فهرست مطالب

تحقیقات اطلاع رسانی و کتابخانه های عمومی - پیاپی 67 (زمستان 1390)
  • پیاپی 67 (زمستان 1390)
  • تاریخ انتشار: 1391/02/26
  • تعداد عناوین: 8
|
  • غلامرضا فدایی، محمدحسن زاده، ماشاالله ذراتی صفحه 553
    هدف
    عدم شناخت کافی از نظام مدیریت دانش از جمله تعاریف، اجزاء و نیز عوامل موفقیت در آن از عناصر اصلی شکست در پروژه های مدیریت دانش بوده است. این پژوهش درصدد روشن تر ساختن مفهوم نظام مدیریت دانش و مولفه های آن است.
    روش
    در این پژوهش که به روش تحلیل محتوا انجام شد؛ ضمن مروری مفصل بر مفهوم مدیریت دانش، مفهوم نظام مدیریت دانش در 290 مقاله استخراج شده از پایگاه اسکوپوس مورد بررسی قرار گرفت و تعاریف، رویکردها، عناصر و نیز عوامل موفقیت نظام مدیریت دانش شناسایی و دسته بندی شد.
    یافته ها
    پس از بررسی مقالات مورد مطالعه، پنج موضوع شاخص شناسایی شد که به ترتیب اولویت عبارتند از: عوامل موفقیت نظام مدیریت دانش، مزایای استفاده و به کارگیری آن، اجزاء و عناصر نظام مدیریت دانش، ابزارها و فن آوری های نظام مدیریت دانش و رویکردها به نظام مدیریت دانش. همچنین مشخص شد که به میزان بسیار زیادی میان مفهوم مدیریت دانش و نظام مدیریت دانش هم پوشانی وجود دارد.
    ارزش/اصالت: این مقاله را می توان در زمره نخستین پژوهش هایی قلمداد کرد که به صورت بنیادی به بررسی متون مربوط به مدیریت دانش پرداخته است. از این جهت این مقاله می تواند جبهه پژوهشی جدیدی را در زمینه مدیریت دانش ایجاد نماید.
    کلیدواژگان: مدیریت دانش، نقشه دانش، ذخایر دانش، دانش صریح، دانش ضمنی
  • مجید سبزی پور، آرمان احمدی زاد، محمدرضا اسمعیلی گیوی صفحه 581
    هدف
    هدف از پژوهش حاضر تعیین روابط میان متغیرهای جو سازمانی، رضایت شغلی، تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی و ارائه مدلی برای بهبود رفتار شهروندی سازمانی از طریق مدیریت جو سازمانی و متغیرهای نگرشی در کتابخانه های عمومی کشور است.
    روش
    پژوهش از نظر هدف،کاربردی و از نظر روش انجام آن پیمایشی است. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه است و نحوه گردآوری آن توصیفی و از نوع همبستگی و به طور مشخص مبتنی برمدل معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش تمام کارکنان صفی و ستادی نهاد کتابخانه های عمومی کشور می باشد.
    یافته ها
    طبق یافته ها، جو سازمانی کتابخانه های عمومی به شکل معنی داری با رضایت شغلی کتابداران شاغل در این نهاد ارتباط دارد. همچنین یافته های پژوهش از وجود رابطه قوی بین رضایت شغلی کتابداران کتابخانه های عمومی کشور با تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی کتابداران حکایت دارد. در این پژوهش رابطه ای بین تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی در بین کتابداران کتابخانه های عمومی کشور دیده نشد. همچنین بین جو سازمانی با تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی کتابداران کتابخانه های عمومی رابطه معنی داری وجود نداشت. در مدل معادلات ساختاری برای نتیجه گیری درباره برازش کلی مدل می بایستی به مجموعه ای از شاخص ها توجه کرد. در این پژوهش مدل ارائه شده از لحاظ شاخص های RMSEA، AGFI و GFI در وضعیت مناسبی قرار دارد. ازاین رو، می توان نتیجه گیری کرد که مدل از لحاظ برازش مدل خوبی است.
    اصالت/ارزش: در این پژوهش، برای اولین بار رابطه مدیریت جو سازمانی و همچنین متغیرهای نگرشی مانند تعهد سازمانی و رضایت شغلی بر رفتار شهروندی سازمانی کتابخانه های عمومی مورد بررسی قرار گرفته است و مدلی برای بهبود رفتار شهروندی سازمانی از طریق مدیریت جو سازمانی و متغیرهای نگرشی در کتابخانه های عمومی کشور ارائه شده است.
    کلیدواژگان: رفتار شهروندی سازمانی، جو سازمانی، رضایت شغلی، تعهد سازمانی، نهاد کتابخانه های عمومی کشور
