فهرست مطالب

پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده - سال چهارم شماره 8 (بهار 1390)
  • سال چهارم شماره 8 (بهار 1390)
  • تاریخ انتشار: 1390/04/05
  • تعداد عناوین: 10
|
  • صفحه 9
  • زهرا محمدی صفحه 15
    انسان در نهاد خویش هماره رو به سوی کمال دارد و با اشتهایی سیری ناپذیر در تکاپوی صعود به مدارج کمال و تعالی است.
    در این راستا، یکی از موثرترین نیروهای فطری آدمی، میل به تقلید و اسوه پذیری و یکی از امکانات، سیره و تجریه کمال یافتگان است. زنان نیز به عنوان نوع انسانی، به دنبال اسوه و الگویی برای خود هستند. از این رو، شناخت و معرفی الگوها و مربی های شایسته در تربیت این قشر از جامعه، امری ضروری است و در تربیت آنان تاثیر فراوان دارد. مقاله حاضر با عنوان «ضرورت وجود الگو برای زن مسلمان» و با هدف شناسایی این نیاز فطری و ضرورت معرفی الگو به نگارش در آمده است. این نوشته با استفاده از منابع روایی از جمله کتب تفسیری و حدیثی و کتاب هایی با موضوع علوم تربیتی در قالب زیر تدوین یافته است:ابتدا به بحث تربیت پذیری انسان و اهمیت روش الگویی اشاره نموده، سپس بعد از بیان مبانی، کارکردها و اصول روش الگویی، به بررسی آسیب شناسی این روش و راه کار ارایه شده در مقابل آن پرداخته است و در انتها نیز پس از بیان ضرورت وجود الگو برای زنان به معرفی بانوان اسوه با استفاده از آیات و روایات پرداخته است.
    به نظر نگارنده، یکی از نیازهای فطری انسان، حس الگوخواهی و تقلیدپذیری است. لذا زنان به عنوان نیمی از افراد جامعه، نیازمند معرفی الگوهایی شایسته هستند تا از این طریق بتوانند به این خواسته درونی خود پاسخ داده و سهم عظیمی از تربیت صحیح آنان داشته باشد.
    کلیدواژگان: الگو، تربیت، انسان، زن مسلمان
  • کریمه گل گلی صفحه 43
    پژوهش حاضر، نقد و بررسی آموزه های جنبش فمینیسم از منظر آیات و روایات است. با توجه به عنوان، پژوهش حاضر به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام شده است. همه منابع و مراجع مرتبط با آموزه های فمینیسم و آموزه های اسلامی، جامعه این پژوهش می باشند.
    در پژوهش حاضر، طبقه بندی، تحلیل، استدلال و نتیجه گیری منطقی با توجه به ماهیت داده ها، صورت گرفته است. گستره و قلمرو پژوهش، در ارتباط با حوزه آیات و روایات و آراء و اندیشه های فمینیست ها می باشد.
    تاریخچه فمینیسم، نحوه شکل گیری و امواج سه گانه آن از مباحث اصلی این پژوهش می باشد. در خلال این مباحث آموزه های فمینیستی، نظریه ها و آراء طرفداران این جنبش و نیز نقد این آموزه ها از منظر آموزه های اسلام نیز بررسی شده است.
    با توجه به نتایج این پژوهش می توان بیان کرد که مبانی تفکر فمینیسم از اساس با آموزه های وحیانی، آیات و روایات ناسازگار است و با توجه به تبلیغات گسترده غربیان، این جنبش نتوانست گامی موثر و عملی برای ارتقای جایگاه زنان بردارد.
    کلیدواژگان: مردسالاری، خانواده، فمینیسم، برابری، ازدواج، اخلاق فمینیستی، تفاوت
  • محبوبه جوکار صفحه 79
    حقوق و وظایف متقابل زوجین از اموری است که دین مبین اسلام برای تحکیم خانواده و رشد و بالندگی آن وضع نموده است. رعایت این حقوق و انجام مسئولیت های مربوط به آن، سبب نزدیکی و صمیمیت بیشتر زوجین می شود و از بروز هرج و مرج در خانواده جلوگیری می نماید.
    بررسی این موضوع از دو نظر ضرورت دارد؛ نخست آنکه امروزه بر اثر ضعف مبانی دینی برخی افراد و نیز نفوذ جریان های فکری- فرهنگی و معرفتی غرب به ویژه تفکرات فمینیستی، آموزه های اسلامی خانواده کم ارزش، زوجین به تکالیف خود در قبال یکدیگر بی توجه شده اند و وظایف خود نسبت به همسر را به خوبی انجام نمی دهند.
