضرورت مطالعه، پیرامون چگونگی تکوین شخصیت اجتماعی آنان ابعاد خاصی دارد. نظر به اهمیت روز افزون مسئله جوانان، از دیدگاه جامعه شناختی به بررسی هویت ملی و قومی جوانان پرداخته شده است.
    در این مقاله به بررسی این سوالات پرداخته شده است: 1. میزان گرایش و هویت قومی در بین جوانان دهدشت چقدر است؟ 2. میزان گرایش به هویت ملی در بین جوانان دهدشت چقدر است؟ 3. آیا بین میزان هویت قومی و هویت ملی جوانان رابطه وجود دارد؟
    روش تحقیق، پیمایشی است و با استفاده از تکنیک پرسشنامه به جمع آوری اطلاعات پرداخته شده است. جامعه آماری جوانان سن 20 تا 27 سال ساکن شهر دهدشت است. نمونه گیری طبقه ای و تصادفی ساده با حجم نمونه 380 نفر انتخاب شده است.
    نتایج نشان می دهد افراد دارای هویت های گوناگونی هستند و این هویت ها لزوما در مقابل همدیگر قرار نمی گیرد.
    افراد از هویت های گوناگون خود به عنوان بسته های اطلاعاتی استفاده کرده و در موقعیت های کنشی متفاوت از آنها سود می جویند. هویت ملی و قومی نیز دو نوع هویت جمعی هستند که افراد در طی فراگرد اجتماعی شدن، آنها را درونی کرده و جزئی از شخصیت خود می سازند و از آنان در موقعیت های مناسب استفاده می نمایند. بنابراین، افراد تناقضی بین این دو نوع هویت درک نمی کنند

    کلیدواژگان: هویت ملی، هویت قومی، جوانان، دهدشت
  • مریم سروش، حسین افراسیابی صفحه 123

    مشارکت، زیربنای جامعه مدنی است و هیچ گاه اهمیت حیاتی خود را برای جامعه ای که سودای پیشرفت دارد از دست نخواهد داد. هدف این تحقیق بررسی میزان مشارکت اجتماعی جوانان و ارتباط آن با سرمایه اجتماعی و هویت بوده است. 598 نفر از جوانان 29-20 سال شهر شیراز که با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده بودند به پرسشنامه این تحقیق پاسخ داده اند. مشارکت اجتماعی با عرضه 18 فعالیت به پاسخگویان اندازه گیری شده است. نتایج تحقیق، گویای سطح پایین مشارکت اجتماعی (متوسط 8/4 فعالیت از 18 فعالیت) در میان جوانان است. از میان متغیرهای زمینه ای تنها میزان تحصیلات بر میزان مشارکت تاثیر داشته است. کسانی مشارکت اجتماعی بیشتری می کنند که کیفیت روابط (میزان صمیمیت) بالاتری داشته، از حمایت های بیشتری (در بعد حمایت مشاوره ای و اطلاعاتی) برخوردار باشند و بیشتر به هنجار عمل متقابل اعتقاد داشته باشند؛ به علاوه جوانانی که دارای هویت ملی و دینی قوی تر و هویت جنسیتی مدرن تری هستند، مشارکت بیشتری دارند. نتایج نشان می دهد که در بعد ذهنی جوانان جویای مشارکت اند، اما میزان نازل سرمایه اجتماعی جدید در شبکه اجتماعی که باید به عنوان منبع توانمند کننده کنش عمل کند، به آنها اجازه مشارکت عملی را نمی دهد.