  • سیدمحمود زنجیرچی، محمدحسین طحاری مهرجردی، محمد زارعی محمودآبادی صفحه 603
    هدف
    پژوهش حاضر با هدف عارضه یابی سیستم کتابخانه های عمومی به ارزیابی عملکرد کتابخانه های عمومی شهرستان یزد پرداخته است.
    روش
    پژوهش حاضر از نوع کاربردی و از نظر زمان، تک مقطعی می باشد. روش انجام پژوهش به شیوه سندی و پیمایشی است. استراتژی به کار گرفته شده، استراتژی تحلیل مبتنی بر مدل سازی ریاضی و با استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها می باشد. جمع آوری داده ها با استفاده از مستندات و پرسشنامه انجام شده است. دامنه مکانی پژوهش، کتابخانه های عمومی شهرستان یزد و دامنه زمانی آن سال 1387 می باشد. پس از جمع آوری داده ها، مدل ریاضی مناسب جهت ارزیابی عملکرد کتابخانه ها تدوین و نتایج با استفاده از نرم افزارهای WINQSB و SPSS تحلیل شدند.
    یافته ها
    با طراحی و اجرای مدل مناسب تحلیل پوششی داده ها، میزان کارایی کتابخانه های عمومی شهرستان یزد مشخص شد. در این مدل که دارای بازده متغیر نسبت به مقیاس است 11 کتابخانه که معادل 55 درصد از کتابخانه ها می باشند، دارای کارایی کامل یعنی یک بودند. همچنین نتایج رتبه بندی ورودی ها و خروجی ها با استفاده از تکنیک SAW نشان داد که از بین ورودی ها، تعداد کارمند و از بین خروجی ها، تعداد اعضای دارای کارت عضویت دارای بیش ترین اهمیت در عملکرد کتابخانه ها می باشند. در یک جمع بندی کلی می توان گفت علی رغم وجود امکانات نسبتا مناسب در حوزه زیرساخت های کتابخانه های عمومی شهرستان یزد، جذب کاربران به استفاده از کتابخانه در قالب شاخص های تعداد کتاب به امانت گرفته شده و استفاده افراد از کتابخانه چندان مطلوب نبوده است.
    اصالت/ارزش: امروزه با توجه به رشد و اهمیت فزاینده سازمان ها در اجتماع، ارزیابی عملکرد آن ها بسیار مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر تلاش دارد تا با به کارگیری یکی از روش های کمی در زمینه ارزیابی عملکرد، به ارزیابی عملکرد کتابخانه های عمومی شهرستان یزد بپردازد.
    کلیدواژگان: عارضه یابی، ارزیابی عملکرد، تحلیل پوششی داده ها، تکنیک SAW
  • محمد خندان صفحه 623
    هدف
    هدف از این مقاله بررسی این امر است که آیا مفهوم پارادایم در فلسفه علم توماس کوهن، دارای مصداق یا مصادیقی در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی هست یا خیر.
    روش
    پس از بررسی اجمالی کتاب «ساختار انقلاب های علمی» و به ویژه مفهوم پارادایم در آن، نظریه پردازی های مربوطه در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی مورد بررسی انتقادی قرار می گیرند و پیشنهادهایی مبنی بر لزوم نگرش پارادایمی در این حوزه ارائه می شود.
    یافته ها
    کوهن پارادایم را محور اساسی اجماع و اتفاق نظر در یک جامعه علمی می داند. پس معنی پارادایم را نباید با «نحله»، «رهیافت»، «نظریه»، «پیش فهم» و نظایر آنها خلط کرد. به ویژه حضور «نحله های فکری متعارض» در یک حوزه علمی را نباید به معنی «وجود پارادایم های مختلف» دانست، زیرا کوهن وضعیت رقابت بین نحله های متعارض را وضعیت ماقبل پارادایمی می داند. با توجه به این مطلب، بسیاری از نظریه پردازی هایی که حول و حوش مفهوم پارادایم در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی انجام شده اند، از معنی مورد نظر کوهن دور افتاده اند. همچنین، مباحثی که درباره «نامگذاری» این رشته درگرفته اند، از این ضعف رنج می برند که به خصلت اجماع آفرین پارادایم و فقدان آن در کتابداری و اطلاع رسانی بی توجه بوده اند.
    اصالت/ارزش: ارزش این مقاله کمک به تاملات مربوط به بنیان های نظری علم کتابداری و اطلاع رسانی و تدقیق در مفهوم پارادایم با توجه به مسائل این رشته است.
    کلیدواژگان: فلسفه علم، توماس کوهن، پارادایم، علم بهنجار، علم انقلابی
  • جعفر بیکزاد، هانیه دودمانی ملکی * صفحه 649
    هدف

    هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل سازمانی از جمله فرهنگ سازمانی، ساختار سازمانی، آموزش، منابع انسانی، جریان اطلاعات و ارتباطات، فنآوری اطلاعات، و شفافیت اسناد بر عملکرد مدیریت دانش و مولفه های خلق دانش، ذخیره دانش، بهکارگیری دانش، و انتقال و اشتراک دانش در آموزش و پرورش شهر ملکان می باشد.

    روش

    روش پژوهش، پیمایشی و از نوع کاربردی است. جامعه این پژوهش کارکنان آموزش و پرورش شهر ملکان هستند که با توجه به حجم جامعه، نمونهگیری تصادفی طبقه ای بهعمل آمد و در نهایت 214 نفر بهعنوان نمونه انتخاب گردید. در نهایت پس از توزیع پرسشنامه 143 مورد پرسشنامه صحیح قابل تحلیل جمع آوری شد. برای تحلیل داده ها از آزمون رگرسیون چندگانه استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج این تحقیق نشانگر آن بودند که متغیرهای فرهنگ سازمانی، آموزش، و فنآوری اطلاعات تاثیر مثبت معنیداری روی عملکرد مدیریت دانش دارند. با این وجود سایر متغیرها از جمله منابع انسانی تنها در مولفه خلق دانش روی عملکرد مدیریت دانش تاثیر مثبت معنیدار دارد و سایر متغیرها نیز با وجود اینکه همبستگی مثبتی با عملکرد مدیریت دانش و مولفه های آن دارند تاثیر آن ها از نظر آماری معنیدار نمی باشد.
    اصالت/ارزش: از آنجا که اکثر کارهای انجام شده در زمینه مدیریت دانش در حوزه کسب و کار و سازمانهای انتفاعی بوده است، انجام این پژوهش در حوزه آموزش و پرورش حائز اهمیت است.