    واضح و روشن است که بی توجهی به این وظایف (با توجه به نقش محوری و تاثیرگذار آن ها در خانواده) علاوه بر آسیب پذیر نمودن رابطه همسران، می تواند روابط سایر اعضای خانواده را آشفته نماید و حتی خانواده را در معرض خطر فروپاشی قرار دهد.
    دوم، هجوم سیل آسای بسیاری از شبهات مثل تفاوت حقوق و تکالیف زوجین در خانواده، با جدا نمودن بخشی از دستورات دین از متن دین و بدون نگاه جامع به نظام مندی قوانین اسلام، زمینه سوء استفاده از آموزه های دینی را فراهم کرده و این شبهه را ایجاد نموده است که اسلام با نگاهی مردمحورانه به وظایف و حقوق زن و مرد، به زن ظلم کرده است که این امر باعث منحرف شدن بسیاری از افکار از تعالیم آسمانی دین اسلام است.
    نوشتار حاضر، با بهره گیری از آیات و روایات، نظرات فقها و حقوقدانان و نیز با استفاده از نظریه های روانشناسی درباره فلسفه تفاوت های حقوقی زوجین، علاوه بر تبیین صحیح وظایف مشترک و اختصاصی زن و مرد، علت این تفاوت ها را با نگاهی درون دینی (آیات و روایات و فقه اسلامی) و برون دینی (روانشناسی) بررسی کرده است.
    کلیدواژگان: حق، تکلیف، حسن معاشرت، تشیید مبانی خانواده، مضاجعت، تمکین
  • منصوره سلیمانی صفحه 117
    ارایه تصویری صحیح از الگوی زن مسلمان و تبین حقوق و نحوه مشارکت وی در عرصه اجتماع با تاکید بر انطباق آن بر آموزه های اصیل دینی، از نیازهای مبرم دنیای امروز است. لزوم دستیابی به ره یافت های متناسب با مقتضیات زمان همراه با حفظ باورها و ارزش های ثابت دینی، ضرورت بازشناسی حقوق زنان در فقه، عرف و قوانین را ایجاب می نماید.
    درباره زن و عرصه حضور و فعالیت وی، این پرسش مطرح است که آیا از نظر اسلام زن دارای یک موقعیت اجتماعی می باشد و می تواند در جامعه صاحب شغل و کسب و کار شود؟ همچنین اگر اسلام کار بیرون از خانه را برای زن پذیرفته است، آیا نسبت به شغل او محدودیت و شرایطی فرض نکرده است؟ آیا زن همچون مرد می تواند در تمام شوون اجتماعی دخالت داشته و نسبت به امورات جامعه فعال باشد؟
    در این مقاله، سعی بر آن است که به این سوالات به روش کتابخانه ای و به شیوه توصیفی– تحلیلی پاسخ داده شود. لحاظ حق اشتغال برای زنان با رعایت ضوابط و حد و حدودهای خاص از جمله موارد قابل بررسی در این میان است.
    کلیدواژگان: کار، زن، اشتغال، خانه داری، دین اسلام
  • حسن خلجی صفحه 150
    تربیت دینی و نهادینه کردن آموزه های دینی در کودکان و نوجوانان سبب مصونیت آنان از آسیب های اخلاقی و اجتماعی می شود؛ زیرا دلیل بروز بسیاری از رفتارهای ناهنجار، نداشتن تربیت دینی و اخلاقی است. درونی شدن ارزش هایی مانند حجاب سبب مقاوت بیشتر آنان در برابر این کج روی ها می شود. والدین و مربیان اگر بخواهند کودکان را با حجاب آشنا و در وجود آنان نهادینه سازند، باید از کودکی و نوجوانی شروع کنند. در نظام تربیتی اسلام، آغاز تعلیم و تربیت با روش شناسی و بررسی شیوه های صحیح تربیتی، جایگاه ویژه ای دارد. درخت پرثمر تربیت آنگاه به بار می نشیند که نظریه های تربیتی در قالب شیوه های صحیح و درست به اجرا درآید.
    این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و در پی بیان این نکته است که روش های الگوآفرینی، محبت، تشویق، بصیرت بخشی و قصه گویی موثرترین روش های والدین و مربیان برای درونی کردن حجاب در کودکان و نوجوانان به شمار می آید.