    کلیدواژگان: مشارکت اجتماعی، سرمایه اجتماعی، هویت ملی، هویت دینی، هویت جنسیتی، جوانان
  • نسیم کاهیرده، مهری بهار صفحه 157

    مناسک عزاداری عاشورا، در دوره های مختلف تاریخی علاوه بر صورت بندی هایی مختلف، پذیرای دیدگاه های نظری و گفتمان های متنوعی نیزبوده است. این گفتمان ها تحت تاثیر اوضاع اجتماعی- سیاسی ساخت یافته و امکان رشد و بازتولید نظام فکری خاص خود وتاثیر آن بر جامعه را می یابند و به جهت این تاثیرگذاری بررسی پیرامون گفتمان های مذکور از منظر جامعه شناختی ضرورت می یابد و آنچه در ادامه می آید نتیجه پژوهشی است در این باره، که توصیف ویژگی های گفتمان های متاثر از محتوای مناسک عاشورا و همچنین تفسیر معانی مورد نظر این گفتمان ها را مدنظر داشته است. این تحقیق به روش کیفی و با اتکا به نظریات دورکیم و روش تحلیل گفتمان فرکلاف به بررسی محتوای نشریات مرتبط با موضوع عاشورا که در سال 1389 چاپ شده پرداخته (با استفاده از نمونه گیری نظری هدفمند و ناهمگون) و درنتیجه آن سه نوع گفتمان: 1. گفتمان علمی-آکادمیک 2. گفتمان ادبی- هنری 3. گفتمان کلامی- فقهی تشخیص داده شده است.

    کلیدواژگان: مناسک، عاشورا، گفتمان، تحلیل گفتمان، گونه های گفتمانی، پرکتیس گفتمانی
|
  • Akram Mohammadi, Asadollah Naghdi, Akbar Aliverdinia, Mohsen Kiani Page 1

    Extravagant use of the new communications technologies and its unwanted consequences has become a threat to social live. Among them, the internet has a special place because of its high attraction and various services it offers. Though it is useful, extreme use of the Internet can lead into Internet addiction which may cause disorder in both individual and social functions. Internet addiction can be found among different people but it is more common among young adults. The Objective of the present research is the survey of the relationship between social capital and internet addicted among the adults in Hamedan. Here we have used theories of social capital, social network, and the mutual effect of the two variables of social capital and internet addiction. The research method is survey. Universe of study includes the youth, among which 138 people were selected as research sample through n snowball sampling method. Data was collected using Young’s (1998) standard questionnaire on internet addiction, and a questionnaire made by the researcher on social capital. Data were processed with SPSS. Findings of the research show that the rate of internet addiction among men and women is 41/05 and 36/41 respectively. There is no significant relation between internet addiction and social capital. No significant relation also was seen between internet addiction and the variables of age and education; however, internet addiction and gender were found to be significantly related to each other.

  • Hamid Reza Saeedy Nejad, Saeed Ariapooran Page 29

    The purpose of present study is to examine the relationship between ethnic identity and cultural congruity with political and social values of students. Research sample includes 412 students of Islamic Azad university of Kermanshah selected through multistage clustered sampling. They are asked to fill in questionnaire on demographic characteristics, ethnic identity and cultural congruity scales, and hierarchy of value questionnaire. Pierson correlation, regression, and MANOVA were used for data analysis. Findings of the research indicate that ethnic identity (r=0.453), seek for ethnic identity (r=0.403), belonging and commitment to ethnic identity (r=0.388), cultural congruity (r=0.385) have positive correlation with political values among students. Ethnic identity (r=0.317), seek for ethnic identity (r=0.294), belonging, and commitment to ethnic identity (r=0.301) and cultural congruity (r=0.382) have positive correlation with social values among the students. Results of regression showed that ethnic identity and cultural congruity explain 25 percent of the variance in political values and 17 percent of the variance in social values among the students. Results of MANOVA indicate that the mean of political and social values in male students was higher than female students (p<0.05). But the mean of ethnic identity and cultural congruity was not different for male and female students. Regarding the research results, it is suggested that paying attention to positive ethnic identity and cultural congruity can prevent formation of negative political and social value among the students.