    کلیدواژگان: مدیریت دانش، آموزش و پرورش، فرهنگ سازمانی، منابع انسانی، ملکان
  • عادل سلیمانی نژاد، فریبرز درودی صفحه 677
    هدف
    مقاله حاضر به ارزیابی میزان تحقق اهداف شبکه علمی کشور در توسعه دانش و فنآوری اطلاعات در کشور از نظر 30 مرکز علمی و پژوهشی میپردازد.
    روش
    پژوهش حاضر به روش پیمایشی انجام شد. جامعه پژوهش شامل مسئولان شبکه علمی کشور در مراکز تحقیقاتی علمی و پژوهشی وابسته به وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فنآوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بودند که دوره های تخصصی مربوط به شبکه علمی را گذارانیده و ضمن برخورداری از شناخت کافی نسبت به شبکه، با مخاطبان آن نیز در تعامل بودند.
    یافته ها: در مجموع مراکز مورد بررسی با میانگین 25/3، اهداف شبکه علمی کشور را قابل تحقق میدانند که این میتواند ارزیابی مثبت نسبتا بالایی باشد. علاوه بر این با انجام آزمون کای اسکور مشخص شد که بین ارزیابی انجام شده توسط نمایندگان مراکز مورد بررسی، اختلاف معنیداری وجود ندارد. در پایان پیشنهادهایی برای بهسازی شبکه علمی کشور و نیز پیشنهادهایی برای پژوهشهای بیشتر در این زمینه ارائه شده است.
    اصالت/ارزش: نتایج ارزیابی بهدست آمده کارآمدی شبکه علمی کشور را در توسعه دانش و فنآوری اطلاعات را نشان میدهد.
    کلیدواژگان: شبکه علمی کشور، مراکز علمی و پژوهشی کشور، توسعه دانش، توسعه فنآوری اطلاعات، ارزیابی تحقق اهداف شبکه
  • احمد به پژوه، اسماعیل عبدالهی، علی اکبر ارجمندنیا صفحه 697
    هدف
    هدف پژوهش حاضر، بررسی دیدگاه دبیران در خصوص محتوای کتاب های درسی مهارت های اجتماعی- اقتصادی در دوره راهنمایی تحصیلی پیش حرفه ای دانش‎آموزان کم توان ذهنی است.
    روش
    در پژوهش حاضر به روش سر شماری تعداد 35 نفر از دبیران کتاب های درسی مهارت های اجتماعی- اقتصادی دوره راهنمایی تحصیلی پیش حرفه ای استان های قزوین، گیلان و مازندران بهعنوان گروه نمونه انتخاب شدند و پرسشنامه محققساخته را تکمیل کر دند. داده ها به کمک آزمون خی دو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که دبیران مورد مطالعه، کتاب های درسی مهارت های اجتماعی- اقتصادی دوره راهنمایی تحصیلی پیش حرفه ای را در مولفه های هدف ها، محتوا، اصول سازماندهی محتوا، زمان در نظرگرفته شده برای تدریس، نقش تصاویر در فهم مفاهیم کتاب، ویژگی های ظاهری کتاب، ارزشیابی از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و روش های تدریس فعال «کاملا مناسب» و در مولفه کاربرد عملی از مفاهیم کتاب در زندگی روزمره «تا حدی مناسب» ارزیابی کردند. نتایج آزمون خی دو بیانگر عدم وجود تفاوت معنادار بین دیدگاه دبیران پایه های اول، دوم و سوم در ارزیابی محتوای کتاب های درسی مهارت های اجتماعی اقتصادی بود.
    اصالت/ارزش: برای ارتقاء مهارت های اجتماعی و اقتصادی دانش آموزان کمتوان ذهنی به کتابهای درسی مناسب نیاز است. پژوهش حاضر با بررسی نظرات دبیران شاغل به تدریس کتابهای درسی مهارتهای اجتماعی- اقتصادی می تواند به مولفان و برنامهریزان کتابهای درسی به ویژه برای دانش آموزان کم توان ذهنی کمک کند
    کلیدواژگان: کتاب درسی، مهارت های اجتماعی - اقتصادی، دوره راهنمایی تحصیلی، پیش حرفه ای، کم توانی ذهنی
|
  • Gholam Reza Fadaie, Mohammad Hasanzadeh, Mashallah Zarrati Page 553
    Purpose
    Lack of enough understanding of the Knowledge Management System (KMS), including the definition, components as well as the success factors in it, is among the main elements of failure in the knowledge management projects. The present work attempts to enlighten the concept of KMS and the related components.
    Methodology
    This work in addition to detailed reviewing of the KMS, studies the concept of KMS extracted from 290 papers in SCUPUS database using content analysis method. It further identifies and classifies the definitions, approaches, elements and success factors of the KMS.
    Findings
    Review of the related literature resulted in identification of 5 topics, respectively as: success factors of KMS, benefits of using them, components and elements of KMS instruments and technologies of KMS, and approaches to KMS. It wa also revealed that there is a great overlap between the concepts of KM and KMS.Originality/Value: This is among the first researches that deals with reviewing the texts related to KM. Hence, it develops a new front in the field of KM.
  • Majid Sabzipoor, Arman Ahmadizad, Mohammad Reza Esmaeili Givi Page 581
    Purpose
    The present research aimed at determining the casual relationship between the variables of organizational atmosphere, job satisfaction, organizational commitment and Organizational Citizenship Behavior (OCB), and developing a model in other to improve the organizational citizenship through the management of organizational atmosphere and attitude variables in Iran’s public libraries.
    Methodology
    The data required in this applied survey were collected by descriptive questionnaire based on structural equations model. The research population included personnel of Iran Public Libraries Foundation (IPLF).