    کلیدواژگان: کودک، نوجوان، نهادینه کردن، روش شناسی، تربیت دینی، حجاب، عفاف
  • محمد مهدی صفورایی پاریزی، روح الله کلیا صفحه 181
    زندگی سرشار از نعمت ها و ثروت های نامحدود است و انسان ها حق و اختیار دارند تا در زندگی بانشاط زندگی کنند، ولی دستیابی به موفقیت در هر زمینه ای، به همت و تلاش انسان بستگی دارد و فقط خود شخص می تواند به خود کمک کند. در دنیایی که عده ای در آن احساس خوشبختی می کنند، عده دیگری از زندگی ناراضی اند. اندیشه ها و پندارهای ما، کیفیت زندگی ما را می سازند و هر چه انسان خوش بین تر و مثبت-نگرتر باشد، از زندگی خود راضی تر و در نتیجه موفق تر خواهد بود.
    در این نوشتار، راهکارهای رفتاری از قبیل شکر، ذکر الهی، از بین بردن افکار منفی، تنظیم اولویت ها در زندگی، تمرین خوش بینی، معاشرت با افراد خوش بین، اشتغال به فعالیت مفید، مهاجرت، عمل صالح، تحلیل مشکلات و توجه مثبت به شکست های قبلی، از منابع دینی استخراج و معرفی شده است.
    کلیدواژگان: راهکار رفتاری، روحیه، مثبت اندیشی
  • علی نبی پور صفحه 199
    پژوهش حاضر به بررسی نقش رعایت حقوق اعضای خانواده در تعادل و کارآمدی آن با مبنای فقهی اسلامی می پردازد. تاثیر رعایت حقوق پیش بینی شده اسلام برای اعضای خانواده در تعادل خانواده، با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از آیات و روایات بررسی شده است.
    دین مبین اسلام برای هر یک از اعضای خانواده شامل زن، شوهر، فرزند، پدر و مادر حقوقی وضع کرده است و از آنجا که حق و تکلیف دو روی یک سکه اند، در مقابل این حقوق، وظایفی نیز برای طرف مقابل معین نموده است. بر اساس منابع دینی، رعایت حق و انجام وظیفه در کنار هم می توانند تامین کننده تعادل و کارآمدی خانواده باشند.
    کلیدواژگان: خانواده، حقوق، کارآمدی، تعادل، فرزند، زن، شوهر، والدین، اسلام
  • صفحه 228
  • حجت الاسلام و المسلمین سلمان حبیبی صفحه 250
|
  • Dr Sayyed Abdal-Karim Heydari, Zahra Muhammadi Page 15
    Man is naturally inclined towards perfection. He has an endless appetite for treading the path of perfection and spiritual progress. In line with this, one of man's most effective natural forces is the tendency to emulate and symbolize others and one of the sources to which one can turn for emulation is the lifestyle (seerah) and experience of the symbols of perfection. Women as humankind are also in search of a role model for themselves. Therefore, to know and introduce suitable models for proper education of this stratumof society is necessary and effective. The present article titled "the necessity of a role model for Muslim women" seeks to elaborate on this natural need and stress on the necessity of a role model. This study has been completed in the following manner with reliance on tafsir and hadith literature as well as books on educational sciences: First, a discussion has been made on man's accepting education and the importance of model-based method. Then, after explaining the foundations, functions and the principles of model-based method, the writer has studied the pathological aspect of this method and the presented strategy against it. Finally, after explaining the necessity for a role model, he has introduced some role models with reliance on the Quran and traditions. According to the writer, one of man's natural needs is the feeling to find and emulate a role model. Therefore, women constituting half of the population of society are in need of knowing proper role models so that they may benefit from them and meet their inner needs.
  • Dr.Mohammad Faker Meybodi, Karima Gulguli Page 43
    The present research is a criticism of feminism according to the Quranic verses and traditions of the infallibles. The research has been conducted in an analytical – descriptive way. All sources related to feminism and Islamic doctrines have been studied for accomplishment of the research. In this study, the classification, analysis, argumentation and conclusion have taken place in view of the nature of the data. The extent and sphere of research include the verses of the Quran, narrations of the infallibles, and views as well as thoughts of the feminists. The history of feminism, its formation and the three waves of feminism are some of the major discussions in this research. Meanwhile, the doctrines of feminism, theories and views of the advocates of feminism and also the criticism of these doctrines from the perspective of Islamic doctrines have also been examined. Considering the findings of this research, it can be said that thefoundations of feminism are basically incompatible with revelatory doctrines, verses and traditions. Despite extensive propagation by Western and European countries, this movement has failed to take any effective and concrete actions towards promoting of women's position and status in the world.