  • Ahmad Mohammadpur, Mousa Taiebyniya Page 53

    Cultural identity constitutes a major part of identity structure; therefore, examining its nature and aspects is a priority in current situation of our country. This paper, extracted from a research project, deals with the factors influencing cultural identity of high school students in Asad Abad township of Hamadan province.Quantitative-survey method was used as a strategy for data collection and analysis. Data was gathered through questionnaire and analyzed using SPSS software. Research unit of study is high school student. The research universe includes 364 students, selected based on stratified random sampling. Findings of the research showed that there is no significant relationship between cultural identity and independent variables, including parents education, family income, parents jobs, practical religious commitment, political participation, using national radio and TV, and reading newspaper. But the mentioned variables have significant relationship with cultural identity through the variable of self esteem.

  • Maryam Ahmadpour, Omid Ghaderzadeh Page 75

    Religion as a dynamic phenomenon is the most important element of cultural identity in the current situation of Iran and has an important role in shaping the youths’ identity. Cyberspace has changed social values and has made wide changes in the ways of shaping identities of individuals and groups. University students have been considered as reference groups. Modern communications technologies, such as web, chat and online group discussions, make it possible for them to know each other and expand their interactional field.This article focuses on the effects of cyberspace on religious identity of students in Kurdistan University. The survey studied a sample of 400 students in University of Kurdistan using questionnaire. According to the findings of the research, cyberspace has to some extent detached the students from their religious identity. The more access to the Internet, the more detached the students get from religious identity. Among different aspects and elements of religious identity, cyberspace has mostly affected consequential and experimental aspects rather than the cognitive ones.

  • Mahboubeh Payandeh, Forouzandeh Jafarzadehpour Page 101

    Identity has been widely studied in its all aspects by many theorists and scholars. It is especially worth more attention when the youth are involved. Regarding the high number of young population of Iran, and their undeniable parts in political and social issues in the process of general changes, it is important to study formation of their social selves. The present article is a study of the relationship between national and ethnic identities of the young adults. It tries to find answers to three questions: a) To what extent do the youth in Kouhdasht tend to ethnic identity? b) To what extent do the youth in Kouhdasht tend to national identity? c) Is there any relationship between national and ethnic identities of the young adults?The research method is the survey type. Data gathering has done using questionnaires. Statistical population involves 20 to 27-year old young adults, living in Kouhdasht, among which 380 people were selected as sample for the research by random, stratified sampling method.The findings of the research reveal the population having various identities, which necessarily do not confront each other.An individual employs these identities as information packages in line with different occasions. National and ethnic identities are two communal identities that individuals internalize during their socialization process, as part of their selves, and use them when needed. Hence, people do not find any paradoxes among them.

  • Maryam Soroush, Hossein Afrasiabi Page 123

    Participation is considered as foundation of civil society and never loses its importance in a society aiming to progress. This study is an attempt to investigate youth social participation rate and its relationship with identity and social capital. 598 young people of 20-29 years of age in Shiraz, which are selected using multistage cluster sampling, answered the research questionnaire. The respondents were asked about 18 activities as the base for measuring the rate of their participation. The results indicate low level of social participation (4.8 activities in average out of 18 activities). Among demographic variables, only education had significant relationship with participation. Those enjoying more intimate communications, more supportive network (consulting and informative support) and believing more in reciprocity norms have more social participation. Besides, the youth with strong religious and national identity and modern gender identity participate more. According to the results from the research, when mentality is concerned, the youth are eager to participate; however, low rate of new social capital in social network that is supposed to act as empowering resource of performance, does not let them participate in practice.

  • Nasim Kahirdeh, Mehri Bahar Page 157

    Ashura moaning ritual not only took different shapes over different periods of time, they also were introduced to various discourses and theoretical viewpoints. Discourses develop under social and political conditions; they can develop and reproduce their own thinking systems and hereby can influence the society. So it is necessary to study them from a sociological perspective. The method of the present research is qualitative, in the framework of Durkheim views, and Fareclaugh’s method of discourse analysis. Research sample was selected among the publications of the year 1389 by heterogeneous national sampling. Data analysis revealed three kinds of discourse: 1) scientific discourse 2) poetic-artistic discourse 3) religious-jurisprudential discourse.