    Findings
    Organizational atmosphere of public libraries had a significant relationship with job satisfaction of librarians working in the IPLF. There was also a strong relationship between organizational satisfaction and organizational commitment as well as the librarian’s OCB. No relationship was found between organizational commitment and the organizational citizenship behavior of librarians working in the IPLF. Further, no significant relationship was observed between the organizational commitment as well as the OCB of IPLF librarians. In the structural equations model, it is necessary to take a clear-cut conclusion about the overall fitting of the model. Accordingly, our proposed model was in good situation in such indexes as RMSEA, AGFT, and GFT. Therefore, it can be concluded that the model is good one in terms of fitting.Originality/Value: This work is the first time that the relationship of organizational atmosphere with attitude variables such as organizational commitment, job satisfaction, and organizational citizenship behavior of IPLF personnel and a model is proposed aiming to improve their OCB through the management of organizational atmosphere and attitude variables in Iran’s Public Libraries.
  • Seyyed Mahmoud Zanjirchi, Mohammad Hossein Tahari Mehrjordi, Mohammad Zarei Mahmoud-Abadi Page 603
    Purpose
    The aim of this work was failure finding in public library system using sensitivity analysis in Data Envelopment Analysis (DEA) models.
    Methodology
    This applied survey is a single-stage research in terms of time. The strategy applied was mathematical modeling based analysis strategy using DEA technique. The data required were collected by using questionnaire and related documents. The research sample included the public libraries of Yazd city that were studied in 2008. After data collection, a proper mathematical model for evaluating the libraries’ performance was developed and the data were analyzed using SPSS and WINQSB software.
    Findings
    The results of data analysis using the researcher developed mathematical model (consisting of 11 variables) showed that 11 libraries (%55 of the whole libraries) had complete performance (equal to 1). In addition, the results of rating of inputs and outputs using SAW technique showed that the staffs among the input, and those members holding membership ID among the output were of the highest importance in the libraries performance. It can be concluded that, in spite of enjoying proper and enough infrastructural facilities, Yazd city public libraries could not be rated as suitable in terms of attracting the users to make use of library according to the number of books lent and use of public from the libraries. Originality/Value: With regard to the growth and importance of organizations in the society, evaluation of their performance has been in the core attention among researchers. The present work is an attempt to evaluate the performance of Yazd city’s public libraries using a quantitative method.
  • Mohammad Khandan Page 623
    Purpose
    The present work aimed to find out if the concept of paradigm in Tomas Kuhn’s Philosophy has any equivalents in the area of Library and Information Science (LIS).
    Methodology
    After a comprehensive study of the book “The Structure of Scientific Revolutions”, especially the concept of paradigm in it, the LIS related theories are critically investigated and recommendations on the necessity of having a paradigmatic attitude towards this area are offered.
    Findings
    Kuhn considers paradigm as the main axis of consensus in a scientific society. Then one could not mix the meaning of paradigm with such words of “school”, “approach”, “theory”, “pre-understanding”, and alike. The presence of “conflicting intellectual schools” in a scientific area could not be taken as equal to “the existence of different paradigm”, because by the Kuhn, the conflicting paradigms belong to the pre-paradigmatic situation. Accordingly, many of the theories given about the concept of paradigm in the area of LIS have gone far away from what Kuhn meant of it. Also, the debates on the meaning of LIS suffer from this fact that they have overlooked the consensus making feature of paradigm and lacking of it in LIS. Originality/Value: The value of this research is in helping to deepening in the fundamentals of LIS and especially the concept of paradigm with the regard to the LIS related problems.
  • Jafar Beikzad, Hanieh Doudmani Maleki Page 649
    Purpose