  • Mahboobeh Jokar Page 79
    The religion of Islam has created mutual rights, liabilities and obligations for the couple to consolidate the basis of the family and to help it growand flourish. There is no doubt that the observance of these rights and obligations strengthens the relationship, brings about sincerity and prevents any chaos in the family. It is important to study the mutual rights and obligations from two perspectives: One, owing to the religious weakness of some people and also the influence of some intellectual, cultural and epistemological movements in the West especially the Feminist thinking, the family doctrines are losing ground and values as a result of which the couples have become increasingly negligent towards each other's rights not fulfilling their obligations properly. Obviously, any negligence on the part of the couple (given their important and effective roles in the family), will not only make the family relationship vulnerable but it can also disturb the rest of the family and bring about disintegration. Second, the inundation of many specious arguments such as the disparity of the rights and obligations of the couples in the family, and also the extraction of some of the religious injunctions from the body of the religion without having a comprehensive look at Islamic laws will lead to misuse of religious doctrines. Thus, it will create the misgiving that Islam has done injustice to women since it endorses a patriarchal attitude towards the duties and mutual obligations of men and women. This argument creates misunderstanding about the divine teachings of Islam. The present article has studied, with reliance on the Quran, traditions and views of jurists and lawyers and those of the psychologists about the philosophy of the differences in the rights and obligations of the couples, the common and specific duties of the couples. It has also examined the differences with esoteric (verses, narrations and Islamic jurisprudence) and exoteric (psychological) perspectives.
  • Mansooreh Sulaymani Page 117
    Presenting a correct image of a Muslim woman's role model and explaining the rights and the way she contributes towards social affairs with emphasis on their conformity with genuine religious doctrines are the urgent needs of today's world. The necessity of getting to a strategy consistent with the requirements of the time together with observing and preserving the religious beliefs and values require us to restudy and recognize women's rights in jurisprudence, urf (custom) and legal rules. When it comes to woman and her active presence, this question arises as to whether or not woman enjoys a social position according to Islam. Can she adopt a profession and get busy working in society? Also, if Islam has accepted woman's job outside the family, has it not considered any restrictions or conditions towards her job? Can a woman interfere in all the affairs of society in the same way as men do? Can she be active in the same way as a man is? In this article, efforts have been made to answer these questions through a library based and analytical-descriptive method. The right of obligation for women with certain rules and limits are some of the findings of this article.
  • Hasan Khalaji Page 150
    Religious education of children and deepening religious doctrines in children and youngsters make them immune to moral and social vulnerabilities because the occurrence of many abnormal behaviors arise from lack of religious and moral education. Hence, institutionalizing religious values such as hijab (Islamic modest dress) in children protects them against deviations. To institutionalize Hijab and to make the individuals acquainted with it, it is necessary to start from the childhood period. Moral training and education with reliance on psychological methods and examining proper educational method has a special place in the Islamic educational system. Education will bear fruit only when proper educational ideas and theories are implemented within correct frames. In this study, efforts have been made to verify and examine, through analytical descriptive way of research, the appropriate educational method in regards to institutionalizing Hijab in children and youngsters. Creating and introducing role models, love, encouragement, giving insight and telling stories are some of the most effective and helpful methods that can be adopted by parents to institutionalize Hijab in children and youngsters.
  • Dr.Muhammad Mahdi Safoorayi Parizi, Rohollah Kelia Page 181
    Life is full of blessings and limitless wealths and all people have right and choice to live happily, but achieving success in each field, depends on person s ambition and effort and it is only he who can help himself. In the world which some feel happiness and well-being, others are not satisfied with their own life. Our thoughts and opinions make our life quality. The more some body is optimistic and positivist, the more he will be satisfied with his life,and as a result of that he ll be more successful. In this writing, behavioral techniques like appreciation, praising of God, exterminating negative thoughts, life prioyities setting, practicing optimism, associating with optimistic people, being occupied with useful activities, emigration, doing good deeds, analyzing problems, paying attention to previous failures are extracted from Islamic references and introduced.
  • Ali Nabi Pour Page 199
    This article datails the effect of observing family rights in the balance and efficiency of the family with Islamic – juridical foundation. The effect of observing the rights prescribed by Islam for family members on family balance has been studied through an analytical –descriptive way and with reliance on Quranic verses and also traditions. The religion of Islam has fixed and determined a right for each member of the family including the wife, husband, father and mother. However, since right and obligation are two faces of one coin, Islam has fixed some obligations also vis-à-vis these rights. According to religious sources, the observance of the rights and fulfillment of the obligations along with it can secure the stability and efficiency of the family.