    This work aimed to study the effect of organizational factors including organizational culture, organizational structure, education, human resources, flow of information and communication, information technology, and transparency of documents on the performance of knowledge management, and the components of knowledge production, saving knowledge, applying knowledge, and transfer and sharing of knowledge in the education system of Malekan city (Iran).

    Methodology

    The research population of this applied survey included 214 personnel of Malekan city’s education system who were selected by stage random sampling. The data required were collected by questionnaire (the total of 143 questionnaire were finally collected) and analyzed by using the Multiple Regression Test.

    Findings

    According to the findings of this research, the variables of organizational culture, education and information technology have positive effects on the performance of knowledge management, while other variables including human resources showed positive effect on this regard only in the component of knowledge production. The remaining variables had also statistically insignificant correlation with the performance of knowledge management and its components.Originality/Value: Since the majority of researches concluded on knowledge management so far have been in such areas as business and profit organizations, the importance of this research, which was concluded in the area of education, could not be overlooked.

  • Adel Soleimani Nejad, Fariborz Doroudi, Fardoroudi@Yahoo.Com Page 677
    Purpose
    This paper assesses the goals of Iran’s scientific knowledge development networks and information technology from the viewpoint of 30 scientific and research centers.
    Methodology
    This study, using questionnaire, aimed to survey the research community including the officials of Iran’s network of research centers affiliated to the ministries of Science, Research and Technology, an Health and Medical Education, having passed specialized courses related to scientific networks and having interaction with the audience.
    Findings
    All the centers with a mean of 3.25 believed that the goals of Iran’s Scientific Network are achievable, which is a relatively high positive assessment. Additionally, the results of Chi-Square Test showed no significant difference in the evaluation conducted by the representatives of the study centers. Finally, some recommendations are presented for network improvement and further research in this field.Originality/Value: The results of this evaluation will hopefully lead to the Iran’s scientific networks effectiveness in the development of information technology and knowledge.
  • Ahmad Beh-Pajooh, Esmaeel Abdolahi, Ali Akbar Arjmandnia Page 697
    Purpose
    Purpose
    The present research aimed to study teachers’ view on the content of textbooks of sociao–economic skills for mentally retarded pupils in prevocational guidance schools.
    Methodology
    The research population included 35 teachers of the socio–economic skills textbooks teaching in the provinces of Ghazvin, Guilan and Mazandaran. The instrument used was a researcher made questionnaire. The data obtained were analyzed using Chi-Square Test.
    Findings
    The results indicated that teachers evaluated the sociao–economic skills textbooks in the categories of goals, content, principles of content organization, time needed for teaching lessons, the role of pictures in understanding the concepts of textbooks, appearance of textbooks, assessment of educational progress of students, and active teaching methods completely relevant; and in the category of using the content in everyday life as partially relevant. Finally, the results of Chi-Square Test indicated no significant difference in the teachers’ view on the content of textbooks of socio–economic skills.Originality/Value: It is obvious that for enhancing both social skills economic skills of students, we need are needed good textbooks, therefore, the present study have provided some useful recommendations for the authors and policy makers.